Imam Darimi : 1761
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقَاشِيُّ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ كَانَ رَدِيفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ جَاءَتْ امْرَأَةٌ مِنْ خَثْعَمَ فَقَالَتْ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ فِي الْحَجِّ عَلَى عِبَادِهِ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لَا يَسْتَمْسِكُ عَلَى رَاحِلَتِهِ وَلَمْ يَحُجَّ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ نَعَمْ سُئِلَ أَبُو مُحَمَّد تَقُولُ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ
Woka nya ta na mí be [Muhammad bin Abdullah Ar Raqasyi] gblɔ na mí [Wuhaib] tso [Ma’mar] gbɔ tso [Az Zuhri] gbɔ tso [Sulaiman bin Yasar] gbɔ tso [Ibn Abbas] gbɔ tso [Al Fadhl bin Abbas] gbɔ be esi wònɔ Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam tsɔm ɖe eƒe akɔta le Hajj wada’ me la, nyɔnu aɖe tso Khats'am va gblɔ be; 'Nyateƒee, Allah tsɔ Hajj ƒe agbanɔamedzia de Eƒe dɔlawo dzi, esime fofonye tsi, mete ŋu doa ʋu o eye mewɔ Hajj haɖe o, ɖe mate ŋu awɔ Hajj nɛa?' Egblɔ be: ‘Ẽ’. Wobia Abu Muhammad be; ‘Ðe nukpɔsusu aɖe le asiwò le hadith sia ŋua? Eɖo eŋu be; 'Ɛ̃'.
Imam Darimi : 1762
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ هُوَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ لَا يَسْتَوِي عَلَى الْبَعِيرِ أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُجِّي عَنْهُ
Woka nya ta na mí [Abu 'Ashim] tso [Ibn Juraij] gbɔ tso [Ibn Shihab] gbɔ tso [Sulaiman bin Yasar] gbɔ tso [Ibn Abbas] gbɔ tso [Al Fadhl i.e. Ibn Abbas] gbɔ be nyɔnu aɖe bia Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam, egblɔ be; ‘Nyateƒee, Allah ƒe agbanɔamedzi be wòawɔ Hajj kpɔ ŋusẽ ɖe fofonye tsitsia dzi, esime megate ŋu tsi tre tẽ ɖe eƒe ʋu dzi o,’ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Wɔ Hajj nɛ’.
Imam Darimi : 1763
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمَ اسْتَفْتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَالْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ رَدِيفُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَوِيَ عَلَى الرَّاحِلَةِ فَهَلْ يَقْضِي أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ قَالَ نَعَمْ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوًا مِنْ حَدِيثِ الْأَوْزَاعِيِّ
Egblɔ na mí [Muhammad bin Yusuf] gblɔ na mí [Al Auza’i] gblɔ nam [Az Zuhri] tso [Sulaiman bin Yasar] gbɔ tso [Ibn Abbas] gbɔ be nyɔnu aɖe tso Khats’am bia tso Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam si be wòana fatwa le hajj wada’ me, esime Al Fadhl bin Abbas nɔ sɔ dom - le megbe - Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, nyɔnua gblɔ be; 'Oo Allah ƒe dɔla, nyateƒee, Hajj ƒe agbanɔamedzi si Allah tsɔ de Eƒe dɔlawo dzi la kpɔ ŋusẽ ɖe fofonye tsitsi dzi, esime mete ŋu le tsitrenu le ʋu me o la, ɖe mate ŋu aɖɔli Hajj la ɖe eteƒea?' Eɖo eŋu be: ‘Ẽ’. Egblɔ na mí be [Muhammad bin Yusuf] gblɔe na mí [Ibn 'Uyainah] tso [Az Zuhri] gbɔ tso [Sulaiman bin Yasar] gbɔ tso [Ibn Abbas] gbɔ tso Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam gbɔ abe Al Auza'i ƒe hadith ene.
Imam Darimi : 1764
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ حَدَّثَنِي الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ أَوْ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الْعَبَّاسِ أَنَّ رَجُلًا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أَوْ أُمِّي عَجُوزٌ كَبِيرٌ إِنْ أَنَا حَمَلْتُهَا لَمْ تَسْتَمْسِكْ وَإِنْ رَبَطْتُهَا خَشِيتُ أَنْ أَقْتُلَهَا قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ عَلَى أَبِيكَ أَوْ أُمِّكَ دَيْنٌ أَكُنْتَ تَقْضِيهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَحُجَّ عَنْ أَبِيكَ أَوْ أُمِّكَ قِيلَ لِعَبْدِ اللَّهِ الْحَجُّ عَنْ الْحَيِّ قَالَ إِذَا لَزِمَهُ قِيلَ لَهُ تَقُولُ بِحَدِيثِ الْفَضْلِ بْنِ الْعَبَّاسِ قَالَ نَعَمْ
Egblɔ na mí be [Musaddad] gblɔ na mí [Hammad bin Zaid] tso [Yahya bin Abu Ishaq] gbɔ tso [Sulaiman bin Yasar] gbɔ, egblɔ nam [Al Fadhl bin Abbas] alo [‘Ubaidullah bin Al Abbas] be ŋutsu aɖe gblɔ be; 'Oo Allah ƒe dɔla, le nyateƒe me la, fofonye - alo danye - tsi, ne metsɔe - le ʋu me - mate ŋu anɔ agbe didi o, ne meblae la, mele vɔvɔ̃m be mawui'. Ebia be: ‘Nukae nèsusu be ne fe aɖe le fofowò alo dawò ŋu la, ɖe nàxee?’ Egblɔ be; 'Ɛ̃'. Egblɔ be: ‘Wɔ Hajj na fofowò alo dawò’. Wobia Abdullah be; ‘Ðe woɖe mɔ ɖe Hajj ŋu na ame gbagbewoa?’ Egblɔ be; 'Ne Hajj nye agbanɔamedzi le edzi'. Wobiae hã be; ‘Èlɔ̃ ɖe Al Fadhl bin Al Abbas ƒe hadith dzia? Eɖo eŋu be; 'Ɛ̃'.
Imam Darimi : 1765
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ الزُّبَيْرِ مَوْلًى لِآلِ الْزُّبَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ خَثْعَمَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَهُ الْإِسْلَامُ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ رُكُوبَ الرَّحْلِ وَالْحَجُّ مَكْتُوبٌ عَلَيْهِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ أَنْتَ أَكْبَرُ وَلَدِهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَى أَبِيكَ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ عَنْهُ أَكَانَ ذَلِكَ يُجْزِئُ عَنْهُ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَاحْجُجْ عَنْهُ
[Muhammad bin Humaid] gblɔ na mí [Jarir] tso [Mansur] gbɔ tso [Mujahid] gbɔ tso [Yusuf bin Az Zubair], si nye Az Zubair ƒomea ƒe kluvi tsã tso [Abdullah bin Az Zubair] gbɔ, egblɔ; 'Ŋutsu aɖe tso Khath'am va Allah ƒe dɔla sallallaahu 'alaihi wasallam gbɔ, egblɔ be: 'Nyateƒee, fofonye xɔ Islam esime wòtsi eye megate ŋu do sɔ o, esime Hajj ƒe agbanɔamedzi nye agbanɔamedzi le edzi, ɖe mate ŋu awɔ Hajj ɖe eteƒea?' Ebia be: ‘Wòe nye via tsitsitɔa?’ Ŋutsua gblɔ be: ‘Ẽ.’ Egblɔ be: ‘Nukae nèsusu ne fe aɖe le fofowò si, ekema èxee? Ðe nya ma asɔ nɛa?’ Ŋutsua gblɔ be: ‘Ẽ.’ Egblɔ be: ‘Miwɔ Hajj ɖe eteƒe.’
Imam Darimi : 1766
أَخْبَرَنَا صَالِحُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ هُوَ ابْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ مَوْلَى ابْنِ الزُّبَيْرِ يُقَالُ لَهُ يُوسُفُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَوْ الزُّبَيْرُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ قَالَتْ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَحُجَّ قَالَ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَى أَبِيكَ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ عَنْهُ قُبِلَ مِنْهُ قَالَ نَعَمْ قَالَ اللَّهُ أَرْحَمُ حُجَّ عَنْ أَبِيكَ
Woka nya ta na mí be [Salih bin Abdullah] do ƒome kpli mí [Abdul Aziz i.e. Ibn Abdusshamad] tso [Mansur] gbɔ tso [Mujahid] gbɔ tso Ibn Az Zubair ƒe kluvi tsãtɔ si woyɔna be [Yusuf bin Az Zubair] alo Az Zubair bin Yusuf tso [Saudah bint Zam’ah] gbɔ, egblɔ be; 'Ŋutsu aɖe va Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam gbɔ eye wògblɔ be; ‘Nyateƒee, fofonye tsi eye mete ŋu le Hajj wɔm o.’ Egblɔ be: ‘Nukae nèsusu be ne fe aɖe le fofowò si, emegbe nèxee la, ɖe woalɔ̃ ɖe ema dzia?’ Egblɔ be; 'Ɛ̃.' Egblɔ be: ‘Allah nye dɔmenyotɔ wu, wɔ Hajj na fofowò.’
Imam Darimi : 1767
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ مَا تَرَكْتُ اسْتِلَامَ هَذَيْنِ الرُّكْنَيْنِ فِي شِدَّةٍ وَلَا رَخَاءٍ مُنْذُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَلِمُهُمَا قُلْتُ لِنَافِعٍ أَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَمْشِي بَيْنَ الرُّكْنَيْنِ قَالَ إِنَّمَا كَانَ يَمْشِي لِيَكُونَ أَيْسَرَ لِاسْتِلَامِهِ
Esi wògblɔ na mí be [Musaddad] gblɔ na mí [Yahya] tso [‘Ubaidullah] gbɔ tso [Nafi’] gbɔ tso [Ibn Umar] gbɔ la, egblɔ be; 'Nyemeɖe asi le asikaka sɔti eve siawo ŋu le nɔnɔme sesẽ alo bɔbɔe gɔ̃ hã me o, tso esime mekpɔ Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam ka asi wo ŋu'. Mebia Nafi’ be; ‘Ðe Ibn Umar zɔ sɔti eve siawo domea?’ Eɖo eŋu be; 'Nyateƒee, Ibn Umar zɔ ale be wòanɔ bɔbɔe be woaka asi eŋu'.
Imam Darimi : 1768
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيَبْعَثَنَّ اللَّهُ الْحَجَرَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَهُ عَيْنَانِ يُبْصِرُ بِهِمَا وَلِسَانٌ يَنْطِقُ بِهِ يَشْهَدُ عَلَى مَنْ اسْتَلَمَهُ بِحَقٍّ قَالَ سُلَيْمَانُ لِمَنْ اسْتَلَمَهُ
Wogblɔ na mí be [Hajjaj bin Minhal] kple [Sulaiman bin Harb] siaa gblɔ be; gblɔ na mí [Hammad bin Salamah] gblɔ na mí [Abdullah bin Uthman bin Khutsaim] tso [Sa’id bin Jubair] gbɔ tso [Ibn Abbas] gbɔ be Allah ƒe dɔla sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Nyateƒee, Allah akɔ Kpe Yeye la ɖe dzi le Tsitretsitsi Ŋkeke dzi le nɔnɔme si me ŋku eve le be woakpɔ nu eye aɖe anɔ nu ƒom, anye ɖaseɖiɖi na amesiwo ka asi eŋu nyuie’. [Salomo] gblɔ be; 'Na amesiwo ka asi eŋu'.
Imam Darimi : 1769
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ رَمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْحَجَرِ إِلَى الْحَجَرِ ثَلَاثَةَ أَشْوَاطٍ
Egblɔ na mí be [Ahmad bin Abdullah] gblɔe na mí [Malik bin Anas] tso [Ja’far bin Muhammad] gbɔ tso [Fofoa] gbɔ tso [Jabir] gbɔ, egblɔ be; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam zɔ kple afɔɖeɖe sesẽwo tso Kpe Yeye dzi yi Kpe Yeye dzi - ake - zi etɔ̃ ƒo xlãe'.
Imam Darimi : 1770
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا طَافَ بِالْبَيْتِ الطَّوَافَ الْأَوَّلَ خَبَّ ثَلَاثَةً وَمَشَى أَرْبَعَةً وَكَانَ يَسْعَى بِبَطْنِ الْمَسِيلِ إِذَا سَعَى بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَقُلْتُ لِنَافِعٍ أَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَمْشِي إِذَا بَلَغَ الرُّكْنَ الْيَمَانِيَ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ يُزَاحَمَ عَلَى الرُّكْنِ فَإِنَّهُ كَانَ لَا يَدَعُهُ حَتَّى يَسْتَلِمَهُ
Wogblɔ na mí be [Abdullah bin Sa’id] gblɔ na mí be [‘Uqbah bin Khalid] gblɔ na mí be [‘Ubaidullah] gblɔ nam [Nafi’] tso [Ibn Umar] gbɔ be esi Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam wɔ eƒe tawaf gbãtɔ le Kaaba la, ezɔ kabakaba le afɔɖeɖe etɔ̃ me, ezɔ le mɔ si sɔ nu hena afɔ ene eye wòƒu du le wo dome Shafa kple Marwah le balia ƒe ƒodo me’. Emegbe mebia Nafi’ be; ‘Ðe Abdullah zɔ esime wòva ɖo Rukun Yamani?’ Nafi' ɖo eŋu be; 'Ao, negbe ɖe nɔnɔme si le Yamani Rukun me yɔ fũ -yɔ fũ-, le nyateƒe me la, medzona le Rukun la me o vaseɖe esime wòka asi eŋu'.
Imam Darimi : 1771
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ رَمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْحَجَرِ إِلَى الْحَجَرِ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا
Egblɔ na mí be [Abdullah bin Umar bin Aban] gblɔ na mí be [Abdullah bin Al Mubarak] gblɔ na mí [‘Ubaidullah bin Umar] tso [Nafi’] gbɔ tso [Ibn Umar] gbɔ, egblɔ; Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam zɔ kabakaba tso Kpe Yeye la gbɔ yi Kpe Yeye la gbɔ - agate ŋu anye - zi etɔ̃ eye wòzɔ le mɔ si sɔ nu zi ene.
Imam Darimi : 1772
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ هُوَ ابْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ يَعْلَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ طَافَ مُضْطَبِعًا
Woka nya ta na mí be [Muhammad bin Yusuf] gblɔ na mí [Sufyan] tso [Ibnu Juraij] gbɔ tso [Abdul Hamid, si nye Ibn Jubair] gbɔ tso [Ibn Ya’la] gbɔ tso [fofoa] gbɔ tso Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ be ewɔ tawaf to eƒe ihram avɔ tsɔtsɔ ƒu gbe tso eƒe ɖusime abɔta te be yeatsyɔ yeƒe miame abɔta’.
Imam Darimi : 1773
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ كَفَاهُ لَهُمَا طَوَافٌ وَاحِدٌ وَلَا يَحِلُّ حَتَّى يَحِلَّ مِنْهُمَا
Woka nya ta na mí be [Sa’id bin Manshur] gblɔ na mí [Abdul Aziz bin Muhammad] tso [‘Ubaidullah bin Umar] gbɔ tso [Nafi’] gbɔ tso [Ibn Umar] gbɔ be Allah ƒe dɔla sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Amesiame si ƒo Hajj kple Umrah nu ƒu la, ekema na eya la, esɔ gbɔ be wòawɔ Tawaf zi ɖeka, eye womebunɛ be enye halal o - egakpɔtɔ le nɔnɔmea me ƒe ihram - vaseɖe esime wòwu Tahallaul nu hena Hajj kple Umrah'.
Imam Darimi : 1774
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَافَ بِالْبَيْتِ عَلَى بَعِيرٍ كُلَّمَا أَتَى عَلَى الرُّكْنِ أَشَارَ إِلَيْهِ بِشَيْءٍ فِي يَدِهِ وَكَبَّرَ
Woka nya ta na mí [‘Amr bin ‘Aun] tso [Khalid bin Abdullah] gbɔ tso [Khalid Al Hadzdza`] gbɔ tso [Ikrimah] gbɔ tso [Ibn Abbas] gbɔ be Allah ƒe dɔla sallallaahu ‘alaihi wasallam tawaf ƒo xlã Kaaba le eƒe tedzi dzi, ɣesiaɣi si wòɖo Rukun gbɔ la, ewɔa dzesi nɛ kple nane le esi esime wònɔ takbir gblɔm’.
Imam Darimi : 1775
أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَدِمْتُ مَكَّةَ وَأَنَا حَائِضٌ وَلَمْ أَطُفْ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ افْعَلِي مَا يَفْعَلُ الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لَا تَطُوفِي بِالْبَيْتِ
Egblɔ na mí be [Khalid bin Makhlad] gblɔe na mí [Malik] tso [Abdurrahman bin Al Qasim] gbɔ tso [fofoa] gbɔ tso ['Aisyah] radiallahu 'anha gbɔ, egblɔ; 'Esi meva ɖo Makkah la, menɔ dzinu kpɔm, eye nyemewɔ tawaf le Safa kple Marwah dome haɖe o, emegbe meto nyatoƒoe le esia ŋu na Allah ƒe dɔla sallallaahu 'alaihi wasallam, egblɔ be: 'Wɔ abe alesi ame siwo wɔa Hajj wɔnɛ ene, ɖeko mègawɔ tawaf le Kaaba o.'
Imam Darimi : 1776
أَخْبَرَنَا الْحُمَيْدِيُّ حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ بْنُ عِيَاضٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ صَلَاةٌ إِلَّا أَنَّ اللَّهَ أَحَلَّ فِيهِ الْمَنْطِقَ فَمَنْ نَطَقَ فِيهِ فَلَا يَنْطِقْ إِلَّا بِخَيْرٍ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مَعْبَدٍ عَنْ مُوسَى بْنِ أَعْيَنَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
Egblɔ na mí be [Al Humaidi] gblɔ na mí [Al Fudhail bin ‘Iyadh] tso [’Atha` bin As Sa`ib] gbɔ tso [Thawus] gbɔ tso [Ibn Abbas] gbɔ, egblɔ be; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Tawaf ƒo xlã Kaaba nye gbedodoɖa, Allah koe ɖe mɔ ɖe nuƒoƒo ŋu esime wòle ewɔm, amesiame si aƒo nu esime wòle tawaf wɔm la, ekema megaƒo nu o negbe nusi nyo ko’. Wogblɔe na mí tso [Ali bin Ma’bad] gbɔ tso [Musa bin A’yan] gbɔ tso [Atha` bin As Sa`ib] gbɔ tso [Thawus] gbɔ tso [Ibn Abbas] gbɔ tso Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ abe alesi wòle hadith si le etame me ene.
Imam Darimi : 1777
أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَافَقْتُ رَبِّي فِي ثَلَاثٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ اتَّخَذْتَ مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }
Egblɔ na mí be [Yazid bin Harun] gblɔe na mí [Humaid] tso [Anas] gbɔ, egblɔ be; [Umar bin Al Khathab] gblɔ be; ‘Nye Rabb lɔ̃ ɖe nye nya dzi le nu etɔ̃ me, siwo nye; ne megblɔ be; 'Oo Allah ƒe dɔla, ne èwɔ Maqam Ibrahim gbedodoɖaƒe la ekema anyo wu, ekema Allah Ta'ala ɖe kpukpui sia ɖe go: WATTAKHIDZUU MIN MAQAAMI IBRAAHIIMA MUSHALLAA -Eye nàwɔ Maqam Ibrahim ƒe akpa aɖe wòanye gbedodoɖaƒe-. Q. S. Al Baqarah kple ame bubuwo; 125. Ƒe 125.
Imam Darimi : 1778
أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى زِرِّيَ الْأَعْلَى وَزِرِّيَ الْأَسْفَلِ ثُمَّ وَضَعَ فَمَهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي سَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفُهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا فَقَالَ مَكَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ مِثْلَ عَمَلِهِ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ فَقَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ فَنَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَخَلْفَهُ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يُنْزَلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ فَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَزِدْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا وَلَبَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَصَلَّى فَقَرَأَ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ وَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا أَتَى الصَّفَا قَرَأَ { إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ } أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَوَحَّدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ فَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْوَادِي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ يَعْنِي فَرَمَلَ حَتَّى إِذَا صَعِدْنَا مَشَى حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرَ طَوَافٍ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ إِنِّي لَوْ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيُحِلَّ وَيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَوْ لِأَبَدِ أَبَدٍ فَشَبَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى فَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ لَا بَلْ لَأَبَدِ أَبَدٍ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنٍ مِنْ الْيَمَنِ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابَ صَبِيغٍ وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ عَلِيٌّ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ أَبِي أَمَرَنِي فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُحَرِّشُهُ عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا ذَكَرَتْ فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ مَا فَعَلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحْلِلْ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِائَةَ بَدَنَةٍ فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَجَّهَ إِلَى مِنًى فَأَهْلَلْنَا بِالْحَجِّ وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِنَا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى إِذَا طَلَعَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ تُضْرَبُ لَهُ بِنَمِرَةَ ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَارَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فِي الْمُزْدَلِفَةِ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ يَعْنِي الشَّمْسَ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِّلَتْ لَهُ فَأَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ وَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا إِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ وُضِعَ دِمَاؤُنَا دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّمَا أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِأُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ فَرَفَعَهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُتُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ بِنِدَاءٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَةٍ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ لَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ حَتَّى وَقَفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصُّخَيْرَاتِ وَقَالَ إِسْمَعِيلُ إِلَى الشُّجَيْرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ فَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ ثُمَّ دَفَعَ وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ الزِّمَامَ حَتَّى إِنَّهُ لَيُصِيبُ رَأْسُهَا مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَإِقَامَتَيْنِ ثُمَّ اضْطَجَعَ حَتَّى إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ صَلَّى الْفَجْرَ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى وَقَفَ عَلَى الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَدَعَا اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ وَوَحَّدَهُ حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ الْعَبَّاسِ وَكَانَ رَجُلًا حَسَنَ الشَّعْرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِالظُّعُنِ يَجْرِينَ فَطَفِقَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهِنَّ فَأَخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ فَوَضَعَهَا عَلَى وَجْهِ الْفَضْلِ فَحَوَّلَ الْفَضْلُ رَأْسَهُ مِنْ الشِّقِّ الْآخَرِ فَوَضَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ مِنْ الشِّقِّ الْآخَرِ حَتَّى إِذَا أَتَى مُحَسِّرَ حَر
Egblɔ na mí be [Isma’il bin Aban] gblɔe na mí [Hatim bin Isma’il] tso [Ja’far bin Muhammad] gbɔ tso [Fofoa] gbɔ tso [Jabir bin Abdullah] gbɔ, Abu Ja’far gblɔ be; míedo go Jabir bin Abdullah emegbe ebia amewo vaseɖe esime wòɖo gbɔnye, emegbe meɖo eŋu be; Nyee nye Muhammad bin Ali bin Al Husain bin Ali. Emegbe etsɔ eƒe asi yi nye awudziwui ƒe tame kple ete emegbe etsɔ eƒe nu de eƒe nowo dome, megakpɔtɔ nye ɖekakpui ɣemaɣi, emegbe egblɔ be; ‘Míexɔ wò nyuie, nɔvinyeŋutsu ƒe vi, bia nusianu si nèdi!’. Emegbe mebiae be - ŋkuagbãtɔe wònye - ne gbedodoɖa ƒe ɣeyiɣia de la, etsi tre kple avɔ tsyɔ edzi, ɣesiaɣi si wòtsɔe ɖo eƒe abɔta, eƒe nugbɔwo trɔna yia anyime elabena wole sue, esime eƒe awudziwui nɔa axadzi le awudziwui aɖe dzi, emegbe edoa gbe ɖa. Tete megblɔ be; 'Gblɔ nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam ƒe Hajj ŋu nya nam! ’ etsɔ eƒe asiwo wɔ dzesi eye wòbla asibidɛ enyi esime wònɔ gbɔgblɔm be; Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam nɔ agbe ƒe enyi, gake mewɔ Hajj kpɔ o. Le ƒe enyilia me, esi woɖe gbeƒãe be Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam awɔ Hajj vɔ la, ame geɖewo va Medina, wodi be yewoawɔ ɖeka kple Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam eye yewoawɔ abe alesi wòwɔe ene. Emegbe míedo go kplii vaseɖe esime míeva ɖo Dzul Hulaifah, emegbe Asma` bint 'Umais dzi Muhammad bin Abu Bakr. Emegbe edɔ amedɔdɔ ɖe Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ be wòabia be ‘Nukae mawɔ?’. Egblɔ be; 'Tsi le tsi eye nàxatsa wò vidzinuwo ɖe avɔ kakɛ aɖe me eye nàwɔ ihram'. Emegbe Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam do gbe ɖa le gbedoxɔa me, le gbedodoɖaa megbe la, edo eƒe tedzi si ŋkɔe nye Al Qashwa` vaseɖe esime wòva ɖo Baida`. Eye mekpɔ alesi ŋku ate ŋu akpɔe, le eŋgɔ la, amewo nɔ sɔ dom henɔ zɔzɔm, le eƒe ɖusime hã, eye le eƒe miame hã, eye le megbe nɛ hã. Esi Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam nɔ mía dome la, ekema Qur'an la ɖiɖi eye wònya numeɖeɖea. Emegbe egblɔ talbiyah la to mawu ɖeka dzixɔse ƒe nyagbea zazã me: LABBAIKALLAAHUMMA LABBAIK, LABBAIKA LAA SYARIIKA LAKA LABBAIK, INNAL HAMDA WAN NI'MATA LAKA WAL MULKA LAA SYARIIKA LAK. -O Allah, mewɔ Wò yɔyɔ dzi, mewɔ Wò yɔyɔ dzi, zɔhɛ aɖeke meli na Wò o, mewɔ Wò yɔyɔ dzi. Nyateƒee, kafukafu kple vivisese katã kple fiaɖuƒe bliboa nye Wò tɔ, zɔhɛ aɖeke mele asiwò o. Emegbe amewo gblɔ talbiyah la ale, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam metsɔ naneke kpee o. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yi edzi gblɔ talbiyah la vaseɖe esime míeva ɖo Kaaba kplii la, tameɖoɖo aɖeke menɔ mía si o negbe be míawɔ Hajj la ko, míenya Umrah la haɖe o, vaseɖe esime míeɖo Kaaba kplii la, eka asi Rukun ŋu eye wòzɔ kabakaba zi etɔ̃, zɔ le mɔ si sɔ nu zi ene emegbe wòyi ŋgɔ yi Maqam Ibrahim gbɔ eye wòdo gbe ɖa hexlẽ be: 'Eye na Maqam Ibrahim ƒe akpa aɖe nanye gbedodoɖaƒe'. Ewɔ ʋudzeƒea le eya ŋutɔ kple Kaaba dome. Fofonye gblɔna tsã eye nyemenya be eyɔe tso Jabir si tso Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ o, egblɔ be; exlẽ le rak'ah eve siawo me be QUL HUWALLAAHU AHAD kple QUL YAA AYYUHAL KAAFIRUUN. Emegbe etrɔ yi Rukun gbɔ eye wòka asi eŋu, emegbe edo go le ʋɔtrua nu yi Shafa gbɔ, esi wòva ɖo Shafa la exlẽ be: INNASH SHAFAA WAL MARWATA MIN SYA'AARILLAAH, egblɔ be: 'Medze egɔme kple nusi Allah dze egɔme'. Emegbe edze egɔme kple Shafa. Elia yi dzi be yeakpɔ Kaaba, emegbe etsɔ eƒe ŋku ɖo mawu ɖeka dzixɔse dzi eye wòkafu Allah. Egblɔ be: LAA ILAAHA ILALLAAHU WAHDAHU LAA SYARIIKA LAHU, LAHUL MULKU WA LAHUL HAMDU YUHYII WA YUMIITU WA HUWA 'ALAA KULLI SYAI LE QADIIR. LAA ILAAHA ILLALLAAHU WAHDAH, ANJAZA WA'DAH WA NASHARA 'ABDAH, WA HAZAMAL AHZAABA WAHDAH. -Mawu aɖeke meli si si gome le be woasubɔ negbe Allah ɖeɖeko ko, zɔhɛ aɖeke mele esi o, eya gbɔe fiaɖuƒe bliboa le eye eya gbɔe kafukafuwo katã le, Eyae nye amesi naa agbe kple Amesi hea ku vɛ eye wòte ŋu wɔa nusianu. Mawu aɖeke meli si dze na tadedeagu o negbe Allah ɖeka ko, Eya ɖeka koe xɔa ame ɖe agbe, eye wòkpena ɖe Eƒe dɔlawo ŋu eye wòɖua futɔwo ƒe ƒuƒoƒowo dzi. Emegbe edo gbe ɖa hegblɔ nya ma zi etɔ̃. Le ema megbe la, eyi Marwah vaseɖe esime eƒe afɔ eveawo ɖo afɔ balia gɔme - [Abdullah bin Abdurrahman Ad Darimi] gblɔ be - si nye; Eƒu du sesĩe, eyata míefɔ, ezɔ. Esi wòva ɖo Marwah la ewɔ abe alesi wòwɔe le Safa dzi ene, le tawaf mamlɛtɔ megbe le Marwah dzi la, egblɔ be: ‘Ne tsã la, nuwo dze nam abe alesi wokpɔnɛ fifia ene la, ekema nyemetsɔ vɔsalãwo vɛ o eye mawɔe ‘Umrah, eyata amesiame si metsɔ vɔsalã vɛ o la, ele be wòawɔ Tahallul eye wòawɔe Umrah’. Emegbe Suraqah bin Malik bin Ju'syam tsi tre hegblɔ be; ‘Oo Allah ƒe dɔla, ɖe ema nye míaƒe ƒea loo alo na mavɔmavɔa?’ Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam tsɔ eƒe asibidɛwo tsaka hegblɔ be; 'Wotsɔ Umrah de Hajj kuxia me ale'. Egblɔe zi eve, emegbe egblɔ be: ‘Ao, gake tegbee’. Le ema megbe la, Ali va tsɔ vɔsalãwo tso Yemen vɛ na Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam, emegbe ekpɔ Fatima le ame siwo ɖo to eye wodo awu siwo le gbadzaa, eye wodo kohl la dome. Emegbe Ali gbe nusi Fatima wɔ. Emegbe Fatima gblɔ be; 'Fofonye gblɔ nam be mawɔe'. Ali gblɔ be; 'Meyi ɖakpɔ Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam be mato nyatoƒoe nɛ le nusi Fatima wɔ ŋu, si nye be mabia Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam be wòana fatwa ku ɖe nusi Fatima yɔ eye megbe ŋu'. Egblɔ be: ‘Eto nyateƒe. Nukae nèwɔna ne èdi be yeawɔ Hajj?’ Ali ɖo eŋu be; Megblɔ be; 'O Allah, megblɔ talbiyah abe alesi wò dɔla gblɔe ene'. Egblɔ be: ‘Nyateƒee, metsɔ vɔsalã aɖe vɛ, eyata mèganye tahallul o’. Vɔsalã siwo Ali tsɔ tso Yemen vɛ kple esiwo Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam tsɔ vɛ la ƒe home nye tedzi alafa ɖeka. Emegbe ameawo trɔ dzime eye wotso woƒe taɖa, negbe Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam kple ame siwo tsɔ vɔsalãwo vɛ ko. Le Tarwiyah ŋkekea dzi la, edze ŋgɔ Mina eye míewɔ talbiyah tsɔ wɔ Hajj, esime Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ge ɖe ʋua me, emegbe ewɔ Zuhur, Asr, Maghrib kple Isha` gbedodoɖawo eye Fajr kpli mí, enɔ anyi hena ɣeyiɣi aɖe vaseɖe esime ɣe dze, emegbe eɖe gbe be woaɖo agbadɔ si wotsɔ gayibɔ wɔ nɛ le Namirah, emegbe Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ge ɖe ʋua me eye wòzɔ. ɖikeke aɖeke menɔ Quraishtɔwo ŋu o, ɖeko wòtsi tre ɖe Mash'ar Al Haram abe alesi Quraishtɔwo wɔnɛ tsã le manyamanya ƒe ɣeyiɣia me le Muzdalifah ene. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam zɔ vaseɖe esime wòɖo 'Arafah, emegbe ekpɔ agbadɔ aɖe si wotu ɖe Namirah, etɔ ɖe afima vaseɖe esime ɣe ɖo to, emegbe eɖe gbe be woadzra eƒe tedzi si woyɔna be Qashwa` ɖo, emegbe wotsɔ sɔdola nɛ, emegbe eyi togbɛa titina eye wòƒo mawunya, gblɔ be: 'Nyateƒee, wò ʋu kple nunɔamesiwo le haram abe alesi wòle ene.' haram le wò ŋkeke dzi, le wò ɣleti me kple le wò dukɔ me. Nyae be nyateƒee, wogblẽ nyawo katã le manyamanya ƒe ɣeyiɣia me ɖe nye afɔ eveawo te, ʋu si le manyamanya ƒe ɣeyiɣia me la kɔ eye ʋu gbãtɔ si wokɔ ɖi la nye míaƒe ʋu, si nye Rabi’ah bin Al Harith ƒe ʋu, do ŋgɔ la, wona noe le Bani Sa’dtɔwo dome, emegbe Hudzailtɔwo wui, eye wote fli ɖe Jahiliyah ƒe deme me, esime gbãtɔa te fli ɖe eme deme si mete fli ɖe eme la nye Abbas bin Abdul Muthtalib ƒe deme, le nyateƒe me la, woɖe asi le riba siawo katã ŋu. Vɔ̃ Allah ɖe nyɔnuwo ŋu, nyateƒee, èxɔa wo kple Allah ƒe ŋuɖoɖo, eye nètsɔa Allah ƒe nya bua woƒe farji dzɔdzɔe, nyateƒee wònye wò gomenɔamesi ɖe wo dzi, ale be womagaɖe mɔ na ame siwo mèlɔ̃na o be woage ɖe wò aƒe me o, ne wowɔe nenema la, ekema tsɔ ƒoƒo siwo mewɔa nuvevi wo o la ƒo wo. Gome le wo si be nàna nuɖuɖu wo ahado awu na wo le mɔ nyuitɔ nu. Ðe nèxɔa nyabiasewo tso ŋunyea, nukae nèsusu?’ Woɖo eŋu be; 'Míeɖi ɖase be mietsɔ agbalẽa yi eye miewɔ edzi eye mieɖo aɖaŋu'. Emegbe eƒo nu to eƒe asibidɛ si wotsɔ fiaa nu la kɔ dzi yi dziƒo eye wòfia mɔ ameawo, hegblɔ be: ‘O Allah, ɖasefo, O Allah, ɖasefo’. Emegbe Bilal gblɔ gbedodoɖa kple iqamah zi ɖeka. Le ema megbe la ewɔ Zuhr gbedodoɖa emegbe etso hewɔ Asr gbedodoɖa eye mewɔ gbedodoɖa aɖeke le wo dome o. Emegbe etso hetsɔ eƒe tedzi ƒe ƒodo, si nye Al Qashwa`, da ɖe kpe sue geɖewo ŋkume, esime Isma'il gblɔ be; ‘Ati sue aɖewo kpɔkpɔ. Eye wòtsɔ Hablul Musyah - si nye teƒe si woƒo ƒu ɖo - da ɖe eŋgɔ, emegbe edze ŋgɔ Qibla, eye wòtsi tsitre vaseɖe esime ɣea le ɣetoɖoƒe eye amadede ɣia bu, vaseɖe esime nutome la nyrɔ. Emegbe ekɔ Usamah ɖe megbe. Le ema megbe la, ezɔ hehe eƒe tedzi si woyɔna be Qashwa` ƒe asikewo vaseɖe esime eƒe ta ka eƒe sɔti ƒe gɔme, eye wògblɔ esime wònɔ asi wɔm kple eƒe ɖusi be: ‘Ðe dzi ɖi’. Ɣesiaɣi si eƒe ta te ɖe ka la ŋu la, eɖea asi le eŋu vie, vaseɖe esime wòfɔ eye wòva ɖo Muzdalifah, emegbe ewɔa Maghrib kple Isha` gbedodoɖawo kple adhan ɖeka kple iqamah eve, le ema megbe la, emlɔa anyi vaseɖe esime ŋu ke, emegbe ewɔa Fajr gbedodoɖa kple adzan ɖeka kple iqamah. Emegbe edo Qashwa` vaseɖe esime wòtsi tre ɖe Mash'ar Al Haram dzi, eye wòdze ŋgɔ Qibla. Emegbe edo gbe ɖa na Allah, tsɔ ŋutikɔkɔe na tahlil kple mawu ɖeka subɔsubɔ eye wònae. Vaseɖe esime ŋdi kekeli kaka, emegbe edze mɔ hafi ɣe dze, eye wòtsɔ Al Fadhl bin Al Abbas ɖe eƒe akɔta, - enye ŋutsu si ƒe taɖa dzeani, ɣie eye wòle keklẽm - Esi Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam dze mɔ vɔ la, eto nyɔnu geɖe siwo nɔ du dzi la ŋu, emegbe Al Fadhl dze wo kpɔkpɔ gɔme, Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam lé eƒe asi eye wòtsɔe da ɖe edzi enumake le Al Fadhl ƒe mo, emegbe Al Fadhl trɔ mo ɖe akpa kemɛ. Emegbe Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam hã tsɔ eƒe asi da ɖe go kemɛ dzi. Esi wòva ɖo Muhassir vɔ la, etrɔ vie, emegbe ezɔ titinamɔ si kplɔ wò yi Jamrah Al Kubra gbɔ, esi wòɖo Jamrah kple ati la vɔ la, etsɔ kpe gbadzɛ adre ƒu gbe eye wògblɔ takbir ɖe kpe gã ɖesiaɖe si wotsɔ ƒu gbe la dzi. Emegbe etsɔe ƒu gbe tso togbɛa titina, emegbe eyi lãwuƒea eye wòtsɔ eya ŋutɔ ƒe asiwo wu tedzi blaade vɔ etɔ̃, le ema megbe la, etsɔ wo na Ali, emegbe ewu susɔeawo eye wòkpɔ gome le tedziawo wuwu hã me, ede se na ame siwo wu eve be woawɔ dɔ le tedzi ɖesiaɖe ŋu, emegbe wòtsɔe de ze me eye wòɖae. Wo ame evea siaa ɖu lãa ƒe ɖe eye wono mɔli la ƒe ɖe, emegbe edo ʋu eye wòtrɔ yi Ka’bah vaseɖe esime wòɖo Ka’bah gbɔ eye wòwɔ Zuhr gbedodoɖa le Mecca eye wòyi Bani Abdul Muthtalib esime wonɔ Zamzam tsi xɔm, emegbe egblɔ be: ‘No, O Bani Abdul Muthtalib, nenye be ameawo maƒo wò le ahanono me o la, anye ne menoe kpli wò vavã’. Emegbe wotsɔ gaze aɖe nɛ eye wònoe. Ena nyanya mí [Muhammad bin Sa’id Al Ashbahani] na míenya [Hatim bin Isma’il] tso [Ja’far] gbɔ tso [fofoa] gbɔ tso [Jabir] gbɔ kple hadith sia.
Imam Darimi : 1779
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ هُوَ ابْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ بَيْنَا رَجُلٌ وَاقِفٌ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَةَ فَوَقَعَ عَنْ رَاحِلَتِهِ أَوْ قَالَ فَأَقْعَصَتْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَكَفِّنُوهُ فِي ثَوْبَيْنِ وَلَا تُحَنِّطُوهُ وَلَا تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَبْعَثُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا
Egblɔ na mí be [Sulaiman bin Harb] gblɔe na mí [Hammad i.e. Ibn Zaid] tso [Ayyub] gbɔ tso [Sa’id bin Jubair] gbɔ tso [Ibn Abbas] gbɔ, egblɔ be; Esi ŋutsu aɖe nɔ wuquf me kple Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam le Arafat la, kasia edze anyi tso eƒe ʋu me -alo Ibn Abbas gblɔ be; Eƒe tedzi la ɖo afɔ edzi, si na wòku - Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam gblɔ be: 'Mitsɔ tsi kple bidara aŋgbawo klɔe, eye mitsɔ avɔ eve tsyɔ edzi, migatsɔ ami ʋeʋĩ ɖe edzi o, eye migatsyɔ nu ta o, elabena nyateƒee, Allah Ta'ala afɔe ɖe tsitre le Ʋɔnudrɔ̃gbe le talbiyah ƒe nɔnɔme me'.
Imam Darimi : 1780
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ إِنَّمَا جُعِلَ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ وَرَمْيُ الْجِمَارِ وَالسَّعْيُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ لِإِقَامَةِ ذِكْرِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عَاصِمٍ كَانَ يَرْفَعُهُ أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
Esi wòka nya ta na mí [Abu 'Ashim] tso ['Ubaidullah bin Abu Ziyad] gbɔ tso [Al Qasim] gbɔ tso ['Aisyah] gbɔ la, egblɔ be; 'Wowɔa Tawaf le Kaaba me, jurah tsɔtsɔ ƒu gbe, kple duƒuƒu le Safa kple Marwah dome be woatsɔ aɖo ŋku Allah dzi'. Abu 'Ashim gblɔ be, Al Qasim gblɔ hadith sia marfu''. Egblɔ nya na mí [Abu Nu’aim] kple [Muhammad bin Yusuf] tso [Sufyan] gbɔ tso [’Ubaidullah bin Abu Ziyad] gbɔ tso [Al Qasim] gbɔ tso [’Aisyah] gbɔ tso Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ abe alesi wòle hadith si le etame me ene.