Imam Darimi : 81
أَخْبَرَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُخْتَارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ صُبُّوا عَلَيَّ سَبْعَ قِرَبٍ مِنْ سَبْعِ آبَارٍ شَتَّى حَتَّى أَخْرُجَ إِلَى النَّاسِ فَأَعْهَدَ إِلَيْهِمْ قَالَتْ فَأَقْعَدْنَاهُ فِي مِخْضَبٍ لِحَفْصَةَ فَصَبَبْنَا عَلَيْهِ الْمَاءَ صَبًّا أَوْ شَنَنَّا عَلَيْهِ شَنًّا الشَّكُّ مِنْ قِبَلِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ فَوَجَدَ رَاحَةً فَخَرَجَ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَاسْتَغْفَرَ لِلشُّهَدَاءِ مِنْ أَصْحَابِ أُحُدٍ وَدَعَا لَهُمْ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الْأَنْصَارَ عَيْبَتِي الَّتِي أَوَيْتُ إِلَيْهَا فَأَكْرِمُوا كَرِيمَهُمْ وَتَجَاوَزُوا عَنْ مُسِيئِهِمْ إِلَّا فِي حَدٍّ أَلَا إِنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِ اللَّهِ قَدْ خُيِّرَ بَيْنَ الدُّنْيَا وَبَيْنَ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَاخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ وَظَنَّ أَنَّهُ يَعْنِي نَفْسَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رِسْلِكَ يَا أَبَا بَكْرٍ سُدُّوا هَذِهِ الْأَبْوَابَ الشَّوَارِعَ إِلَى الْمَسْجِدِ إِلَّا بَابَ أَبِي بَكْرٍ فَإِنِّي لَا أَعْلَمُ امْرَأً أَفْضَلَ عِنْدِي يَدًا فِي الصُّحْبَةِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ
Ha sangani hit [Farwah bin Abu Al Maghra`] ha sangani hit [Ibrahim bin Mukhtar] ginen [Muhammad bin Ishaq] ginen [Muhammad bin Ka'ab] ginen ['Urwah] ginen ['Aisyah] Radliyallahu'anha ilek-ña: I Profeta sallallaahu 'alaihial ha sangan na guaha siete na hanom gi langet: ginen siete na diferentes na hånom, ya siña yu' humanao para i taotao siha para bai hu kumple i prumesa-niha" ilek-ña i na'ån-ña: "Pues in na'fanmatå'chong gui' gi un batkon aire ni' ginen as Hafsah Radliyallahu'anha, in na'i gui' hånom - in na'i gui' i duda siha put i editoriåt pat in na'i gui' este ginen as Muhammad bin Ishaq - pues ha sodda' i pas, ya ha laknos gui' gi i pulpit ilek-ña: "I Ansar siha i taotao ni' hu konfi'a yan i manma'gås-hu gi i sikretu-hu, anai hu na'fanlibre yu', achokka' ti ma båtga; lai. Na'tungo', guaha un tentago' as Allah Subhanahu wa Ta'ala ni' ma nå'i gui' i linala'la' para u disidi entre i tano' yan hafa gaige gi as Allah Subhanahu wa Ta'ala, pues ha disidi hafa gaige gi as Allah Subhanahu wa Ta'ala." Pues ha ågang si Abu Bakr Radliyallahu'anhu, ha sangan na i fino' i Profeta salla'alahu'ala ma'a'agang para guiya. Pues ilek-ña i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam: "Fañågu un ratu, O Abu Bakr, na'suha i petta siha gi i chalan para i moske (Nabawi) fuera di i petta as Abu Bakr, sa' ti hu tungo' ni' hayi mas impottånte para guåhu gi i amigu yan dinifensa ki si Abu Bakr, Radliyallahuanhuan."
Imam Darimi : 82
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ أُوذِنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالصَّلَاةِ فِي مَرَضِهِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْهُ قَالَ هَلْ أَمَرْتُنَّ أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَقُلْتُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَ أَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَرُبَّ قَائِلٍ مُتَمَنٍّ وَيَأْبَى اللَّهُ وَالْمُؤْمِنُونَ
Ha sangani hit [Sa'id bin Manshur] ha sangani hit [Fulaih bin Sulaiman] ginen [Sulaiman bin Abdurrahman] ginen [Al Qasim bin Muhammad] ginen ['Aisyah] Radliyallahu'anha ilek-ña: "Si Rasulullah sallallaahu 'Alaihi wa Aallam ha na'i i inagang para u ma'agang i tinayuyot" pues ilek-ña si Aburder: para u li'e' i taotao manmanayuyot", pues ha na'fanlamen i taotao siha. Anai ha bira gui' tatte gi konsiensia-ña, ha faisen: "Kao hu na'i si Abu Bakr Radliyallahu'anhu otden para u li'e' i taotao siha? Pues ilek-hu (i na'na'na'): "Ti si Abu Bakr un taotao ni' maolek ya ha laknos i haga-ña, ti debi di un na'i si Umar i tinago'?" Pues ilek-ña si Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam: "Ah, parehu hao yan i mane'lu-ña si Yusuf, na'i si Abu Bakr otden para u li'e' i taotao siha, kuåntu na taotao manma'å'ñao lao si Allah Subhaanallahu wa Ta'ala yan i manmanhongge ti malago'-ñiha."
Imam Darimi : 83
َخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ فَحُبِسَ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ وَلَيْلَتَهُ وَالْغَدَ حَتَّى دُفِنَ لَيْلَةَ الْأَرْبِعَاءِ وَقَالُوا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنْ عُرِجَ بِرُوحِهِ كَمَا عُرِجَ بِرُوحِ مُوسَى فَقَامَ عُمَرُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنْ عُرِجَ بِرُوحِهِ كَمَا عُرِجَ بِرُوحِ مُوسَى وَاللَّهِ لَا يَمُوتُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى يَقْطَعَ أَيْدِيَ أَقْوَامٍ وَأَلْسِنَتَهُمْ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يَتَكَلَّمُ حَتَّى أَزْبَدَ شِدْقَاهُ مِمَّا يُوعِدُ وَيَقُولُ فَقَامَ الْعَبَّاسُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ مَاتَ وَإِنَّهُ لَبَشَرٌ وَإِنَّهُ يَأْسُنُ كَمَا يَأْسُنُ الْبَشَرُ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ فَإِنَّهُ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ أَنْ يُمِيتَهُ إِمَاتَتَيْنِ أَيُمِيتُ أَحَدَكُمْ إِمَاتَةً وَيُمِيتُهُ إِمَاتَتَيْنِ وَهُوَ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ ذَلِكَ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ فَإِنْ يَكُ كَمَا تَقُولُونَ فَلَيْسَ بِعَزِيزٍ عَلَى اللَّهِ أَنْ يَبْحَثَ عَنْهُ التُّرَابَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ مَا مَاتَ حَتَّى تَرَكَ السَّبِيلَ نَهْجًا وَاضِحًا فَأَحَلَّ الْحَلَالَ وَحَرَّمَ الْحَرَامَ وَنَكَحَ وَطَلَّقَ وَحَارَبَ وَسَالَمَ مَا كَانَ رَاعِي غَنَمٍ يَتَّبِعُ بِهَا صَاحِبُهَا رُءُوسَ الْجِبَالِ يَخْبِطُ عَلَيْهَا الْعِضَاهَ بِمِخْبَطِهِ وَيَمْدُرُ حَوْضَهَا بِيَدِهِ بِأَنْصَبَ وَلَا أَدْأَبَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِيكُمْ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ قَالَ وَجَعَلَتْ أُمُّ أَيْمَنَ تَبْكِي فَقِيلَ لَهَا يَا أُمَّ أَيْمَنَ تَبْكِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ إِنِّي وَاللَّهِ مَا أَبْكِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَّا أَكُونَ أَعْلَمُ أَنَّهُ قَدْ ذَهَبَ إِلَى مَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ مِنْ الدُّنْيَا وَلَكِنِّي أَبْكِي عَلَى خَبَرِ السَّمَاءِ انْقَطَعَ قَالَ حَمَّادٌ خَنَقَتْ الْعَبْرَةُ أَيُّوبَ حِينَ بَلَغَ هَا هُنَا
Ha sangani hit [si Sulaiman bin Harb] ha sangani hit [si Hammad bin Zaid] ginen [Ayyub] ginen ['Ikrimah] ilek-ña: "I Mensåhi as Allah sallallaahu 'alaihi wasallam måtai gi Lunes lao ti ma'a'atan i tataotao-ña gi ayu na ha'åni, gi pupuengi, yan gi i sigiente diha, pues ma'a'atan gui' gi Mierkoles gi puengi, ilek-ñiha: Ti måtai si 'alaihi wasallam, ha laknos gui' (gi i langet) yan i espiritu-ña annai ha laknos si Musa 'Alaihi wasallam, Pues tumohgi si Umar Radliyallahu'anhu ya ilek-ña: "Magahet na ti måtai i Mensåhi as Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, lao ha laknos gui' yan i Musa 'Alaihi wasallam" as Allah Subhaanallahu wa Ta'ala, ti måtai si Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam astaki ha tåmpe i kannai-niha yan i dila-niha. "Hunggan, esta måtai si Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, sa' put i guiya un taotao, ya ha na'lå'la' i taotao siha, pues na'fanhålom i amigu-mu, sa' put i mas noble gui' gi me'nan Allah Subhaanallahu wa Ta'ala ki yanggen måtai dos biåhi, siña ha' na ma punu' hao un biåhi ya måtai dos biåhi achokka' ti mas noble gui' gi me'nan Allah Subhaanallahu wa Ta'ala. qui sija? O taotao siha, na'fanhålom i amigu-miyu, pues yanggen parehu gui' yan i sinangan-miyu, ti u difisit para si Allah Subhaanallahu wa Ta'ala para u sodda' i lugat para u ma'a'atan gui'. Put si Allah, i Mensåhi as Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, ti måtai gui' astaki ha na'suha i klaru na manhaj, ha na'i legal i legal, ha prohibi i haram, ha asagua yan ha diborsiao, ha cho'gue gera yan ha na'i pas. Ya taya' pastot ni' mas kanset yan kanset ni' ha laknos i ga'ga'-ña siha asta i sanhilo' i sengsong siha, ha na'fanhuyong i trongkon trongko siha ni' i bastun-ña, ha na'fanhuyong i hånom-ña siha ni' i kannai-ña, ki i Mensåhi as Allah (i pas yan i bendision Allaah u ma'a'atan gui'). På'go gaige gui' gi entalu'-miyu, pues na'fanhålom i amigu-miyu." Ilek-ña: "Ya si Umm Aiman Radliyallahu'anha ha laknos i kannai-ña, pues ma faisen gui', 'O Umm Aiman, kao un ågang i Mensåhi as Allah sallallaahu 'alaihi wasallam? ' ha oppe: 'Put as Allah, ti hu ågang i Mensåhi as Allah sallallaahu 'alaihi wasallam. Kao un tungo' na hu tungo' na mås maolek na tano'-ña ki este na tano', lao hu ågang i notisian i langet (ribilasion) ni' ma'utot'. " Hammad Rahimahullah: "Ha laknos i lagå-ña si Ayyub annai måtto i sinangan Umm Aiman guini.
Imam Darimi : 84
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ سَعِيدٍ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ هُوَ ابْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي يَعِيشُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنِي مَكْحُولٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَذْكُرْ مُصِيبَتَهُ بِي فَإِنَّهَا مِنْ أَعْظَمِ الْمَصَائِبِ
Ha sangani hit [si Abdul Wahab bin Sa'id Ad Dimasyqi] ha sangani hit [Syu'aib Ibn Ishaq], ha sangani hit [si Al 'Auza'i] ha sangani yu' [Ya'isy bin Al Walid] ha sangani yu' [Makhul] na i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam ha sangani yu': "Hu sufferi yu' put unu, pues un imahina na difirensiå-mu. i chinatsaga ni' ha sodda' gui', ha sodda' yu', pues guiya i mas takhilo' na chinatsaga."
Imam Darimi : 85
أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا فِطْرٌ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَذْكُرْ مُصَابَهُ بِي فَإِنَّهَا مِنْ أَعْظَمِ الْمَصَائِبِ
Ha sangani hit [Abu Nu'aim] ha sangani hit [Fithr] ginen ['Atha`] ilek-ña: Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam: "Yanggen guaha distrosu para unu giya hamyo pues imahina na distrosu ha susedi yu', pues ayu unu gi i mas takhilo' na distrosu siha."
Imam Darimi : 86
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ مَا سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَذْكُرُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطُّ إِلَّا بَكَى
Ha sangani hit [si Muhammad bin Ahmad bin Abu Khalaf] ha sangani hit [si Sufyan] ginen ['Amr bin Muhammad] ginen [i tata-ña] ya ilek-ña: "Ti hu hungok [si Ibnu Umar] ha hasso i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam ni' hafa fuera di ha laknos i haga-ña".
Imam Darimi : 87
أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ فَاطِمَةَ قَالَتْ يَا أَنَسُ كَيْفَ طَابَتْ أَنْفُسُكُمْ أَنْ تَحْثُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ التُّرَابَ وَقَالَتْ يَا أَبَتَاهْ مِنْ رَبِّهِ مَا أَدْنَاهْ وَا أَبَتَاهْ جَنَّةُ الْفِرْدَوْسِ مَأْوَاهْ وَا أَبَتَاهْ إِلَى جِبْرِيلَ نَنْعَاهْ وَا أَبَتَاهْ أَجَابَ رَبًّا دَعَاهْ قَالَ حَمَّادٌ حِينَ حَدَّثَ ثَابِتٌ بَكَى و قَالَ ثَابِتٌ حِينَ حَدَّثَ أَنَسٌ بَكَى
Ha sangani hit [Abu An Nu'man] ha sangani hit [Hammad bin Zaid] ginen [Tsabit] ginen [Anas bin Malik] Radliyallahu'anhu na [Fatimah] Radliyallahu'anha ha faisen: "O Anas, taimanu na malago' hao para un tåmpe tano' gi (i naftan) i Mensåhi as Allah sallaahu'anha mientras si Fatimah ha' si Fatimah? i tata-hu ni' gof åpmam gui' gi i Rabb-ña, O tata-hu ni' para guiya i Paraisu i lugat para u bira gui' tatte, O tata-hu ni' para guiya si Jibril 'Alaihissalam in anunsia i finatai-ña, O tata-hu ni' ha kumple (i) Rabb-ña annai ha ågang gui'". Ilek-ña si Hammad Rahimahullah: "Anae ha na'tungo' si Tsabit este, ilek-ña si Tsabit, ilek-ña si Ansabit: "Ansabit". Radliyallahu'anhu anai ha translada este na hadith ha låla'la'".
Imam Darimi : 88
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ وَذَكَرَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ شَهِدْتُهُ يَوْمَ دَخَلَ الْمَدِينَةَ فَمَا رَأَيْتُ يَوْمًا قَطُّ كَانَ أَحْسَنَ وَلَا أَضْوَأَ مِنْ يَوْمٍ دَخَلَ عَلَيْنَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَشَهِدْتُهُ يَوْمَ مَوْتِهِ فَمَا رَأَيْتُ يَوْمًا كَانَ أَقْبَحَ وَلَا أَظْلَمَ مِنْ يَوْمٍ مَاتَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ha sangani hit ['Affan] ha sangani hit ['Hammad Salamah] ginen [Tsabit] ginen [Anas] Radliyallahu'anhu ha hasso i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam, "Hu li'e' gui' annai humalom gui' gi iya Medina, ti hu li'e' un diha ni' mas maolek yan mas båba ki i ha'åni annai i Mensåhi as Allah sallalahu 'alaihi wasallam Medina, yan hu li'e' lokkue' i ha'åni annai måtai gui', pues ti hu li'e' un diha ni' mas baba yan mas åpaka' ki i ha'åni annai måtai i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam."
Imam Darimi : 89
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُطِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي عَبْدِ الْجَلِيلِ عَنْ أَبِي حَرِيزٍ الْأَزْدِيِّ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَجِدُكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَائِمًا عِنْدَ رَبِّكَ وَأَنْتَ مُحْمَارَّةٌ وَجْنَتَاكَ مُسْتَحْيٍ مِنْ رَبِّكَ مِمَّا أَحْدَثَتْ أُمَّتُكَ مِنْ بَعْدِكَ
Ha sangani ham si [Abdullah bin Muthi'] ha sangani ham [Husyaim] ginen [Abu Abdul Jalil] ginen [Abu Hariz Al Azdi] ilek-ña: "Ilek-ña si Abdullah bin Salam gi i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam: 'O Mensåhi as Allah, in li'e' hao tumutuhon gi i bandan i Rabb-mu, ya i fi'on-mu (beca) manma'lak un dididi' ma'å'ñao i pachot-mu put i Rabb-mu put i che'cho'-ña i taotao-mu despues di un (matai) ".
Imam Darimi : 90
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ شُرَيْحٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الْقُرَشِيِّ عَنْ أَبِي قُرَّةَ مَوْلَى أَبِي جَهْلٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ هَذِهِ السُّورَةَ لَمَّا أُنْزِلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيَخْرُجُنَّ مِنْهَا أَفْوَاجًا كَمَا دَخَلُوهُ أَفْوَاجًا
Despues di ha ripot giya hita [Al Qasim bin Katsir] ilek-ña: "Hu hungok [Abdurrahman bin Syuraih] ha sangani hit ginen [Abu Al Aswad Al Qurasyi] ginen [Abu Farwah] - i antigu na esklabu as Abu Jahl - ginen [Abu Hurairah] Radliyallahu'anhu Ginen i Profeta sallallaahu'anhu "Anai ma sangan este: revealed "IDZAA JAA`A NASHRULLAHI WAL FATHU WA RAITANNASA YADKHULUNA FI DIINILLAHI AFWAAJAA" (Yanggen måtto i ayudon Allah Suhaanallahu wa Ta'ala yan i mina'lak. Ya un li'e' i taotao siha manhålom gi i rilihón Allah gi i lina'la'-ñiha) -Qs. An Nashr: 1-2-. Ilek-ña i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam: "Siempre u fanhånao (i rilihón-ñiha) gi i lina'la'-ñiha sa' manhålom siha gi i lina'la'-ñiha."
Imam Darimi : 91
أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرٍ الْمِصْرِيُّ عَنْ سُلَيْمَانَ أَبِي أَيُّوبَ الْخُزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيِّ عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذَ الْمَكِّيِّ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ قَالَ دَخَلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَهْتَمِ عَلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ مَعَ الْعَامَّةِ فَلَمْ يُفْجَأْ عُمَرُ إِلَّا وَهُوَ بَيْنَ يَدَيْهِ يَتَكَلَّمُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْخَلْقَ غَنِيًّا عَنْ طَاعَتِهِمْ آمِنًا لِمَعْصِيَتِهِمْ وَالنَّاسُ يَوْمَئِذٍ فِي الْمَنَازِلِ وَالرَّأْيِ مُخْتَلِفُونَ فَالْعَرَبُ بِشَرِّ تِلْكَ الْمَنَازِلِ أَهْلُ الْحَجَرِ وَأَهْلُ الْوَبَرِ وَأَهْلُ الدَّبَرِ يُحْتَازُ دُونَهُمْ طَيِّبَاتُ الدُّنْيَا وَرَخَاءُ عَيْشِهَا لَا يَسْأَلُونَ اللَّهَ جَمَاعَةً وَلَا يَتْلُونَ لَهُ كِتَابًا مَيِّتُهُمْ فِي النَّارِ وَحَيُّهُمْ أَعْمَى نَجِسٌ مَعَ مَا لَا يُحْصَى مِنْ الْمَرْغُوبِ عَنْهُ وَالْمَزْهُودِ فِيهِ فَلَمَّا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَنْشُرَ عَلَيْهِمْ رَحْمَتَهُ بَعَثَ إِلَيْهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ { عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ } صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَيْهِ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ فَلَمْ يَمْنَعْهُمْ ذَلِكَ أَنْ جَرَحُوهُ فِي جِسْمِهِ وَلَقَّبُوهُ فِي اسْمِهِ وَمَعَهُ كِتَابٌ مِنْ اللَّهِ نَاطِقٌ لَا يُقَدَّمُ إِلَّا بِأَمْرِهِ وَلَا يُرْحَلُ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَلَمَّا أُمِرَ بِالْعَزْمَةِ وَحُمِلَ عَلَى الْجِهَادِ انْبَسَطَ لِأَمْرِ اللَّهِ لَوْثُهُ فَأَفْلَجَ اللَّهُ حُجَّتَهُ وَأَجَازَ كَلِمَتَهُ وَأَظْهَرَ دَعْوَتَهُ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا ثُمَّ قَامَ بَعْدَهُ أَبُو بَكْرٍ فَسَلَكَ سُنَّتَهُ وَأَخَذَ سَبِيلَهُ وَارْتَدَّتْ الْعَرَبُ أَوْ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْهُمْ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ مِنْهُمْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الَّذِي كَانَ قَابِلًا انْتَزَعَ السُّيُوفَ مِنْ أَغْمَادِهَا وَأَوْقَدَ النِّيرَانَ فِي شُعُلِهَا ثُمَّ رَكِبَ بِأَهْلِ الْحَقِّ أَهْلَ الْبَاطِلِ فَلَمْ يَبْرَحْ يُقَطِّعُ أَوْصَالَهُمْ وَيَسْقِي الْأَرْضَ دِمَاءَهُمْ حَتَّى أَدْخَلَهُمْ فِي الَّذِي خَرَجُوا مِنْهُ وَقَرَّرَهُمْ بِالَّذِي نَفَرُوا عَنْهُ وَقَدْ كَانَ أَصَابَ مِنْ مَالِ اللَّهِ بَكْرًا يَرْتَوِي عَلَيْهِ وَحَبَشِيَّةً أَرْضَعَتْ وَلَدًا لَهُ فَرَأَى ذَلِكَ عِنْدَ مَوْتِهِ غُصَّةً فِي حَلْقِهِ فَأَدَّى ذَلِكَ إِلَى الْخَلِيفَةِ مِنْ بَعْدِهِ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا عَلَى مِنْهَاجِ صَاحِبِهِ ثُمَّ قَامَ بَعْدَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَمَصَّرَ الْأَمْصَارَ وَخَلَطَ الشِّدَّةَ بِاللِّينِ وَحَسَرَ عَنْ ذِرَاعَيْهِ وَشَمَّرَ عَنْ سَاقَيْهِ وَأَعَدَّ لِلْأُمُورِ أَقْرَانَهَا وَلِلْحَرْبِ آلَتَهَا فَلَمَّا أَصَابَهُ قَيْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَمَرَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَسْأَلُ النَّاسَ هَلْ يُثْبِتُونَ قَاتِلَهُ فَلَمَّا قِيلَ قَيْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ اسْتَهَلَّ يَحْمَدُ رَبَّهُ أَنْ لَا يَكُونَ أَصَابَهُ ذُو حَقٍّ فِي الْفَيْءِ فَيَحْتَجَّ عَلَيْهِ بِأَنَّهُ إِنَّمَا اسْتَحَلَّ دَمَهُ بِمَا اسْتَحَلَّ مِنْ حَقِّهِ وَقَدْ كَانَ أَصَابَ مِنْ مَالِ اللَّهِ بِضْعَةً وَثَمَانِينَ أَلْفًا فَكَسَرَ لَهَا رِبَاعَهُ وَكَرِهَ بِهَا كَفَالَةَ أَوْلَادِهِ فَأَدَّاهَا إِلَى الْخَلِيفَةِ مِنْ بَعْدِهِ وَفَارَقَ الدُّنْيَا تَقِيًّا نَقِيًّا عَلَى مِنْهَاجِ صَاحِبَيْهِ ثُمَّ إِنَّكَ يَا عُمَرُ بُنَيُّ الدُّنْيَا وَلَّدَتْكَ مُلُوكُهَا وَأَلْقَمَتْكَ ثَدْيَيْهَا وَنَبَتَّ فِيهَا تَلْتَمِسُهَا مَظَانَّهَا فَلَمَّا وُلِّيتَهَا أَلْقَيْتَهَا حَيْثُ أَلْقَاهَا اللَّهُ هَجَرْتَهَا وَجَفَوْتَهَا وَقَذِرْتَهَا إِلَّا مَا تَزَوَّدْتَ مِنْهَا فَالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَلَا بِكَ حَوْبَتَنَا وَكَشَفَ بِكَ كُرْبَتَنَا فَامْضِ وَلَا تَلْتَفِتْ فَإِنَّهُ لَا يَعِزُّ عَلَى الْحَقِّ شَيْءٌ وَلَا يَذِلُّ عَلَى الْبَاطِلِ شَيْءٌ أَقُولُ قَوْلِي وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِي وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ قَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَكَانَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَقُولُ فِي الشَّيْءِ قَالَ لِيَ ابْنُ الْأَهْتَمِ امْضِ وَلَا تَلْتَفِتْ
Ha ripot yu' [Abu Bakar Al Mishri] ginen [Sulaiman Abu Ayyub Al Khuza'i] ginen [Yahya bin Sa'id Al Umawi] ginen [Ma'ruf bin Kharrabudz Al Makki] ginen [Khalid bin Ma'dan] ya ilek-ña: "[Abdullah bin Al Ahtam] ha li'e' si 'Umar bin Abdul' Abdul' Umaz yan i taotao siha, ti ha cho'gue ni' hafa. Si Abdullah bin Al Ahtam Rahimahullah estaba gi me'nan-ña ya ensegidas ha a'atan gui' para u sångan, ha agradesi si Allah Subhaanallahu wa Ta'ala ya ha agradesi Gui', pues ilek-ña: "Amma ba'd. Hunggan, si Allah Subhaanallahu wa Ta'ala ha na'fanhuyong i taotao siha ya ti ha nisisita i inosge'-ñiha, Guiya siempre safu ginen i ti inosge'-ñiha. Gi ayu na tiempo, i taotao siha gi diferentes na eskalera yan punton lini'e', ya i taotao Arabu siha gi i mas takhilo' na eskalera. I taotao siudat, taotao songsong yan taotao tåno' manma'a'ñao nu i minaolek i tano' yan i minagof-ña, en general ti ma tungo' taimanu para u fanma faisen si Allah Subhaanallahu wa Ta'ala, yan ti ma taitai i lepblo-ña, ayu siha i manmatai manma'a'ñao gi i sakkan yan ayu siha i manma'a'ñao gi un kondision ni' ti ma li'e' i guinaha yan ti maolek, guaha meggai na prublema-ñiha ni' manma'a'ñao yan manma'a'ñao. Anai malago' si Allah Subhaanallahu wa Ta'ala para u na'i siha i mina'ase'-ña, ha na'hanao un Mensåhi ginen siha, ni' guaha i kinalamten-ña "'AZIIZUN 'ALAIHIM MA ANITTUM HARIISUN 'ALAIKUM BIL MU'MININA RAUFURRAHIIM" (Hu sen tungo' put i piniti-mu, malago' yu' na u guaha mina'ase'-mu yan i mina'ase'-mu, yan i mina'ase'-mu para y manmanjonggue) -Qs. At Taubah: 128. Si Allah Subhaanallahu wa Ta'ala u na'i gui' i bendision-ña, i minagof-ña, i mina'ase'-ña yan i bendision-ña. Lao, put todu i maolek na klåsen-ña, ti ha na'fanlamen siha ginen i tataotao-ña, ya ha na'i gui' mala na titulo siha, achokka' ha chule' un lepblo ni' ha sångan ginen as Allah, ti ha sangan otro ki ayu i ha na'i gui' tinago', ti ha hånao yanggen ti ha na'i gui' permiso. Pues annai ma na'i gui' otden para u na'siguru i korason-ña, u chule' i karga gi i jihad, i fuetsa-ña ha na'lå'la' i tinago' Allah Subhaanallahu wa Ta'ala ya ha na'annok si Allah i ebidensia-ña yan ha na'setbe i fino'-ña, yan lokkue' ha na'annok i pruklåma-ña. Ya matai gi estao piedat yan linahyan. Pues si Abu Bakr Radliyallahu'anhu ha susedi gui' ya ha cho'gue i sunnah-ña, ha cho'gue i chalan-ña, lao (guåha gi i) Arabu manma'apostata pat maseha hayi gi entre siha ni' ha cho'gue este, pues si Abu Bakr ti malago' ha ayek siha despues di (i finatai) Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ginen ayu siha i malago' ha ayek i espada-ña, ya ha chule' i espada-ña ha na'lå'la' i guafi ya gaige ha' gi i antorcha-ña (ha aksepta i polisian gera-ña), pues yan i manma'gås-ña i minagahet ha na'fanhuyong i kultista siha. tailayi. Ti ha na'suha i gera yan i haga' i tano' ni' haga'-ñiha, astaki ha na'fanhalom siha gi i rilihón ni' ma'abandona, ya ha na'fanhalom ta'lo gi i fina'nå'guen-ñiha ni' ma'abandona. Ya ha risibi i tesoron Allah (ghanimah) gi i forma i manhoben na kameyu siha, ni' ha na'magof gui', ya ha sodda' un palao'an Habasyah ni' ha na'i i lahi-ña ni' haga', ni' ha ålok na gi i finatai-ña, un chetnot gi i kannai-ña. Gi uttimo, ha na'i i caliph despues di guiya este na cho'cho', ya ha na'fanhuyong i tano' gi un estao ni' gof maolek yan gof maolek put i ha na'fanmetgot i manhaj i amigu-ña (i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam). Pues si Umar bin Khattab ha bira gui' caliph despues di guiya; ha konstrui yan ha na'fanmetgot meggai na siudat siha, ha na'daña' i fitme yan i minagof, ha na'fandaña' i mangas-ña yan i ga'ga'-ña (kumeke'ilek-ña na ha cho'gue i che'cho'-ña), ha na'fandaña' todu i prublema, yan ha pripara todu i kosas para gera, pues annai ha laknos gui' i esklabu-ña si Mughirah bin Syu`bah Radliyallahu'anhu, ha punu' si Abban Ibas Radliyallahu'anhu para u faisen i taotao siha, "Hafa i taotao siha ma konfitma i asagua-ña?" Anai måtto i notisia na i asagua-ña "i esklabon Mughirah bin Syu`bah" ha ågang i Saina-ña, sa' i taotao ni' ha laknos gui' ti taotao ni' guaha direcho-ña gi i fai` ya siña ha alok na ha halala i haga'-ña put i rason na ha halala i direcho-ña. Si Umar ha gana mas ki ocho mit na walla's Subha's as Allah riku, ya ha bende i gima'-ña sa' ha na'ma'å'ñao na siña ha' ma'usa para i famagu'on-ña. Pues ha na'i i caliph ni' måtto despues di guiya, ya guiya (Umar Radliyallahu'anhu) ha na'suha i tano' gi un estao ni' gof maolek yan gof maolek sigun ginen i manhaj i amigu-ña. I Azar, O Abddom ha na'i hao un tano'. ya ha na'i hao dos na pecho-ña, ya un lå'la' gi ayu na lugat ya un sodda' un lugat anai gaige gui', annai ma nå'i hao ayu na nina'siña, enlugåt di un laknos gui' anai ha laknos gui' si Allah Subhaanallahu wa Ta'ala, un na'suha gui', un konsidera gui' na ti maolek, ya un konsidera na tåya' bali-ña fuera di ayu i un chule' komo probision. Agradesimento si Allah Subhaanallahu wa Ta'ala, sa' i isao-måmi, i isao-måmi. ma na'tungo', pues sigi ha' di un hånao, cha'mu atan tatte, sa' taya' siña ha na'fanlamen i maolek, yan taya' siña ha na'fanlamen i tailayi. Sufisiente para guåhu para bai hu sangani hao este siha na palabras, hu faisen si Allah Subhaanallahu wa Ta'ala para guåhu yan para i manmanhongge yan i manmanhongge." Ilek-ña si Khalid bin Ma'dan Rahimahullah: "Pues guaha ilek-ña si Umar bin Abdul Aziz." Ilek-ña si Ibn Haitsam nu guåhu: "Sigi ha' ya cha'mu atan tatte."
Imam Darimi : 92
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَالِكٍ النُّكْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو الْجَوْزَاءِ أَوْسُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُحِطَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ قَحْطًا شَدِيدًا فَشَكَوْا إِلَى عَائِشَةَ فَقَالَتْ انْظُرُوا قَبْرَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْعَلُوا مِنْهُ كِوًى إِلَى السَّمَاءِ حَتَّى لَا يَكُونَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ السَّمَاءِ سَقْفٌ قَالَ فَفَعَلُوا فَمُطِرْنَا مَطَرًا حَتَّى نَبَتَ الْعُشْبُ وَسَمِنَتْ الْإِبِلُ حَتَّى تَفَتَّقَتْ مِنْ الشَّحْمِ فَسُمِّيَ عَامَ الْفَتْقِ
Ha sangani hit [Abu Nu'man] ha sangani hit [Sa'id bin Zaid] ha sangani hit [Umar bin Malik An Nukri] ha sangani hit [Abu Al Jauza` Aus bin Abdullah], ilek-ña: "Un diha i taotao Medina manma'a'ñao ni' un gof åpmam na linao, ya gi ayu na tiempo manma'a'ñao siha as [Aisyah] Radliyah," pues ilek-ña gi i naftan Ghaliyah: i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam, fa'tinas un hålom gi i langet ya munga ma na'i un atof gi entalu'-ña yan i langet. Pues ha kontinua i estoria-ña si Abu Al Jauza`: "Pues i taotao Medina ma cho'gue ayu i tinago'-ña si Aisyah Radliyallahu'anha, despues di este, tumunok i uchan ya manlå'la' i gå'ga' siha ya manhomlo' i ga'ga' siha. Pues ma a'agang ayu na sakkan i sakkan i minaolek."
Imam Darimi : 93
أَخْبَرَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ لَمَّا كَانَ أَيَّامُ الْحَرَّةِ لَمْ يُؤَذَّنْ فِي مَسْجِدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا وَلَمْ يُقَمْ وَلَمْ يَبْرَحْ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ مِنْ الْمَسْجِدِ وَكَانَ لَا يَعْرِفُ وَقْتَ الصَّلَاةِ إِلَّا بِهَمْهَمَةٍ يَسْمَعُهَا مِنْ قَبْرِ النَّبِيِّ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Ha sangan si [Marwan bin Muhammad] ginen [Sa'id bin Abdul Aziz] na ilek-ña: "Anae guaha tiempon maipe, taya' inagang para tinayuyot gi i moske Nabawi tres biåhi, ni' Iqamah. Ya, [Sa'id bin Al Musayyib] ti humuyong ginen i moske i Profeta sallallaa'la'hial ti ha tungo' na i tiempon tinayuyot Heilam. fuera di despues di ha hungok i bos siha ginen i direksion i naftan i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam Pues ha sangan i siniente-ña.
Imam Darimi : 94
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدٌ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ ابْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ أَنَّ كَعْبًا دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ فَذَكَرُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَعْبٌ مَا مِنْ يَوْمٍ يَطْلُعُ إِلَّا نَزَلَ سَبْعُونَ أَلْفًا مِنْ الْمَلَائِكَةِ حَتَّى يَحُفُّوا بِقَبْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَضْرِبُونَ بِأَجْنِحَتِهِمْ وَيُصَلُّونَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا أَمْسَوْا عَرَجُوا وَهَبَطَ مِثْلُهُمْ فَصَنَعُوا مِثْلَ ذَلِكَ حَتَّى إِذَا انْشَقَّتْ عَنْهُ الْأَرْضُ خَرَجَ فِي سَبْعِينَ أَلْفًا مِنْ الْمَلَائِكَةِ يَزِفُّونَهُ
Ma sangani ham [si Abdullah bin Salih] ha sangani yu', [si Al Laits] ha sangani yu', [Khalid Ibnu Yazid], ginen [Sa`id Ibnu Abu Hilal] ginen [Nubaih bin Wahb] na måtto si Ka'ab para u bisita si Aisyah Radliyallahu'anha. Pues i mangga'chong-ña ma mensiona i na'an i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam, ilek-ña si [Ka'ab]: "Ni un diha (ma'pos) yanggen ti måtto mit na anghet siha ya u fanma'a'atan i naftan i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam, u fanma'a'ñao i alas-ñiha ya u fanmana'i bendision para i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam." Astaki måtto i pupuengi, manhånao siha (gi i langet,) ya i anghet siha manhånao papa' taiguihi yan ma cho'gue parehu yan antes, astaki mababa i tano', Ha sallallaahu 'alaihi wasallam humuyong yan setenta mit na anghet siha."
Imam Darimi : 95
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ أَخْبَرَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ مَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ قَالَ صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْفَجْرِ ثُمَّ وَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّهَا مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَأَوْصِنَا فَقَالَ أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ كَانَ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ بَعْدِي فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسَنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَالْمُحْدَثَاتِ فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ و قَالَ أَبُو عَاصِمٍ مَرَّةً وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ فَإِنَّ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ
Ha sangani ham [Abu 'Ashim] ha sangani ham [Tsaur bin Yazid] ha sangani yu' [Khalid bin Ma'dan] ginen [Abdur Rahman bin 'Amr] ginen ['Irbadl bin Sariah] ilek-ña; "I Mensåhi as Allah (i pas yan i bendision as Allaah para guiya) ha ågang ham gi i tinayuyot gi pupuengi, pues ha na'i ham konsehu ni' gof takhilo' na konsehu astaki (manma'å'ñao ham) ya manma'å'ñao ham, pues guaha ha faisen; "O Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, komo este na konsehu i uttimo na konsehu ni' un na'i ham), testamento. Pues ilek-ña: "Hu kumanda hamyo para en fanma'å'ñao as Allah Subhaanallahu wa Ta'ala ya en ekungok yan en osge' (gi i manma'gas), achokka' guiya un esklabu as Habasyah, gi magåhet, maseha hayi giya hamyo ni' låla'la' despues di guåhu siempre ha li'e' meggai na diferensia siha, pues debi di en osge' i sunnah-hu yan i direcho na Sunnah i khulafa`urras, ya un gof adahi, yan todu i nuebu na (kosas) bid`ah), sa' todu i nuebu na bid`ah." Ilek-ña si Abu 'Ashim: "Debidi un fanmanhasso put i nuebu na kosas siha (gi i rilihón), sa' kada na inadelanta, heresia."
Imam Darimi : 96
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ كَانَ مَنْ مَضَى مِنْ عُلَمَائِنَا يَقُولُونَ الِاعْتِصَامُ بِالسُّنَّةِ نَجَاةٌ وَالْعِلْمُ يُقْبَضُ قَبْضًا سَرِيعًا فَنَعْشُ الْعِلْمِ ثَبَاتُ الدِّينِ وَالدُّنْيَا وَفِي ذَهَابِ الْعِلْمِ ذَهَابُ ذَلِكَ كُلِّهِ
Ma ripot giya hita na [si Abu Al Mughirah] ha sangani hit [si Al `Auza'i] ginen [Yunus bin Yazid] ginen [Az Zuhri] ilek-ña: "Ni unu gi i manma'estron-måmi ti ha na'suha ni' hafa lao ilek-ñiha: 'I inadahen i Sunnah, i minaolek, ya i tiningo' para u ma na'suha ensegidas, i inadahen i tiningo' un inadahen i rilihón yan i lina'la' gi i mundo, tiningo' todu i manmalingu."
Imam Darimi : 97
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي عَمْرٍو السَّيْبَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ قَالَ بَلَغَنِي أَنَّ أَوَّلَ الدِّينِ تَرْكًا السُّنَّةُ يَذْهَبُ الدِّينُ سُنَّةً سُنَّةً كَمَا يَذْهَبُ الْحَبْلُ قُوَّةً قُوَّةً
Ma ripot giya hita [Abu Al Mughirah] ha sangani hit [Al `Auza'i] ginen [Yahya bin Abu 'Amr As Saibani] ginen [Abdullah bin Ad Dailami] ilek-ña: "(Notisia) måtto giya guåhu na i fine'nina na prublema put i rilihón ni' para u ma'abandona i sunnah, este na rilihón para u malingu i sunnah-ña unu pot dididi'."
Imam Darimi : 98
أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ حَسَّانَ قَالَ مَا ابْتَدَعَ قَوْمٌ بِدْعَةً فِي دِينِهِمْ إِلَّا نَزَعَ اللَّهُ مِنْ سُنَّتِهِمْ مِثْلَهَا ثُمَّ لَا يُعِيدُهَا إِلَيْهِمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ
Ma ripot giya hita [si Abu Al Mughirah] ha sangani hit [si Al `Auza'i] ginen [Hassan] na ilek-ña: "Ti i taotao siha ni' ma cho'gue i bid`ah gi i rilihón-ñiha lao si Allah Subhaanallahu wa Ta'ala para u na'suha ginen i sunnah-ñiha taiguini na påtte gi i bid`ah (ni' ma cho'gue) pues ti u bira gui' tatte gi i sunnah astaki i Ha'ånen Resureksion."
Imam Darimi : 99
أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ مَا ابْتَدَعَ رَجُلٌ بِدْعَةً إِلَّا اسْتَحَلَّ السَّيْفَ
Ha sangani hit [Muslim bin Ibrahim] ha sangani hit [Wuhaib] ha sangani hit [Ayyub] ginen [Abu Kilabah] ilek-ña: "Tåya' siña ha cho'gue i heresia yanggen ti ha na'i i espada para u ma'utot."
Imam Darimi : 100
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْأَهْوَاءِ أَهْلُ الضَّلَالَةِ وَلَا أَرَى مَصِيرَهُمْ إِلَّا النَّارَ فَجَرِّبْهُمْ فَلَيْسَ أَحَدٌ مِنْهُمْ يَنْتَحِلُ قَوْلًا أَوْ قَالَ حَدِيثًا فَيَتَنَاهَى بِهِ الْأَمْرُ دُونَ السَّيْفِ وَإِنَّ النِّفَاقَ كَانَ ضُرُوبًا ثُمَّ تَلَا { وَمِنْهُمْ مَنْ عَاهَدَ اللَّهَ } { وَمِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ } { وَمِنْهُمْ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ } فَاخْتَلَفَ قَوْلُهُمْ وَاجْتَمَعُوا فِي الشَّكِّ وَالتَّكْذِيبِ وَإِنَّ هَؤُلَاءِ اخْتَلَفَ قَوْلُهُمْ وَاجْتَمَعُوا فِي السَّيْفِ وَلَا أَرَى مَصِيرَهُمْ إِلَّا النَّارَ قَالَ حَمَّادٌ ثُمَّ قَالَ أَيُّوبُ عِنْدَ ذَا الْحَدِيثِ أَوْ عِنْدَ الْأَوَّلِ وَكَانَ وَاللَّهِ مِنْ الْفُقَهَاءِ ذَوِي الْأَلْبَابِ يَعْنِي أَبَا قِلَابَةَ
Ha sangani hit [si Sulaiman bin Harb] ha sangani hit [si Hammad bin Zaid] ginen [Ayyub] ginen [Abu Qilabah] ilek-ña: "Magahet na i manma'adora i minalago' taotao ni' manma'a'ñao, ya ti hu li'e' i finakpo' i biahi-niha fuera di i infiernu. Prubåba siha. Taya' unu giya siha ni' ha sangan i espada, pat i espada, lao taya' problema. Hunggan, i hipokrisia ha na'fanhuyong i kinalamten-ñiha. Pues ha taitai i versikulu "WA MINHUM MAN 'AHADALLAHA' (Ya gi entre siha guaha taotao ni' manma'ayek para u fanma'ayek para as Allah Subhaanallahu wa Ta'ala) -Qs. Gi Taubah: 75-, yan i versikulu "WA MINHUM MAN YALMIZUKA FIS SHADAQAAT' (Ya gi entalu'-ñiha guaha taotao ni' ma kritika hao put (distribusion) zakat) -Qs. Gi Taubah: 58-, yan i versikulo "WAMINHUMULLADZINA YU`DZUUNABIYYA (ya gi entalu'-ñiha guaha siha ni' manma'å'ñao i Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam) -Qs. Attaubah: 116-,. Despues manma'a'ñao yan manma'a'ñao, ya gi uttimo manma'a'ñao gi duda yan manma'a'ñao. Gi magåhet, diferentes i hinasso-ñiha ya mandaña' gi i gera. Ya ti hu li'e' i biahi-niha fuera di para i infiernu". Ilek-ña si Hammad: "Ilek-ña si Ayyub put este na hadith pat i fine'nina na hadith, as Allah Subhaanallahu wa Ta'ala, guiya unu gi i mas manma'å'ñao na eksperto gi i jurisprudence, hu sangani hao si Abu Qilabah."