Imam Darimi : 161
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ حَدَّثَنَا مَيْمُونُ بْنُ مِهْرَانَ قَالَ كَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا وَرَدَ عَلَيْهِ الْخَصْمُ نَظَرَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ وَجَدَ فِيهِ مَا يَقْضِي بَيْنَهُمْ قَضَى بِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي الْكِتَابِ وَعَلِمَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ الْأَمْرِ سُنَّةً قَضَى بِهِ فَإِنْ أَعْيَاهُ خَرَجَ فَسَأَلَ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ أَتَانِي كَذَا وَكَذَا فَهَلْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى فِي ذَلِكَ بِقَضَاءٍ فَرُبَّمَا اجْتَمَعَ إِلَيْهِ النَّفَرُ كُلُّهُمْ يَذْكُرُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِ قَضَاءً فَيَقُولُ أَبُو بَكْرٍ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِينَا مَنْ يَحْفَظُ عَلَى نَبِيِّنَا فَإِنْ أَعْيَاهُ أَنْ يَجِدَ فِيهِ سُنَّةً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَعَ رُءُوسَ النَّاسِ وَخِيَارَهُمْ فَاسْتَشَارَهُمْ فَإِنْ أَجْمَعَ رَأْيُهُمْ عَلَى أَمْرٍ قَضَى بِهِ
ने सानु दस्सेया है [मुहम्मद बिन अस शालत] ने सानु दस्सेया है [ज़ुहैर] ने [जफर बिन बुरकान] तों सानु दस्सेया है [मैमुन बिन मिहरान] उसने आख्या है: 'पिछले [अबू बकर] रदलियाल्लाहु अनहु, अगर उसे कोई समस्या - कोई विवाद - तो उसने तुरंत उसे अल्लाह सुब्हानल्लाहु व त'अला की किताब च ढूंढे, अगर उसी कोई सफाई मिली तां उसने फैसला कीता।' समस्या उसदे कन्ने, पर जेकर उसी अल्लाह दी किताब च नेईं लब्भा ते ओह् इस मामले दे बारे च रसूलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम दी इक सुन्नत जानदा ऐ तां ओह् इस कन्नै फैसला करदा ऐ, पर जेकर उसी नेईं लब्भा तां ओह् फौरन बाहर निकली जंदा ऐ ते मुसलमानें कोला पुच्छदा ऐ, फिरी आखदा ऐ: 'मेरे कोल एह् ते एह् समस्या ऐ, क्या तुसें गी कदें पता हा जे रसुलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ने इस पर इक बारी फैसला कीता हा।' matter with a legal decision?, आमतौर पर कई लोकें दे इकट्ठे होने दे बाद, उंदे च हर इक रसूलुल्लाह सल्लाह अलैहि वसल्लम कोला कानूनी फैसला पजांदा ऐ, आमतौर पर अबू बकर, अल्लाह उंदे कोला खुश होन, ने आखेआ: 'अल्लाह दी स्तुति होनी चाहिदी जिने साढ़े लोकें गी नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम दी सुन्नत रटने च सक्षम बनाई दित्ता ऐ।' जेकर उसी नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम दी सुन्नत च नेईं लब्भा तां ओह् गणमान्य लोकें गी इकट्ठा करदे हे ते अपने साथियें च लोकें गी चुनदे हे तां जे ओह् सलाह-मशवरा करन, जेकर ओह् सहमत होंदे न - उंदी राय - तां इस सर्वसम्मति कन्नै फैसले दे आधार उप्पर उ'नें कानूनी फैसला दित्ता'।
Imam Darimi : 162
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى وَعَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ قَالَ كَانَ عَلَى امْرَأَتِي اعْتِكَافُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَسَأَلْتُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَعِنْدَهُ ابْنُ شِهَابٍ قَالَ قُلْتُ عَلَيْهَا صِيَامٌ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ لَا يَكُونُ اعْتِكَافٌ إِلَّا بِصِيَامٍ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ أَبِي بَكْرٍ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ عُمَرَ قَالَ لَا قَالَ فَعَنْ عُثْمَانَ قَالَ لَا قَالَ عُمَرُ مَا أَرَى عَلَيْهَا صِيَامًا فَخَرَجْتُ فَوَجَدْتُ طَاوُسًا وَعَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ فَسَأَلْتُهُمَا فَقَالَ طَاوُسٌ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَا يَرَى عَلَيْهَا صِيَامًا إِلَّا أَنْ تَجْعَلَهُ عَلَى نَفْسِهَا قَالَ وَقَالَ عَطَاءٌ ذَلِكَ رَأْيِي
साडे [इब्राहिम बिन मूसा] ते [अमरू बिन ज़ुरारा] गी [अब्दुल अजीज बिन मुहम्मद] कोला [अबू सुहैल] कोला रिपोर्ट करदे होई उने आखेआ; 'पहले च मेरी घरआली ने त्रै दिनें लेई ग्रांड मस्जिद च इ'तिकाफ करने दी कसम खादी ही।' फिर, मैं उमर बिन अब्दुल अजीज रहीमहुल्लाहु कोला पुच्छया कि उस वक्त सिहाब दे नाल कौन सी। मैं पुच्छया: 'क्या उसी बी रोजा रखना पौंदा ऐ? ', इब्न शिहाब ने जवाब दित्ता: 'जदूं तकर रोजा करदे होई नेईं कीता जंदा तां तकर कोई इ'तिकाफ नेईं होंदा'। उस वक्त उमर बिन अब्दुल अजीज रहीहुल्लाहु ने पूछना जारी रखेया: 'क्या नबी सल्लाह अलीही व सल्लम कोला ऐसी कोई जानकारी ऐ? ' उसने जवाब दित्ता: 'नहीं'। फिर उमर बिन अब्दुल अजीज (र.ह.व.) ने पुच्छया: 'क्या अबू बकर रडियाल्लाहु अनहु कोला कोई जानकारी ऐ? ' उसने जवाब दित्ता: 'कुछ नहीं', उसने पुच्छया: 'क्या उमर रडियाल्लाहु 'अनहु' कोला कोई जानकारी ऐ? ', उसने जवाब दित्ता: 'कुछ भी नहीं' उसने पुच्छया: 'क्या उस्मान रडियाल्लाहु 'अनहु से कोई जानकारी है? ', उसने जवाब दित्ता: 'कुछ नहीं'। उमर रहीहुल्लाहु ने आख्या: 'मेरा मनना ऐ जे जनानी दा रोजा करना फर्ज नेईं ऐ'। फिर मैं बाहर निकल के थाऊस ते 'अथो` बिन अबू रब्बह कन्ने मिलया, मैं उंदे दोनों कोला पुच्छया। [थावूस] ने जवाब दित्ता: 'अतीत च [इब्न अब्बास] रदलीअल्लाहु 'अनहु -ने इक फतवा दित्ता हा- कि जनानी गी रोजा रखने दा फर्ज नेईं हा, जदूं तकर ओह रोजा रखने दी कसम नेईं करदी'। फिर `अथा` ने आख्या: ''मेरी राय भी ऐ''।
Imam Darimi : 163
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَ لَمَّا قَدِمَ أَبُو سَلَمَةَ الْبَصْرَةَ أَتَيْتُهُ أَنَا وَالْحَسَنُ فَقَالَ لِلْحَسَنِ أَنْتَ الْحَسَنُ مَا كَانَ أَحَدٌ بِالْبَصْرَةِ أَحَبَّ إِلَيَّ لِقَاءً مِنْكَ وَذَلِكَ أَنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّكَ تُفْتِي بِرَأْيِكَ فَلَا تُفْتِ بِرَأْيِكَ إِلَّا أَنْ تَكُونَ سُنَّةٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ كِتَابٌ مُنْزَلٌ
सानु दस्सेया है [मुस्लिम बिन इब्राहिम] ने सानु दस्सेया है [अबू अकील] ने सानू [सईद अल जुरैरी] [अबू नदलरह] तों दस्सेया है उसने आख्या: 'जदूं [अबू सलामाह] बसरा शहर च आए, तां मैं ते अल हसन उंदे कन्ने मिले, फिर उने अल हसन गी आखेआ: 'के तुस अल हसन ओ? 'इस शहर विच कोई नहीं है जिस नाल मैं तुहाडे तों वी वद्ध मिलना चाहुंदा हां', ऐ इस करके है कि खबर मेरे कोल पहुंच गई है कि तुसीं अपने दिमाग नू फतवाद कर दित्ता है। अपनी राय कन्नै फतवा नेईं देओ, जदूं तकर एह् नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम दी सुन्नत उप्पर आधारित नेईं होऐ, जां उस किताब थमां जेह्ड़ी उतारी गेदी ऐ - कुरान - ''।
Imam Darimi : 164
أَخْبَرَنَا عِصْمَةُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عُقْبَةَ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ لَقِيَهُ فِي الطَّوَافِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا الشَّعْثَاءِ إِنَّكَ مِنْ فُقَهَاءِ الْبَصْرَةِ فَلَا تُفْتِ إِلَّا بِقُرْآنٍ نَاطِقٍ أَوْ سُنَّةٍ مَاضِيَةٍ فَإِنَّكَ إِنْ فَعَلْتَ غَيْرَ ذَلِكَ هَلَكْتَ وَأَهْلَكْتَ
सानु दस्सेया है ['इशमाह बिन अल फदलाल] ने सानु दस्सेया है [जैद बिन अल हुबाब] से [यजीद बिन उकबाह] ने सानु [अल दलाहहक] गी [जबीर बिन जैद] कोला दस्सेया ऐ: [इब्नु उमर] ने तवाफ करदे होई उंदे कन्ने मिलेया, फिर ओह -इब्नु उमर उंदे कोला खुश होन- उसी आखेआ: 'हे अबू शा'त्सा`, तुस उंदे च शामल ओ शहर बसराह दे fiqh एक्सपर्ट, फिर कुरान ते सुन्नत दे आधार दे सिवाय फतवा ना देओ, क्योंकि अगर तुसीं ऐसा नहीं करोगे तां तुहानूं पक्का नुकसान होवेगा ते दूजे लोकां दा नुकसान होवेगा'।
Imam Darimi : 165
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ لَسْنَا نَقْضِي وَلَسْنَا هُنَالِكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَدْ قَدَّرَ مِنْ الْأَمْرِ أَنْ قَدْ بَلَغْنَا مَا تَرَوْنَ فَمَنْ عَرَضَ لَهُ قَضَاءٌ بَعْدَ الْيَوْمِ فَلْيَقْضِ فِيهِ بِمَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِنْ جَاءَهُ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنْ جَاءَهُ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَقْضِ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ الصَّالِحُونَ وَلَا يَقُلْ إِنِّي أَخَافُ وَإِنِّي أُرَى فَإِنَّ الْحَرَامَ بَيِّنٌ وَالْحَلَالَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ
साह्डे कोल [मुहम्मद बिन यूसुफ] ने [सुफयान] तों [अल अ'मासी] तों [उमर बिन उमैर] तों [हुरैत बिन ज़ुहैर] तों [अब्दुल्लाह बिन मसूद] तों [अब्दुल्लाह बिन मसूद] तों दस्सेया है कि 'साडे कोल इक वक्त आ जावेगा, असीं ओह नहीं हां जो फैसला करदे हां ते असीं उस वक्त उथे नहीं सी, ते सचमुच अल्लाह ने कुछ ऐसी तयह कीती है जो तुसीं नहीं वेख्या -हास।' अजे तक नहीं होया-। तो जिसके अज्ज दे बाद कोई समस्या होवे तां ओ अल्लाह दी किताब सुब्हानल्लाहु व तआला दे मुताबिक फैसला करन, अगर समस्या कुरान विच नहीं है तां उस हिसाब नाल फैसला करन जो नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ने फैसला कित्ता है। पर जेकर उसी कोई समस्या आई जंदी ऐ जेह्ड़ी कुरान च नेईं ऐ ते अल्लाह दे रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम दे फैसले च नेईं ऐ तां ओह् उस गल्लै कन्नै फैसला करन जेह्ड़ा धर्मी लोकें ने फैसला कीता ऐ, ते नेईं आखग: 'मैं डरना', जां नेईं आखना: 'मेरी राय च'। दरअसल, जो चीजां हरम हन, ओह साफ हन ते जो चीजां हलाल हन, ओह साफ हन ते दोहां दे बीच ओह चीजां हन जो मुतस्याबीह -अस्पष्ट- हन। इस करिए जिस चीज़ उप्पर तुसेंगी शक ऐ उसी छोड़ो ते जिस चीज़ उप्पर तुसेंगी कोई शक नेईं ऐ, उसी मजबूती कन्नै पकड़ो'।
Imam Darimi : 166
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ قَالَ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِذَا سُئِلَ عَنْ الْأَمْرِ فَكَانَ فِي الْقُرْآنِ أَخْبَرَ بِهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي الْقُرْآنِ وَكَانَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَ بِهِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فَعَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ قَالَ فِيهِ بِرَأْيِهِ
सानु रिपोर्ट कीती गई है [अब्दुल्लाह बिन मुहम्मद] ने सानु [इब्न उयैनह] गी [उबैदुल्लाह बिन अबू यजीद] कोला दस्सेया ऐ कि ओ आखदा हा: 'पिछले समें च [इब्न अब्बास] अल्लाह उंदे कोला खुश होन, जेकर उंदे कोला कुसै गल्लै दे बारे च पुच्छेआ जंदा हा ते कुरान च पाया जंदा हा तां ओह् इसदी रिपोर्ट करदा हा।' अगर कुरान विच नहीं सी तां उसने नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम तों सफाई दित्ती। अगर नबी दी सुन्नत विच नहीं सी तां अबू बकर ते उमर ते अल्लाह रजहवे तों सफाई दित्ती, पर जेकर उन्हां विचों किसे वी दी सफाई नहीं होवे तां उन्हां ने अपनी राय नाल फैसला कीता।
Imam Darimi : 167
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُسْهِرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ شُرَيْحٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ كَتَبَ إِلَيْهِ إِنْ جَاءَكَ شَيْءٌ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَاقْضِ بِهِ وَلَا تَلْفِتْكَ عَنْهُ الرِّجَالُ فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَانْظُرْ سُنَّةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاقْضِ بِهَا فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَكُنْ فِيهِ سُنَّةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَانْظُرْ مَا اجْتَمَعَ عَلَيْهِ النَّاسُ فَخُذْ بِهِ فَإِنْ جَاءَكَ مَا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَتَكَلَّمْ فِيهِ أَحَدٌ قَبْلَكَ فَاخْتَرْ أَيَّ الْأَمْرَيْنِ شِئْتَ إِنْ شِئْتَ أَنْ تَجْتَهِدَ رَأْيَكَ ثُمَّ تَقَدَّمَ فَتَقَدَّمْ وَإِنْ شِئْتَ أَنْ تَأَخَّرَ فَتَأَخَّرْ وَلَا أَرَى التَّأَخُّرَ إِلَّا خَيْرًا لَكَ
[मुहम्मद बिन उयैनह] ने [अली बिन मुशीर] कोला [अबू इशाक] कोला [अस शा'बी] कोला [सियूरैह] कोला साह्डे कोल दस्सेआ ऐ: ' [उमर बिन खत्थब] रडियाल्लाहु अनहू ने इक बारी उसी इक चिट्ठी लिखी ही,: ' जेकर कोई समस्या तुंदे कोल आई जंदी ऐ ते ओह अल्लाह सुब्हानल्लाहु व तआला दी किताब च ऐ तां उस कन्नै फैसला करो, ते उंदे कोल नेईं मुड़ो ज्यादातर लोकें दी राय, ते जेकर कोई समस्या तुंदे कोल आई जंदी ऐ ते तुसेंगी कुरान च नेईं लब्भी जंदी तां नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम दी सुन्नत गी दिक्खो, ते उस्सै मताबक फैसला करो। ते जेकर तुंदे कोल कोई समस्या आंदी ऐ जेड़ी कुरान च नेईं ऐ ते नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम दी सुन्नत च नेईं ऐ, तां लोकें दे इजमा -उलामा' गी दिक्खो, ते जेकर तुंदे कोल कोई समस्या आई जंदी ऐ जेह्ड़ी तुसेंगी कुरान च नेईं लब्भदी, ते नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम दी सुन्नत, ते तुंदे कोला पैह्ले कुसै ने बी एह् गल्ल नेईं आखेआ हा, तां दो गल्लें च चुनो, जेकर तुस अपनी राय कन्नै इजतिहाद करना चांह्दे ओ, फिर फैसला करो, ते जेकर स्थगित करना चांह्दे ओ तां स्थगित करो। औय भैं कोई दे य नशीॊ दे खता जफ तक तुभवे अचधक नशीॊ शो'।
Imam Darimi : 168
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ ابْنِ أَخِي الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ نَاسٍ مِنْ أَهْلِ حِمْصٍ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذٍ عَنْ مُعَاذٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ عَرَضَ لَكَ قَضَاءٌ كَيْفَ تَقْضِي قَالَ أَقْضِي بِكِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ أَجْتَهِدُ رَأْيِي وَلَا آلُو قَالَ فَضَرَبَ صَدْرَهُ ثُمَّ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَا يُرْضِي رَسُولَ اللَّهِ
सानु दस्सेया है [याह्या बिन हम्मद] ने सानु [स्यूबाह] गी [मुहम्मद बिन उबैदिल्लाह अल त्साफी] कोला [अमर बिन अल हरिथ] -अल मुगीराह बिन स्यूबाह दे चचेरे भाई-, [हिमश दे लोकें कोला मुअदज दे कुछ दोस्तें] कोला, [मुअद्ज] कोला; कि जदों नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ने उसी यमन दे मुल्क भेजेया तां उन्हां ने आख्या: अगर तुहाडे सामने कोई समस्या पेश कीती जावे तां तुसीं उसदा फैसला किवें करगे? ', उसने जवाब दित्ता: 'मैं अल्लाह सुब्हानल्लाह व ता'ला दी किताब नाल फैसला कीता', उन्हां ने पुच्छया: 'तो अल्लाह सुब्हानल्लाह व तआला दी किताब विच नहीं होवे तां क्या होवे? ', उसने जवाब दित्ता: 'मैं नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम दी सुन्नत नाल फैसला कीता, उन्हां ने पुच्छया: 'अगर रसूलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम दी सुन्नत विच नहीं है तां क्या होवे? ', उसने जवाब दित्ता: 'मैं अपनी राय नाल इजतिहाद करां ते इस तों वी वद्ध कुछ नहीं'। उसने कहा: 'उस वक्त उसने अपनी छाती थपथपाया, फिर उसने कहा: 'अल्लाह दी स्तुति होवे जिन्हां ने अपने रसूलुल्लाह दे रसूले गी उस चीज़ कन्ने तौफीक दित्ती जेह्ड़ी उंदे रसूले गी पसंद आई ही''।
Imam Darimi : 169
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ قَالَ أَحْسَبُهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ قَالَ قَدْ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ وَمَا نُسْأَلُ وَمَا نَحْنُ هُنَاكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَدَّرَ أَنْ بَلَغْتُ مَا تَرَوْنَ فَإِذَا سُئِلْتُمْ عَنْ شَيْءٍ فَانْظُرُوا فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَفِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوهُ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ فَمَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيمَا أَجْمَعَ عَلَيْهِ الْمُسْلِمُونَ فَاجْتَهِدْ رَأْيَكَ وَلَا تَقُلْ إِنِّي أَخَافُ وَأَخْشَى فَإِنَّ الْحَلَالَ بَيِّنٌ وَالْحَرَامَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ عَنْ أَبِي عَوَانَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَهُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بِنَحْوِهِ
सानु दस्सेया है [याह्या बिन हम्मद] ने सानु [स्यूबाह] [सुलेमान] तों [उमर बिन उमैर] तों [हुरैत बिन ज़ुहैर] तों दस्सेया है उन्हां ने आख्या: 'मेरा यकीन है, [अब्दुल्लाह] ने इक वारी आख्या सी: 'सचमुच साडे कोल इक दौर आया है जिसदे बारे विच साडे कोल कदे नहीं पुच्छया गया, ते असीं कदे अनुभव नहीं कीता।' औय अल्लाह ने तय ककमा शै कक भैं तुझे कैवे दे खना चादहमे। देखो, अगर तुहानू कोई गल्ल पुच्छी गई है तां अल्लाह दी किताब सुब्हानल्लाहु व तआला विच वेखो, पर जेकर तुहानूं अल्लाह दी किताब विच नहीं मिलदा तां नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम दी सुन्नत विच वेखो, फिर अगर तुहानूं सुन्नत विच नहीं मिलदा तां उस चीज़ दा इस्तेमाल करो जो मुसलमानें दी सहमति विच होवे, ते अगर तुहानूं इजमा विच नहीं मिलया, तां फिर अपनी राय नाल इजतिहाद करो, ते मत आखना: 'मैं सचमुच डरदा हां।' क्योंकि जो चीजां हलाल होंदियां न ओह साफ हन ते जो चीजां हराम होंदियां हन ओह साफ हन, ते इन्हां गल्लां विचों ओह सारे मुतस्याबीह -अस्पष्ट- मामले हन, फिर कुझ ऐसी चीज़ छड्डो जिस ते तुहानूं उस चीज़ ते शक होवे जिस ते तुहानूं शक नहीं होवे। एह् असेंगी [याह्या बिन हम्मद] ने [अबू अवानाह] कोला [सुलेमान] कोला ते [उमर बिन उमैर] कोला [अब्दुर रहमान बिन यजीद] कोला [अब्दुल्लाह] कोला ते कन्नै गै संपादकें बी दस्सेआ ऐ। सानु दस्सेया है [अब्दुल्लाह बिन मुहम्मद] ने सानु [जरीर] गी [अल अ'मासी] कोला [अल कासिम बिन अब्दुर रहमान] कोला [अपने पिता] कोला [अब्दुल्लाह] कोला ते कन्ने गै अपने संपादक कोला बी दस्सेआ ऐ'।
Imam Darimi : 170
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ سَتُحْدِثُونَ وَيُحْدَثُ لَكُمْ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مُحْدَثَةً فَعَلَيْكُمْ بِالْأَمْرِ الْأَوَّلِ قَالَ حَفْصٌ كُنْتُ أُسْنِدُ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ ثُمَّ دَخَلَنِي مِنْهُ شَكٌّ
सानु दस्सेया है [हारून बिन मुअवियाह] ने [हफश बिन घियात] तों सानु दस्सेया है [अल अ'मासी] उसने आख्या है: [अब्दुल्लाह] ने आख्या: 'हे लोकां, तुसीं नवी चीजां दा आविष्कार करगे, ते ऐसे लोक वी हन जो तुहाडे वास्ते नवी चीजां दा आविष्कार करदे ने -इसदा पालन करन-, तां जेकर तुसीं कुझ नवी -धर्म विच- देखदे हो, तां तुहानूं उस चीज़ नू पकड़ना चाहिदा जो पिछली पीढ़ी ने रखेया सी''। हफश ने कहा: 'मैं हबीब तों अबू अब्दुर रहमान तों रिवायत कीती फिर उसदे बाद शक होया'।
Imam Darimi : 171
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي مَسْعُودٍ أَلَمْ أُنْبَأْ أَوْ أُنْبِئْتُ أَنَّكَ تُفْتِي وَلَسْتَ بِأَمِيرٍ وَلِّ حَارَّهَا مَنْ تَوَلَّى قَارَّهَا
सानु दस्सेया है [मुहम्मद बिन अस शाल्ट] ने सानु [इब्नु अल मुबारक] गी [इब्न 'आउन] कोला [मुहम्मद] कोला दस्सेया ऐ उने आखेआ ऐ: '[उमर] रदलीअल्लाहु अनहू ने इब्न मसौद रदलियाल्लाहु अनहू गी आखेआ: 'क्या मैं नेईं दस्सेआ जां नेईं दस्सेआ गेआ -कथा करने आह्ले गी संपादक दे दस्सने जां दस्से जाने दी निश्चतता पर शक ऐ-- जे तुसें गै कीता ऐ इक फतवा भले ही तुसीं -उस वक्त- नेता नहीं थे?, हेइह,,, बुराई दा जोखिम उन लोकां नू दे दो जिन्हां ने इसदी मिठास दा मजा लेया होवे।
Imam Darimi : 172
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ الَّذِي يُفْتِي النَّاسَ فِي كُلِّ مَا يُسْتَفْتَى لَمَجْنُونٌ
[मुहम्मद बिन यूसुफ] ने [सुफयान] से [अल अ'मासी] से [अबू व`इल] से [इब्न मसूद] से सानु दस्सी है कि उन्हां ने आख्या: 'जो व्यक्ति हमेशा हर मामले विच फतवा देंदा है जो उस तों मंगया जांदा है -ओह पागल है'।
Imam Darimi : 173
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ إِنَّمَا يُفْتِي النَّاسَ ثَلَاثَةٌ رَجُلٌ إِمَامٌ أَوْ وَالٍ وَرَجُلٌ يَعْلَمُ نَاسِخَ الْقُرْآنِ مِنْ الْمَنْسُوخِ قَالُوا يَا حُذَيْفَةُ وَمَنْ ذَاكَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَوْ أَحْمَقُ مُتَكَلِّفٌ
[सैद बिन अमीर] गी [हिस्याम] थमां [मुहम्मद] थमां [हुदज़ाइफा] थमां दस्सदे होई उने आखेआ: 'फतवा देने आह्ले लोकें दे त्रै समूह न - अर्थात -: इक इमाम, जां संरक्षक - जेह्ड़ा मुसलमानें दे मामलें गी नियंत्रित करदा ऐ - जां कोई ऐसा व्यक्ति जेह्ड़ा कुरान च नसिख ते मनसुख गी जानदा ऐ, ओह् पुच्छदे न: 'हे हुदजाइफा, फिरी कुन ऐ।' ओह? ', ओह् उमर बिन खट्ठाब ऐ, अल्लाह उंदे कोला खुश होन, जां इक मूर्ख ऐ जेह्ड़ा अपने आप गी जबरदस्ती करदा ऐ'।
Imam Darimi : 174
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ حُذَيْفَةَ قَالَ قَالَ حُذَيْفَةُ إِنَّمَا يُفْتِي النَّاسَ أَحَدُ ثَلَاثَةٍ رَجُلٌ عَلِمَ نَاسِخَ الْقُرْآنِ مِنْ مَنْسُوخِهِ قَالُوا وَمَنْ ذَاكَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ وَأَمِيرٌ لَا يَجِدُ بُدًّا أَوْ أَحْمَقُ مُتَكَلِّفٌ ثُمَّ قَالَ مُحَمَّدٌ فَلَسْتُ بِوَاحِدٍ مِنْ هَذَيْنِ وَأَرْجُو أَنْ لَا أَكُونَ الثَّالِثَ
साडे कोल खबर आई है [अब्दुल्लाह बिन सईद] ने सानु [अबू उसामाह] ने [हिस्याम बिन हसन] तों [मुहम्मद] तों [अबू उबैदा बिन हुदज़ाइफा] तों जानकारी दित्ती है उन्हां ने आख्या: ' [हुदज़ीफा] ने आख्या: 'जो व्यक्ति दूजे नू फतवा दिंदा है, ओ त्रै समूहां विचों इक है: इक जो कुरान विच नसिख ते मनसुख नू जानदा है', उन्हां ने पुच्छया: 'ओह कुन है? ', उमर बिन खट्ठाब अल्लाह उंदे कोला खुश होन ने आख्या: 'या इक नेता जेड़ा डरदा नेईं, या इक मूर्ख जेड़ा अपने आप गी थोपदा ऐ''। फिर मुहम्मद ने आख्या: 'मैं दो मापदंडां विचों इक नहीं हां -पहला- ते मैं उम्मीद करदा हां कि मैं तीसरा नहीं होवांगा'।
Imam Darimi : 175
أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ مَنْ عَلِمَ مِنْكُمْ عِلْمًا فَلْيَقُلْ بِهِ وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلْ لِمَا لَا يَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّ الْعَالِمَ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لَا يَعْلَمُ قَالَ اللَّهُ أَعْلَمُ وَقَدْ قَالَ اللَّهُ لِرَسُولِهِ { قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ }
ने सानु [ज'फर बिन औन] [अल अ'मासी] तों [मुसलमान] तों [मसरुक] तों [अब्दुल्लाह] तों रिपोर्ट कीती है उसने आख्या है: 'तुहाडे विचों जिसदे कोल कुछ ज्ञान होवे, ओ कहन दे, ते जिसदे कोल ज्ञान नहीं है, ओह गल्लां विच कहन जिन्हां नू ओ नहीं जानदा: 'अल्लाह' -अल्लाह सब तों अच्छा जानदा है-, क्योंकि विद्वान ओह है जो, अगर उस दे बारे विच पुच्छया जावे नहीं जानदा, आखग: 'अल्लाहु अ'लाम' ते सचमुच, अल्लाह ने अपने रसूलुल्लाह गी आखया ऐ: 'QUL MAA AS`ALUKUM `'LAIHI MIN ``AJRIN WA MAA ANA MINAL MUTAKALLIFIN' -कहना, हे मुहम्मद: 'मैं तुंदे कोला अपने द'वाह दा कोई इनाम नेईं मंगदा, ते मैं उनें लोकें च शामल नेईं आं जेह्ड़े अपने आप गी जबरदस्ती करदे न'- -Qs. शाद: 86-'।
Imam Darimi : 176
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ أَنَّ أَبَا مُوسَى قَالَ فِي خُطْبَتِهِ مَنْ عَلِمَ عِلْمًا فَلْيُعَلِّمْهُ النَّاسَ وَإِيَّاهُ أَنْ يَقُولَ مَا لَا عِلْمَ لَهُ بِهِ فَيَمْرُقَ مِنْ الدِّينِ وَيَكُونَ مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ
साडे कोल खबर आई है कि [यजीद बिन हारून] ने सानू [हुमैद] नू [अबू राजा`] तों [अबू अल मुहल्लब] तों आखया है: '[अबू मूसा] अल्लाह उंदे नाल खुश होवे, उन्हां ने अपने प्रवचन विच आख्या है: 'जो कोई ज्ञान जानदा है, ओ लोकां नू सिखावे, ते उस व्यक्ति तों सावधान रहो जो कोई ऐसी गल्ल आखदा है जिस दा उस नू कोई ज्ञान नहीं है, ओह धर्म तों हट के अपने आप नू जबरदस्ती करन वाले बण जावेगा''।
Imam Darimi : 177
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ وَزَاذَانَ قَالَا قَالَ عَلِيٌّ وَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ إِذَا سُئِلْتُ عَمَّا لَا أَعْلَمُ أَنْ أَقُولَ اللَّهُ أَعْلَمُ
साडे कोल खबर आई है कि [अम्र बिन औन] तों [खालिद बिन अब्दुल्लाह] तों [अथो` बिन अस सा`इब] तों [अबू अल बख्तारी] ते [जादज़ान] दोनों ने आख्या: ' ['अली] ने आख्या: ' ए दिल किन्ना ठंडा है, अगर मैंनू किसे गल्ल दे बारे च पुच्छया जावे जो मैं नहीं जानदा, तां मैं आखदा हां: अल्लाह अ'लाम''।
Imam Darimi : 178
أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ يَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ أَنْ تَقُولَ لِمَا لَا تَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ
सानु दस्सेया है [अबू नुअइम] ने सानू [शरीक] ['अथो` बिन अस सा`इब] से [अबू अल बख्तारी] से [अली] से बताया है उसने कहा: 'हे इस दिल दी ठंडक, जदों तुसीं गल्लां विच आखदे हो जो तुसीं नहीं जानदे: 'अल्लाहु अ'लाम''।
Imam Darimi : 179
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا عُمَيْرُ بْنُ عَرْفَجَةَ حَدَّثَنَا رَزِينٌ أَبُو النُّعْمَانِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَ إِذَا سُئِلْتُمْ عَمَّا لَا تَعْلَمُونَ فَاهْرُبُوا قَالُوا وَكَيْفَ الْهَرَبُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ تَقُولُونَ اللَّهُ أَعْلَمُ
सानु दस्सेया है [मुहम्मद बिन यूसुफ] ने सानु दस्सेया है [उमैर बिन अरफाजाह] ने सानु [रज़िन अबू अन नु’मान] [अली बिन अबू तालिब] कोला अल्लाह उंदे कोला खुश होन, उसने आखया ऐ: 'जदूं तुंदे कोला कोई ऐसी चीज़ दे बारे च पुच्छेआ जंदा ऐ जिसी तुसें गी पता नेईं ऐ तां उसदे कोला बचो'। उन्होनें पुच्छया: 'हे अमीरुल मु`मिनिन, तुस इस थमां किस चाल्ली बची सकदे ओ? ', उसने जवाब दित्ता: 'तुहाडे कहंदे होए: अल्लाहु अ'लाम'।
Imam Darimi : 180
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ عَزْرَةَ التَّمِيمِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ وَا بَرْدَهَا عَلَى الْكَبِدِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ قَالُوا وَمَا ذَلِكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَنْ يُسْأَلَ الرَّجُلُ عَمَّا لَا يَعْلَمُ فَيَقُولُ اللَّهُ أَعْلَمُ
सानु दस्सेया है [मुहम्मद बिन हुमैद] ने सानू [जरीर] [मंसूर] तों [मुस्लिम अल बथिन] तों ['अजरा एट तमीमी] तों दस्सेया है उसने आख्या: ' [अली] रदलियाल्लाहु 'अनहू ने आख्या: 'ए दिल किन्ना ठंडा है', --उसने अपनी गल्ल त्रै बारी दोहराया--, उन्हां ने पुच्छया: 'ओह क्या है, हे अमीरुल मु`मिनिन? ', उसने जवाब दित्ता: '-जदूं- इक माह्नू कोला कुसै गल्लै दे बारे च पुच्छेआ जंदा ऐ जेह्ड़ी उसी नेईं पता तां ओह् आखदा ऐ: अल्लाहु अ'लाम'।