Imam Darimi : 81
أَخْبَرَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُخْتَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ صُبُّوا عَلَيَّ سَبْعَ قِرَبٍ مِنْ سَبْعِ آبَارٍ شَتَّى حَتَّى أَخْرُجَ إِلَى النَّاسِ فَأَعْهَدَ إِلَيْهِمْ قَالَتْ فَأَقْعَدْنَاهُ فِي مِخْضَبٍ لِحَفْصَةَ فَصَبَبْنَا عَلَيْهِ الْمَاءَ صَبًّا أَوْ شَنَنَّا عَلَيْهِ شَنًّا الشَّكُّ مِنْ قِبَلِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ فَوَجَدَ رَاحَةً فَخَرَجَ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَاسْتَغْفَرَ لِلشُّهَدَاءِ مِنْ أَصْحَابِ أُحُدٍ وَدَعَا لَهُمْ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الْأَنْصَارَ عَيْبَتِي الَّتِي أَوَيْتُ إِلَيْهَا فَأَكْرِمُوا كَرِيمَهُمْ وَتَجَاوَزُوا عَنْ مُسِيئِهِمْ إِلَّا فِي حَدٍّ أَلَا إِنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِ اللَّهِ قَدْ خُيِّرَ بَيْنَ الدُّنْيَا وَبَيْنَ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَاخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ وَظَنَّ أَنَّهُ يَعْنِي نَفْسَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رِسْلِكَ يَا أَبَا بَكْرٍ سُدُّوا هَذِهِ الْأَبْوَابَ الشَّوَارِعَ إِلَى الْمَسْجِدِ إِلَّا بَابَ أَبِي بَكْرٍ فَإِنِّي لَا أَعْلَمُ امْرَأً أَفْضَلَ عِنْدِي يَدًا فِي الصُّحْبَةِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ
Биһиэхэ [Фарвах бин Абу Аль Магра`] эппитэ [Ибрагим бин Мухтар] [Мухаммад бин Исхак] [Мухаммад бин Кааб] ['Урва] ['Айсия] Радлияллаху'анха кини эппитэ: Пророк саллаллаху 'алаихиал балыыһа сэттэ этэ диэбитэ: сэттэ араас скважинаттан уу, дьоҥҥо эппит тылларын толорорго тахсыахпын сөп диэн кэпсээччи эппитэ: 'Онон биһиги кинини Хафса Радлияллаху'анха иһитигэр олордубуппут, уу ыһарбыт эбэтэр куттубут - редакционнай саарбахтааһыннары куттубут эбэтэр Мухаммед бин Исхактан маны куттубут - онтон эйэни булан, амвонтан тахсыбыта; диир кэмигэр: 'Ансардар мин эрэллээх дьонум уонна кистэлэҥнэрбин харыстааччылар, онно мин хорҕойон олоробун, кинилэр сокуону дьиҥнээхтик кэспэтэхтэринэ. Өйдөөн көрүҥ, Аллах Субханаху ва Таала кулуттара аан дойду уонна Аллах Субханаху ва Таала туох баарын талар көҥүлү биэрбиттэрэ, онон кини Аллах Субханаху ва Таала баарын талан ылбыта. Онтон Абу Бакр Радлияллахуанху ытаабыта, кини Пророк саллахуалай тыллара киниэхэ анаммыттар дии санаабыта. Онтон Пророк саллаллаху алейхи васаллям эппит: «Кэтэһиҥ, Абу Бакр, Абу Бакр ааныттан ураты мечетькэ - Набавига - тиийэр суол аанын сабан кэбиһиҥ, тоҕо диэтэххэ, мин доҕордоһууга уонна көмүскэниигэ миэхэ Абу Бакр Радлияллахуантан ордук суолталаах киһини билбэппин».
Imam Darimi : 82
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ أُوذِنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالصَّلَاةِ فِي مَرَضِهِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْهُ قَالَ هَلْ أَمَرْتُنَّ أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَقُلْتُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَ أَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَرُبَّ قَائِلٍ مُتَمَنٍّ وَيَأْبَى اللَّهُ وَالْمُؤْمِنُونَ
Биһиэхэ [Саид бин Маншур] эппитэ [Фулейх бин Сулейман] [Сулейман бин Абдуррахмантан] [Аль-Касим бин Мухаммадтан] ['Айсия] Радлияллаху'анхаттан кини эппитэ: 'Расулуллах саллаллаху 'Алейхи ва Ааллам көҥүллээбитэ ыҥырыы ыҥырыытыгар ыҥырыы, онтон Абурор эппитэ: Бакр алгыһы салайар. дьон', онтон өйө суох түспүтэ. Өйө-санаата киирэн баран: «Мин Абу Бакр Радлияллахуанхуга норуоту салайарга дьаһайбытым дуо? Онтон мин - кэпсээччи - эппитим: 'Абу Бакр чэпчэкитик ытыыр сымнаҕас киһи буолбатах дуо, эн Умары эрэ дьаһайыахтааххын дуо?'. Онон Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам эппитэ: 'Аа, эһиги Юсуф бырааттарын курдуккут, Абу Бакрга норуоту салайарга дьаһай, төһөлөөх элбэх киһи ыра санаалаах, ол гынан баран Аллах Субхааналлаху ва Таала уонна итэҕэйээччилэр ону баҕарбаттар'.
Imam Darimi : 83
َخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ فَحُبِسَ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ وَلَيْلَتَهُ وَالْغَدَ حَتَّى دُفِنَ لَيْلَةَ الْأَرْبِعَاءِ وَقَالُوا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنْ عُرِجَ بِرُوحِهِ كَمَا عُرِجَ بِرُوحِ مُوسَى فَقَامَ عُمَرُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنْ عُرِجَ بِرُوحِهِ كَمَا عُرِجَ بِرُوحِ مُوسَى وَاللَّهِ لَا يَمُوتُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى يَقْطَعَ أَيْدِيَ أَقْوَامٍ وَأَلْسِنَتَهُمْ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يَتَكَلَّمُ حَتَّى أَزْبَدَ شِدْقَاهُ مِمَّا يُوعِدُ وَيَقُولُ فَقَامَ الْعَبَّاسُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ مَاتَ وَإِنَّهُ لَبَشَرٌ وَإِنَّهُ يَأْسُنُ كَمَا يَأْسُنُ الْبَشَرُ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ فَإِنَّهُ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ أَنْ يُمِيتَهُ إِمَاتَتَيْنِ أَيُمِيتُ أَحَدَكُمْ إِمَاتَةً وَيُمِيتُهُ إِمَاتَتَيْنِ وَهُوَ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ ذَلِكَ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ فَإِنْ يَكُ كَمَا تَقُولُونَ فَلَيْسَ بِعَزِيزٍ عَلَى اللَّهِ أَنْ يَبْحَثَ عَنْهُ التُّرَابَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ مَا مَاتَ حَتَّى تَرَكَ السَّبِيلَ نَهْجًا وَاضِحًا فَأَحَلَّ الْحَلَالَ وَحَرَّمَ الْحَرَامَ وَنَكَحَ وَطَلَّقَ وَحَارَبَ وَسَالَمَ مَا كَانَ رَاعِي غَنَمٍ يَتَّبِعُ بِهَا صَاحِبُهَا رُءُوسَ الْجِبَالِ يَخْبِطُ عَلَيْهَا الْعِضَاهَ بِمِخْبَطِهِ وَيَمْدُرُ حَوْضَهَا بِيَدِهِ بِأَنْصَبَ وَلَا أَدْأَبَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِيكُمْ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ قَالَ وَجَعَلَتْ أُمُّ أَيْمَنَ تَبْكِي فَقِيلَ لَهَا يَا أُمَّ أَيْمَنَ تَبْكِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ إِنِّي وَاللَّهِ مَا أَبْكِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَّا أَكُونَ أَعْلَمُ أَنَّهُ قَدْ ذَهَبَ إِلَى مَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ مِنْ الدُّنْيَا وَلَكِنِّي أَبْكِي عَلَى خَبَرِ السَّمَاءِ انْقَطَعَ قَالَ حَمَّادٌ خَنَقَتْ الْعَبْرَةُ أَيُّوبَ حِينَ بَلَغَ هَا هُنَا
Биһиэхэ [Сулайман бин Харб] эппитэ [Хаммад бин Заид] [Айюбтан] ['Икримаҕа] кини эппитэ: 'Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам понедельникка өлбүтэ, ол гынан баран кини өлүгүн ол күн, ол киэһэ, уонна сарсыныгар көмүллүбэтэхтэрэ, онон кинини сэрэдэҕэ түүн көмпүттэрэ, Расулуллах саллаллаху диэбиттэрэ: Васаллам өлбөтөҕө, Муса Аалайсалам өрө көтөҕүллүбүтүн курдук, тыынын кытта халлааҥҥа тахсыбыта, онтон Умар Радлияллахуанху туран эппитэ: «Дьиҥэр, Аллах илдьитэ өлбөтөҕө, ол гынан баран кини тыынынан халлааҥҥа тахсыбыта. Аллах Субханаллаху ва Тааланан, Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам кинилэр илиилэрин уонна тылларын быһан кэбиһиэр диэри өлбөтөҕө. Умар Радлияллахуанху салгыы этэр - оннук - кини куттааһыныттан уонна тылларыттан айаҕын муннуктара көбүлүөйүөхтэригэр диэри. Онтон Аббас Радлияллахуанху туран эппитэ: «Дьиҥэр, Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам өлбүтэ, тоҕо диэтэххэ кини боростуой киһи этэ, уонна киһи уларыйарын курдук уларыйбыта, онон доҕоргун көм, кырдьык, кини Аллах Субхааналлаху ва Таала иннигэр иккитэ өлбүтүнээҕэр ордук үтүө этэ, эн иккитэ өлөрүллүбүтүн уонна өлбүтүн да сөп кини кинилэрдээҕэр Аллах Субхааналлаху ва Таала иннигэр ордук үтүө этэ дуо? Оо дьон, доҕоргун көм, оччоҕо кини эн этэрин курдук буоллаҕына, Аллах Субхааналлаху ва Таала киниэхэ көмүү сирин буларга ыарахан буолуо суоҕа. Аллах, кырдьык, Аллах илдьитэ, чуолкай манхадж хаалларыар диэри өлбөтөҕө, сокуоннайы сокуоннай оҥорбута, харамнаах дьыаланы боппута, ыал буолбута уонна арахсыбыта, сэрии оҥорбута уонна эйэни олохтообута. Уонна куобахтарын кэннилэриттэн хайа чыпчаалларыгар диэри кэннилэриттэн сылайбыт уонна сылайбыт күтүөт суох этэ, кини мастаах маһы масынан охторбута, уу күөллэрин илиитинэн өрөмүөннээбитэ, Аллах илдьититтэн (Аллах эйэ уонна алгыһа киниэхэ буоллун) курдук. Билигин кини эһиги ортоҕутугар баар, онон доҕоргутун көмөҥ'. Кини эппитэ: «Умм Айман Радлияллахуанха ытыыр этэ, онтон киниттэн ыйыппыттара: «Оо, Умм Айман, эн Аллах илдьитин туһугар ытыыгын дуо? ' диэн хоруйдаабыта: 'Аллах аатынан, мин Аллах илдьитин туһугар ытаабаппын. Кини бу дойдуга холоотоххо ордук дойдуга барбытын мин ордук билэрбин билэҕин, ол гынан баран халлаан сонуна -арыйыы- быһыллыбытын иһин ытыыбын'. ' Хаммад Рахимахуллах: 'Аюб Умм Айман тыллара манна тиийбиттэригэр улаханнык ытаабыта.
Imam Darimi : 84
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ سَعِيدٍ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ هُوَ ابْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي يَعِيشُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنِي مَكْحُولٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَذْكُرْ مُصِيبَتَهُ بِي فَإِنَّهَا مِنْ أَعْظَمِ الْمَصَائِبِ
Биһиэхэ [Абдул Вахаб бин Саид Ад Димасыки] эппитэ [Сюаиб ибн Исхак], эппитэ [Аль-Аузаи] миэхэ [Яиси бин Аль Валид] эппитэ миэхэ [Махул] Пророк саллаллаху алейхи васаллам эппитэ: киниэхэ түбэспит алдьархай миэхэ түбэспитэ, оччоҕо саамай улахан алдьархай буолуо этэ'.
Imam Darimi : 85
أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا فِطْرٌ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَذْكُرْ مُصَابَهُ بِي فَإِنَّهَا مِنْ أَعْظَمِ الْمَصَائِبِ
Биһиэхэ эппитэ [Абу Нуаим] биһиэхэ [Фитр] ['Ата`] эппитэ: Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам: 'Эһигиттэн биирдэстэригэр алдьархай түбэстэҕинэ, ол алдьархай миэхэ түбэстэҕинэ, оччоҕо ол биир саамай улахан алдьархай буолуоҕа'.
Imam Darimi : 86
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ مَا سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَذْكُرُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطُّ إِلَّا بَكَى
Биһиэхэ [Мухаммад бин Ахмад бин Абу Халаф] эппитэ [Суфьян] ['Амр бин Мухаммад] [аҕатыттан] кини эппитэ: 'Мин [Ибн Умар] Пророк саллаллаху 'алейхи васаллам диэни олох да өйдүүрүн истибэтэҕим, кини ытаабытыттан ураты'.
Imam Darimi : 87
أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ فَاطِمَةَ قَالَتْ يَا أَنَسُ كَيْفَ طَابَتْ أَنْفُسُكُمْ أَنْ تَحْثُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ التُّرَابَ وَقَالَتْ يَا أَبَتَاهْ مِنْ رَبِّهِ مَا أَدْنَاهْ وَا أَبَتَاهْ جَنَّةُ الْفِرْدَوْسِ مَأْوَاهْ وَا أَبَتَاهْ إِلَى جِبْرِيلَ نَنْعَاهْ وَا أَبَتَاهْ أَجَابَ رَبًّا دَعَاهْ قَالَ حَمَّادٌ حِينَ حَدَّثَ ثَابِتٌ بَكَى و قَالَ ثَابِتٌ حِينَ حَدَّثَ أَنَسٌ بَكَى
Биһиэхэ [Абу Ан Нуман] биһиэхэ [Хаммад бин Заид] [Цабиттан] [Анас бин Маликтан] Радлияллахуанхуттан эппитэ, [Фатима] Радлияллахуанха ыйыппыта: «О, Анас, хайдах эн Расулуллах саллахуалайлахилам көмүүтүгэр сир ыһаргын сөбүлүүгүнүй?» Уонна Фатима үҥкүүлээн туран: «Оо, аҕам, кини Раббыгар олус чугас, О, аҕам, кини ырайа кини төннөр сирэ, О, мин аҕам, киниэхэ Джибрил Аалайиссалам өлүүтүн биллэрбиппит, О, аҕам, кинини ыҥырбытыгар Раббын толорбут аҕам». Хаммад Рахимахуллах эппитэ: 'Табит бу хадиһы тиэрдибитигэр, ытаабыта'. Табит эппитэ: 'Анас Радлияллаху'анху бу хадиһы тиэрдэҕинэ ытаабыта'.
Imam Darimi : 88
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ وَذَكَرَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ شَهِدْتُهُ يَوْمَ دَخَلَ الْمَدِينَةَ فَمَا رَأَيْتُ يَوْمًا قَطُّ كَانَ أَحْسَنَ وَلَا أَضْوَأَ مِنْ يَوْمٍ دَخَلَ عَلَيْنَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَشَهِدْتُهُ يَوْمَ مَوْتِهِ فَمَا رَأَيْتُ يَوْمًا كَانَ أَقْبَحَ وَلَا أَظْلَمَ مِنْ يَوْمٍ مَاتَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Биһиэхэ ['Аффан] эппитэ ['Хаммад Салама] [Цабиттан] [Анас] Радлияллаху'анхуттан кини Пророк саллаллаху алейхи васаллам туһунан ахтан ааспыта, ' Мин кинини Мединаҕа киирбитигэр көрбүтүм, мин хаһан даҕаны Аллах илдьитэ саллаллаху салламҥа кэлбит күнүттэн ордук уонна сырдык күнү көрбөтөҕүм Медина, уонна мин эмиэ кини өлбүт күнүн көрбүтүм, онон өссө куһаҕантан куһаҕан күнү көрбөтөҕүм. Пророк саллаллаху алейхи васаллам өлбүт күнүттэн хараҥа.
Imam Darimi : 89
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُطِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي عَبْدِ الْجَلِيلِ عَنْ أَبِي حَرِيزٍ الْأَزْدِيِّ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَجِدُكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَائِمًا عِنْدَ رَبِّكَ وَأَنْتَ مُحْمَارَّةٌ وَجْنَتَاكَ مُسْتَحْيٍ مِنْ رَبِّكَ مِمَّا أَحْدَثَتْ أُمَّتُكَ مِنْ بَعْدِكَ
Биһиэхэ [Абдулла бин Мути'] эппитэ [Хусяим] [Абу Абдул Джалилтан] [Абу Хариз Аль Азди] кини эппитэ: 'Абдулла бин Салам Пророк саллаллаху алейхи васалламҥа эппитэ: 'О, Аллах илдьитэ, биһиги эйигин көрбүппүт, эйигин Раббиҥ өттүгэр тураргын көрбүппүт, уонна сирэйиҥ кыһыл буолбута - кыратык эн аатыҥ буоллун - эн -өлбүтүҥ кэннэ дьонуҥ оҥорбут дьайыыларыттан сылтаан эн Раббыҥ сирэйэ уйадыйбыта.
Imam Darimi : 90
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ شُرَيْحٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الْقُرَشِيِّ عَنْ أَبِي قُرَّةَ مَوْلَى أَبِي جَهْلٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ هَذِهِ السُّورَةَ لَمَّا أُنْزِلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيَخْرُجُنَّ مِنْهَا أَفْوَاجًا كَمَا دَخَلُوهُ أَفْوَاجًا
Биһиэхэ [Аль-Касим бин Кацирга] иһитиннэрэн баран, кини эппитэ: «Мин [Абдуррахман бин Сюрай] [Абу Аль-Асвад Аль-Курайи] [Абу Фарва] - Абу Джахл урукку кулута - [Абу Хурайра] Радлияллахуанху Пророктан, саллаллахуалаиалтан кэпсиирин истибитим. арыллыбыт 'ИДЗАА ДЖАА`А НАШРУЛЛАХИ ВАЛ ФАТХУ ВА РАЙТАННАСА ЯДХУЛУНА ФИ ДИИНИЛЛАХИ АФВААЖАА' -Когда помощь Аллаха Сухааналлаху ва Таала пришла. Уонна дьон Аллах итэҕэлигэр үөрэ-көтө киирэллэрин көрөҕүн- -Qs. Ан Нашр: 1-2-. Пророк саллаллаху 'алейхи васаллам эппитэ: 'Дьиҥэр, кинилэр итэҕэллэрин үгүстүк быраҕан кэбиһиэхтэрэ, тоҕо диэтэххэ кинилэр итэҕэллэрин үгүстүк киллэрбиттэрэ'.
Imam Darimi : 91
أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرٍ الْمِصْرِيُّ عَنْ سُلَيْمَانَ أَبِي أَيُّوبَ الْخُزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيِّ عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذَ الْمَكِّيِّ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ قَالَ دَخَلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَهْتَمِ عَلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ مَعَ الْعَامَّةِ فَلَمْ يُفْجَأْ عُمَرُ إِلَّا وَهُوَ بَيْنَ يَدَيْهِ يَتَكَلَّمُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْخَلْقَ غَنِيًّا عَنْ طَاعَتِهِمْ آمِنًا لِمَعْصِيَتِهِمْ وَالنَّاسُ يَوْمَئِذٍ فِي الْمَنَازِلِ وَالرَّأْيِ مُخْتَلِفُونَ فَالْعَرَبُ بِشَرِّ تِلْكَ الْمَنَازِلِ أَهْلُ الْحَجَرِ وَأَهْلُ الْوَبَرِ وَأَهْلُ الدَّبَرِ يُحْتَازُ دُونَهُمْ طَيِّبَاتُ الدُّنْيَا وَرَخَاءُ عَيْشِهَا لَا يَسْأَلُونَ اللَّهَ جَمَاعَةً وَلَا يَتْلُونَ لَهُ كِتَابًا مَيِّتُهُمْ فِي النَّارِ وَحَيُّهُمْ أَعْمَى نَجِسٌ مَعَ مَا لَا يُحْصَى مِنْ الْمَرْغُوبِ عَنْهُ وَالْمَزْهُودِ فِيهِ فَلَمَّا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَنْشُرَ عَلَيْهِمْ رَحْمَتَهُ بَعَثَ إِلَيْهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ { عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ } صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَيْهِ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ فَلَمْ يَمْنَعْهُمْ ذَلِكَ أَنْ جَرَحُوهُ فِي جِسْمِهِ وَلَقَّبُوهُ فِي اسْمِهِ وَمَعَهُ كِتَابٌ مِنْ اللَّهِ نَاطِقٌ لَا يُقَدَّمُ إِلَّا بِأَمْرِهِ وَلَا يُرْحَلُ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَلَمَّا أُمِرَ بِالْعَزْمَةِ وَحُمِلَ عَلَى الْجِهَادِ انْبَسَطَ لِأَمْرِ اللَّهِ لَوْثُهُ فَأَفْلَجَ اللَّهُ حُجَّتَهُ وَأَجَازَ كَلِمَتَهُ وَأَظْهَرَ دَعْوَتَهُ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا ثُمَّ قَامَ بَعْدَهُ أَبُو بَكْرٍ فَسَلَكَ سُنَّتَهُ وَأَخَذَ سَبِيلَهُ وَارْتَدَّتْ الْعَرَبُ أَوْ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْهُمْ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ مِنْهُمْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الَّذِي كَانَ قَابِلًا انْتَزَعَ السُّيُوفَ مِنْ أَغْمَادِهَا وَأَوْقَدَ النِّيرَانَ فِي شُعُلِهَا ثُمَّ رَكِبَ بِأَهْلِ الْحَقِّ أَهْلَ الْبَاطِلِ فَلَمْ يَبْرَحْ يُقَطِّعُ أَوْصَالَهُمْ وَيَسْقِي الْأَرْضَ دِمَاءَهُمْ حَتَّى أَدْخَلَهُمْ فِي الَّذِي خَرَجُوا مِنْهُ وَقَرَّرَهُمْ بِالَّذِي نَفَرُوا عَنْهُ وَقَدْ كَانَ أَصَابَ مِنْ مَالِ اللَّهِ بَكْرًا يَرْتَوِي عَلَيْهِ وَحَبَشِيَّةً أَرْضَعَتْ وَلَدًا لَهُ فَرَأَى ذَلِكَ عِنْدَ مَوْتِهِ غُصَّةً فِي حَلْقِهِ فَأَدَّى ذَلِكَ إِلَى الْخَلِيفَةِ مِنْ بَعْدِهِ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا عَلَى مِنْهَاجِ صَاحِبِهِ ثُمَّ قَامَ بَعْدَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَمَصَّرَ الْأَمْصَارَ وَخَلَطَ الشِّدَّةَ بِاللِّينِ وَحَسَرَ عَنْ ذِرَاعَيْهِ وَشَمَّرَ عَنْ سَاقَيْهِ وَأَعَدَّ لِلْأُمُورِ أَقْرَانَهَا وَلِلْحَرْبِ آلَتَهَا فَلَمَّا أَصَابَهُ قَيْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَمَرَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَسْأَلُ النَّاسَ هَلْ يُثْبِتُونَ قَاتِلَهُ فَلَمَّا قِيلَ قَيْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ اسْتَهَلَّ يَحْمَدُ رَبَّهُ أَنْ لَا يَكُونَ أَصَابَهُ ذُو حَقٍّ فِي الْفَيْءِ فَيَحْتَجَّ عَلَيْهِ بِأَنَّهُ إِنَّمَا اسْتَحَلَّ دَمَهُ بِمَا اسْتَحَلَّ مِنْ حَقِّهِ وَقَدْ كَانَ أَصَابَ مِنْ مَالِ اللَّهِ بِضْعَةً وَثَمَانِينَ أَلْفًا فَكَسَرَ لَهَا رِبَاعَهُ وَكَرِهَ بِهَا كَفَالَةَ أَوْلَادِهِ فَأَدَّاهَا إِلَى الْخَلِيفَةِ مِنْ بَعْدِهِ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا عَلَى مِنْهَاجِ صَاحِبَيْهِ ثُمَّ إِنَّكَ يَا عُمَرُ بُنَيُّ الدُّنْيَا وَلَّدَتْكَ مُلُوكُهَا وَأَلْقَمَتْكَ ثَدْيَيْهَا وَنَبَتَّ فِيهَا تَلْتَمِسُهَا مَظَانَّهَا فَلَمَّا وُلِّيتَهَا أَلْقَيْتَهَا حَيْثُ أَلْقَاهَا اللَّهُ هَجَرْتَهَا وَجَفَوْتَهَا وَقَذِرْتَهَا إِلَّا مَا تَزَوَّدْتَ مِنْهَا فَالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَلَا بِكَ حَوْبَتَنَا وَكَشَفَ بِكَ كُرْبَتَنَا فَامْضِ وَلَا تَلْتَفِتْ فَإِنَّهُ لَا يَعِزُّ عَلَى الْحَقِّ شَيْءٌ وَلَا يَذِلُّ عَلَى الْبَاطِلِ شَيْءٌ أَقُولُ قَوْلِي وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِي وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ قَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَكَانَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَقُولُ فِي الشَّيْءِ قَالَ لِيَ ابْنُ الْأَهْتَمِ امْضِ وَلَا تَلْتَفِتْ
Миэхэ [Абу Бакар Аль Мишри] [Сулайман Абу Аюб Аль Хузаи] [Яхья бин Саид Аль Умави] [Ма'руф бин Харрабудз Аль Макки] [Халид бин Ма'дан] эппитэ: «[Абдулла бин Аль Ахтам] Умар бин Абдулиз дьону кытта көрсүбүтэ. Умар тугу да оҥоро илик этэ, эмискэ Абдулла бин Аль Ахтам Рахимахулла иннигэр туран, сразу тыл этээри көстөн кэлбитэ, кини Аллах Субхааналлаху ва Тааланы айхаллаабыта уонна Кинини айхаллаабыта, онтон эппитэ: 'Амма ба'д. Дьиҥэр, Аллах Субхааналлаху ва Таала киһини айбыта уонна Киниэхэ кинилэр бас бэриниилэрэ наадата суох, Кини кинилэр истибэтэхтэриттэн хайаан да куттала суох. Ол саҕана киһи араас таһымҥа уонна көрүүгэ сылдьара, оттон арабтар саамай куһаҕан таһымҥа сылдьаллара. Куорат олохтоохторо, дэриэбинэ олохтоохторо уонна хайа олохтоохторо аан дойду үтүөтүттэн уонна кини үөрүүтүттэн хааччахтаналлар, уопсайынан кинилэр Аллах Субхааналлаху ва Таалаттан хайдах көрдөһүөхтэрин билбэттэр, уонна Кини кинигэтин аахпаттар, өлбүт дьон адаҕыйыыга сылдьаллар уонна салайыыга хараҕа суох уонна кирдээх турукка олорор дьон, кинилэргэ ааҕан сиппэт дьаабы уонна ыарырҕатар кыһалҕалар бааллар. Аллах Субхааналлаху ва Таала кинилэргэ амарах санаатын тарҕатыан баҕардаҕына, кинилэртэн ''АЗИЗУН 'АЛАЙХИМ МА АНИТТУМ ХАРИИСУН 'АЛАЙКУМ БИЛ МУ'МИНИНА РАУФУРРАХИМ' диэн майгылаах илдьит ыыппыт итэҕэйээччилэр диэки- -Кс. Таубаҕа: 128. Аллах Субханаллаху ва Таала киниэхэ алгыһын, кэскилин, аһыныгас санаатын уонна алгыһын биэрдин. Ол гынан баран, бары үчүгэй хаачыстыбаларынан, бу кинилэргэ кини этэ-сиинэ эчэйиитигэр, куһаҕан ааттары биэриигэ мэһэйдээбэтэҕэ, кини Аллахтан этэр кинигэни илдьэ сылдьарын да иһин, Кини дьаһайбытыттан атыны эппэтэҕэ, Кини көҥүллээбэтэҕинэ барбатаҕа. Онон киниэхэ сүрэҕин туруктаах оҥорорго, джихад ыараханын илдьэ сылдьарга дьаһал ылыллыбытыгар, кини күүһэ Аллах Субхааналлаху ва Таала ыйыыларын толорорго улааппыта, онон Аллах Бэйэтин дакаастабылларын арыйбыта уонна Бэйэтин тылларын харыстаабыта, ону тэҥэ Бэйэтин үөрэтэрин көрдөрбүтэ. Уонна кини таҥаралаах, ыраас туруктаах өлбүтэ. Онтон Абу Бакр Радлияллахуанху кинини солбуйан, кини суннатын батыһан, кини суолун батыһан барбыта, ол гынан баран - сорох арабтар отступник буолбуттара эбэтэр кинилэр ортолоругар ким баҕарар оннук оҥорбута, онтон Абу Бакр кинилэри ылымматаҕа - кини өлбүтүн кэннэ - Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам кинини ылыныан баҕалаах дьонтон ураты, кини кылыһын ылыан баҕалаахтартан ураты, онон кини кылыһын ылыан баҕарбыт факелынан хаалбыта - сэрии политикатын ылыммыта - онтон кырдьыгы көмүскээччилэри кытта культисттары куһаҕаны суох оҥорбута. Кини сэриини ыытыыны уонна кинилэр хааннарынан сири уунан хааччыйыыны хаһан да тохтоппотоҕо, кинилэри дьиҥнээхтик бырахпыт итэҕэллэрин ытыһыгар төнүннэриэр диэри, уонна кинилэр ылымматах үөрэхтэригэр хат олохтообутугар диэри. Уонна кини Аллах баайын - ганиманы - эдэр тэбиэннэр көрүҥнэринэн ылбыта, онтон кини дуоһуйбута, уонна оҕотун эмиийинэн аһатар Хабасия дьахтары ылбыта, ону кини өлүүтүгэр куолайыгар мэһэйдиир дии санаабыта. Түмүккэ кини бу сорудаҕы бэйэтин кэнниттэн халифка туттарбыта, уонна доҕорун - Пророк саллаллаху алейхи васаллям - манхажын тутуһан, аан дойдуну таҥараһыт уонна ыраас турукка хаалларбыта. Онтон Умар бин Хаттаб кини кэнниттэн халиф буолбута; кини хас да куораты туппута уонна сайыннарбыта, кытаанах санааны сымнаҕас майгылаахтык холбообута, тарбахтарын уонна ньирэйдэрин үрдэттэ - ол аата кини төһө кыалларынан үлэлээбитэ -, кыһалҕаны тула барытын тэрийбитэ, уонна сэриигэ бары тэриллэри бэлэмнээбитэ, онон Мугира бин Сюба Радлияллахуанху кулута кинини быһаҕынан өлөрбүтүгэр, Аббас Иббас өлөрбүтэ Радлияллаху'анху дьонтон ыйытар, 'Дьон баар өлөрүөхсүтү бигэргэтиҥ дуо?' Өлөрүөхсүт 'Мугира бин Сюбах кулута' диэн сонун кэлбитигэр, кини Айыы Тойонун айхаллаан улаханнык хаһыытаабыта, тоҕо диэтэххэ кинини быһаҕынан анньыбыт киһи фай` бырааптаах киһи буолбатах этэ, онон кини быраабын оҥорор туһугар хаанын сокуоннай оҥорбутун туһунан мөккүһүөн сөп этэ. Умар Аллах Субхааналлаху ва Таала баайыттан аҕыс уон тыһыынча кэриҥэ элбэҕи ылбыт, уонна дьиэтин оҕолоругар тутулуктаах буолуо диэн куттанан атыылаабыт. Онтон бу баайы-дуолу кини кэнниттэн кэлбит халифка туттарбыта, уонна кини - Умар Радлияллахуанху - доҕорун манхажыгар сөп түбэһиннэрэн, аан дойдуну таҥараһыт уонна ыраас турукка хаалларбыта. Онтон, О Умар бин Абд Азиз, аан дойду эйиэхэ анаан саарыстыбаны төрөттө уонна эйиэхэ икки эмиийин биэрдэ, уонна эн онно баар буолар сири көрдөөн улааппытыҥ, эйиэхэ ол былааһы биэрбиттэригэр, ол оннугар эн ону Аллах Субхааналлаху ва Та'ала ыыппыт сиригэр бырахпытыҥ, эн ону бырахпытыҥ, эн кинини абааһы көрөргүн, уонна эн ону кирдээх дии санаабыккын, бэйэҥ хааччыйартан ураты. Аллах Субхааналлаху ва Таалаҕа махтал буоллун, Эн көмөтүнэн аньыыбыт-харабыт ыраастанар, алдьархайдарбыт арыллар, онон салгыы хаам, эргиллэн көрүмэ, тоҕо диэтэххэ, сөптөөҕү туох да кыайбат, сыыһаны туох да кыайбат. Бу тыллары этэрбэр тиийэр, мин Аллах Субхааналлаху ва Таалаттан миэхэ уонна итэҕэйээччилэргэ уонна итэҕэйээччилэргэ бырастыы гын диэн көрдөһөбүн. Халид бин Мадан Рахимахулла эппитэ: 'Онтон Умар бин Абдул Азиз тугу эрэ эппитэ'. Ибн Хайцам миэхэ эппитэ: «Салгыы бар уонна эргиллэн көрүмэ. '
Imam Darimi : 92
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَالِكٍ النُّكْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو الْجَوْزَاءِ أَوْسُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُحِطَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ قَحْطًا شَدِيدًا فَشَكَوْا إِلَى عَائِشَةَ فَقَالَتْ انْظُرُوا قَبْرَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْعَلُوا مِنْهُ كِوًى إِلَى السَّمَاءِ حَتَّى لَا يَكُونَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ السَّمَاءِ سَقْفٌ قَالَ فَفَعَلُوا فَمُطِرْنَا مَطَرًا حَتَّى نَبَتَ الْعُشْبُ وَسَمِنَتْ الْإِبِلُ حَتَّى تَفَتَّقَتْ مِنْ الشَّحْمِ فَسُمِّيَ عَامَ الْفَتْقِ
Биһиэхэ [Абу Нуман] эппитэ [Саид бин Заид] эппитэ [Умар бин Малик Ан Нукри] биһиэхэ эппитэ [Абу Аль Джауза` Аус бин Абдулла], кини эппитэ: «Биир күн Медина дьоно олус күүстээх кураантан эмсэҕэлээбиттэрэ, уонна ол кэмҥэ кинилэр [Айсях Рад] диэҥҥэ үҥсүбүттэрэ, онтон кини Гахалга эппитэ: пророк көмүүтэ, халлаан диэки дьөлөҕөс оҥор уонна ол уонна халлаан икки ардыгар дьиэ үрдүн оҥорума. Онтон Абу Аль Джауза кэпсээнин салҕаабыта: 'Онтон Медина дьоно Айся Радлияллахуанха эппитин толорбуттара, ол кэнниттэн ардах түһэн от үүнэн, сүөһү доруобай буолбута. Онон ол сыл Кыайыы сыла диэн ааттанар'.
Imam Darimi : 93
أَخْبَرَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ لَمَّا كَانَ أَيَّامُ الْحَرَّةِ لَمْ يُؤَذَّنْ فِي مَسْجِدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا وَلَمْ يُقَمْ وَلَمْ يَبْرَحْ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ مِنْ الْمَسْجِدِ وَكَانَ لَا يَعْرِفُ وَقْتَ الصَّلَاةِ إِلَّا بِهَمْهَمَةٍ يَسْمَعُهَا مِنْ قَبْرِ النَّبِيِّ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Биһиэхэ [Марван бин Мухаммадка] [Саид бин Абдул Азизтан] эппитэ: «Сүрдээх кураан кэмэ буолбутугар, Набави мечетьигэр үс төгүл ыҥырыы суох этэ, уонна икама суох этэ. Уонна, [Саид бин Аль Мусайиб] Пророк саллаллаху алейхи васаллям мечетиттэн тахсыбатаҕа. Кини алгыс кэмнэрин Пророк саллаллаху алейхи васаллям көмүллүбүт сирин диэкиттэн куоластары истэн баран эрэ билбэт этэ. Онтон суолтатын эттэ.
Imam Darimi : 94
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ أَنَّ كَعْبًا دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ فَذَكَرُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَعْبٌ مَا مِنْ يَوْمٍ يَطْلُعُ إِلَّا نَزَلَ سَبْعُونَ أَلْفًا مِنْ الْمَلَائِكَةِ حَتَّى يَحُفُّوا بِقَبْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضْرِبُونَ بِأَجْنِحَتِهِمْ وَيُصَلُّونَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا أَمْسَوْا عَرَجُوا وَهَبَطَ مِثْلُهُمْ فَصَنَعُوا مِثْلَ ذَلِكَ حَتَّى إِذَا انْشَقَّتْ عَنْهُ الْأَرْضُ خَرَجَ فِي سَبْعِينَ أَلْفًا مِنْ الْمَلَائِكَةِ يَزِفُّونَهُ
Биһиэхэ [Абдулла бин Салих] миэхэ эппитэ, [Аль Лайтс] миэхэ, [Халид Ибну Язид], [Саид Ибну Абу Хилалтан] [Нубайх бин Вахбтан] Кааб Айсях Радлияллахуанхаҕа ыалдьыттаан кэлбитин туһунан эппитэ. Онтон табаарыстар Пророк саллаллаху алейхи ва саллам аатын ахтан баран, [Кааб] эппиттэрэ: «Биир да күн ааспат - тыһыынча аанньал түһэн Пророк саллаллаху алейхи ва саллам көмүллүбүт сирин төгүрүйбэккэ эрэ, кинилэр кынаттарын тэбиэлээн баран, пророк саллаллахуга алгыс оҥороллор. Киэһэ буолуор диэри, кинилэр - халлааҥҥа диэри - уонна аанньаллар кинилэр курдук түһэн, урукку курдук дьайыылары оҥороллоро, сир арахсыар диэри, Кини сэттэ уон тыһыынча аанньалы кытта тахсыбыта.
Imam Darimi : 95
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ أَخْبَرَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ مَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ قَالَ صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْفَجْرِ ثُمَّ وَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّهَا مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَأَوْصِنَا فَقَالَ أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ كَانَ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ بَعْدِي فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسَنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَالْمُحْدَثَاتِ فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ و قَالَ أَبُو عَاصِمٍ مَرَّةً وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ فَإِنَّ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ
Биһиэхэ эппитэ [Абу Ашим] эппитэ [Цаур бин Язид] миэхэ [Халид бин Ма'дан] [Абдур Рахман бин Амр] ['Ирбадл бин Сариахтан] эппитэ; ' Расулуллах саллаллаху 'алейхи васаллам биһигини кытта сарсыардааҥҥы алгыһы үҥпүтэ, онтон кини дириҥ сүбэлээх сүбэни биэрбитэ -биһиги- харахпыт уута сүүрбүтэ уонна -биһиги- сүрэхпит титирэс буолбута, онтон ким эрэ ыйыппыта; ' О Расулуллах шаллаллаху 'алейхи васаллам, бу сүбэ эн биэрбит түмүк тылгын курдук, оччоҕо биһиэхэ кэриэс биэр. Онтон Кини эппитэ: 'Мин эһиэхэ Аллах Субхааналлаху ва Таалаттан куттаныҥ уонна салайааччылары хайаан да истиҥ уонна бас бэринэргитигэр дьаһайабын, кини Хабасия кулута да буоллар, дьиҥэр, эһигиттэн ким мин кэннибиттэн олорор буоллаҕына, элбэх уратылары көрүөҕэ, оччоҕо эһиги мин суннабын уонна хулафаурас суннатын көнө суннатын тутуһуохтааххыт, ону тутуһан туран кытаанахтык-, туохха барытыгар сэрэхтээх буол -бид`ах түбэлтэтэ-, тоҕо диэтэххэ туох эрэ саҥа бид`ах'. Абу Ашим эппитэ: 'Итэҕэлгэ саҥаттан сэрэхтээх буолуохтааххын, тоҕо диэтэххэ хас биирдии бида еретик буолар'.
Imam Darimi : 96
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ كَانَ مَنْ مَضَى مِنْ عُلَمَائِنَا يَقُولُونَ الِاعْتِصَامُ بِالسُّنَّةِ نَجَاةٌ وَالْعِلْمُ يُقْبَضُ قَبْضًا سَرِيعًا فَنَعْشُ الْعِلْمِ ثَبَاتُ الدِّينِ وَالدُّنْيَا وَفِي ذَهَابِ الْعِلْمِ ذَهَابُ ذَلِكَ كُلِّهِ
Биһиэхэ [Абу Аль Мугира] [Аль `Аузай] [Юнус бин Язидтан] [Аз Зухри] эппитэ: «Биһиги учуонайдарбытыттан биир да киһи умнубатаҕа, ол гынан баран кинилэр эппиттэрэ: «Суннаны тутуһуу ситиһии буолар, уонна билии түргэнник былдьаныаҕа, итэҕэли уонна аан дойдуну уонна билии барытын сүтэрии диэни тутуһуу» ол сүппүт'.
Imam Darimi : 97
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي عَمْرٍو السَّيْبَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ قَالَ بَلَغَنِي أَنَّ أَوَّلَ الدِّينِ تَرْكًا السُّنَّةُ يَذْهَبُ الدِّينُ سُنَّةً سُنَّةً كَمَا يَذْهَبُ الْحَبْلُ قُوَّةً قُوَّةً
Биһиэхэ [Абу Аль Мугира] [Аль `Аузай] [Яхья бин Абу Амр Ас Сайбани] [Абдулла бин Ад Дайлами] эппитэ: «Миэхэ сонун кэллэ, быраҕыллар итэҕэл кыһалҕаларыттан бастакыта сунна буолар, бу итэҕэл сунна бииртэн кыратык сүтүөҕэ кыра'.
Imam Darimi : 98
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ حَسَّانَ قَالَ مَا ابْتَدَعَ قَوْمٌ بِدْعَةً فِي دِينِهِمْ إِلَّا نَزَعَ اللَّهُ مِنْ سُنَّتِهِمْ مِثْلَهَا ثُمَّ لَا يُعِيدُهَا إِلَيْهِمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ
Биһиэхэ [Абу Аль Мугира] [Хассантан] биһиэхэ [Аль `Аузайга] эппитэ: «Итэҕэлигэр бида оҥорор норуот буолбатах, ол оннугар Аллах Субхааналлаху ва Таала суннаттан бида сорох чааһын ылан кэбиһиэҕэ - кинилэр оҥорбуттарын - оччоҕо Хена тиллии күнүгэр диэри төннүө суоҕа.
Imam Darimi : 99
أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ مَا ابْتَدَعَ رَجُلٌ بِدْعَةً إِلَّا اسْتَحَلَّ السَّيْفَ
Биһиэхэ эппитэ [Муслим бин Ибрагим] эппитэ [Вухайб] эппитэ [Аюб] [Абу Килаба] кини эппитэ: 'Ким да ересь оҥорбот, кини кылыһы охсорго көҥүллээбэтэҕинэ'
Imam Darimi : 100
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْأَهْوَاءِ أَهْلُ الضَّلَالَةِ وَلَا أَرَى مَصِيرَهُمْ إِلَّا النَّارَ فَجَرِّبْهُمْ فَلَيْسَ أَحَدٌ مِنْهُمْ يَنْتَحِلُ قَوْلًا أَوْ قَالَ حَدِيثًا فَيَتَنَاهَى بِهِ الْأَمْرُ دُونَ السَّيْفِ وَإِنَّ النِّفَاقَ كَانَ ضُرُوبًا ثُمَّ تَلَا { وَمِنْهُمْ مَنْ عَاهَدَ اللَّهَ } { وَمِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ } { وَمِنْهُمْ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ } فَاخْتَلَفَ قَوْلُهُمْ وَاجْتَمَعُوا فِي الشَّكِّ وَالتَّكْذِيبِ وَإِنَّ هَؤُلَاءِ اخْتَلَفَ قَوْلُهُمْ وَاجْتَمَعُوا فِي السَّيْفِ وَلَا أَرَى مَصِيرَهُمْ إِلَّا النَّارَ قَالَ حَمَّادٌ ثُمَّ قَالَ أَيُّوبُ عِنْدَ ذَا الْحَدِيثِ أَوْ عِنْدَ الْأَوَّلِ وَكَانَ وَاللَّهِ مِنْ الْفُقَهَاءِ ذَوِي الْأَلْبَابِ يَعْنِي أَبَا قِلَابَةَ
Биһиэхэ [Сулайман бин Харб] эппитэ [Хаммад бин Заид] [Айюбтан] [Абу Килабаттан] кини эппитэ: «Дьиҥэр, баҕа санааҕа сүгүрүйээччилэр диэн муннукка сытар дьон, уонна мин кинилэр айаннарын түмүгүн адтан ураты көрбөппүн. Кинилэри бэрэбиэркэлээ. Кинилэртэн биир да киһи биир да тылы аҕалбатаҕа, саҥарбатаҕа, кыһалҕа кылыс эрэ буолуор диэри. Дьиҥэр, икки сирэй буолуу кинилэр майгыларыгар кубулуйда. Онтон 'WA MINHUM MAN 'AHADALLAHA' диэн строфаны аахпыта - Кинилэр ортолоругар Аллахка андаҕар биэрбит дьон бааллар Субхааналлаху ва Таалаҕа- -Qs. Таубаҕа: 75-, уонна 'WA MINHUM MAN YALMIZUKA FIS SHADAQAAT' диэн строфа -Уонна кинилэр ортолоругар эйигин -распределение- закат туһунан кириитикэлиир дьон бааллар- -Qs. Таубаҕа: 58-, уонна 'ВАМИНХУМУЛЛАДЗИНА Ю`ДЗУУНАНАБИЯ' диэн строфа -Уонна кинилэр ортолоругар 'лицемердар' бааллар, кинилэр Пророгу саллаллаху алейхи васаллам- -Кс. Аттаубах: 116-,. Онтон арахсан, сөбүлэспэтэн, бүтэһигэр саарбахтааһынынан, сымыйанан түмсүбүттэрэ. Дьиҥэр, кинилэр санааларынан тус-туһунан, кылыс охсуһуутугар түмсэллэр. Мин кинилэр айаннарын дьаабыга эрэ көрбөппүн'. Хаммад эппитэ: 'Айюб бу хадис эбэтэр эрдэтээҥи хадис туһунан эппитэ, Аллах Субхааналлаху ва Таала аатынан, кини биир саамай өйдөөх юрист этэ, мин Абу Килабаны этэбин'.