Imam Darimi : 141
أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا أَزْهَرُ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ قَالَ مَا دَامَ عَلَى الْأَثَرِ فَهُوَ عَلَى الطَّرِيقِ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [يوسف بن موسيٰ] اسان کي [اظهر] کان [ابن عون] کان [ابن سيرين] تائين بيان ڪيو آهي ته: 'جيستائين ڪو ماڻهو عتصار جي رستي تي آهي، ان جو مطلب آهي ته هو صحيح رستي تي آهي'.
Imam Darimi : 142
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ تَعَلَّمُوا الْعِلْمَ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ وَقَبْضُهُ أَنْ يَذْهَبَ أَهْلُهُ أَلَا وَإِيَّاكُمْ وَالتَّنَطُّعَ وَالتَّعَمُّقَ وَالْبِدَعَ وَعَلَيْكُمْ بِالْعَتِيقِ
اسان کي [ابو المغيره] ٻڌايو آهي [العوزي] [يحيى بن ابو ڪثير] کان [ابو قلابه] ٻڌايو آهي ته؛ [عبدالله بن مسعود] رضي الله عنه فرمايو آهي ته: 'علم کي منسوخ ٿيڻ کان اڳ سکيو. ۽، علم کي ان طريقي سان رد ڪيو ويو جيئن عالمن کي قتل ڪيو ويو. تنهن ڪري، بدعت، مخلوط زبانون ۽ اڪثر شيون ٺاهڻ ۽ حد کان ٻاهر وڃڻ جي رويي کي ڇڏي ڏيو جيستائين مسئلا پيچيده نه ٿي وڃن. ۽، ڪنهن پراڻي شيءِ کي مضبوطيءَ سان پڪڙيو، يعني سنت ۽ دوستن جي اقوال کي.'
Imam Darimi : 143
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ وَأَبُو النُّعْمَانِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ قَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ عَلَيْكُمْ بِالْعِلْمِ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ وَقَبْضُهُ أَنْ يُذْهَبَ بِأَصْحَابِهِ عَلَيْكُمْ بِالْعِلْمِ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَا يَدْرِي مَتَى يُفْتَقَرُ إِلَيْهِ أَوْ يُفْتَقَرُ إِلَى مَا عِنْدَهُ إِنَّكُمْ سَتَجِدُونَ أَقْوَامًا يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ يَدْعُونَكُمْ إِلَى كِتَابِ اللَّهِ وَقَدْ نَبَذُوهُ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ فَعَلَيْكُمْ بِالْعِلْمِ وَإِيَّاكُمْ وَالتَّبَدُّعَ وَإِيَّاكُمْ وَالتَّنَطُّعَ وَإِيَّاكُمْ وَالتَّعَمُّقَ وَعَلَيْكُمْ بِالْعَتِيقِ
[سليمان بن حرب] ۽ [ابو نعمان] اسان کي [حماد بن زيد]، [ايوب]، [ابو قلابه]، بيان ڪيو آهي ته؛ [ابن مسعود] هڪ ڀيري چيو هو ته؛ 'علم کي کڻڻ کان اڳ سکڻ گهرجي. ۽، علم عالمن جي موت سان کسي ويندو آهي. توهان کي علم کي رزق بڻائڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته توهان مان ڪو به نٿو ڄاڻي ته ان کي ڪڏهن ان جي ضرورت پوندي. يقيناً، توهان کي هڪ اهڙي جماعت ملندي جيڪا دعويٰ ڪندي آهي ته توهان کي قرآن ڏانهن دعوت ڏئي ٿي، پر انهن قرآن کي پنهنجي پٺي پويان رکيو آهي - قرآن کي ڇڏي ڏنو آهي - تنهن ڪري، پاڻ سڀني کي علم سان ليس ڪريو. جدت، زبان سان بحث ڪرڻ ۽ بار بار ٺڳي ڪرڻ ۽ حد کان وڌڻ جو رويو ڇڏي ڏيو جيستائين مسئلو پيچيده نه ٿي وڃي. ۽، سنت ۽ عتصار کي مضبوطيءَ سان پڪڙيو.'
Imam Darimi : 144
أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ حَازِمٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ أَنَّ رَجُلًا يُقَالُ لَهُ صَبِيغٌ قَدِمَ الْمَدِينَةَ فَجَعَلَ يَسْأَلُ عَنْ مُتَشَابِهِ الْقُرْآنِ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ عُمَرُ وَقَدْ أَعَدَّ لَهُ عَرَاجِينَ النَّخْلِ فَقَالَ مَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا عَبْدُ اللَّهِ صَبِيغٌ فَأَخَذَ عُمَرُ عُرْجُونًا مِنْ تِلْكَ الْعَرَاجِينِ فَضَرَبَهُ وَقَالَ أَنَا عَبْدُ اللَّهِ عُمَرُ فَجَعَلَ لَهُ ضَرْبًا حَتَّى دَمِيَ رَأْسُهُ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ حَسْبُكَ قَدْ ذَهَبَ الَّذِي كُنْتُ أَجِدُ فِي رَأْسِي
اسان کي [ابو نعمان] ٻڌايو آهي [حماد بن زيد] اسان کي [يزيد بن حازم] ٻڌايو آهي [سليمان بن يسار] کان؛ 'شبيغ نالي هڪ شخص مديني شهر جي زيارت لاءِ آيو، هن قرآن ۾ متصابيح آيتن بابت پڇيو، پوءِ عمر رضي الله عنه ڪنهن کي موڪليو ته کيس سڏي، ۽ هن کجيءَ جو ٿڙ تيار ڪيو هو، پوءِ هن پڇيو؛ 'تون ڪير آهين؟' هن جواب ڏنو؛ 'مان عبدالله شبيغ آهيان' پوءِ عمر رضي الله عنه هڪ کجيءَ جو ٿڙ کڻي ان تي ڌڪ هنيو ۽ چيو؛ 'مان عمر نالي الله جو ٻانهو آهيان'. عمر ان کي مارندو رهيو جيستائين شبيغ جي مٿي مان رت وهڻ لڳو. ان کان پوءِ، شبيغ چيو؛ 'اي اميرالمؤمنين، بس. منهنجي ذهن ۾ اصل ۾ ڇا هو - آيت متصابيح بابت سوال - غائب ٿي ويو آهي.
Imam Darimi : 145
أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ وَيَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ تَلَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ } فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَأَيْتُمْ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ فَاحْذَرُوهُمْ
اسان کي [ابو الوليد الثالثي] ٻڌايو آهي ته اسان کي [حماد بن سلمه] ۽ [يزيد بن ابراهيم] [عبد الله بن ابي الاولقه] کان [القاسم] کان [عائشه رضي الله عنها] کان روايت ڪئي آهي. رسول الله صَلَّى اللهُ تَعَالٰى عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اها آيت پڙهي. حَوَلَ الْاَنْزَلَ الْعَلَيْكَ الْكِتَابِ مِنْ أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَمْرُ الْكِتَابِ وَأَخْرُوْ مُطَسِّيَابِهِتَ - اهو ئي آهي جنهن توهان تي ڪتاب -قرآن - نازل ڪيو آهي. ان جي مضمونن ۾ احڪامات آيتون آهن، جيڪي قرآن مجيد جو بنيادي مواد ۽ ٻيون متشابهات آيتون آهن. علي عمران؛ 7- پوءِ رسول الله ﷺ جن فرمايو؛ ”جيڪڏهن توهان کي اهڙا ماڻهو ملن جيڪي متشابهات جي آيتن تي عمل ڪن ته انهن کان احتياط ڪريو.
Imam Darimi : 146
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا حَفْصٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ قَالَ سُئِلَ عَبْدُ اللَّهِ عَنْ شَيْءٍ فَقَالَ إِنِّي لَأَكْرَهُ أَنْ أُحِلَّ لَكَ شَيْئًا حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَيْكَ أَوْ أُحَرِّمَ مَا أَحَلَّهُ اللَّهُ لَكَ
اسان کي [عبدالله بن محمد] ٻڌايو آهي [حفش] [العماسي] کان [سياق] ٻڌايو آهي ته؛ '[عبدالله] کان هڪ ڳالهه بابت پڇيو ويو، پوءِ هن چيو: 'مون کي واقعي نفرت آهي ته ان شيءِ کي حلال ڪريان جيڪا الله توهان لاءِ حرام ڪئي آهي، يا ان شيءِ کي حرام ڪريان جيڪا الله سبحانه وتعاليٰ توهان لاءِ حلال ڪئي آهي'.
Imam Darimi : 147
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الْفَزَارِيِّ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ لَأَنْ أَرُدَّهُ بِعِيِّهِ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَتَكَلَّفَ لَهُ مَا لَا أَعْلَمُ
اسان کي [محمد بن عينة]، [ابو اسحاق الفزاري]، [ابن عون]، [ابن سيرين]، [حميد بن عبدالرحمان] کان روايت ڪئي آهي ته: 'اهڙي جواب سان جواب ڏيڻ جيڪو مون کي خبر ناهي، ان کان بهتر آهي ته پاڻ کي اهڙي جواب ڏيڻ تي مجبور ڪيو وڃي جيڪو مون کي خبر ناهي'.
Imam Darimi : 148
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ أَخْبَرَنِي ابْنُ عَجْلَانَ عَنْ نَافِعٍ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ صَبِيغًا الْعِرَاقِيَّ جَعَلَ يَسْأَلُ عَنْ أَشْيَاءَ مِنْ الْقُرْآنِ فِي أَجْنَادِ الْمُسْلِمِينَ حَتَّى قَدِمَ مِصْرَ فَبَعَثَ بِهِ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَلَمَّا أَتَاهُ الرَّسُولُ بِالْكِتَابِ فَقَرَأَهُ فَقَالَ أَيْنَ الرَّجُلُ قَالَ فِي الرَّحْلِ قَالَ عُمَرُ أَبْصِرْ أَيَكُونُ ذَهَبَ فَتُصِيبَكَ مِنْهُ الْعُقُوبَةُ الْمُوجِعَةُ فَأَتَاهُ بِهِ فَقَالَ عُمَرُ تَسْأَلُ مُحْدَثَةً وَأَرْسَلَ عُمَرُ إِلَى رَطَائِبَ مِنْ جَرِيدٍ فَضَرَبَهُ بِهَا حَتَّى تَرَكَ ظَهْرَهُ دَبِرَةً ثُمَّ تَرَكَهُ حَتَّى بَرَأَ ثُمَّ عَادَ لَهُ ثُمَّ تَرَكَهُ حَتَّى بَرَأَ فَدَعَا بِهِ لِيَعُودَ لَهُ قَالَ فَقَالَ صَبِيغٌ إِنْ كُنْتَ تُرِيدُ قَتْلِي فَاقْتُلْنِي قَتْلًا جَمِيلًا وَإِنْ كُنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُدَاوِيَنِي فَقَدْ وَاللَّهِ بَرَأْتُ فَأَذِنَ لَهُ إِلَى أَرْضِهِ وَكَتَبَ إِلَى أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ أَنْ لَا يُجَالِسَهُ أَحَدٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى الرَّجُلِ فَكَتَبَ أَبُو مُوسَى إِلَى عُمَرَ أَنْ قَدْ حَسُنَتْ تَوْبَتُهُ فَكَتَبَ عُمَرُ أَنْ ائْذَنْ لِلنَّاسِ بِمُجَالَسَتِهِ
اسان کي ٻڌايو آهي [عبدالله بن صالح] مون کي ٻڌايو آهي [الليث] مون کي [ابن عجلان] [نافع] کان - عبدالله جي اڳوڻي غلام - ٻڌايو آهي، - هن چيو ته - 'شبيغ العراقي قرآن بابت ڪيترائي سوال پڇيا - يعني متصيبي آيتون - مسلمان سپاهين کان جيستائين هو مصر نه آيو، پوءِ عمرو بن العاش رضي الله عنه انهن کي عمر بن خطاب رضي الله عنه ڏانهن موڪليو. جڏهن قاصد عمرو بن العاش خط عمر کي پهچايو، ۽ عمر ان کي پڙهيو، ته هن چيو؛ 'شبيغ ڪٿي آهي؟' هن - قاصد - جواب ڏنو؛ 'هو اڃا تائين پنهنجي جاءِ تي آهي'، عمر رضي الله عنه چيو؛ 'مهرباني ڪري ان تي نظر رکو، جيڪڏهن هو ڀڄي ويو ته فوري طور تي توهان تي سخت عذاب ايندو. جڏهن شبيب آيو، [عمر] چيو؛ 'تو ڪا نئين ڳالهه پڇي هئي جيڪا ٺاهيل هئي، پوءِ عمر شبيب کي کجيءَ جي ٽاري وٽ وٺي ويو.' عمر ان شخص کي کجيءَ جي پنن سان ماريو جيستائين سندس پٺي زخمي نه ٿي وئي. جڏهن زخم ٺيڪ ٿي ويو، عمر ان کي ٻيهر ماريو، ۽ جڏهن اهو ٺيڪ ٿيڻ لڳو، عمر ان کي ٻيهر ماريو. جڏهن هو ٺيڪ ٿيڻ لڳو، عمر ان کي فوري طور تي پنهنجي منهن سڏايو. پوءِ شبيح چيو؛ 'جيڪڏهن توهان مون کي مارڻ چاهيو ٿا، ته مون کي سٺي طريقي سان ماريو، پر جيڪڏهن توهان مون سان علاج ڪرڻ چاهيو ٿا ته الله جو قسم مان صحتياب ٿي چڪو آهيان - قرآن ۾ متصابي آيتن تي وڌيڪ سوال نه ڪريو. پوءِ هن ان کي پنهنجي ملڪ واپس وڃڻ جي اجازت ڏني ۽ ابو موسيٰ الاشعري ڏانهن هڪ خط موڪليو جنهن ۾ چيو ويو هو؛ 'ته جيئن مسلمانن مان ڪو به هن کي دوستي جي دعوت نه ڏئي'. ان شخص کي ڏک ٿيو، پوءِ ابو موسيٰ الاشعري رضي الله عنه عمر رضي الله عنه کي خط موڪليو؛ 'هن جي توبه بهتر ٿي وئي آهي'، پوءِ عمر رضي الله عنه خط جو جواب ڏنو؛ 'هن کي ماڻهن سان ملڻ جي اجازت ڏيو.'
Imam Darimi : 149
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ عَامِرًا يَقُولُ اسْتَفْتَى رَجُلٌ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ فَقَالَ يَا أَبَا الْمُنْذِرِ مَا تَقُولُ فِي كَذَا وَكَذَا قَالَ يَا بُنَيَّ أَكَانَ الَّذِي سَأَلْتَنِي عَنْهُ قَالَ لَا قَالَ أَمَّا لَا فَأَجِّلْنِي حَتَّى يَكُونَ فَنُعَالِجَ أَنْفُسَنَا حَتَّى نُخْبِرَكَ
اسان کي [احمد بن عبدالله بن يونس] ٻڌايو آهي [زهير] اسان کي [اسماعيل بن ابو خالد] ٻڌايو آهي ته هن چيو ته؛ 'مون [عامر] کي چوندي ٻڌو آهي ته؛ 'ڪنهن [ابو بن ڪعب] رضي الله عنه کان فتويٰ گهري آهي، پڇي رهيو آهي ته؛ 'اي ابو المنذر، توهان جو هن ۽ هن بابت ڇا خيال آهي؟'. پوءِ هن جواب ڏنو؛ 'ڇا توهان جيڪو پڇيو آهي اهو اڳ ۾ ئي ٿي چڪو آهي؟'، هن جواب ڏنو؛ 'اڃا تائين نه ٿيو آهي'. پوءِ هن ٻيهر چيو؛ "جيڪڏهن اهو اڃا تائين نه ٿيو آهي، ته انتظار ڪريو جيستائين اهو اصل ۾ نه ٿئي، پوءِ اسان ڪوشش ڪنداسين ۽ توهان کي ٻڌائينداسين."
Imam Darimi : 150
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عَوَانَةَ فَأَخْبَرَنَا عَنْ فِرَاسٍ عَنْ عَامِرٍ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَ كُنْتُ أَمْشِي مَعَ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ فَقَالَ فَتًى مَا تَقُولُ يَا عَمَّاهُ فِي كَذَا وَكَذَا قَالَ يَا ابْنَ أَخِي أَكَانَ هَذَا قَالَ لَا قَالَ فَأَعْفِنَا حَتَّى يَكُونَ
اسان کي خبر ڏني آهي [يحييٰ بن حماد] اسان کي خبر ڏني آهي [ابو عوانه] اسان کي [فراس] کان [عامر] کان [مصروق] تائين خبر ڏني آهي، هن چيو ته؛ 'مان هڪ ڀيرو [ابي بن ڪعب] سان گڏ هليو هوس ۽ هڪ نوجوان پڇيو؛ 'اي چاچا، توهان هن مسئلي بابت ڇا سوچيو ٿا؟'، هن جواب ڏنو؛ 'ڇا اهو اڃا تائين ٿيو آهي؟'، هن - نوجوان - جواب ڏنو؛ 'اهو اڃا تائين نه ٿيو آهي'، هن چيو؛ "پوءِ انتظار ڪريو جيستائين اهو واقعي ٿئي."
Imam Darimi : 151
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ كَانَ إِبْرَاهِيمُ إِذَا سُئِلَ عَنْ شَيْءٍ لَمْ يُجِبْ فِيهِ إِلَّا جَوَابَ الَّذِي سُئِلَ عَنْهُ
اسان کي [عبدالله بن سعيد] ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابو اسامه] ٻڌايو آهي ته [العماسي] چيو ته؛ '[ابراهيم] کان جڏهن ڪنهن شيءِ بابت پڇيو ويندو آهي ته هو ان جو جواب نه ڏيندو آهي پر صرف سوال جي جواب ۾ -'.
Imam Darimi : 152
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْرَؤُكُمْ عَلَى الْفُتْيَا أَجْرَؤُكُمْ عَلَى النَّارِ
اسان کي ابراهيم بن موسيٰ ٻڌايو آهي ته اسان کي ابن المبارڪ ٻڌايو آهي ته سعيد بن ابو ايوب کان ۽ عبيدالله بن ابو جعفر کان، هن چيو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته جيڪو به فتويٰ ڏيڻ ۾ سڀ کان وڌيڪ جلدي ڪندو آهي، اهو ئي دوزخ ۾ سڀ کان وڌيڪ جلدي ويندو آهي.
Imam Darimi : 153
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ عَبْدَةَ بْنِ أَبِي لُبَابَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ مَنْ أَحْدَثَ رَأْيًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ تَمْضِ بِهِ سُنَّةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَدْرِ عَلَى مَا هُوَ مِنْهُ إِذَا لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ
اسان کي [ابو المغيره] ٻڌايو آهي ته اسان کي [العوزي] [عبده بن ابي لبابه] کان ۽ [ابن عباس] رضي الله عنه کان ٻڌايو آهي ته: 'جيڪو به الله جي ڪتاب ۽ رسول الله ﷺ جي سنت کان سواءِ ٻيو ڪو رايو ٺاهيندو آهي، اهو نٿو ڄاڻي ته جڏهن هو مستقبل ۾ الله سان ملندو ته ان جو ڪهڙو حال هوندو'.
Imam Darimi : 154
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ حَدَّثَنِي بَكْرُ بْنُ عَمْرٍو الْمَعَافِرِيُّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أُفْتِيَ بِفُتْيَا مِنْ غَيْرِ ثَبْتٍ فَإِنَّمَا إِثْمُهُ عَلَى مَنْ أَفْتَاهُ
اسان کي [عبدالله بن يزيد] ٻڌايو آهي، اسان کي [سعيد بن ابو ايوب] ٻڌايو آهي، مون کي [بڪر بن عمرو المعفري] [ابو عثمان مسلم بن يسار] کان، [ابو هريره] رضي الله عنه کان، رسول الله ﷺ جن فرمايو: "جيڪو به بنا ڪنهن بنياد جي فتويٰ ڏئي ٿو، ان جي نفاذ جي نتيجي ۾ ٿيندڙ گناهه فتويٰ ڏيندڙ تي ئي پوندو."
Imam Darimi : 155
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي سِنَانٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ مَنْ أَفْتَى بِفُتْيَا يُعَمَّى عَلَيْهَا فَإِثْمُهَا عَلَيْهِ
اسان کي [محمد بن احمد] ٻڌايو آهي [سفيان بن عينة] ابو سنان کان [سعيد بن جبير] کان [ابن عباس] رضي الله عنهما چيو آهي ته: 'جيڪو به بنا سبب ڄاڻڻ جي فتويٰ ڏئي ٿو، ان جو گناهه ان ڏانهن منتقل ڪيو ويندو آهي'.
Imam Darimi : 156
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ الْوَلِيدِ عَنْ وُهَيْبٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ أَنَّهُ كَانَ لَا يُفْتِي فِي الْفَرْجِ بِشَيْءٍ فِيهِ اخْتِلَافٌ
[الحسين بن منصور] اسان کي [الحسين بن الوليد] [وهيب] کان [هشام] کان [محمد بن سيرين] تائين ٻڌايو آهي ته هن ڪڏهن به فرجي - جنسي عضون - جي مسئلي تي فتويٰ جاري نه ڪئي جنهن تي اڃا تائين اختلاف آهن.
Imam Darimi : 157
أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا الصَّلْتُ بْنُ رَاشِدٍ قَالَ سَأَلْتُ طَاوُسًا عَنْ مَسْأَلَةٍ فَقَالَ لِي كَانَ هَذَا قُلْتُ نَعَمْ قَالَ آللَّهِ قُلْتُ آللَّهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ أَصْحَابَنَا أَخْبَرُونَا عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ أَنَّهُ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ لَا تَعْجَلُوا بِالْبَلَاءِ قَبْلَ نُزُولِهِ فَيُذْهَبُ بِكُمْ هَا هُنَا وَهَا هُنَا فَإِنَّكُمْ إِنْ لَمْ تَعْجَلُوا بِالْبَلَاءِ قَبْلَ نُزُولِهِ لَمْ يَنْفَكَّ الْمُسْلِمُونَ أَنْ يَكُونَ فِيهِمْ مَنْ إِذَا سُئِلَ سَدَّدَ وَإِذَا قَالَ وُفِّقَ
اسان کي [مسلم بن ابراهيم] ٻڌايو آهي [حماد بن زيد] اسان کي [عاص شالت بن رشيد] ٻڌايو آهي ته هن چيو ته؛ 'مون [ثووس] کان هڪ مسئلي بابت پڇيو، پوءِ هن پڇيو ته؛ 'ڇا مسئلو پيش آيو آهي؟' مون جواب ڏنو؛ 'ها، مون وٽ آهي'، هن چيو؛ 'الله جو قسم آهي،' هن چيو؛ 'ها، الله جو قسم آهي.' پوءِ هن ٻيهر چيو؛ 'اسان جي [صحابن] اسان کي [معذ بن جبل] رضي الله عنه کان خبر ڏني آهي ته هن چيو ته؛ 'اي ماڻهو، آفت اچڻ کان اڳ ان کي آڻڻ لاءِ جلدي نه ڪريو، ڇاڪاڻ ته اهو توهان جي وجود کي هتي ۽ اتي ختم ڪري ڇڏيندو. ۽ جيڪڏهن توهان آفت آڻڻ لاءِ جلدي نه ڪندا، ته مسلمان ورهائجي نه ويندا، هميشه اهڙا ماڻهو هوندا جيڪي جيڪڏهن پڇيا وڃن ته هدايت ڏيندا، ۽ جيڪڏهن چون ٿا ته انهن کي هدايت ملندي - الله کان-'.
Imam Darimi : 158
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ أَدْرَكَهُ رَمَضَانَانِ فَقَالَ أَكَانَ أَوْ لَمْ يَكُنْ قَالَ لَمْ يَكُنْ بَعْدُ فَقَالَ اتْرُكْ بَلِيَّتَهُ حَتَّى تَنْزِلَ قَالَ فَدَلَسْنَا لَهُ رَجُلًا فَقَالَ قَدْ كَانَ فَقَالَ يُطْعِمُ عَنْ الْأَوَّلِ مِنْهُمَا ثَلَاثِينَ مِسْكِينًا لِكُلِّ يَوْمٍ مِسْكِينٌ
اسان کي [بصير بن الحڪم] ٻڌايو آهي ته اسان کي [عبدالعزيز بن محمد] عمرو بن ميمون کان [پنهنجي پيءُ] کان [ابن عباس] رضي الله عنه کان ٻڌايو آهي ته: 'مون هڪ ڀيرو ابن عباس رضي الله عنه کان پڇيو ته هڪ شخص کي رمضان جا ٻه مهينا مليا، پوءِ هن چيو: 'اهو ٿيو آهي يا نه؟'، هن جواب ڏنو: 'اڃا نه ٿيو آهي'. پوءِ هن چيو: 'ان کي ڇڏي ڏيو جيستائين اهو نه ٿئي'، هن چيو: 'اسان ڪنهن کي پيش ڪرڻ جو بهانو ڪري ان کي ٽوڙيو، پوءِ هن چيو: 'اهو اڳ ۾ ٿي چڪو آهي'، پوءِ ابن عباس جواب ڏنو: 'انهي کي رمضان جي پهرين مهيني ۾ ٽيهه فقيرن کي کاڌو کارائڻ گهرجي، هر روز هڪ فقير کي.'
Imam Darimi : 159
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِمْرَانَ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا الْعُمَرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ جُرَيْجٍ قَالَ كُنْتُ أَجْلِسُ بِمَكَّةَ إِلَى ابْنِ عُمَرَ يَوْمًا وَإِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَوْمًا فَمَا يَقُولُ ابْنُ عُمَرَ فِيمَا يُسْأَلُ لَا عِلْمَ لِي أَكْثَرُ مِمَّا يُفْتِي بِهِ
اسان کي [عبدالله بن عمران] ٻڌايو آهي [اسحاق بن سليمان] اسان کي [العمري] ٻڌايو آهي [عبيد بن جريج] کان ته هن چيو ته؛ 'اڳ ۾، جڏهن مان مڪي ۾ هوس، ته مان هميشه هڪ ڏينهن ابن عمر رضي الله عنه جي سائنس جي مطالعي ۾ ويهندو هوس ۽ ٻين ڏينهن ۾ ابن عباس جي مطالعي ۾. ۽ جڏهن [ابن عمر] کان پڇيو ويندو هو ته گهڻو ڪري جواب ڏيندو هو؛ 'مون کي خبر ناهي' بمقابله ان معاملي تي فتويٰ ڏيڻ'.
Imam Darimi : 160
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ تَعَلَّمُوا فَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَا يَدْرِي مَتَى يُخْتَلُّ إِلَيْهِ
اسان کي [محمد بن يوسف]، [سفيان]، [العماسي]، [ابو وائل]، ٻڌايو ته؛ [عبدالله] چيو؛ "توهان کي سکڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته توهان مان ڪو به نٿو ڄاڻي ته ڪڏهن ان سان تڪرار ٿيندو."