Imam Darimi : 161
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ حَدَّثَنَا مَيْمُونُ بْنُ مِهْرَانَ قَالَ كَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا وَرَدَ عَلَيْهِ الْخَصْمُ نَظَرَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ وَجَدَ فِيهِ مَا يَقْضِي بَيْنَهُمْ قَضَى بِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي الْكِتَابِ وَعَلِمَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ الْأَمْرِ سُنَّةً قَضَى بِهِ فَإِنْ أَعْيَاهُ خَرَجَ فَسَأَلَ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ أَتَانِي كَذَا وَكَذَا فَهَلْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى فِي ذَلِكَ بِقَضَاءٍ فَرُبَّمَا اجْتَمَعَ إِلَيْهِ النَّفَرُ كُلُّهُمْ يَذْكُرُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِ قَضَاءً فَيَقُولُ أَبُو بَكْرٍ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِينَا مَنْ يَحْفَظُ عَلَى نَبِيِّنَا فَإِنْ أَعْيَاهُ أَنْ يَجِدَ فِيهِ سُنَّةً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَعَ رُءُوسَ النَّاسِ وَخِيَارَهُمْ فَاسْتَشَارَهُمْ فَإِنْ أَجْمَعَ رَأْيُهُمْ عَلَى أَمْرٍ قَضَى بِهِ
[Muhammad bin As Shalt]-ek [Zuhair]-ek [Ja'far bin Burqan]-ek [Maimun bin Mihran]-ek esan zigun: «Iraganean [Abu Bakr] radliallahu 'anhu-k, arazoren bat bazuen -gatazka bat- berehala bilatzen zuen Allah subhanallahu wa ta'ala-ren Liburuan, azalpen bat lortzen bazuen arazoa berarekin erabakitzen zuen, baina Allahren Liburuan aurkitzen ez bazuen eta Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam-en sunnah bat ezagutzen bazuen gaiari buruz, horrekin erabakitzen zuen, baina aurkitzen ez bazuen, berehala ateratzen zen eta musulmanei galdetzen zien, eta gero esaten zuen: 'Hau eta arazo hau daukat, ba al zenekien inoiz Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam-ek behin gai hau erabaki zuela erabaki legal batekin?, normalean hainbat pertsona bildu ondoren, bakoitzak Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam-en erabaki legal bat helarazten du, normalean Abu Bakr-ek Ala pozik egon bedi berarekin». 'anhuk esan zuen: 'Gorapena Ala-ri, gure herriari sallallaahu 'alaihi wasallam profetaren sunnah memorizatzeko gai egin diona. Sallallaahu 'alaihi wasallam profetaren Sunnan aurkitzen ez bazuen, duintasunak eta bere lagunen artean hautatutako pertsonak biltzen zituen kontsultatzeko, ados jartzen baziren -beren iritziarekin-, orduan aho bateko erabaki horren arabera erabaki legal bat hartzen zuen'.
Imam Darimi : 162
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى وَعَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ قَالَ كَانَ عَلَى امْرَأَتِي اعْتِكَافُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَسَأَلْتُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَعِنْدَهُ ابْنُ شِهَابٍ قَالَ قُلْتُ عَلَيْهَا صِيَامٌ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ لَا يَكُونُ اعْتِكَافٌ إِلَّا بِصِيَامٍ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ أَبِي بَكْرٍ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ عُمَرَ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ عُثْمَانَ قَالَ لَا قَالَ عُمَرُ مَا أَرَى عَلَيْهَا صِيَامًا فَخَرَجْتُ فَوَجَدْتُ طَاوُسًا وَعَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ فَسَأَلْتُهُمَا فَقَالَ طَاوُسٌ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَا يَرَى عَلَيْهَا صِيَامًا إِلَّا أَنْ تَجْعَلَهُ عَلَى نَفْسِهَا قَالَ وَقَالَ عَطَاءٌ ذَلِكَ رَأْيِي
[Ibrahim bin Musa] eta ['Amru bin Zurarah]-en berri eman ondoren [Abdul Aziz bin Muhammad]-engandik [Abu Suhail]-engandik, esan zuen: "Iraganean, nire emazteak hiru egunez I'tikaf egiteko zin egin zuen Meskita Handian. Ondoren, Umar bin Abdul Aziz Rahimahullahu-ri galdetu nion, garai hartan Syihabekin zegoena. Galdetu nion: 'Barau egin behar al du berak ere?', Ibn Shihabek erantzun zuen: 'Ez dago i'tikaf-ik baraurik egiten ez bada'. Garai hartan, Umar bin Abdul Aziz Rahihullahu-k galdetzen jarraitu zuen: 'Ba al dago horrelako informaziorik Profeta salallahu 'alihi wa sallam-engandik?'. Hark erantzun zuen: 'Ez'. Orduan, Umar bin Abdul Aziz-ek (Allah pozik egon bedi berarekin) galdetu zuen: 'Ba al dago Abu Bakr radiallahu 'anhu-rengandik informaziorik?'. Hark erantzun zuen: 'ezer ez', galdetu zuen: 'ba al dago Umar radiallahu 'anhu-rengandik informaziorik?'". ', erantzun zuen: 'ezer ez' galdetu zuen: 'Ba al dago Uthman radiallahu 'anhu-rengandik informaziorik? ', erantzun zuen: 'ezer ez'. Umar Rahihullahu-k esan zuen: 'Ez dut uste emakume batek barau egitea derrigorrezkoa denik'. Gero atera nintzen eta Thawus eta 'Atho` bin Abu Rabbah-ekin elkartu nintzen, biei galdetu nien. [Thawus-ek] erantzun zuen: 'Iraganean [Ibn Abbas] radliallahu 'anhu-k -fatwa bat eman zuen- emakumea ez zegoela baraurik egitera derrigorrezkoa, barau egiteko zin egiten ez bazuen behintzat'. Orduan 'Atha'-k esan zuen: 'Nire iritzia horixe da'.
Imam Darimi : 163
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَ لَمَّا قَدِمَ أَبُو سَلَمَةَ الْبَصْرَةَ أَتَيْتُهُ أَنَا وَالْحَسَنُ فَقَالَ لِلْحَسَنِ أَنْتَ الْحَسَنُ مَا كَانَ أَحَدٌ بِالْبَصْرَةِ أَحَبَّ إِلَيَّ لِقَاءً مِنْكَ وَذَلِكَ أَنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّكَ تُفْتِي بِرَأْيِكَ فَلَا تُفْتِ بِرَأْيِكَ إِلَّا أَنْ تَكُونَ سُنَّةٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ كِتَابٌ مُنْزَلٌ
Esan digu [Muslim bin Ibrahim]-ek [Abu 'Aqil]-ek [Sa'id Al Jurairi-k] [Abu Nadlrah-engandik] esan zuela: '[Abu Salamah] Basrah hirira iritsi zenean, Al Hasan eta biok elkartu ginen berarekin, eta orduan Al Hasan-i esan zion: 'Al Hasan al zara? Ez dago hiri honetan zu baino gehiago ezagutu nahi nukeen inor', hau da, zure burua fatwatu duzula jakinarazi didalako. Ez eman fatwa bat zure iritziarekin, sallallaahu 'alaihi wasallam profetaren sunnah-en edo errebelatu den liburuan - Koranean - oinarrituta ez badago'.
Imam Darimi : 164
أَخْبَرَنَا عِصْمَةُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عُقْبَةَ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ لَقِيَهُ فِي الطَّوَافِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا الشَّعْثَاءِ إِنَّكَ مِنْ فُقَهَاءِ الْبَصْرَةِ فَلَا تُفْتِ إِلَّا بِقُرْآنٍ نَاطِقٍ أَوْ سُنَّةٍ مَاضِيَةٍ فَإِنَّكَ إِنْ فَعَلْتَ غَيْرَ ذَلِكَ هَلَكْتَ وَأَهْلَكْتَ
Esan digu ['Ishmah bin Al Fadlalek] [Zaid bin Al Hubab] [Yazid bin 'Uqbah]-ek [Al Dlahhak] [Jabir bin Zaid]-ek esan digu: [Ibnu Umarrek] Tawaf egiten ari zela topatu zuen, eta orduan -Ibnu Umar Ala pozik egon bedi berarekin- esan zion: 'O Abu Sha'tsa`, Basrah hiriko fiqh adituetako bat zara, beraz, ez eman fatwarik Koranean eta Sunnan oinarrituta ez badago, hori egiten ez baduzu, kalte egingo baitzaizu eta beste batzuei kalte egingo baitiezu'.
Imam Darimi : 165
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ لَسْنَا نَقْضِي وَلَسْنَا هُنَالِكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَدْ قَدَّرَ مِنْ الْأَمْرِ أَنْ قَدْ بَلَغْنَا مَا تَرَوْنَ فَمَنْ عَرَضَ لَهُ قَضَاءٌ بَعْدَ الْيَوْمِ فَلْيَقْضِ فِيهِ بِمَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِنْ جَاءَهُ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنْ جَاءَهُ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَقْضِ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ الصَّالِحُونَ وَلَا يَقُلْ إِنِّي أَخَافُ وَإِنِّي أُرَى فَإِنَّ الْحَرَامَ بَيِّنٌ وَالْحَلَالَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ
[Muhammad bin Yusuf]-ek [Sufyan]-engandik [Al A'masy]-tik ['Umarah bin 'Umair]-engandik [Huraits bin Zhuhair]-engandik [Abdullah bin Mas'ud]-engandik jakinarazi digu: 'Garai bat iritsiko zaigu, ez gara gu erabakitzen dugunak eta ez geunden garai hartan, eta, hain zuzen ere, Alak-ek aurrez zehaztu du ikusi ez duzuen zerbait -oraindik gertatu ez dena-. Beraz, gaurtik aurrera arazoren bat duenak, erabaki dezala Ala subhanallahu wa ta'ala-ren Liburuaren arabera, arazoa Koranean ez badago, erabaki dezala Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-ek erabaki duenaren arabera. Baina Koranean ez dagoen eta Ala Mezulariaren erabakia ez dagoen arazoren bat sortzen bazaio, erabaki dezala jende jainkozaleak erabaki duenarekin, eta ez esan: 'Beldur naiz', edo esan: 'Nire ustez'. Izan ere, haram diren gauzak argiak dira eta halal diren gauzak argiak, eta bien artean mutasyabih diren gauzak daude -lausoak-. Beraz, utzi zalantzan jartzen duzuna eta eutsi zalantzarik ez duzun zerbaiti.
Imam Darimi : 166
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ قَالَ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِذَا سُئِلَ عَنْ الْأَمْرِ فَكَانَ فِي الْقُرْآنِ أَخْبَرَ بِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي الْقُرْآنِ وَكَانَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَ بِهِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فَعَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ قَالَ فِيهِ بِرَأْيِهِ
Jakinarazi digutenez, [Abdullah bin Muhammad]-ek [Ibn 'Uyainah-ek] ['Ubaidullah bin Abu Yazid-ek] esan zigun: 'Iraganean, [Ibn Abbas], Ala pozik egon bedi berarekin, zerbaiti buruz galdetzen ziotenean eta Koranean aurkitzen bazen, jakinarazi egiten zuen. Koranean ez bazegoen, Profetaren azalpena ematen zuen, sallallaahu 'alaihi wasallam-en eskutik. Profetaren Sunnan ez bazegoen, Abu Bakr eta Umar-en azalpena ematen zuen, Ala pozik egon bedi berarekin, baina bietako inork azalpenik ez bazuen, bere iritziarekin erabakitzen zuen.'
Imam Darimi : 167
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُسْهِرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ شُرَيْحٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ كَتَبَ إِلَيْهِ إِنْ جَاءَكَ شَيْءٌ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَاقْضِ بِهِ وَلَا تَلْفِتْكَ عَنْهُ الرِّجَالُ فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَانْظُرْ سُنَّةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاقْضِ بِهَا فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَكُنْ فِيهِ سُنَّةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَانْظُرْ مَا اجْتَمَعَ عَلَيْهِ النَّاسُ فَخُذْ بِهِ فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَتَكَلَّمْ فِيهِ أَحَدٌ قَبْلَكَ فَاخْتَرْ أَيَّ الْأَمْرَيْنِ شِئْتَ إِنْ شِئْتَ أَنْ تَجْتَهِدَ رَأْيَكَ ثُمَّ تَقَدَّمَ فَتَقَدَّمْ وَإِنْ شِئْتَ أَنْ تَأَخَّرَ فَتَأَخَّرْ وَلَا أَرَى التَّأَخُّرَ إِلَّا خَيْرًا لَكَ
[Muhammad bin 'Uyainah-ek] [Ali bin Mushir-engandik] [Abu Ishaq-engandik] [As Sha'bi-tik] [Syuraih-engandik] jakinarazi digu: '[Umar bin Khatthab] radiallahu 'anhu-k behin gutun bat idatzi zion: 'Arazoren bat sortzen bazaizu eta Allah subhanallahu wa ta'ala-ren Liburuan badago, erabaki harekin, eta ez jo jende gehienaren iritzira. Eta arazoren bat sortzen bazaizu eta Koranean aurkitzen ez baduzu, begiratu Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-en sunnah-i, eta erabaki horren arabera. Eta Koranean eta Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-en sunnah-ean ez dagoen arazo bat sortzen bazaizu, begiratu jendearen ijma'-ari -ulama'-, eta Koranean, Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-en sunnah-ean aurkitzen ez duzun arazo bat sortzen bazaizu, eta zure aurretik inork ez badu gauza hori esan, aukeratu bi gauzen artean: zure iritziarekin ijtihad egin nahi baduzu, erabaki; eta atzeratu nahi baduzu, atzeratu. Eta ez dut atzerapenik ikusten, zuretzat hobea dela izan ezik.
Imam Darimi : 168
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ ابْنِ أَخِي الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ نَاسٍ مِنْ أَهْلِ حِمْصٍ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذٍ عَنْ مُعَاذٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ عَرَضَ لَكَ قَضَاءٌ كَيْفَ تَقْضِي قَالَ أَقْضِي بِكِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ أَجْتَهِدُ رَأْيِي وَلَا آلُو قَالَ فَضَرَبَ صَدْرَهُ ثُمَّ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَا يُرْضِي رَسُولَ اللَّهِ
Esan digu [Yahya bin Hammad]-ek [Syu'bah]-ek [Muhammad bin 'Ubaidillah Al Tsaqafi-rengandik] -Al Mughirah bin Syu'bah-rengandik-, [Mu'adzen Himsh herriko lagun batzuengandik], [Mu'adz-engandik]; Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-ek Yemengo herrialdera bidali zuenean, esan zigula: 'Arazo bat aurkeztuko balitzaizu, nola erabakiko zenuke?', erantzun zuen: 'Allah Subhanallah wa Ta'ala Liburuarekin erabaki dut', galdetu zion: 'Eta zer gertatzen da Allah Subhanallah Wa Ta'ala Liburuan ez badago?', erantzun zuen: 'Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam'-en sunnah-ekin erabaki dut', galdetu zuen: 'Zer gertatzen da Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam-en sunnah-en ez badago?' ', erantzun zuen: 'Nire iritziarekin egingo dut ijtihada eta ez besterik'. Esan zuen: 'Une hartan bularra eman eta esan zuen: 'Gorapena Ala-ri, bere Mezulariaren mezulariari gustatu zitzaion zerbaitekin taufika eman ziola'.
Imam Darimi : 169
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ قَالَ أَحْسَبُهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ قَالَ قَدْ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ وَمَا نُسْأَلُ وَمَا نَحْنُ هُنَاكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَدَّرَ أَنْ بَلَغْتُ مَا تَرَوْنَ فَإِذَا سُئِلْتُمْ عَنْ شَيْءٍ فَانْظُرُوا فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَفِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوهُ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ فَمَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيمَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَاجْتَهِدْ رَأْيَكَ وَلَا تَقُلْ إِنِّي أَخَافُ وَأَخْشَى فَإِنَّ الْحَلَالَ بَيِّنٌ وَالْحَرَامَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَهُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بِنَحْوِهِ
[Yahya bin Hammad]-ek [Syu'bah] esan zigun [Sulaiman]-engandik ['Umarah bin 'Umair]-engandik [Huraits bin Zhuhair]-engandik: 'Ziur nago, [Abdullah] behin esan zuela: 'Egia esan, inoiz galdetu ez diguten aro bat iritsi zaigu, eta inoiz bizi izan ez duguna. Eta Alak agindu du nik adieraztea nola begiratu behar duzun. Begira, zerbait galdetzen badizute, begiratu Ala subhanallahu wa ta'ala-ren Liburuan, baina Ala-ren Liburuan aurkitzen ez baduzu, begiratu Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-en Sunnan, eta gero Sunnan aurkitzen ez baduzu, erabili musulmanek adostutakoa, eta ijman aurkitzen ez baduzu, egin ijtihad zure iritziarekin, eta ez esan: 'Benetan beldur naiz'. Halal diren gauzak argiak direlako eta haram diren gauzak argiak direlako, eta gauza horien artean guztiak mutasyabih -lausoak- diren kontuak direlako, orduan utzi zalantzan jartzen duzun zerbait zalantzan jartzen ez duzun zerbaitetan. [Yahya bin Hammad]-ek esan digu [Abu 'Awanah-engandik] [Sulaiman]-engandik eta ['Umarah bin 'Umair-ek] [Abdur Rahman bin Yazid-engandik] [Abdullah-engandik] baita editoreengandik ere. Esan digu [Abdullah bin Muhammad]-ek esan digula [Jair-ek] [Al A'masy-rengandik] [Al Qasim bin Abdur Rahman-engandik] [bere aita]-engandik [Abdullah-engandik] baita bere editorearekin ere.
Imam Darimi : 170
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ سَتُحْدِثُونَ وَيُحْدَثُ لَكُمْ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مُحْدَثَةً فَعَلَيْكُمْ بِالْأَمْرِ الْأَوَّلِ قَالَ حَفْصٌ كُنْتُ أُسْنِدُ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ ثُمَّ دَخَلَنِي مِنْهُ شَكٌّ
[Harun bin Mu'awiyah]-ek [Hafsh bin Ghiyats]-ek esan zigun [Al A'masy-k] esan zigula: [Abdullah-ek] esan zuen: 'Jendeok, gauza berriak asmatuko dituzue, eta badaude gauza berriak asmatzen dituzten pertsonak zuentzat -jarraitzeko-, beraz, erlijioan zerbait berria ikusten baduzue, aurreko belaunaldiak gordetako zerbaiti eutsi beharko zeniokete'. Hafsh-ek esan zuen: 'Habib-engandik Abu Abdur Rahman-engandik kontatu nuen, eta gero zalantzan jarri nintzen'.
Imam Darimi : 171
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي مَسْعُودٍ أَلَمْ أُنْبَأْ أَوْ أُنْبِئْتُ أَنَّكَ تُفْتِي وَلَسْتَ بِأَمِيرٍ وَلِّ حَارَّهَا مَنْ تَوَلَّى قَارَّهَا
Esan digu [Muhammad bin As Shalt]-ek [Ibnu Al Mubarak]-ek [Ibn 'Aunek] esan digularik [Muhammadek] esan duelarik: '[Umar] radliallahu 'anhu-k Ibn Mas'ud radliallahu 'anhu-ri esan zion: 'Ez al nuen esan edo esan zidaten -Narratzaileak zalantzan jartzen du editoreak esango edo esango zion ziurtasuna- fatwa bat eman zenuela, garai hartan liderra ez izan arren? Heih,, eman gaizkiaren arriskua bere gozotasunaz gozatu duten pertsonei.
Imam Darimi : 172
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ الَّذِي يُفْتِي النَّاسَ فِي كُلِّ مَا يُسْتَفْتَى لَمَجْنُونٌ
[Muhammad bin Yusuf]-ek [Sufyan]-engandik [Al A'masy]-engandik [Abu Wa`il]-engandik [Ibn Mas'ud]-engandik jakinarazi digunez, esan zuen: "Eskatzen zaion gai guztietan fatwa bat ematen duen pertsona eroa da".
Imam Darimi : 173
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ إِنَّمَا يُفْتِي النَّاسَ ثَلَاثَةٌ رَجُلٌ إِمَامٌ أَوْ وَالٍ وَرَجُلٌ يَعْلَمُ نَاسِخَ الْقُرْآنِ مِنْ الْمَنْسُوخِ قَالُوا يَا حُذَيْفَةُ وَمَنْ ذَاكَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَوْ أَحْمَقُ مُتَكَلِّفٌ
[Sa'id bin 'Amir]-ek [Hisyam]-engandik [Muhammad]-engandik [Hudzaifah]-engandik esan zigun ondoren, esan zuen: "Hiru talde daude fatwak ematen dituztenak, hots: imam bat, edo zaindari bat - musulmanen gaiak arautzen dituena - edo Koranean nasikh eta mansukh ezagutzen dituen norbait, galdetzen dute: 'Oi Hudzaifah, orduan nor da?', Umar bin Khatthab da hori, Ala pozik egon dadila berarekin, edo bere burua behartzen duen ergela bat".
Imam Darimi : 174
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ حُذَيْفَةَ قَالَ قَالَ حُذَيْفَةُ إِنَّمَا يُفْتِي النَّاسَ أَحَدُ ثَلَاثَةٍ رَجُلٌ عَلِمَ نَاسِخَ الْقُرْآنِ مِنْ مَنْسُوخِهِ قَالُوا وَمَنْ ذَاكَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ وَأَمِيرٌ لَا يَجِدُ بُدًّا أَوْ أَحْمَقُ مُتَكَلِّفٌ ثُمَّ قَالَ مُحَمَّدٌ فَلَسْتُ بِوَاحِدٍ مِنْ هَذَيْنِ وَأَرْجُو أَنْ لَا أَكُونَ الثَّالِثَ
Jakinarazi digutenez, [Abdullah bin Sa'idek] [Abu `Usamah]-ek, [Hisyam bin Hassan-ek], [Muhammad]-ek eta [Abu 'Ubaidah bin Hudzaifah-ek] esan digu: '[Hudzaifah-ek] esan zuen: 'Besteei fatwa ematen dien pertsona hiru taldeetako bat da: Koranean nasikh eta mansukh ezagutzen dituena', galdetu zuten: 'Nor da?', Umar bin Khatthabek, Ala pozik egon dadin berarekin, jarraitu zuen: 'edo beldurrik ez duen liderra, edo bere burua inposatzen duen ergela'. Orduan Muhammadek esan zuen: 'Ez naiz bi irizpideetako bat -lehenengoa- eta espero dut ez izatea hirugarrena'.
Imam Darimi : 175
أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ مَنْ عَلِمَ مِنْكُمْ عِلْمًا فَلْيَقُلْ بِهِ وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلْ لِمَا لَا يَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّ الْعَالِمَ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لَا يَعْلَمُ قَالَ اللَّهُ أَعْلَمُ وَقَدْ قَالَ اللَّهُ لِرَسُولِهِ { قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ }
[Ja'far bin 'Aun]-ek [Al A'masy-k] [Muslim-ek] [Masruq-ek] [Abdullah-ek] jakinarazi digu, eta esan du: 'Zuetako ezagutza duenak, esan dezala, eta ezagutzarik ez duenak, esan dezala ez dakien gaietan: 'ALLAHU A'LAM' -Alak daki hobekien-, jakintsua da, ez dakien zerbaiti buruz galdetzen zaionean, 'Allahu a'lam' erantzungo duena. Eta, hain zuzen ere, Alak bere Mezulariari esan dio: 'QUL MAA AS`ALUKUM `'LAIHI MIN ``AJRIN WA MAA ANA MINAL MUTAKALLIFIN' -Esan, Muhammad: 'Ez dizut saririk eskatzen nire da'wah-agatik, eta ez naiz beren burua behartzen dutenetakoa'- -G. Shaad: 86-'.
Imam Darimi : 176
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ أَنَّ أَبَا مُوسَى قَالَ فِي خُطْبَتِهِ مَنْ عَلِمَ عِلْمًا فَلْيُعَلِّمْهُ النَّاسَ وَإِيَّاهُ أَنْ يَقُولَ مَا لَا عِلْمَ لَهُ بِهِ فَيَمْرُقَ مِنْ الدِّينِ وَيَكُونَ مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ
[Yazid bin Harunek] jakinarazi digu [Humaidek] [Abu Raja`-rengandik [Abu Al Muhallab]-engandik kontatu digula: '[Abu Musa] radliallahu 'anhuk bere sermoian esan zuen: 'Ezagutza bat dakienak, irakatsi diezaiola jendeari, eta kontuz ezagutzarik ez duen zerbait esaten duenarekin, erlijiotik aldenduko baita eta bere burua behartzen dutenetako bat bihurtuko baita'.
Imam Darimi : 177
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ وَزَاذَانَ قَالَا قَالَ عَلِيٌّ وَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ إِذَا سُئِلْتُ عَمَّا لَا أَعْلَمُ أَنْ أَقُولَ اللَّهُ أَعْلَمُ
['Amr bin 'Aun]-ek [Khalid bin Abdullah-engandik] ['Atho` bin As Sa`ib-engandik] [Abu Al Bakhtari]-tik eta [Zaadzan-engandik] biek esan zuten: '['Ali-k] esan zuen: 'Zein polita den bihotz hau, ez dakidanez zerbaiti buruz galdetzen badidate, orduan esaten dut: Allahu a'lam''.
Imam Darimi : 178
أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ يَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ أَنْ تَقُولَ لِمَا لَا تَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ
Esan digu [Abu Nu'aimek] [Sharik]-ek ['Atho` bin As Sa`ib-ek] [Abu Al Bakhtari-k] ['Ali-k] esan zuela: 'Oi bihotz honen hoztasuna, ez dakizkizun gauzetan 'Allahu a'lam' esaten duzunean.
Imam Darimi : 179
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا عُمَيْرُ بْنُ عَرْفَجَةَ حَدَّثَنَا رَزِينٌ أَبُو النُّعْمَانِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَ إِذَا سُئِلْتُمْ عَمَّا لَا تَعْلَمُونَ فَاهْرُبُوا قَالُوا وَكَيْفَ الْهَرَبُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ تَقُولُونَ اللَّهُ أَعْلَمُ
Esan digu [Muhammad bin Yusuf]-ek esan digu ['Umair bin 'Arfajah]-ek [Razin Abu An Nu'man]-ek ['Ali bin Abu Talib]-engandik esan digu, Ala-k berarekin pozik egon dadin, esan zuela: 'Ez dakizun zerbaiti buruz galdetzen dizutenean, saihestu'. Galdetu zioten: 'Nola saihestu dezakezue, Amirul Mu`minin?', eta hark erantzun zuen: 'Zuek: Allahu a'lam' esanez.
Imam Darimi : 180
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ عَزْرَةَ التَّمِيمِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ وَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ قَالُوا وَمَا ذَلِكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَنْ يُسْأَلَ الرَّجُلُ عَمَّا لَا يَعْلَمُ فَيَقُولُ اللَّهُ أَعْلَمُ
Esan zigun [Muhammad bin Humaid]-ek [Jarir]-ek [Mansur-ek] [Muslim Al Bathin-ek] ['Azrah At Tamimi-k] esan zigun: «[Ali] radliallahu 'anhu-k esan zuen: 'Zein polita den bihotz hau', --bere hitzak hiru aldiz errepikatu zituen-- galdetu zioten: 'Zer da hori, emirul mu`minin?', eta hark erantzun zuen: '-pertsona bati ez dakien zerbaiti buruz galdetzen zaionean, orduan esaten du: Allahu a'lam'.