Imam Darimi (الامام الدارمي) - 3469 حديث

حديث

Imam Darimi : 1761

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقَاشِيُّ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ كَانَ رَدِيفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ جَاءَتْ امْرَأَةٌ مِنْ خَثْعَمَ فَقَالَتْ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ فِي الْحَجِّ عَلَى عِبَادِهِ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لَا يَسْتَمْسِكُ عَلَى رَاحِلَتِهِ وَلَمْ يَحُجَّ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ نَعَمْ سُئِلَ أَبُو مُحَمَّد تَقُولُ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ

اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [محمد بن عبدالله رقاصي] اسان کي [وُهيب]، [معمر]، [عز زهري]، [سليمان بن يسار]، [ابن عباس]، [الفضل بن عباس]، بيان ڪيو آهي ته جڏهن هو حج وضوءَ دوران رسول الله ﷺ کي پنهنجي پٺي تي کڻي رهيو هو ته خطسام جي هڪ عورت آئي ۽ چيو ته: 'يقيناً، الله تعاليٰ پنهنجن ٻانهن تي حج فرض ڪيو آهي، جڏهن ته منهنجو پيءُ پوڙهو آهي، گاڏي تي سوار ٿيڻ جي قابل نه آهي ۽ اڃا تائين حج نه ڪيو آهي، ڇا مان سندس لاءِ حج ڪري سگهان ٿي؟' هن چيو: 'ها'. ابو محمد کان پڇيو ويو ته: 'ڇا توهان هن حديث سان متفق آهيو؟' هن جواب ڏنو: 'ها'.

حديث

Imam Darimi : 1762

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ هُوَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ لَا يَسْتَوِي عَلَى الْبَعِيرِ أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُجِّي عَنْهُ

اسان کي [ابو عاصم]، [ابن جريج]، [ابن شهاب]، [سليمان بن يسار]، [ابن عباس]، [الفضل يعني ابن عباس] کان روايت آهي ته هڪ عورت رسول الله ﷺ کان پڇيو ته منهنجي پوڙهي پيءُ تي حج فرض ٿي ويو آهي، جڏهن ته هو هاڻي پنهنجي گاڏي تي سڌو بيهڻ جي قابل نه رهيو آهي، رسول الله ﷺ فرمايو ته ان لاءِ حج ڪر.

حديث

Imam Darimi : 1763

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمَ اسْتَفْتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَالْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ رَدِيفُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَوِيَ عَلَى الرَّاحِلَةِ فَهَلْ يَقْضِي أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ قَالَ نَعَمْ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوًا مِنْ حَدِيثِ الْأَوْزَاعِيِّ

اسان کي [محمد بن يوسف] ٻڌايو آهي ته اسان کي [العوزاعي] ٻڌايو آهي ته مون کي [عز زهريٰ] سليمان بن يسار کان [ابن عباس] ٻڌايو آهي ته خطسام جي هڪ عورت رسول الله صلي الله عليه وسلم کان حج جي وعظ دوران فتويٰ گهري، جڏهن الفضل بن عباس رسول الله صلي الله عليه وسلم جي پٺيان سوار هو، عورت چيو: 'يا رسول الله صلي الله عليه وسلم، بيشڪ الله پنهنجي ٻانهن تي جيڪو حج فرض ڪيو آهي ان منهنجي پوڙهي پيءُ کي متاثر ڪيو آهي، جڏهن ته هو گاڏي ۾ سڌو بيهڻ جي قابل ناهي، ڇا مان ان لاءِ حج جي جاءِ وٺي سگهان ٿو؟' هن جواب ڏنو؛ 'ها'. اسان کي [عز عينيه] ٻڌايو آهي ته [عز زهريٰ] کان [سليمان بن يسار] کان [ابن عباس] کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان جيئن الاوزاعي جي حديث.

حديث

Imam Darimi : 1764

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ حَدَّثَنِي الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ أَوْ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الْعَبَّاسِ أَنَّ رَجُلًا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أَوْ أُمِّي عَجُوزٌ كَبِيرٌ إِنْ أَنَا حَمَلْتُهَا لَمْ تَسْتَمْسِكْ وَإِنْ رَبَطْتُهَا خَشِيتُ أَنْ أَقْتُلَهَا قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ عَلَى أَبِيكَ أَوْ أُمِّكَ دَيْنٌ أَكُنْتَ تَقْضِيهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَحُجَّ عَنْ أَبِيكَ أَوْ أُمِّكَ قِيلَ لِعَبْدِ اللَّهِ الْحَجُّ عَنْ الْحَيِّ قَالَ إِذَا لَزِمَهُ قِيلَ لَهُ تَقُولُ بِحَدِيثِ الْفَضْلِ بْنِ الْعَبَّاسِ قَالَ نَعَمْ

اسان کي [مصدد] ٻڌايو آهي [حماد بن زيد] [يحيى بن ابو اسحاق] کان [سليمان بن يسار] کان، مون کي [الفضل بن عباس] يا [عبيدالله بن العباس] کان ٻڌايو آهي ته هڪ شخص چيو: 'يا رسول الله، حقيقت ۾ منهنجو پيءُ - يا منهنجي ماءُ - پوڙهو آهي، جيڪڏهن مان ان کي گاڏي ۾ کڻي وڃان - ته هو گهڻو وقت جيئرو نه رهي سگهندو، جيڪڏهن مان ان کي ٻڌي ڇڏيندس، ته مون کي ڊپ آهي ته مان ان کي قتل ڪري ڇڏيندس'. هن پڇيو: 'توهان جو ڇا خيال آهي جيڪڏهن توهان جي پيءُ يا ماءُ تي قرض هجي ها ته توهان ان کي ادا ڪندا؟' هن چيو: 'ها'. هن چيو: 'پنهنجي پيءُ يا ماءُ لاءِ حج ڪريو'. عبدالله کان پڇيو ويو: 'ڇا حج زنده ماڻهن لاءِ جائز آهي؟' هن چيو: 'جيڪڏهن ان تي حج فرض آهي'. ان کان اهو به پڇيو ويو: 'ڇا توهان الفضل بن عباس جي حديث سان متفق آهيو؟' هن جواب ڏنو: 'ها'.

حديث

Imam Darimi : 1765

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ الزُّبَيْرِ مَوْلًى لِآلِ الْزُّبَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ خَثْعَمَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَهُ الْإِسْلَامُ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ رُكُوبَ الرَّحْلِ وَالْحَجُّ مَكْتُوبٌ عَلَيْهِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ أَنْتَ أَكْبَرُ وَلَدِهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَى أَبِيكَ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ عَنْهُ أَكَانَ ذَلِكَ يُجْزِئُ عَنْهُ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَاحْجُجْ عَنْهُ

[محمد بن حميد] اسان کي [جرير]، [منصور]، [مجاهد]، [يوسف بن الزبير]، الزبير خاندان جي اڳوڻي غلام، [عبدالله بن الزبير] کان روايت ڪئي آهي، هن چيو ته: خثعم جو هڪ ماڻهو رسول الله ﷺ وٽ آيو ۽ چيو: 'منهنجي پيءُ کي جڏهن پوڙهو ٿي ويو هو ته هن اسلام قبول ڪيو ۽ سواري نه ڪري سگهيو، ۽ حج جو فرض هن تي فرض هو. ڇا مان سندس طرفان حج ڪري سگهان ٿو؟' پاڻ پڇيائون: 'ڇا تون سندس وڏو پٽ آهين؟' ان شخص جواب ڏنو: 'ها.' پاڻ فرمايائون: 'توهان جو ڇا خيال آهي جيڪڏهن توهان جي پيءُ تي قرض هجي ها ۽ توهان ان کي ادا ڪيو هجي ها؟ ڇا اهو ان لاءِ جائز هوندو؟' ان شخص جواب ڏنو: 'ها.' پاڻ فرمايو: 'ان جي طرفان حج ڪر.'

حديث

Imam Darimi : 1766

أَخْبَرَنَا صَالِحُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ هُوَ ابْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ مَوْلَى ابْنِ الزُّبَيْرِ يُقَالُ لَهُ يُوسُفُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَوْ الزُّبَيْرُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ قَالَتْ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَحُجَّ قَالَ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَى أَبِيكَ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ عَنْهُ قُبِلَ مِنْهُ قَالَ نَعَمْ قَالَ اللَّهُ أَرْحَمُ حُجَّ عَنْ أَبِيكَ

اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [صالح بن عبدالله] اسان کي [عبدالعزيز يعني ابن عبدالشمد] کان [منصور] کان [مجاهد] کان ابن الزبير جي اڳوڻي غلام کان جنهن کي [يوسف بن الزبير] سڏيو ويندو هو يا الزبير بن يوسف کان [سوده بنت زمعة] کان روايت ڪئي آهي، هن چيو ته: هڪ شخص رسول الله ﷺ وٽ آيو ۽ چيو ته: 'بيشڪ منهنجو پيءُ پوڙهو ٿي ويو آهي ۽ حج ڪرڻ جي قابل نه آهي.' پاڻ فرمايائون: 'ڇا خيال آهي جيڪڏهن توهان جي پيءُ تي قرض هجي ۽ توهان ان کي ادا ڪيو ته ڇا اهو قبول ڪيو ويندو؟' هن چيو: 'ها.' هن چيو: 'الله وڌيڪ سخي آهي، پنهنجي پيءُ لاءِ حج ڪر.''

حديث

Imam Darimi : 1767

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ مَا تَرَكْتُ اسْتِلَامَ هَذَيْنِ الرُّكْنَيْنِ فِي شِدَّةٍ وَلَا رَخَاءٍ مُنْذُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَلِمُهُمَا قُلْتُ لِنَافِعٍ أَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَمْشِي بَيْنَ الرُّكْنَيْنِ قَالَ إِنَّمَا كَانَ يَمْشِي لِيَكُونَ أَيْسَرَ لِاسْتِلَامِهِ

جڏهن اسان کي [مصدد] ٻڌايو ته اسان کي [يحييٰ] [عبيدالله] کان [نافع] کان [ابن عمر] تائين ٻڌايو، هن چيو ته؛ 'مون انهن ٻنهي ٿنڀن کي ڇهڻ ڏکيو يا آسان حالتن ۾ به نه ڇڏيو آهي، جڏهن کان مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کي انهن کي ڇهيو ڏٺو آهي'. مون نافع کان پڇيو؛ 'ڇا ابن عمر انهن ٻنهي ٿنڀن جي وچ ۾ هليو هو؟' هن جواب ڏنو؛ 'يقيناً، ابن عمر ان لاءِ هليو ته جيئن ان کي ڇهڻ آسان ٿئي'.

تائيدي حديثون (5)

حديث

Imam Darimi : 1768

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيَبْعَثَنَّ اللَّهُ الْحَجَرَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَهُ عَيْنَانِ يُبْصِرُ بِهِمَا وَلِسَانٌ يَنْطِقُ بِهِ يَشْهَدُ عَلَى مَنْ اسْتَلَمَهُ بِحَقٍّ قَالَ سُلَيْمَانُ لِمَنْ اسْتَلَمَهُ

اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [حجاج بن منهل] ۽ [سليمان بن حرب] ٻنهي چيو؛ اسان کي ٻڌايو آهي [حماد بن سلمه] اسان کي ٻڌايو آهي [عبد الله بن عثمان بن خثصيم] [سعيد بن جبير] کان [ابن عباس] ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'بيشڪ، الله قيامت جي ڏينهن حجر اسود کي اهڙي حالت ۾ اٿاريندو ته ان ۾ ٻه اکيون هونديون جيڪي ڏسي سگهن ٿيون ۽ هڪ زبان هوندي جيڪا ڳالهائڻ لاءِ هوندي، اهو انهن جي لاءِ شاهدي ڏيندو جيڪي ان کي صحيح طرح سان ڇهندا.' [سليمان] چيو: 'انهن لاءِ جيڪي ان کي ڇهندا'.

تائيدي حديثون (5)

حديث

Imam Darimi : 1769

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ رَمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْحَجَرِ إِلَى الْحَجَرِ ثَلَاثَةَ أَشْوَاطٍ

اسان کي [احمد بن عبدالله] ٻڌايو آهي ته اسان کي [مالڪ بن انس] ٻڌايو آهي ته [جعفر بن محمد] کان، [پنهنجي پيءُ] کان، [جابر] کان، هن چيو ته رسول الله ﷺ تيز قدمن سان حجر اسود کان حجر اسود تائين - ٻيهر - ٽي ڀيرا گھمندا هئا.

تائيدي حديثون (31)

حديث

Imam Darimi : 1770

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا طَافَ بِالْبَيْتِ الطَّوَافَ الْأَوَّلَ خَبَّ ثَلَاثَةً وَمَشَى أَرْبَعَةً وَكَانَ يَسْعَى بِبَطْنِ الْمَسِيلِ إِذَا سَعَى بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَقُلْتُ لِنَافِعٍ أَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَمْشِي إِذَا بَلَغَ الرُّكْنَ الْيَمَانِيَ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ يُزَاحَمَ عَلَى الرُّكْنِ فَإِنَّهُ كَانَ لَا يَدَعُهُ حَتَّى يَسْتَلِمَهُ

اسان کي ٻڌايو ويو آهي [عبدالله بن سعيد] اسان کي ٻڌايو آهي [عقبه بن خالد] اسان کي ٻڌايو آهي [عبيدالله] مون کي [نافع] [ابن عمر] کان ٻڌايو آهي ته جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم ڪعبي ۾ پنهنجو پهريون طواف ڪيو، ته پاڻ ٽي ڀيرا تيز رفتار سان هليا، عام طور تي چار ڀيرا هليا ۽ شفا ۽ مروه جي وچ ۾ وادي جي پيٽ ۾ ڊوڙندا هئا. پوءِ مون نافع کان پڇيو؛ 'ڇا عبدالله رڪن يماني تي پهتو ته هليو هو؟' نافع جواب ڏنو؛ 'نه، جيستائين يماني رڪن ۾ صورتحال ڀريل نه هجي - ڀريل - حقيقت ۾ هو رڪن کان نه نڪرندو آهي جيستائين ان کي نه ڇهي'.

تائيدي حديثون (12)

حديث

Imam Darimi : 1771

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ رَمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْحَجَرِ إِلَى الْحَجَرِ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا

اسان کي [عبدالله بن عمر بن ابان] ٻڌايو آهي، اسان کي [عبدالله بن المبارڪ] اسان کي [عبيدالله بن عمر] ٻڌايو آهي، [نافع] کان [ابن عمر] کان، هن چيو ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم حجر اسود کان حجر اسود تائين ٽي ڀيرا تيزيءَ سان هليا - ٻيهر - ۽ چار ڀيرا معمول مطابق هليا.

تائيدي حديثون (31)

حديث

Imam Darimi : 1772

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ هُوَ ابْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ يَعْلَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ طَافَ مُضْطَبِعًا

اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [محمد بن يوسف] اسان کي [سفيان] کان [ابن جريج] کان [عبدالحميد يعني ابن جبير] کان [ابن يعليٰ] کان [پنهنجي پيءُ] کان، نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کان بيان ڪيو آهي ته هن طواف ڪيو ته پنهنجي ساڄي بغل جي هيٺان کان احرام جو ڪپڙو اڇلائي کاٻي ڪلهي کي ڍڪيو.

تائيدي حديثون (3)

حديث

Imam Darimi : 1773

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ كَفَاهُ لَهُمَا طَوَافٌ وَاحِدٌ وَلَا يَحِلُّ حَتَّى يَحِلَّ مِنْهُمَا

اسان کي سعيد بن منصور ٻڌايو آهي ته اسان کي عبدالعزيز بن محمد ٻڌايو آهي ته عبيدالله بن عمر کان ۽ نافع کان ۽ ابن عمر کان ته رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته جيڪو به حج ۽ عمرو گڏ ڪري ٿو، ان لاءِ هڪ ڀيرو طواف ڪرڻ ڪافي آهي ۽ هو احرام جي حالت ۾ به حلال نه سمجهيو ويندو جيستائين هو حج ۽ عمري جي لاءِ تحلل مڪمل نه ڪري.

حديث

Imam Darimi : 1774

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَافَ بِالْبَيْتِ عَلَى بَعِيرٍ كُلَّمَا أَتَى عَلَى الرُّكْنِ أَشَارَ إِلَيْهِ بِشَيْءٍ فِي يَدِهِ وَكَبَّرَ

اسان کي [عمرو بن عون]، [خالد بن عبدالله]، [خالد الحززاء]، [عڪرمه]، [ابن عباس] کان روايت آهي ته رسول الله ﷺ پنهنجي اٺ تي ڪعبي جو طواف ڪندا هئا، هر ڀيري جڏهن رڪوع تي پهچندا هئا، ته پنهنجي هٿ ۾ ڪنهن شيءِ سان تڪبير چوندا هئا.

تائيدي حديثون (57)

حديث

Imam Darimi : 1775

أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَدِمْتُ مَكَّةَ وَأَنَا حَائِضٌ وَلَمْ أَطُفْ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ افْعَلِي مَا يَفْعَلُ الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لَا تَطُوفِي بِالْبَيْتِ

اسان کي [خالد بن مخلد] ٻڌايو آهي، اسان کي [مالڪ] عبدالرحمان بن القاسم کان، [پنهنجي پيءُ] عائشه رضي الله عنها کان، هن چيو ته: جڏهن مان مڪي پهتس ته مون کي حيض هو، ۽ اڃا تائين شفا ۽ مروه جي وچ ۾ طواف نه ڪيو هو، پوءِ مون رسول الله ﷺ سان ان جي شڪايت ڪئي، پاڻ فرمايو: 'اهڙو ڪم ڪريو جيئن حج ڪندڙ ڪندا آهن، پر ڪعبي جو طواف نه ڪريو'.

حديث

Imam Darimi : 1776

أَخْبَرَنَا الْحُمَيْدِيُّ حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ بْنُ عِيَاضٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ صَلَاةٌ إِلَّا أَنَّ اللَّهَ أَحَلَّ فِيهِ الْمَنْطِقَ فَمَنْ نَطَقَ فِيهِ فَلَا يَنْطِقْ إِلَّا بِخَيْرٍ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مَعْبَدٍ عَنْ مُوسَى بْنِ أَعْيَنَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ

اسان کي [الحميدي] ٻڌايو آهي ته اسان کي [الفضيل بن عياض] عطا بن عاص سائب کان [ثوص] ان کان [ابن عباس] ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: 'ڪعبي جي چوڌاري طواف نماز آهي، صرف الله ان کي ڪرڻ دوران ڳالهائڻ جي اجازت ڏئي ٿو، جيڪو طواف دوران ڳالهائي ٿو، اهو صرف سٺي ڳالهه کان سواءِ نه ڳالهائي'. اهو اسان کي [علي بن معبد] [موسى بن عيان] کان [عثع بن عاص سائب] کان [ثوص] ان کان [ابن عباس] کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان جيئن مٿي ڏنل حديث ۾ ٻڌايو آهي.

حديث

Imam Darimi : 1777

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَافَقْتُ رَبِّي فِي ثَلَاثٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ اتَّخَذْتَ مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }

اسان کي [يزيد بن هارون] ٻڌايو آهي ته اسان کي [حميد] انس کان ٻڌايو آهي، هن چيو ته عمر بن الخطاب چيو ته منهنجو رب مون سان ٽن ڳالهين ۾ متفق ٿيو، يعني: جڏهن مان چوان ٿو ته: 'اي الله جا رسول، جيڪڏهن توهان مقام ابراهيم کي نماز جي جاءِ بڻايو ته اهو بهتر هوندو،' پوءِ الله تعاليٰ آيت نازل ڪئي: 'وَتَخَذُو مِن مقامِ ابراهيم مُشَلّا - ۽ مقام ابراهيم جو هڪ حصو نماز جي جاءِ بڻايو'. سورة البقرة؛ 125.

تائيدي حديثون (9)

حديث

Imam Darimi : 1778

أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى زِرِّيَ الْأَعْلَى وَزِرِّيَ الْأَسْفَلِ ثُمَّ وَضَعَ فَمَهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي سَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفُهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا فَقَالَ مَكَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ مِثْلَ عَمَلِهِ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ فَقَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ فَنَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَخَلْفَهُ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يُنْزَلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ فَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَزِدْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا وَلَبَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَصَلَّى فَقَرَأَ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ وَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا أَتَى الصَّفَا قَرَأَ { إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ } أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَوَحَّدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ فَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْوَادِي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ يَعْنِي فَرَمَلَ حَتَّى إِذَا صَعِدْنَا مَشَى حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرَ طَوَافٍ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ إِنِّي لَوْ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيُحِلَّ وَيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَوْ لِأَبَدِ أَبَدٍ فَشَبَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى فَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ لَا بَلْ لَأَبَدِ أَبَدٍ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنٍ مِنْ الْيَمَنِ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابَ صَبِيغٍ وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ عَلِيٌّ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ أَبِي أَمَرَنِي فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُحَرِّشُهُ عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا ذَكَرَتْ فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ مَا فَعَلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحْلِلْ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِائَةَ بَدَنَةٍ فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَجَّهَ إِلَى مِنًى فَأَهْلَلْنَا بِالْحَجِّ وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِنَا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى إِذَا طَلَعَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ تُضْرَبُ لَهُ بِنَمِرَةَ ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَارَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فِي الْمُزْدَلِفَةِ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ يَعْنِي الشَّمْسَ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِّلَتْ لَهُ فَأَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ وَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا إِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ وُضِعَ دِمَاؤُنَا دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّمَا أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِأُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ فَرَفَعَهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُتُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ بِنِدَاءٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَةٍ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ لَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ حَتَّى وَقَفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصُّخَيْرَاتِ وَقَالَ إِسْمَعِيلُ إِلَى الشُّجَيْرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ فَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ ثُمَّ دَفَعَ وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ الزِّمَامَ حَتَّى إِنَّهُ لَيُصِيبُ رَأْسُهَا مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَإِقَامَتَيْنِ ثُمَّ اضْطَجَعَ حَتَّى إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ صَلَّى الْفَجْرَ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى وَقَفَ عَلَى الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَدَعَا اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ وَوَحَّدَهُ حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ الْعَبَّاسِ وَكَانَ رَجُلًا حَسَنَ الشَّعْرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِالظُّعُنِ يَجْرِينَ فَطَفِقَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهِنَّ فَأَخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ فَوَضَعَهَا عَلَى وَجْهِ الْفَضْلِ فَحَوَّلَ الْفَضْلُ رَأْسَهُ مِنْ الشِّقِّ الْآخَرِ فَوَضَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ مِنْ الشِّقِّ الْآخَرِ حَتَّى إِذَا أَتَى مُحَسِّرَ حَر

اسان کي [اسماعيل بن ابان] ٻڌايو آهي [حاتم بن اسماعيل] جعفر بن محمد کان [پنهنجي پيءُ] کان [جابر بن عبدالله] کان، ابو جعفر چيو آهي ته اسان جابر بن عبدالله سان ملياسين پوءِ هن ماڻهن کان پڇيو جيستائين هو مون وٽ نه پهتو، پوءِ مون جواب ڏنو ته مان محمد بن علي بن الحسين بن علي آهيان. پوءِ هن پنهنجو هٿ منهنجي قميص جي مٿين ۽ هيٺين بٽڻن ڏانهن وڌايو ۽ پنهنجو وات سندس سينن جي وچ ۾ رکيو، مان ان وقت اڃا ننڍو هوس، پوءِ هن چيو؛ 'ڀلي ڪري آيا، منهنجي ڀاءُ جو پٽ، جيڪو به توهان کي پسند اچي پڇو!'. پوءِ مون هن کان پڇيو - هو هڪ انڌو ماڻهو هو - جڏهن نماز جو وقت ايندو هو، هو ڪپڙي سان ڍڪيل بيٺو هوندو هو، هر ڀيري جڏهن هو ان کي پنهنجي ڪلهن تي رکندو هو، ته ان جا ڪنارا پوئتي هٽي ويندا هئا ڇاڪاڻ ته اهي ننڍا هئا، جڏهن ته سندس چادر ڪپڙن جي هينگر تي پاسي ۾ هوندي هئي، پوءِ دعا گهري. پوءِ مون چيو؛ 'مون کي رسول الله صلي الله عليه وسلم جي حج بابت ٻڌايو!' هن پنهنجن هٿن سان اشارو ڪيو ۽ نو آڱريون جهلي چيو؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم نو سال جيئرا رهيا، پر ڪڏهن به حج نه ڪيو. نائين سال ۾، جڏهن اعلان ٿيو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم حج ڪندا، ڪيترائي ماڻهو مديني آيا، اهي نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم سان شامل ٿيڻ ۽ جيئن پاڻ ڪندا هئا، ڪرڻ چاهيندا هئا. پوءِ اسان ساڻس گڏ ٻاهر نڪتاسين جيستائين اسين ذوالحلیفہ پهتاسين، پوءِ اسماء بنت عميس محمد بن ابوبڪر کي جنم ڏنو. پوءِ هن رسول الله صلي الله عليه وسلم ڏانهن هڪ قاصد موڪليو ته پڇي ته 'مون کي ڇا ڪرڻ گهرجي؟' هن چيو؛ 'غسل ڪريو ۽ پنهنجي جنسي عضون کي ڪپڙي جي ٽڪري ۾ ويڙهيو ۽ احرام ڪريو'. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم مسجد ۾ نماز پڙهي، نماز کان پوءِ پنهنجي اُٺ تي سوار ٿيو جنهن جو نالو القشوا هو جيستائين بيدع پهتو. ۽ مون ڏٺو ته جيترو نظر پئي، سندس اڳيان ماڻهو سوار ۽ پيادل هئا، سندس ساڄي پاسي به، ۽ سندس کاٻي پاسي به، ۽ سندس پٺيان به. جڏهن ته رسول الله صلي الله عليه وسلم اسان جي وچ ۾ هئا، تڏهن قرآن نازل ٿيو ۽ کيس وضاحت جي خبر هئي. پوءِ هن توحيد جي جملي کي استعمال ڪندي تلبيه چيو؛ لبيڪ اللهم لبيڪ، لبيڪ لا شريك لك لبيڪ، ان الحمده وان نعمتا لك وال الملك لا شريك لك. -اي الله، مان تنهنجي سڏ کي پورو ڪريان ٿو، مان تنهنجي سڏ کي پورو ڪريان ٿو، تنهنجو ڪو به ساٿي ناهي، مان تنهنجي سڏ کي پورو ڪريان ٿو. بيشڪ، سڀ تعريفون ۽ لطف ۽ سڄي بادشاهي تنهنجي آهي، تنهنجو ڪو به ساٿي ناهي. پوءِ ماڻهن هن طرح تلبيه چيو، رسول الله صلي الله عليه وسلم ڪجهه به شامل نه ڪيو. رسول الله صلي الله عليه وسلم مسلسل تلبيه پڙهندا رهيا جيستائين جڏهن اسان ساڻس گڏ ڪعبي ۾ پهتاسين، اسان جو حج ڪرڻ کان سواءِ ڪو به ارادو نه هو، اسان کي عمري جي خبر نه هئي، جيستائين اسان ساڻس گڏ ڪعبي ۾ پهتاسين، پاڻ رڪوع کي ڇهيو ۽ ٽي ڀيرا تيزيءَ سان هليا، چار ڀيرا معمول مطابق هليا پوءِ مقام ابراهيم ڏانهن وڌيا ۽ دعا گهري ۽ پڙهيو: '۽ مقام ابراهيم کي نماز جي جاءِ بڻايو'. پاڻ ۽ ڪعبي جي وچ ۾ جاءِ ٺاهيائون. اڳ ۾ منهنجي پيءُ چيو ۽ مون کي خبر نه هئي ته هن اهو حضرت جابر کان نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جي حديث جو ذڪر ڪيو، هن چيو؛ هن انهن ٻن رڪعتن ۾ قل هوالله احد ۽ قل يآ ايها الكافرون پڙهيو. پوءِ هو رڪوع ڏانهن موٽيو ۽ ان کي ڇهيو، پوءِ شفا ڏانهن دروازي کان ٻاهر نڪتو، جڏهن شفا تي پهتو ته پڙهيو: انش شفا والمروتة من سيعارالله، هن چيو؛ 'مان ان سان شروع ڪريان ٿو جيڪو الله شروع ڪيو'. پوءِ هن شفا سان شروع ڪيو. هو ڪعبي کي ڏسڻ لاءِ مٿي چڙهيو، پوءِ پنهنجيون نظرون توحيد تي رکيون ۽ الله جي تسبيح ڪئي. هن چيو: لا اِلا ان کان پوءِ هو مروه ڏانهن لٿو، جيستائين سندس ٻئي پير وادي جي تري ۾ نه پهتا - [عبدالله بن عبدالرحمان الدارمي] چيو - يعني؛ هو تيز ڊوڙيو، تنهنڪري اسان اٿياسين، هو هليو ويو. جڏهن هو مروه تي پهتو ته هن ائين ڪيو جيئن شفا تي ڪيو هو، مروه تي آخري طواف کان پوءِ، هن چيو؛ 'جيڪڏهن اڳ ۾ مون کي اهي شيون نظر اچن ها جيڪي هاڻي نظر اچن ٿيون، ته مان قرباني جو جانور نه آڻيان ها ۽ مان ان کي عمرو ڪريان ها، تنهن ڪري جيڪو قرباني جو جانور نه آڻيندو، ان کي گهرجي ته هو تحلل ۾ هجي ۽ ان کي عمرو ڪريان'. پوءِ سراقہ بن مالڪ بن جعصم اٿيو ۽ چيو: 'يا رسول الله، اهو اسان جي سال لاءِ آهي يا هميشه لاءِ؟' رسول الله صلي الله عليه وسلم پنهنجون آڱريون پاڻ ۾ ملايون ۽ چيو: 'عمرو حج جي مسئلي ۾ هن طرح شامل ڪيو ويو آهي'. ان ٻه ڀيرا چيو، پوءِ چيو: 'نه، پر هميشه لاءِ'. ان کان پوءِ، علي يمن کان نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم لاءِ قرباني جا جانور آڻڻ آيو، پوءِ هن فاطمه کي انهن ماڻهن ۾ ڏٺو جيڪي فرمانبردار هئا ۽ ڍلا ڪپڙا پائي رهيا هئا ۽ سرمو پائي رهيا هئا. پوءِ علي فاطمه جي ڪيل ڪم کان انڪار ڪيو. پوءِ فاطمه چيو؛ 'منهنجي پيءُ مون کي چيو'. علي چيو؛ 'مان رسول الله صلي الله عليه وسلم وٽ ويو هوس ته جيئن فاطمه جي ڪيل ڪم جي شڪايت ڪريان، يعني ته رسول الله صلي الله عليه وسلم کان فتويٰ گهران جيڪو فاطمه ذڪر ڪيو ۽ جنهن کي مون رد ڪيو'. هن چيو؛ 'هو صحيح چوي ٿو. جڏهن توهان حج ڪرڻ چاهيو ٿا ته توهان ڇا ڪندا آهيو؟' علي جواب ڏنو؛ مون چيو؛ 'اي الله، مان توهان جي رسول جي چوڻ مطابق تلبيه چوان ٿو'. هن چيو؛ 'بيشڪ، مان قرباني جو جانور کڻي آيو آهيان، تنهنڪري تحلل نه ڪر'. علي يمن مان جيڪي قرباني جا جانور کڻي آيو ۽ جيڪي رسول الله صلي الله عليه وسلم کڻي آيا انهن جي تعداد هڪ سو اُٺ هئي. پوءِ ماڻهن نماز پڙهي ۽ وار ڪٽيا، سواءِ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم ۽ قرباني جا جانور کڻي ايندڙ ماڻهن جي. ترويه جي ڏينهن، هن منيٰ ڏانهن رخ ڪيو ۽ اسان حج جي نماز پڙهي، جڏهن ته رسول الله صلي الله عليه وسلم گاڏي ۾ ويٺا، پوءِ ظهر، عصر، مغرب، عشاء ۽ فجر جون نمازون اسان سان گڏ ادا ڪيون، هو ڪجهه دير تائين رهيو جيستائين سج اڀريو، پوءِ حڪم ڏنائين ته نميره ۾ سندس لاءِ ڪوئر جو ٺهيل خيمو لڳايو وڃي، پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم گاڏي ۾ چڙهي ويا ۽ هليا ويا. قريش جي ماڻهن کي ڪو شڪ نه هو، صرف اهو ته هو مشعر الحرام ۾ بيٺو هو جيئن قريش جاهليت جي دور ۾ مزدلفه ۾ ڪندا هئا. رسول الله صلي الله عليه وسلم هليا ۽ عرفات پهتا، پوءِ انهن کي نميره ۾ هڪ خيمو مليو، اتي سج لهڻ تائين رڪيو، پوءِ پنهنجي اٺ کي "قشوا" تيار ڪرڻ جو حڪم ڏنو، پوءِ زين چڙهيو، پوءِ ٽڪريءَ جي وچ ۾ ويا ۽ وعظ ڪيو، فرمايائون: بيشڪ توهان جو خون ۽ مال حرام آهن جيئن توهان جي ڏينهن، توهان جي مهيني ۽ توهان جي ملڪ ۾ حرام آهي. ڄاڻو ته جاهليت جي دور ۾ سڀ ڪم منهنجي پيرن هيٺان رهجي ويا آهن، جاهليت جي دور ۾ خون وهايو ويو آهي ۽ پهريون خون جيڪو وهايو ويو اهو اسان جو خون هو، يعني ربيعة بن الحارث جو خون، جيڪو اڳ ۾ بني سعد جي ماڻهن ۾ کير پياريو ويو هو، پوءِ ان کي هزيل جي ماڻهن قتل ڪيو، ۽ جاهليت جو سود منسوخ ڪيو ويو، جڏهن ته پهريون سود جيڪو مون منسوخ ڪيو اهو عباس بن عبدالمطلب جو سود هو، حقيقت ۾ اهي سڀ سود منسوخ ڪيا ويا. عورتن جي حوالي سان الله کان ڊڄو، بيشڪ توهان انهن کي الله جي امانت سان وٺو، ۽ انهن جي فرض کي الله جي ڪلام سان جائز قرار ڏيو، بيشڪ اهو انهن تي توهان جو حق آهي، ته اهي اهڙن ماڻهن کي پنهنجي گهر ۾ داخل ٿيڻ نه ڏين جيڪي توهان کي پسند نه آهن، جيڪڏهن اهي ائين ڪن ٿا، ته پوءِ انهن کي اهڙي مار ڏيو جيڪي نقصان نه پهچائين. انهن کي توهان تي حق آهي ته توهان انهن کي سٺي طريقي سان کارايو ۽ ڪپڙا پارايو. ڇا توهان کي منهنجي باري ۾ سوال اچن ٿا، توهان جو ڇا خيال آهي؟ ' انهن جواب ڏنو؛ 'اسان شاهدي ڏيون ٿا ته توهان عهدنامو پهچايو ۽ پورو ڪيو ۽ نصيحت ڪئي'. پوءِ هن پنهنجي شهادت واري آڱر آسمان ڏانهن بلند ڪندي ۽ ماڻهن ڏانهن هدايت ڪندي چيو؛ 'اي الله، شاهد، اي الله، شاهد'. پوءِ بلال هڪ ڀيرو نماز جي اذان ۽ اقامت ڪئي. ان کان پوءِ ظهر جي نماز پڙهي پوءِ اٿيو ۽ عصر جي نماز پڙهي ۽ وچ ۾ ڪا به نماز نه پڙهي. پوءِ هو اٿيو ۽ پنهنجي اُٺ جي پيٽ، يعني القشوا، کي ڪيترن ئي ننڍن پٿرن جي سامهون رکيو، جڏهن ته اسماعيل چيو؛ 'ڪجهه ننڍڙن وڻن کي ڏسي رهيو آهي.' ۽ حبُل المُصيح - يعني اها جاءِ جتي اهي گڏ ٿيا هئا - کي پنهنجي سامهون رکيو، پوءِ قبلي ڏانهن منهن ڪيو، ۽ بيٺو رهيو جيستائين سج اولهه ۾ نه ٿيو ۽ پيلو رنگ غائب ٿي ويو، جيستائين دائرو ٻڏي ويو. پوءِ هن اسامه کي پنهنجي پويان کنيو. ان کان پوءِ هو هليو ۽ پنهنجي اُٺ جي قاشوا جي لگام کي ڇڪيو جيستائين ان جو مٿو ان جي زين جي بنياد کي نه لڳو، ۽ هن پنهنجي ساڄي هٿ سان اشارو ڪندي چيو: 'پرسڪون ٿي وڃو'. هر ڀيري جڏهن سندس مٿو رسيءَ جي ويجهو ايندو هو، هو ان کي ٿورو ڍلو ڪندو هو، جيستائين اهو اڀري ۽ هو مزدلفه پهچندو هو، پوءِ مغرب ۽ عشاء جي نماز هڪ آذان ۽ ٻه اقامت سان ادا ڪندو هو، ان کان پوءِ هو فجر تائين ليٽندو هو، پوءِ هڪ آذان ۽ اقامت سان فجر جي نماز ادا ڪندو هو. پوءِ هو قشوا تي سوار ٿيو جيستائين مشعر الحرام تي بيٺو، ۽ قبلي ڏانهن منهن ڪيو. پوءِ هن الله جي تسبيح ۽ تحليل ۽ توحيد ڪندي دعا گهري. صبح جو روشني پکڙجڻ تائين، پوءِ سج اڀرڻ کان اڳ روانو ٿيو، ۽ الفضل بن عباس کي پنهنجي پٺي تي کنيو، - هو هڪ خوبصورت، اڇا ۽ چمڪندڙ وارن وارو ماڻهو هو - جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم روانا ٿيا، ته هو ڪيترين ئي عورتن وٽان گذريو جيڪي ڊوڙي رهيون هيون، پوءِ الفضل انهن کي ڏسڻ لڳو، رسول الله صلي الله عليه وسلم سندس هٿ جهليو ۽ فوري طور تي ان کي الفضل جي چهري تي رکيو، پوءِ الفضل پنهنجو چهرو ٻئي طرف ڦيرايو. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم به پنهنجو هٿ ٻئي پاسي کان رکيو. محصر تي پهچڻ کان پوءِ، هو ٿورو مُڙيو، پوءِ وچين رستي تي هليو جيڪو توهان کي جمره ڪبريٰ ڏانهن وٺي ويندو هو، جمره تي پهچڻ کان پوءِ جتي هڪ وڻ آهي، هن ست ڪنڪريون اڇلايون ۽ هر هڪ ڪنڪري تي تڪبير چيو. پوءِ هن ان کي ٽڪريءَ جي وچ مان اڇلايو، پوءِ ذبح ڪرڻ واري جاءِ تي ويو ۽ پنهنجن هٿن سان ٽيهٺ اُٺ ذبح ڪيا، ان کان پوءِ هن اهي علي کي ڏنا، پوءِ باقي بچيل اُٺ ذبح ڪيا ۽ اُٺن کي ذبح ڪرڻ ۾ به حصو ورتو، هن هر اُٺ تي ٻن کان وڌيڪ ماڻهن کي ڪم ڪرڻ جو حڪم ڏنو، پوءِ ان کي هڪ ٿانو ۾ وجهي پچايو. انهن ٻنهي ڪجهه گوشت کاڌو ۽ ڪجهه سوپ پيتو، پوءِ هو گاڏي تي سوار ٿيو ۽ ڪعبي ڏانهن موٽيو جيستائين ڪعبي پهچي ويو ۽ مڪي ۾ ظهر جي نماز ادا ڪئي ۽ بني عبدالمطلب وٽ ويو جڏهن ته انهن زمزم جو پاڻي پيتو، پوءِ هن چيو؛ 'پيئو اي بني عبدالمطلب، جيڪڏهن ماڻهو توهان کي پيئڻ ۾ نه هارائيندا ته مان واقعي توهان سان گڏ پيئندس'. پوءِ انهن هن کي هڪ بالٽي ڏني ۽ هن اهو پيتو. اسان کي خبر ڏني آهي [محمد بن سعيد الاشبهاني] اسان کي خبر ڏني آهي [حاتم بن اسماعيل] [جعفر] کان [پنهنجي پيءُ] کان [جابر] هن حديث سان.

تائيدي حديثون (41)

حديث

Imam Darimi : 1779

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ هُوَ ابْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ بَيْنَا رَجُلٌ وَاقِفٌ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَةَ فَوَقَعَ عَنْ رَاحِلَتِهِ أَوْ قَالَ فَأَقْعَصَتْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَكَفِّنُوهُ فِي ثَوْبَيْنِ وَلَا تُحَنِّطُوهُ وَلَا تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَبْعَثُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا

اسان کي سليمان بن حرب ٻڌايو آهي، اسان کي حماد يعني ابن زيد ٻڌايو آهي، ايوب کان، سعيد بن جبير کان، ابن عباس کان، هن چيو ته: جڏهن هڪ شخص عرفات ۾ رسول الله ﷺ سان گڏ وقوف ڪري رهيو هو ته اوچتو پنهنجي گاڏي مان ڪري پيو - يا ابن عباس چيو ته سندس اٺ ان تي چڙهي ويو، جنهن سبب هو فوت ٿي ويو - رسول الله ﷺ فرمايو ته: ان کي پاڻي ۽ بدير جي پنن سان غسل ڏيو، ۽ ان کي ٻه ڪفن ڍڪيو، ان تي خوشبو نه لڳايو، ۽ ان جو مٿو نه ڍڪيو، ڇو ته الله تعاليٰ ان کي قيامت جي ڏينهن تلبيه جي حالت ۾ اٿاريندو.

تائيدي حديثون (37)

حديث

Imam Darimi : 1780

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ إِنَّمَا جُعِلَ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ وَرَمْيُ الْجِمَارِ وَالسَّعْيُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ لِإِقَامَةِ ذِكْرِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عَاصِمٍ كَانَ يَرْفَعُهُ أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ

اسان کي [ابو عاصم] [عبيدالله بن ابو زياد] کان [القاسم] کان [عيسيه] کان، هن چيو ته؛ 'ڪعبي ۾ طواف، جراح اڇلائڻ، ۽ صفا ۽ مروه جي وچ ۾ ڊوڙڻ الله جي ياد لاءِ ڪيا ويندا آهن'. ابو عاصم چيو ته؛ القاسم هن حديث کي مرفوع ۾ بيان ڪيو آهي. اسان کي [ابو نعیم] ۽ [محمد بن یوسف] [سفيان] کان [عبيدالله بن ابو زياد] کان [القاسم] کان [عيسيه] کان رسول الله ﷺ کان جيئن مٿي ڏنل حديث ۾ بيان ڪيو آهي.

تائيدي حديثون (20)