Imam Darimi : 161
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ حَدَّثَنَا مَيْمُونُ بْنُ مِهْرَانَ قَالَ كَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا وَرَدَ عَلَيْهِ الْخَصْمُ نَظَرَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ وَجَدَ فِيهِ مَا يَقْضِي بَيْنَهُمْ قَضَى بِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي الْكِتَابِ وَعَلِمَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ الْأَمْرِ سُنَّةً قَضَى بِهِ فَإِنْ أَعْيَاهُ خَرَجَ فَسَأَلَ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ أَتَانِي كَذَا وَكَذَا فَهَلْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى فِي ذَلِكَ بِقَضَاءٍ فَرُبَّمَا اجْتَمَعَ إِلَيْهِ النَّفَرُ كُلُّهُمْ يَذْكُرُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِ قَضَاءً فَيَقُولُ أَبُو بَكْرٍ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِينَا مَنْ يَحْفَظُ عَلَى نَبِيِّنَا فَإِنْ أَعْيَاهُ أَنْ يَجِدَ فِيهِ سُنَّةً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَعَ رُءُوسَ النَّاسِ وَخِيَارَهُمْ فَاسْتَشَارَهُمْ فَإِنْ أَجْمَعَ رَأْيُهُمْ عَلَى أَمْرٍ قَضَى بِهِ
re boleletse [Muhammad bin As Shalt] o re boleletse [Zuhair] ho tsoa ho [Ja'far bin Burqan] o re boleletse [Maimun bin Mihran] o itse: 'Nakong e fetileng [Abu Bakr] radliallahu 'anhu, haeba a ne a e-na le bothata - ngangisano - o ne a e batla hang-hang Bukeng ea Allah subhanallahu wa ta'ala, haeba a fumana tlhaloso o ne a etsa qeto ka bothata ka eena, empa haeba a sa bo fumane Bukeng ea Allah 'me a tseba sunnah ea Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam mabapi le taba eo, o etsa qeto ka eona, empa haeba a sa bo fumane, o tsoa hang-hang 'me o botsa Mamosleme, ebe o re: 'Ke na le bothata bona le bona, na u kile ua tseba hore Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam o kile a etsa qeto ka taba ena ka qeto ea molao?, hangata ka mor'a hore batho ba 'maloa ba bokane, e mong le e mong oa bona o fetisa qeto ea molao ho tsoa ho Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, hangata Abu Bakr Allah a ka mo khahlisa 'anhu o itse: 'Thoriso e be ho Allah ea entseng hore batho ba rona ba khone ho tšoara ka hlooho sunnah ea Moprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam. Haeba a sa e fumane ho Sunnah ea Moprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, o ile a bokella batho ba hlomphehang 'me a khetha batho ho tsoa ho metsoalle ea hae ho buisana, haeba ba lumellana - maikutlo a bona - joale motheong oa qeto ena e kopaneng o ile a fana ka qeto ea molao'.
Imam Darimi : 162
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى وَعَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ قَالَ كَانَ عَلَى امْرَأَتِي اعْتِكَافُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَسَأَلْتُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَعِنْدَهُ ابْنُ شِهَابٍ قَالَ قُلْتُ عَلَيْهَا صِيَامٌ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ لَا يَكُونُ اعْتِكَافٌ إِلَّا بِصِيَامٍ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ أَبِي بَكْرٍ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ عُمَرَ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ عُثْمَانَ قَالَ لَا قَالَ عُمَرُ مَا أَرَى عَلَيْهَا صِيَامًا فَخَرَجْتُ فَوَجَدْتُ طَاوُسًا وَعَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ فَسَأَلْتُهُمَا فَقَالَ طَاوُسٌ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَا يَرَى عَلَيْهَا صِيَامًا إِلَّا أَنْ تَجْعَلَهُ عَلَى نَفْسِهَا قَالَ وَقَالَ عَطَاءٌ ذَلِكَ رَأْيِي
Ka mora ho re tlalehela [Ibrahim bin Musa] le ['Amru bin Zurarah] ho tsoa ho [Abdul Aziz bin Muhammad] ho tsoa ho [Abu Suhail] o itse; 'Nakong e fetileng, mosali oa ka o ile a ikana ho etsa I'tikaf Mosque e Moholo ka matsatsi a mararo. Eaba ke botsa Umar bin Abdul Aziz Rahimahullahu hore na ke mang ea neng a e-na le Syihab ka nako eo. Ke ile ka botsa: 'Na le eena o tlameha ho itima lijo?', Ibn Shihab a araba: 'Ha ho na i'itikaf ntle le haeba e etsoa nakong ea ho itima lijo'. Ka nako eo, Umar bin Abdul Aziz Rahihullahu a tsoela pele ho botsa: 'Na ho na le tlhahisoleseling e joalo ho tsoa ho Moprofeta salallahu 'alihi wa sallam?' A araba: 'che'. Eaba, Umar bin Abdul Aziz (e se eka Allah a ka mo khahlisa) a botsa: 'Na ho na le tlhahisoleseling ho tsoa ho Abu Bakr radiallahu 'anhu?' a araba: 'ha ho letho', a botsa: 'na ho na le tlhahisoleseling ho tsoa ho Umar radiallahu 'anhu?' ', a araba: 'ha ho letho' a botsa: 'na ho na le tlhahisoleseding efe kapa efe e tswang ho Uthman radiallahu 'anhu?', a araba: 'ha ho letho'. Umar Rahihullahu a re: 'Ha ke nahane hore ke tlamo hore mosadi a itime'. Eaba ke tswa mme ka kopana le Thawus le 'Atho` bin Abu Rabbah, ka ba botsa ka bobedi. [Thawus] a araba: 'Nakong e fetileng [Ibn Abbas] radliallahu 'anhu - o ne a fane ka fatwa- ya hore mosadi o ne a sa tlamehe ho itima dijo, ntle le haeba a ikana ho itima dijo'. Yaba 'Atha' a re: ''Maikutlo a ka le wona a jwalo''.
Imam Darimi : 163
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَ لَمَّا قَدِمَ أَبُو سَلَمَةَ الْبَصْرَةَ أَتَيْتُهُ أَنَا وَالْحَسَنُ فَقَالَ لِلْحَسَنِ أَنْتَ الْحَسَنُ مَا كَانَ أَحَدٌ بِالْبَصْرَةِ أَحَبَّ إِلَيَّ لِقَاءً مِنْكَ وَذَلِكَ أَنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّكَ تُفْتِي بِرَأْيِكَ فَلَا تُفْتِ بِرَأْيِكَ إِلَّا أَنْ تَكُونَ سُنَّةٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ كِتَابٌ مُنْزَلٌ
re boleletse [Muslim bin Ibrahim] o re boleletse [Abu 'Aqil] o re boleletse [Sa'id Al Jurairi] ho tsoa ho [Abu Nadlrah] o itse: 'Ha [Abu Salamah] a fihla motseng oa Basrah, 'na le Al Hasan re ile ra kopana le eena, eaba o re ho Al Hasan: 'Na u Al Hasan?' 'Ha ho motho motseng ona eo nka ratang ho kopana le eena ho feta uena', hobane litaba li fihlile ho 'na tsa hore u na le fatwad kelellong ea hau. U se ke ua fana ka fatwa ka maikutlo a hau, ntle le haeba e thehiloe ho sunnah ea Moprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, kapa ho tsoa bukeng e senotsoeng - Qur'an - ''.
Imam Darimi : 164
أَخْبَرَنَا عِصْمَةُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عُقْبَةَ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ لَقِيَهُ فِي الطَّوَافِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا الشَّعْثَاءِ إِنَّكَ مِنْ فُقَهَاءِ الْبَصْرَةِ فَلَا تُفْتِ إِلَّا بِقُرْآنٍ نَاطِقٍ أَوْ سُنَّةٍ مَاضِيَةٍ فَإِنَّكَ إِنْ فَعَلْتَ غَيْرَ ذَلِكَ هَلَكْتَ وَأَهْلَكْتَ
re boleletse ['Ishmah bin Al Fadlal] o re boleletse [Zaid bin Al Hubab] ho tsoa ho [Yazid bin 'Uqbah] o re boleletse [Al Dlahhak] ho tsoa ho [Jabir bin Zaid]: [Ibnu Umar] o kopane le eena ha a ntse a etsa Tawaf, Eaba - Ibnu Umar Allah a mo khahlise - a re ho eena: 'Oho Abu Sha'tsa`, u e mong oa litsebi tsa fiqh tsa motse oa Basrah, joale u se ke ua fana ka fatwa ntle le haeba e thehiloe ho Qur'an le Sunnah, hobane haeba u sa etse joalo ruri u tla tsoa kotsi 'me u ntše batho ba bang kotsi'.
Imam Darimi : 165
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ لَسْنَا نَقْضِي وَلَسْنَا هُنَالِكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَدْ قَدَّرَ مِنْ الْأَمْرِ أَنْ قَدْ بَلَغْنَا مَا تَرَوْنَ فَمَنْ عَرَضَ لَهُ قَضَاءٌ بَعْدَ الْيَوْمِ فَلْيَقْضِ فِيهِ بِمَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِنْ جَاءَهُ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنْ جَاءَهُ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَقْضِ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ الصَّالِحُونَ وَلَا يَقُلْ إِنِّي أَخَافُ وَإِنِّي أُرَى فَإِنَّ الْحَرَامَ بَيِّنٌ وَالْحَلَالَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ
Re tlalehetsoe ke [Muhammad bin Yusuf] ho tsoa ho [Sufyan] ho tsoa ho [Al A'masy] ho tsoa ho ['Umarah bin 'Umair] ho tsoa ho [Huraits bin Zhuhair] ho tsoa ho [Abdullah bin Mas'ud] o itse: 'Nako e tla re fihlela, ha se rona ba etsang qeto 'me re ne re le sieo ka nako eo, 'me ka 'nete Allah o reretse esale pele ntho eo u e-so e bone - e e-so etsahale-. Kahoo mang kapa mang ea nang le bothata ka mor'a kajeno, a ke a etse qeto ho ea ka Buka ea Allah subhanallahu wa ta'ala, haeba bothata bo se ka har'a Qur'an, a ke a etse qeto ho ea ka seo Moprofeta sallallahu 'alaihi wasallam a se entseng. Empa haeba bothata bo mo hlahela bo seng ka har'a Qur'an le qeto ea Moromuoa oa Allah sallallahu 'alaihi wasallam, a ke a etse qeto ka seo batho ba lokileng ba se entseng, 'me u se ke ua re: 'Kea tšaba', kapa ua re: 'Ho ea ka maikutlo a ka'. Ha e le hantle, lintho tse haram li hlakile 'me lintho tse halal li hlakile 'me pakeng tsa tse peli ho na le lintho tse sa utloahaleng. Kahoo tlohela seo u se belaellang 'me u tšoarelle ka tieo ho seo u se nang pelaelo ka sona'.
Imam Darimi : 166
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ قَالَ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِذَا سُئِلَ عَنْ الْأَمْرِ فَكَانَ فِي الْقُرْآنِ أَخْبَرَ بِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي الْقُرْآنِ وَكَانَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَ بِهِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فَعَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ قَالَ فِيهِ بِرَأْيِهِ
Ho tlalehiloe ho rona [Abdullah bin Muhammad] o re boleletse [Ibn 'Uyainah] ho tsoa ho ['Ubaidullah bin Abu Yazid] hore o itse: 'Nakong e fetileng, [Ibn Abbas] Allah a mo khahlise, haeba a ne a botsoa ka ntho e itseng 'me e fumanoa ho Qur'an, o ne a tla e tlaleha. Haeba e ne e se ho Qur'an, o ne a fana ka tlhaloso ho tsoa ho Moprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam. Haeba e ne e se ho Sunnah ea Moprofeta, o fane ka tlhaloso ho tsoa ho Abu Bakr le Umar, Allah a mo khahlise, empa haeba ho ne ho se na tlhaloso ho tsoa ho e mong oa bona, o ne a etsa qeto ka maikutlo a hae.
Imam Darimi : 167
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُسْهِرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ شُرَيْحٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ كَتَبَ إِلَيْهِ إِنْ جَاءَكَ شَيْءٌ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَاقْضِ بِهِ وَلَا تَلْفِتْكَ عَنْهُ الرِّجَالُ فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَانْظُرْ سُنَّةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاقْضِ بِهَا فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَكُنْ فِيهِ سُنَّةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَانْظُرْ مَا اجْتَمَعَ عَلَيْهِ النَّاسُ فَخُذْ بِهِ فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَتَكَلَّمْ فِيهِ أَحَدٌ قَبْلَكَ فَاخْتَرْ أَيَّ الْأَمْرَيْنِ شِئْتَ إِنْ شِئْتَ أَنْ تَجْتَهِدَ رَأْيَكَ ثُمَّ تَقَدَّمَ فَتَقَدَّمْ وَإِنْ شِئْتَ أَنْ تَأَخَّرَ فَتَأَخَّرْ وَلَا أَرَى التَّأَخُّرَ إِلَّا خَيْرًا لَكَ
Re tlalehetsoe ke [Muhammad bin 'Uyainah] ho tsoa ho [Ali bin Mushir] ho tsoa ho [Abu Ishaq] ho tsoa ho [As Sha'bi] ho tsoa ho [Syuraih]: ' [Umar bin Khatthab] radiallahu 'anhu o kile a mo ngolla lengolo,: 'Haeba bothata bo u hlahela 'me bo le Bukeng ea Allah subhanallahu wa ta'ala, etsa qeto ka bona, 'me u se ke ua retelehela maikutlong a batho ba bangata, 'Me haeba bothata bo u hlahela 'me u sa bo fumane ho Qur'an, joale sheba sunnah ea Moprofeta sallallahu 'alaihi wasallam, 'me u etse qeto ka ho latela. 'Me haeba bothata bo u hlahela bo seng ka har'a Qur'an le sunnah ea Moprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, joale sheba ijma' ea batho - li-ulama'-, 'me haeba bothata bo u hlahela boo u sa bo fumaneng ka har'a Qur'an, sunnah ea Moprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, 'me ha ho motho ea kileng a bua joalo pele ho uena, joale khetha pakeng tsa lintho tse peli: haeba u lakatsa ho ijtihad ka maikutlo a hau, joale etsa qeto, 'me haeba u lakatsa ho lieha, joale lieha. 'Me ha ke bone tieho leha e le efe ntle le hore e molemo ho uena.
Imam Darimi : 168
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ ابْنِ أَخِي الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ نَاسٍ مِنْ أَهْلِ حِمْصٍ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذٍ عَنْ مُعَاذٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ عَرَضَ لَكَ قَضَاءٌ كَيْفَ تَقْضِي قَالَ أَقْضِي بِكِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ أَجْتَهِدُ رَأْيِي وَلَا آلُو قَالَ فَضَرَبَ صَدْرَهُ ثُمَّ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَا يُرْضِي رَسُولَ اللَّهِ
re boleletse [Yahya bin Hammad] o re boleletse [Syu'bah] ho tsoa ho [Muhammad bin 'Ubaidillah Al Tsaqafi] ho tsoa ho ['Amr bin Al Harith] - motsoal'ae oa Al Mughirah bin Syu'bah-, ho tsoa ho [ba bang ba metsoalle ea Mu'adz ho tsoa ho batho ba Himsh], ho tsoa ho [Mu'adz]; hore ha Moprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam a mo romela naheng ea Yemen, o itse: 'Haeba bothata bo ne bo ka hlahisoa ho uena, u ne u tla bo etsa joang?', a araba: 'Ke entse qeto ka Buka ea Allah Subhanallah wa Ta'ala', a botsa: 'Joale ho thoe'ng haeba bo se Bukeng ea Allah Subhanallah Wa Ta'ala?', a araba: 'Ke entse qeto ka sunnah ea Moprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam', a botsa: 'Ho thoe'ng haeba bo se Sunnah ea Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam?' ', a araba: 'Ke tla etsa ijtihad ka maikutlo a ka eseng ho hong hape'. A re: 'Ka nako eo a phaphatha sefuba sa hae, eaba o re: 'Thoriso e be ho Allah ea fileng lenģosa la Moromuoa oa Hae taufik ka ntho e ratoeng ke Moromuoa oa Hae''.
Imam Darimi : 169
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ قَالَ أَحْسَبُهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ قَالَ قَدْ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ وَمَا نُسْأَلُ وَمَا نَحْنُ هُنَاكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَدَّرَ أَنْ بَلَغْتُ مَا تَرَوْنَ فَإِذَا سُئِلْتُمْ عَنْ شَيْءٍ فَانْظُرُوا فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَفِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوهُ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ فَمَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيمَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَاجْتَهِدْ رَأْيَكَ وَلَا تَقُلْ إِنِّي أَخَافُ وَأَخْشَى فَإِنَّ الْحَلَالَ بَيِّنٌ وَالْحَرَامَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَهُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بِنَحْوِهِ
re boleletse [Yahya bin Hammad] o re boleletse [Syu'bah] ho tsoa ho [Sulaiman] ho tsoa ho ['Umarah bin 'Umair] ho tsoa ho [Huraits bin Zhuhair] o itse: 'Ke na le bonnete, [Abdullah] o kile a re: 'Kannete nako e fihlile ho rona eo re e-so ka re botsoa ka eona, 'me ha rea ka ra e bona. 'Me Allah o laetse hore ke hlalose hore na u lokela ho shebahala joang. Sheba, haeba u botsoa ho hong, sheba Bukeng ea Allah subhanallahu wa ta'ala, empa haeba u sa ho fumane Bukeng ea Allah joale sheba Sunnah ea Moprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, joale haeba u sa ho fumane Sunnah, sebelisa seo Mamosleme a se lumellaneng, 'me haeba u sa ho fumane ho ijma', joale etsa ijtihad ka maikutlo a hau, 'me u se ke ua re: 'Ke tšohile haholo.' Hobane lintho tse halal li hlakile 'me lintho tse haram li hlakile, 'me har'a lintho tsena kaofela ke litaba tse sa utloahaleng, joale siea ntho eo u e belaellang ka ntho eo u sa e belaelleng. Re e boleletsoe ke [Yahya bin Hammad] ho tsoa ho [Abu 'Awanah] ho tsoa ho [Sulaiman] le ['Umarah bin 'Umair] ho tsoa ho [Abdur Rahman bin Yazid] ho tsoa ho [Abdullah] hammoho le bahlophisi. O re boleletse [Abdullah bin Muhammad] o re boleletse [Jarir] ho tsoa ho [Al A'masy] ho tsoa ho [Al Qasim bin Abdur Rahman] ho tsoa ho [ntate oa hae] ho tsoa ho [Abdullah] hammoho le mohlophisi oa hae'.
Imam Darimi : 170
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ سَتُحْدِثُونَ وَيُحْدَثُ لَكُمْ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مُحْدَثَةً فَعَلَيْكُمْ بِالْأَمْرِ الْأَوَّلِ قَالَ حَفْصٌ كُنْتُ أُسْنِدُ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ ثُمَّ دَخَلَنِي مِنْهُ شَكٌّ
re boleletse [Harun bin Mu'awiyah] ho tsoa ho [Hafsh bin Ghiyats] o re boleletse [Al A'masy] o itse: [Abdullah] o itse: 'Lona batho, le tla qapa lintho tse ncha, 'me ho na le batho ba le qapelang lintho tse ncha - tseo le ka li latelang -, kahoo haeba le bona ho hong ho hocha - bolumeling -, joale le lokela ho tšoara ho hong ho neng ho tšoeroe ke moloko o fetileng'. Hafsh o itse: 'Ke phetile ho tsoa ho Habib ho tsoa ho Abu Abdur Rahman eaba ka mor'a moo kea belaela'.
Imam Darimi : 171
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي مَسْعُودٍ أَلَمْ أُنْبَأْ أَوْ أُنْبِئْتُ أَنَّكَ تُفْتِي وَلَسْتَ بِأَمِيرٍ وَلِّ حَارَّهَا مَنْ تَوَلَّى قَارَّهَا
re boleletse [Muhammad bin As Shalt] o re boleletse [Ibnu Al Mubarak] ho tsoa ho [Ibn 'Aun] ho tsoa ho [Muhammad] o itse: '[Umar] radliallahu 'anhu o itse ho Ibn Mas'ud radliallahu 'anhu: 'Na ha kea ka ka bolela kapa ka bolelloa -Mopheti o belaella bonnete ba mohlophisi ho bolela kapa ho bolelloa - hore o fane ka fatwa leha -ka nako eo - o ne o se moetapele?, Heih,,, fa batho ba natefetsoeng ke monate oa eona kotsi ea bobe.
Imam Darimi : 172
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ الَّذِي يُفْتِي النَّاسَ فِي كُلِّ مَا يُسْتَفْتَى لَمَجْنُونٌ
Re tlalehetsoe ke [Muhammad bin Yusuf] ho tsoa ho [Sufyan] ho tsoa ho [Al A'masy] ho tsoa ho [Abu Wa`il] ho tsoa ho [Ibn Mas'ud] hore o itse: 'Motho ea lulang a fana ka fatwa tabeng e 'ngoe le e 'ngoe eo a e kopuoang - ke lehlanya'.
Imam Darimi : 173
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ إِنَّمَا يُفْتِي النَّاسَ ثَلَاثَةٌ رَجُلٌ إِمَامٌ أَوْ وَالٍ وَرَجُلٌ يَعْلَمُ نَاسِخَ الْقُرْآنِ مِنْ الْمَنْسُوخِ قَالُوا يَا حُذَيْفَةُ وَمَنْ ذَاكَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَوْ أَحْمَقُ مُتَكَلِّفٌ
Ka mora ho re bolella [Sa'id bin 'Amir] ho tsoa ho [Hisyam] ho tsoa ho [Muhammad] ho tsoa ho [Hudzaifah] o itse: 'Ho na le lihlopha tse tharo tsa batho ba fanang ka fatwas - e leng -: Imam, kapa mohlokomeli - ea laolang litaba tsa Mamosleme - kapa motho ea tsebang nasikh le mansukh ho Quran, ba botsa: 'Oho Hudzaifah, joale ke mang?', Ke Umar bin Khatthab, Allah a ka mo khahlisa, kapa leoatla le iqobellang'.
Imam Darimi : 174
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ حُذَيْفَةَ قَالَ قَالَ حُذَيْفَةُ إِنَّمَا يُفْتِي النَّاسَ أَحَدُ ثَلَاثَةٍ رَجُلٌ عَلِمَ نَاسِخَ الْقُرْآنِ مِنْ مَنْسُوخِهِ قَالُوا وَمَنْ ذَاكَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ وَأَمِيرٌ لَا يَجِدُ بُدًّا أَوْ أَحْمَقُ مُتَكَلِّفٌ ثُمَّ قَالَ مُحَمَّدٌ فَلَسْتُ بِوَاحِدٍ مِنْ هَذَيْنِ وَأَرْجُو أَنْ لَا أَكُونَ الثَّالِثَ
Re tlalehetsoe [Abdullah bin Sa'id] o re tsebisitse [Abu `Usamah] ho tsoa ho [Hisyam bin Hassan] ho tsoa ho [Muhammad] ho tsoa ho [Abu 'Ubaidah bin Hudzaifah] o itse: ' [Hudzaifah] o itse: 'Motho ea fang ba bang fatwa ke e 'ngoe ea lihlopha tse tharo: Ea tsebang nasikh le mansukh ho Qur'an', ba botsa: 'Ke mang?', Umar bin Khatthab e se eka Allah a ka mo khahlisa a tsoela pele: 'kapa moetapele ea sa tšabeng, kapa leoatla le ipehang'. Eaba Muhammad o re: 'Ha ke e mong oa litekanyetso tse peli - ea pele - 'me ke tšepa hore nke ke ka ba oa boraro'.
Imam Darimi : 175
أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ مَنْ عَلِمَ مِنْكُمْ عِلْمًا فَلْيَقُلْ بِهِ وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلْ لِمَا لَا يَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّ الْعَالِمَ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لَا يَعْلَمُ قَالَ اللَّهُ أَعْلَمُ وَقَدْ قَالَ اللَّهُ لِرَسُولِهِ { قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ }
re tlalehetse [Ja'far bin 'Aun] ho tsoa ho [Al A'masy] ho tsoa ho [Muslim] ho tsoa ho [Masruq] ho tsoa ho [Abdullah] a re: 'Mang kapa mang oa lona ea nang le tsebo e itseng, a ke a e bue, 'me mang kapa mang ea se nang tsebo, a bue linthong tseo a sa li tsebeng: 'ALLAHU A'LAM' -Allah o tseba hantle-, hobane setsebi ke motho eo, haeba a botsoa ka ntho eo a sa e tsebeng, a tla re: 'Allahu a'lam' 'me Ka 'nete, Allah o itse ho Moromuoa oa Hae: 'QUL MAA AS`ALUKUM `'LAIHI MIN ``AJRIN WA MAA ANA MINAL MUTAKALLIFIN' -E re, Oho Muhammad: 'Ha ke kope moputso ofe kapa ofe ho uena bakeng sa da'wah ea ka, 'me ha ke e mong oa ba iqobellang'- -Qs. Shaad: 86-'.
Imam Darimi : 176
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ أَنَّ أَبَا مُوسَى قَالَ فِي خُطْبَتِهِ مَنْ عَلِمَ عِلْمًا فَلْيُعَلِّمْهُ النَّاسَ وَإِيَّاهُ أَنْ يَقُولَ مَا لَا عِلْمَ لَهُ بِهِ فَيَمْرُقَ مِنْ الدِّينِ وَيَكُونَ مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ
[Yazid bin Harun] o re tsebisitse hore [Humaid] o re boleletse ho tsoa ho [Abu Raja`] ho tsoa ho [Abu Al Muhallab]: ' [Abu Musa] radliallahu 'anhu o itse thutong ea hae: 'Mang kapa mang ea tsebang tsebo, a ke a e rute batho, 'me a hlokomele motho ea buang ntho eo a se nang tsebo ka eona, o tla kheloha bolumeling 'me e be e mong oa ba iqobellang'.
Imam Darimi : 177
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ وَزَاذَانَ قَالَا قَالَ عَلِيٌّ وَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ إِذَا سُئِلْتُ عَمَّا لَا أَعْلَمُ أَنْ أَقُولَ اللَّهُ أَعْلَمُ
['Amr bin 'Aun] o re tlalehetse ho tsoa ho [Khalid bin Abdullah] ho tsoa ho ['Atho` bin As Sa`ib] ho tsoa ho [Abu Al Bakhtari] le [Zaadzan] ka bobeli ba itse: ' ['Ali] a re: 'Pelo ena e pholile hakaakang, haeba ke botsoa ka ntho eo ke sa e tsebeng, joale ke re: Allahu a'lam'.
Imam Darimi : 178
أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ يَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ أَنْ تَقُولَ لِمَا لَا تَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ
re boleletse [Abu Nu'aim] o re boleletse [Sharik] ho tsoa ho ['Atho` bin As Sa`ib] ho tsoa ho [Abu Al Bakhtari] ho tsoa ho ['Ali] o itse: 'Oho, pelo ena e batang, ha o bua linthong tseo o sa li tsebeng: 'Allahu a'lam''.
Imam Darimi : 179
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا عُمَيْرُ بْنُ عَرْفَجَةَ حَدَّثَنَا رَزِينٌ أَبُو النُّعْمَانِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَ إِذَا سُئِلْتُمْ عَمَّا لَا تَعْلَمُونَ فَاهْرُبُوا قَالُوا وَكَيْفَ الْهَرَبُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ تَقُولُونَ اللَّهُ أَعْلَمُ
O re boleletse [Muhammad bin Yusuf] o re boleletse ['Umair bin 'Arfajah] o re boleletse [Razin Abu An Nu'man] ho tsoa ho ['Ali bin Abu Talib] Allah a ka mo khahlisa, a re: 'Ha le botsoa ka ntho eo le sa e tsebeng le e qobe'. Ba ile ba botsa: 'Le ka e qoba joang, Amirul Mu`minin?', a araba: 'Ka ho re: Allahu a'lam'.
Imam Darimi : 180
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ عَزْرَةَ التَّمِيمِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ وَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ قَالُوا وَمَا ذَلِكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَنْ يُسْأَلَ الرَّجُلُ عَمَّا لَا يَعْلَمُ فَيَقُولُ اللَّهُ أَعْلَمُ
re boleletse [Muhammad bin Humaid] o re boleletse [Jarir] ho tsoa ho [Mansur] ho tsoa ho [Muslim Al Bathin] ho tsoa ho ['Azrah At Tamimi] o itse: ' [Ali] radliallahu 'anhu o itse: 'Pelo ena e pholile hakaakang', -- o ile a pheta mantsoe a hae ka makhetlo a mararo--, ba botsa: 'Ke eng seo, O emirul mu`minin?', a araba: '-ha- motho a botsoa ka ntho eo a sa e tsebeng ebe o re: Allahu a'lam'.