Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Darimi (الامام الدارمي) - 3469 Hadith

Hadith

Imam Darimi : 641

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ كَانَ سَلَّامٌ يَذْكُرُ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَعْرِفَ خَطَأَ مُعَلِّمِكَ فَجَالِسْ غَيْرَهُ

Egblɔ na mí [Sa’id bin ‘Amir] egblɔ be: ‘Do ŋgɔ la, [Salam] ƒo nu tso [Ayyub] ƒe ŋutinya ŋu ɣeaɖeɣi’, egblɔ be: ‘Ne èdi be yeanya wò nufiala ƒe vodadawo la, nɔ anyi ɖe ame bubu ƒe takpekpe me’ ’.

Hadith

Imam Darimi : 642

أَخْبَرَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ قَالَ تَذَاكَرْنَا بِمَكَّةَ الرَّجُلَ يَمُوتُ فَقُلْتُ عِدَّتُهَا مِنْ يَوْمِ يَأْتِيهَا الْخَبَرُ لِقَوْلِ الْحَسَنِ وَقَتَادَةَ وَأَصْحَابِنَا قَالَ فَلَقِيَنِي طَلْقُ بْنُ حَبِيبٍ الْعَنَزِيُّ فَقَالَ إِنَّكَ عَلَيَّ كَرِيمٌ وَإِنَّكَ مِنْ أَهْلِ بَلَدٍ الْعَيْنُ إِلَيْهِمْ سَرِيعَةٌ وَإِنِّي لَسْتُ آمَنُ عَلَيْكَ وَإِنَّكَ قُلْتَ قَوْلًا هَا هُنَا خِلَافَ قَوْلِ أَهْلِ الْبَلَدِ وَلَسْتُ آمَنُ فَقُلْتُ وَفِي ذَا اخْتِلَافٌ قَالَ نَعَمْ عِدَّتُهَا مِنْ يَوْمِ يَمُوتُ فَلَقِيتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ عِدَّتُهَا مِنْ يَوْمِ تُوُفِّيَ قَالَ وَسَأَلْتُ مُجَاهِدًا فَقَالَ عِدَّتُهَا مِنْ يَوْمِ تُوُفِّيَ وَسَأَلْتُ عَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ فَقَالَ مِنْ يَوْمِ تُوُفِّيَ وَسَأَلْتُ أَبَا قِلَابَةَ فَقَالَ مِنْ يَوْمِ تُوُفِّيَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ سِيرِينَ فَقَالَ مِنْ يَوْمِ تُوُفِّيَ وَحَدَّثَنِي نَافِعٌ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ مِنْ يَوْمِ تُوُفِّيَ و سَمِعْت عِكْرِمَةَ يَقُولُ مِنْ يَوْمِ تُوُفِّيَ قَالَ وَقَالَ جَابِرُ بْنُ زَيْدٍ مِنْ يَوْمِ تُوُفِّيَ قَالَ وَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ مِنْ يَوْمِ تُوُفِّيَ قَالَ حَمَّادٌ وَسَمِعْتُ لَيْثًا حَدَّثَ عَنْ الْحَكَمِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ قَالَ مِنْ يَوْمِ تُوُفِّيَ قَالَ تُوُفِّيَ عَلِيٌّ مِنْ يَوْمِ يَأْتِيهَا الْخَبَرُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَقُولُ مِنْ يَوْمِ تُوُفِّيَ

[Affan] gblɔ na mí be [Hammad bin Zaid] gblɔ na mí [Ayyub] gblɔ be: ‘Le Mecca la, míenɔ nu ƒom tso ŋutsu aɖe si ku le dukɔ aɖe me eye wògblẽ srɔ̃ ɖe bubu me ŋu. Megblɔ be: ‘Eƒe ‘iddah dzea egɔme tso ŋkeke gbãtɔ si dzi wòxɔ nyadzɔdzɔa le [Al Hasan], [Qatadah], kple míaƒe zɔhɛwo ƒe nukpɔsusu nu.’ Ayyub yi edzi be: ‘Emegbe [Thalq bin Habib Al ‘Anazi] do gom’, emegbe egblɔ be: ‘Wòe nye bubume le nye ŋkume eye nènye dukɔ sia me tɔwo dometɔ ɖeka si wɔa nu kabakaba ɖe kuxi siwo vaa wo dzi ŋu eye nyemeɖe dzi ɖi na wò o’, egblɔ be: ‘Ègblɔ nukpɔsusu aɖe le afisia si tsi tre ɖe dukɔ sia me tɔwo ƒe nukpɔsusu ŋu, eye nye hã nyemeɖe dzi ɖi le dukɔ sia me tɔwo ƒe nukpɔsusu ŋu o masɔmasɔwo’, mebia be: ‘Eye le nukpɔsusu ƒe vovototo sia me la - ‘srɔ̃nyɔnua ƒe iddah’? ', eɖo eŋu be: 'Ẽ, esɔ, eƒe 'iddah li tso ŋkeke gbãtɔ dzi - srɔ̃ŋutsua- ku'. Eyata medo go [Sa’id bin Jubair] eye mebiae, eɖo eŋu be: ‘Eƒe iddah li tso ŋkeke gbãtɔ si wòku dzi’. Eye mebia [Mujahid], eɖo eŋu be: ‘Eƒe iddah tso ŋkeke gbãtɔ si wòku dzi’. Eye mebia [‘Atha` bin Rabbah], eɖo eŋu be: ‘Tso ŋkeke gbãtɔ dzi wòku’, mebia [Abu Qilabah] hã, emegbe eɖo eŋu be: ‘Tso ŋkeke gbãtɔ dzi wòku’, mebia [Muhammad bin Sirin] hã, eɖo eŋu be: ‘Tso ŋkeke gbãtɔ dzi wòku’. Egblɔ be: ' [Nafi'] gblɔ nam be [Ibn Umar] radliallahu 'anhuma gblɔ be: 'Tso ŋkeke gbãtɔ dzi wòku' ', nuŋlɔla la gblɔ be: 'Eye mese ['Ikrimah] gblɔ be: 'Tso ŋkeke gbãtɔ dzi wòku', egblɔ be: [Jabir] gblɔ be: 'Tso ŋkeke gbãtɔ si wòku', egblɔ be: [Ibn Abbas] radliallahu 'anhu gblɔ hã be: ‘Tso ŋkeke gbãtɔ dzi wòku’, [Hammad] gblɔ be: ‘Mese [Laits] gblɔe tso [Al Hakam] gbɔ be [Abdullah bin Mas’ud] radiallahu ‘anhu gblɔ be: ‘Tso ŋkeke gbãtɔ dzi wòku’, egblɔ be: [Ali] gblɔ be: ‘Tso ŋkeke gbãtɔ dzi la, yese nya la’, [Abdullah bin Abdur Rahman] gblɔ be: ‘Megblɔ be: Tso ŋkeke gbãtɔ si wòku''.

Hadith

Imam Darimi : 643

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ سِمَاكِ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ الْحَكَمِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَتَيْنَا عُمَرَ فِي الْمُشَرَّكَةِ فَلَمْ يُشَرِّكْ ثُمَّ أَتَيْنَاهُ الْعَامَ الْمُقْبِلَ فَشَرَّكَ فَقُلْنَا لَهُ فَقَالَ تِلْكَ عَلَى مَا قَضَيْنَا وَهَذِهِ عَلَى مَا قَضَيْنَا

Egblɔ na mí be [Ahmad bin Humaid] gblɔ na mí [Ibnu Al Mubarak] tso [Ma’mar] gbɔ tso [Simak bin Al Fadhl] gbɔ tso [Wahab bin Munabbih] gbɔ tso [Al Hakam bin Mas’ud] gbɔ egblɔ be: ‘Míedo go [Umar] -be míabia nu tso- musyarakah -in warits-, gbã la, mesusu be musyarakah li o, emegbe míedo goe le ƒe si kplɔe ɖo me eye eƒe susue nye be tamebubu le eme, míebiae be -ke wò nyametsotso le ƒe si va yi me ya ɖe-, emegbe eɖo eŋu be: 'Ema wɔ ɖeka kple nusi míetso nya me, eye esia wɔ ɖeka kple nusi míetso nya me hã' '.

Hadith

Imam Darimi : 644

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ الْأَسْوَدُ قَالَ قَالَ ابْنُ مُنَبِّهٍ كَانَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَا مَضَى يَضَنُّونَ بِعِلْمِهِمْ عَنْ أَهْلِ الدُّنْيَا فَيَرْغَبُ أَهْلُ الدُّنْيَا فِي عِلْمِهِمْ فَيَبْذُلُونَ لَهُمْ دُنْيَاهُمْ وَإِنَّ أَهْلَ الْعِلْمِ الْيَوْمَ بَذَلُوا عِلْمَهُمْ لِأَهْلِ الدُّنْيَا فَزَهِدَ أَهْلُ الدُّنْيَا فِي عِلْمِهِمْ فَضَنُّوا عَلَيْهِمْ بِدُنْيَاهُمْ

Egblɔ na mí [Ya’qub bin Ibrahim] gblɔ na mí [Rauh] gblɔ na mí [Hajjaj Al `Aswad] egblɔ be: [Ibnu Munabbih] gblɔ be: ‘Blema ɣeyiɣiwo me agbalẽnyalagãwo medi be yewoayi xexeametɔwo gbɔ - ame siwo lɔ̃a xexeametɔwo - be yewoatsɔ yewoƒe sidzedze afia, ale be ame siwo lɔ̃ xexeame la va kpɔ dzidzɔ ɖe yewoƒe sidzedze ŋu, eyata wodi be yewoayi zã ga ɖe wo ŋu - agbalẽnyalagãwo -. Le ɣeyiɣi sia me la, egbe ƒe ulamawo, wotsɔa sidzedze naa ame siwo lɔ̃a xexeame, vaseɖe esime ame siwo lɔ̃a xexeame mehiã wo o, eye womedina be yewoazã ga ɖe wo ŋu o - ulamatɔwo-' '.

Hadith

Imam Darimi : 645

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْكُمَيْتِ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ وَهْبٍ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مُوسَى قَالَ مَرَّ سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بِالْمَدِينَةِ وَهُوَ يُرِيدُ مَكَّةَ فَأَقَامَ بِهَا أَيَّامًا فَقَالَ هَلْ بِالْمَدِينَةِ أَحَدٌ أَدْرَكَ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا لَهُ أَبُو حَازِمٍ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْهِ قَالَ لَهُ يَا أَبَا حَازِمٍ مَا هَذَا الْجَفَاءُ قَالَ أَبُو حَازِمٍ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ وَأَيُّ جَفَاءٍ رَأَيْتَ مِنِّي قَالَ أَتَانِي وُجُوهُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ وَلَمْ تَأْتِنِي قَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أُعِيذُكَ بِاللَّهِ أَنْ تَقُولَ مَا لَمْ يَكُنْ مَا عَرَفْتَنِي قَبْلَ هَذَا الْيَوْمِ وَلَا أَنَا رَأَيْتُكَ قَالَ فَالْتَفَتَ سُلَيْمَانُ إِلَى مُحَمَّدِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيِّ فَقَالَ أَصَابَ الشَّيْخُ وَأَخْطَأْتُ قَالَ سُلَيْمَانُ يَا أَبَا حَازِمٍ مَا لَنَا نَكْرَهُ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّكُمْ أَخْرَبْتُمْ الْآخِرَةَ وَعَمَّرْتُمْ الدُّنْيَا فَكَرِهْتُمْ أَنْ تُنْقَلُوا مِنْ الْعُمْرَانِ إِلَى الْخَرَابِ قَالَ أَصَبْتَ يَا أَبَا حَازِمٍ فَكَيْفَ الْقُدُومُ غَدًا عَلَى اللَّهِ قَالَ أَمَّا الْمُحْسِنُ فَكَالْغَائِبِ يَقْدُمُ عَلَى أَهْلِهِ وَأَمَّا الْمُسِيءُ فَكَالْآبِقِ يَقْدُمُ عَلَى مَوْلَاهُ فَبَكَى سُلَيْمَانُ وَقَالَ لَيْتَ شِعْرِي مَا لَنَا عِنْدَ اللَّهِ قَالَ اعْرِضْ عَمَلَكَ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ قَالَ وَأَيُّ مَكَانٍ أَجِدُهُ قَالَ { إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِي نَعِيمٍ وَإِنَّ الْفُجَّارَ لَفِي جَحِيمٍ } قَالَ سُلَيْمَانُ فَأَيْنَ رَحْمَةُ اللَّهِ يَا أَبَا حَازِمٍ قَالَ أَبُو حَازِمٍ { رَحْمَةَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنْ الْمُحْسِنِينَ } قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ يَا أَبَا حَازِمٍ فَأَيُّ عِبَادِ اللَّهِ أَكْرَمُ قَالَ أُولُو الْمُرُوءَةِ وَالنُّهَى قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ فَأَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ أَبُو حَازِمٍ أَدَاءُ الْفَرَائِضِ مَعَ اجْتِنَابِ الْمَحَارِمِ قَالَ سُلَيْمَانُ فَأَيُّ الدُّعَاءِ أَسْمَعُ قَالَ أَبُو حَازِمٍ دُعَاءُ الْمُحْسَنِ إِلَيْهِ لِلْمُحْسِنِ قَالَ فَأَيُّ الصَّدَقَةِ أَفْضَلُ قَالَ لِلسَّائِلِ الْبَائِسِ وَجُهْدُ الْمُقِلِّ لَيْسَ فِيهَا مَنٌّ وَلَا أَذًى قَالَ فَأَيُّ الْقَوْلِ أَعْدَلُ قَالَ قَوْلُ الْحَقِّ عِنْدَ مَنْ تَخَافُهُ أَوْ تَرْجُوهُ قَالَ فَأَيُّ الْمُؤْمِنِينَ أَكْيَسُ قَالَ رَجُلٌ عَمِلَ بِطَاعَةِ اللَّهِ وَدَلَّ النَّاسَ عَلَيْهَا قَالَ فَأَيُّ الْمُؤْمِنِينَ أَحْمَقُ قَالَ رَجُلٌ انْحَطَّ فِي هَوَى أَخِيهِ وَهُوَ ظَالِمٌ فَبَاعَ آخِرَتَهُ بِدُنْيَا غَيْرِهِ قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ أَصَبْتَ فَمَا تَقُولُ فِيمَا نَحْنُ فِيهِ قَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَوَ تُعْفِينِي قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ لَا وَلَكِنْ نَصِيحَةٌ تُلْقِيهَا إِلَيَّ قَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ آبَاءَكَ قَهَرُوا النَّاسَ بِالسَّيْفِ وَأَخَذُوا هَذَا الْمُلْكَ عَنْوَةً عَلَى غَيْرِ مَشُورَةٍ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَلَا رِضَاهُمْ حَتَّى قَتَلُوا مِنْهُمْ مَقْتَلَةً عَظِيمَةً فَقَدْ ارْتَحَلُوا عَنْهَا فَلَوْ أُشْعِرْتَ مَا قَالُوا وَمَا قِيلَ لَهُمْ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَائِهِ بِئْسَ مَا قُلْتَ يَا أَبَا حَازِمٍ قَالَ أَبُو حَازِمٍ كَذَبْتَ إِنَّ اللَّهَ أَخَذَ مِيثَاقَ الْعُلَمَاءِ لَيُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا يَكْتُمُونَهُ قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ فَكَيْفَ لَنَا أَنْ نُصْلِحَ قَالَ تَدَعُونَ الصَّلَفَ وَتَمَسَّكُونَ بِالْمُرُوءَةِ وَتَقْسِمُونَ بِالسَّوِيَّةِ قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ كَيْفَ لَنَا بِالْمَأْخَذِ بِهِ قَالَ أَبُو حَاَزِمٍ تَأْخُذُهُ مِنْ حِلِّهِ وَتَضَعُهُ فِي أَهْلِهِ قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ هَلْ لَكَ يَا أَبَا حَازِمٍ أَنْ تَصْحَبَنَا فَتُصِيبَ مِنَّا وَنُصِيبَ مِنْكَ قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ وَلِمَ ذَاكَ قَالَ أَخْشَى أَنْ أَرْكَنَ إِلَيْكُمْ شَيْئًا قَلِيلًا فَيُذِيقَنِي اللَّهُ ضِعْفَ الْحَيَاةِ وَضِعْفَ الْمَمَاتِ قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ ارْفَعْ إِلَيْنَا حَوَائِجَكَ قَالَ تُنْجِينِي مِنْ النَّارِ وَتُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ قَالَ سُلَيْمَانُ لَيْسَ ذَاكَ إِلَيَّ قَالَ أَبُو حَازِمٍ فَمَا لِي إِلَيْكَ حَاجَةٌ غَيْرُهَا قَالَ فَادْعُ لِي قَالَ أَبُو حَازِمٍ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ سُلَيْمَانُ وَلِيَّكَ فَيَسِّرْهُ لِخَيْرِ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَإِنْ كَانَ عَدُوَّكَ فَخُذْ بِنَاصِيَتِهِ إِلَى مَا تُحِبُّ وَتَرْضَى قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ قَطُّ قَالَ أَبُو حَازِمٍ قَدْ أَوْجَزْتُ وَأَكْثَرْتُ إِنْ كُنْتَ مِنْ أَهْلِهِ وَإِنْ لَمْ تَكُنْ مِنْ أَهْلِهِ فَمَا يَنْفَعُنِي أَنْ أَرْمِيَ عَنْ قَوْسٍ لَيْسَ لَهَا وَتَرٌ قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ أَوْصِنِي قَالَ سَأُوصِيكَ وَأُوجِزُ عَظِّمْ رَبَّكَ وَنَزِّهْهُ أَنْ يَرَاكَ حَيْثُ نَهَاكَ أَوْ يَفْقِدَكَ حَيْثُ أَمَرَكَ فَلَمَّا خَرَجَ مِنْ عِنْدِهِ بَعَثَ إِلَيْهِ بِمِائَةِ دِينَارٍ وَكَتَبَ إِلَيْهِ أَنْ أَنْفِقْهَا وَلَكَ عِنْدِي مِثْلُهَا كَثِيرٌ قَالَ فَرَدَّهَا عَلَيْهِ وَكَتَبَ إِلَيْهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أُعِيذُكَ بِاللَّهِ أَنْ يَكُونَ سُؤَالُكَ إِيَّايَ هَزْلًا أَوْ رَدِّي عَلَيْكَ بَذْلًا وَمَا أَرْضَاهَا لَكَ فَكَيْفَ أَرْضَاهَا لِنَفْسِي وَكَتَبَ إِلَيْهِ إِنَّ مُوسَى بْنَ عِمْرَانَ لَمَّا وَرَدَ مَاءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهَا رِعَاءً يَسْقُونَ وَوَجَدَ مِنْ دُونِهِمْ جَارِيَتَيْنِ تَذُودَانِ فَسَأَلَهُمَا فَقَالَتَا { لَا نَسْقِي حَتَّى يُصْدِرَ الرِّعَاءُ وَأَبُونَا شَيْخٌ كَبِيرٌ فَسَقَى لَهُمَا ثُمَّ تَوَلَّى إِلَى الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ إِنِّي لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ } وَذَلِكَ أَنَّهُ كَانَ جَائِعًا خَائِفًا لَا يَأْمَنُ فَسَأَلَ رَبَّهُ وَلَمْ يَسْأَلْ النَّاسَ فَلَمْ يَفْطِنْ الرِّعَاءُ وَفَطِنَتْ الْجَارِيتَانِ فَلَمَّا رَجَعَتَا إِلَى أَبِيهِمَا أَخْبَرَتَاهُ بِالْقِصَّةِ وَبِقَوْلِهِ فَقَالَ أَبُوهُمَا وَهُوَ شُعَيْبٌ هَذَا رَجُلٌ جَائِعٌ فَقَالَ لِإِحْدَاهُمَا اذْهَبِي فَادْعِيهِ فَلَمَّا أَتَتْهُ عَظَّمَتْهُ وَغَطَّتْ وَجْهَهَا وَقَالَتْ { إِنَّ أَبِي يَدْعُوكَ لِيَجْزِيَكَ أَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَا } فَشَقَّ عَلَى مُوسَى حِينَ ذَكَرَتْ { أَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَا } وَلَمْ يَجِدْ بُدًّا مِنْ أَنْ يَتْبَعَهَا إِنَّهُ كَانَ بَيْنَ الْجِبَالِ جَائِعًا مُسْتَوْحِشًا فَلَمَّا تَبِعَهَا هَبَّتْ الرِّيحُ فَجَعَلَتْ تَصْفِقُ ثِيَابَهَا عَلَى ظَهْرِهَا فَتَصِفُ لَهُ عَجِيزَتَهَا وَكَانَتْ ذَاتَ عَجُزٍ وَجَعَلَ مُوسَى يُعْرِضُ مَرَّةً وَيَغُضُّ أُخْرَى فَلَمَّا عِيلَ صَبْرُهُ نَادَاهَا يَا أَمَةَ اللَّهِ كُونِي خَلْفِي وَأَرِينِي السَّمْتَ بِقَوْلِكِ ذَا فَلَمَّا دَخَلَ عَلَى شُعَيْبٍ إِذَا هُوَ بِالْعَشَاءِ مُهَيَّأً فَقَالَ لَهُ شُعَيْبٌ اجْلِسْ يَا شَابُّ فَتَعَشَّ فَقَالَ لَهُ مُوسَى أَعُوذُ بِاللَّهِ فَقَالَ لَهُ شُعَيْبٌ لِمَ أَمَا أَنْتَ جَائِعٌ قَالَ بَلَى وَلَكِنِّي أَخَافُ أَنْ يَكُونَ هَذَا عِوَضًا لِمَا سَقَيْتُ لَهُمَا وَإِنَّا مِنْ أَهْلِ بَيْتٍ لَا نَبِيعُ شَيْئًا مِنْ دِينِنَا بِمِلْءِ الْأَرْضِ ذَهَبًا فَقَالَ لَهُ شُعَيْبٌ لَا يَا شَابُّ وَلَكِنَّهَا عَادَتِي وَعَادَةُ آبَائِي نُقْرِي الضَّيْفَ وَنُطْعِمُ الطَّعَامَ فَجَلَسَ مُوسَى فَأَكَلَ فَإِنْ كَانَتْ هَذِهِ الْمِائَةُ دِينَارٍ عِوَضًا لِمَا حَدَّثْتُ فَالْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ فِي حَالِ الِاضْطِرَارِ أَحَلُّ مِنْ هَذِهِ وَإِنْ كَانَ لِحَقٍّ لِي فِي بَيْتِ الْمَالِ فَلِي فِيهَا نُظَرَاءُ فَإِنْ سَاوَيْتَ بَيْنَنَا وَإِلَّا فَلَيْسَ لِي فِيهَا حَاجَةٌ

Egblɔ na mí [Ya’qub bin Ibrahim] gblɔ na mí [Muhammad bin Umar bin Al Kumait] gblɔ na mí [Ali bin Wahab Al Hamdani] gblɔ na mí [Adl Dlahak bin Musa] be yegblɔ be: ‘Sulaiman bin ‘Abdul Malik to du si nye Medina me eye wòdi be yeayi du si nye Mecca me, emegbe enɔ Medina ŋkeke geɖe, emegbe egblɔ be: 'Ðe ame aɖe le Medina si do go Nyagblɔɖila sallallahu 'alaihi wa sallam ƒe zɔhɛwo dometɔ ɖeka kpɔa? ', woɖo eŋu be: 'Ẽ, Abu Hazim, O emirul mu'minin'. Emegbe edɔ ame aɖe be wòava kplɔ Abu Hazim vɛ. Esi Abu Hazim ɖo Sulaiman bin'Abdul Malik gbɔ la. Sulaiman bia be: ‘O Abu Hazim, gɔmesese kae le wò nɔnɔme kpui la ŋu? ', [Abu Hazim] ɖo eŋu be: 'O amirul mu`minin, nɔnɔme kpui ka ƒomevie nèkpɔ tso gbɔnye? ', eɖo eŋu be: 'Enyo, mekpɔ Medinatɔwo wole go dom kplim, gake miedi be yewoakpɔm o'. Emegbe eɖo eŋu be: 'O emirul mu`minin, mele gbe dom ɖa be Allah subhanallahu wa ta'ala nakpɔ tawò tso nusi medzɔ ŋutɔŋutɔ o gbɔgblɔ me, mènya do ŋgɔ na egbe o eye nyemekpɔ wò kpɔ -do ŋgɔ-'. Dhahak bin Musa gblɔ be: ‘Ekema Sulaiman trɔ ɖe Muhammad bin Shihab Az Zuhri ŋu’, gblɔ be: ‘Shaykh sia, -Abu Hazim-, eƒe nya le eteƒe eye nye hã mesɔ’, Sulaiman gblɔ be: ‘O Abu Hazim, nukatae míelé fu ku? ', Eɖo eŋu be: 'Elabena míegblẽa Agbegbe eye míetua xexeame, eyata mielé fui be yewoaʋu tso ŋgɔyiyi me ayi tsɔtsrɔ̃ me'. Sulaiman ɖo eŋu be: ‘Èto nyateƒe, O Abu Hazim, aleke míawɔ adze ŋgɔ Allah subhanallahu wa ta’ala etsɔ? ', eɖo eŋu be: 'Le ame nyui gome la, evaa Allah subhanallahu wa ta'ala gbɔ abe amesi mekpɔ eƒe ƒomea o ɣeyiɣi didi aɖe ene, esime ame vɔ̃ɖi ya, ele abe kluvi si ƒua du yia eƒe aƒetɔ gbɔ ene'. Esi Sulayman se nya siawo la, efa avi la, ebia be: ‘Meka atam be, nukae nye míaƒe nuɖuɖu na Allah subhanallahu wa ta’ala? ', Eɖo eŋu be: 'Trɔ wò dɔwɔwɔwo ɖe Allah ƒe Agbalẽ subhanallahu wa ta'ala nu.' Emegbe ebia be: ‘Kpukpui ka mee mate ŋu akpɔe le? ', eɖo eŋu be: 'INNAL `ABRARA LAFII NA'IM, WA INNAL FUJJARA LAFII JAHIIM' -ame siwo tsɔ wo ɖokui na ŋutɔ la anɔ dziƒo si yɔ fũ kple vivisese vavã, eye amesiwo meɖoa to o la anɔ dzomavɔ me vavã- -Qs. Al Infithar: Ƒe 13, 14-. Sulaiman gabia ake be: ‘Afikae Allah subhanallahu wa ta’ala ƒe nublanuikpɔkpɔ le? ', eɖo eŋu be: 'Allah subhanallahu wa ta'ala ƒe amenuveve te ɖe amesiwo tsɔ wo ɖokui na ŋu wu', Sulaiman bia be: 'O Abu hazim, amekae nye Allah subhanallahu wa ta'ala ƒe dɔla bubumetɔ? ’, eɖo eŋu be: ‘Ame siwo si amegbetɔ ƒe seselelãme le eye susu le wo si’, Salomo bia be: ‘Nu kae nye nu vevitɔ kekeake? ’, Abu Hazim ɖo eŋu be: ‘Esi wòle agbanɔamedziwo dzi wɔm esime wògblẽ nusiwo katã ŋu wode se ɖo ɖi’, Sulaiman yi edzi bia be: ‘Gbedodoɖa kae wosena wu? ', Abu Hazim ɖo eŋu be: 'Amesiwo wona nɔnɔme nyuiwo ƒe gbedodoɖa nye na amesi naa nɔnɔme nyui', egabia ake be: ‘Nukae nye dɔmenyonyo vevitɔ kekeake? ’, eɖo eŋu be: ‘Dɔmenyonunana na nubiala siwo hiã tu vevie eye wonaa nunana amesiwo si nu ʋɛ aɖewo koe le evɔ womegbɔa woƒe nɔnɔme nyuiwo ŋu o eye nya veamewo mele wo si o’, egabia ake be: ‘Nya kawoe nyo wu? ’, eɖo eŋu be: ‘Gblɔ nyateƒe tso amesiwo nèvɔ̃na na alo amesiwo nèle mɔ kpɔm na ŋu’, egabia ake be: ‘Amekae nye xɔsetɔ dzeaɖaŋu? ', eɖo eŋu be: 'Ame si ɖoa to Allah subhanallahu wa ta'ala eye wòfiaa toɖoɖo ma amewo', ebia be: 'Amekae nye xɔsetɔ bometsila? ', eɖo eŋu be: 'Ame si dze anyi - bɔbɔ eɖokui - ɖe nɔvia madzɔmadzɔ ƒe didiwo te la, edzraa eƒe agbenɔnɔ le ku megbe na ame bubu ƒe xexe'. Salomo gblɔ nɛ be: ‘Èto nyateƒe, nukae nèsusu tso nɔnɔme si me míele fifia ŋu? ', eɖo eŋu be: 'O emirul mu`minin, ètsɔe kem? ’, Sulaiman ɖo eŋu be: ‘Ao, gake le nyateƒe me la, aɖaŋuɖoɖo si nètsɔ ƒu gbe ɖe dzinye lae nye ema! ', Abu Hazim gblɔ be: 'O emirul mu`minin, tɔgbuiwòwo te amewo ɖe anyi kple yi, eye woxɔ ŋusẽ sesẽe esi womebia gbe Moslemtɔwo o eye womebia woƒe lɔlɔ̃nu o, vaseɖe esime wo - tɔgbuiwòwo - wu wo kple amewuwu gã - mass - eye le nyateƒe me la, wodzo, Ohhh,,,,, ne ɖe nèse nusi wogblɔ eye nèɖe ɖeklemi wo ko! ''. Caliph ƒe aɖaŋuɖoha me tɔ ɖeka gblɔ nɛ be: ‘Aleke gbegbe wò nyawo gblẽe nye si, O Abu Hazim’, Abu Hazim ɖo eŋu be: ‘Èda alakpa, Allah subhanallahu wa ta’ala xɔ nubabla la le agbalẽnyalagãwo si` ale be woaɖe eme na amewo eye womaɣlae vie o’, Sulaiman gblɔ nɛ be: ‘Aleke míawɔ aɖɔe ɖo? ’, eɖo eŋu be: ‘Teƒe ɖa tso aʋatsokaka gbɔ eye amegbetɔ ƒe kpekpeɖeŋunana ƒe nɔnɔme nafia mɔ mí eye vovototodedeameme maganɔ anyi o’, Sulaiman gabia ake be: ‘Aleke míawɔ atsɔ esia ade dɔwɔwɔ me? ', Abu Hazim ɖo eŋu be: 'Miexɔe tso nusiwo le se nu me eye mietsɔe de amesiwo dze be woaxɔe la dzi'. Sulayman gblɔ nɛ be: ‘O Abu Hazim, ɖe nèlɔ̃ be yeakplɔ mí ɖo, ale be nàte ŋu aɖɔ míaƒe vodadawo ɖo eye míawo hã míaɖɔ tɔwò ɖoa? ', egblɔ be: 'Medi sitsoƒe le Allah subhanallahu wa ta'ala gbɔ', Sulaiman bia be: 'Nukatae wòle be wòanɔ alea? ', eɖo eŋu be: 'Esi mele vɔvɔ̃m be madi be manɔ akpa dzi na wò vie gɔ̃ hã ta la, kakaɖedzitɔe la, Allah subhanallahu wa ta'ala azi agbe ƒe gbɔdzɔgbɔdzɔ kple ɖokuigbɔdzɔ le ku me toto ɖe dzinye', Sulayman gblɔ nɛ be: 'Gblɔe na mí - nukae nye wò nuhiahiãwo? ', eɖo eŋu be: 'Èɖem tso dzomavɔ me eye nètsɔm de dziƒo', Sulaiman ɖo eŋu be: 'Ema menye biabia nam o', Abu Hazim gblɔ be: 'Ne nenemae la, nyemehiã tso gbɔwò o', Sulaiman gblɔ be: 'O Abu Hazim, do gbe ɖa ɖe tanye! ', Abu Hazim do gbe ɖa emegbe be: 'O Allah, ne Sulayman nye Wò dzɔla la, na wòanɔ bɔbɔe nɛ hena xexeame ƒe nyonyo kple agbenɔnɔ le ku megbe, eye ne enye Wò futɔ la, he eƒe ta yi mɔ si dzi nèlɔ̃ eye nèda asi ɖo la dzi'. Sulaiman bia be: ‘Ema koe nye ema’ Abu Hazim ɖo eŋu be: ‘Meɖe kuku... Meƒo aɖaŋuɖoɖo sia nu ƒu kpuie eye megblɔ nya geɖe, mele mɔ kpɔm be ènye amesiwo se nye aɖaŋuɖoɖo gɔme la dometɔ ɖeka, ne menye nenema o la, viɖe kae le ŋunye be matsɔ aŋutrɔwo aƒu gbe tso akplɔ si me ka mele o me’. Salomo gblɔ nam be: ‘Ðo aɖaŋu nam! ', eɖo eŋu be: 'Medi be maɖo aɖaŋu na wò kple aɖaŋuɖoɖo kpui aɖe be: Do wò Mawu ɖe dzi, eye nàkɔe, elabena Ekpɔa wò le eƒe nɔƒe si wòzã tsɔ xe mɔ na wò la me, eye ate ŋu atsa ŋku le ŋuwò le afisi wòde se na wò le'. Esi Sualiman bin Abdul Malik do tso Abu Hazim ƒe akpa dzi la, eɖo dinar alafa ɖeka ɖee eye wòŋlɔ lɛta aɖe si gblɔ be: ‘Zã ga la eye àgaxɔ ga home ma ke tso gbɔnye kokoko’, nuŋlɔla la gblɔ be: ‘Abu Hazim trɔ ga la eye wòŋlɔ lɛta si gblɔ be: ‘O Amirul Mu’minin, mele takpɔkpɔ dim tso Allah subhanallahu wa ta’ala gbɔ na wò ne wò biabia tso gbɔnye le dzɔdzɔe fefenya alo nye ŋuɖoɖoe nye vɔsasa. Nane si nyemaɖe asi le eŋu o, aleke mawɔ atsɔe ana ɖe ɖokuinye ta?'', eye wòŋlɔ lɛta nɛ be: 'Musa bin Imran 'alaihissalam ma esi wòva ɖo tsidzɔƒewo le Madyan-nyigba dzi, afimae wòdo go ameha aɖe si nɔ tsi dem woƒe lãhawo, ekpɔ le ameha la megbe be nyɔnu eve nɔ woƒe lãhawo blam, emegbe ebia wo ame evea siaa, wo ame evea siaa ɖo eŋu be: 'Míate ŋu de tsi míaƒe lãhawo o.' vaseɖe esime alẽkplɔlawo tsɔ woƒe lãhawo va aƒeme, esime fofo míenye dzila tsitsiwo’, Musa ‘ŋutifafa nanɔ edzi na tsi lãwo -wo ame evea siaa- kple susu be yeakpe ɖe wo ŋu. Eyi ɖabe ɖe eɖokui dzi esime wònɔ gbe dom ɖa be: ‘Oo nye Aƒetɔ, mehiã nu nyui aɖe ŋutɔŋutɔ si Nèɖiɖi ɖe gbɔnye’, esia nye esi dɔ nɔ ewum eye wònɔ vɔvɔ̃ ƒe nɔnɔme me eye mese le eɖokui me be yele dedie o, edo gbe ɖa na eƒe Aƒetɔ eye mebia amegbetɔwo o. Alẽkplɔlawo metsɔ ɖeke le eme o gake nyɔnu eveawo ya lé to ɖe eŋu,’ esi wotrɔ yi wo fofo gbɔ la, wogblɔ eƒe ŋutinya kple nya si wògblɔ nɛ, emegbe fofoa - Shu’aib - gblɔ be: ‘Ŋutsu aɖe si dɔ le wuwum’, emegbe egblɔ na vianyɔnuvi eveawo dometɔ ɖeka be: ‘Yɔe!’, esi wò - Musa - do goe la, ede bubu Musa ŋu eye wòtsyɔ mo, eye wògblɔ be: ‘Fofonye yɔ wò be nàva ɖo eteƒe na wò ɖe wò dɔmenyonyo ta le tsidede míaƒe lãhawo me’. Esesẽ na Musa 'ŋutifafa nanɔ edzi esi nyɔnua ƒo nu tso teƒeɖoɖo si woakpɔ le tsidede lãhawo ta ŋu, gake mekpɔ mɔ bubu aɖeke wu be wòadze eyome o, elabena dɔ wui vevie le togbɛwo dome.' Esi wòdze eyome la, ya sesẽ aɖe ƒoe ale be wòtsɔ eƒe awuwo lé ɖe eƒe akɔta, emegbe Musa 'alaihissalam kpɔ eƒe akɔta ƒe ƒoƒo eye wònye nyɔnu si ƒe akɔta lolo, ale be Musa 'alaihissalam trɔ ɣeaɖeɣi eye wòɖiɖi eƒe ŋkume zi ɖeka esi eƒe dzigbɔɖi gbɔdzɔ la, eyɔe be: 'O Allah ƒe dɔla subhanallahu wa ta'ala, zɔ le megbenye eye fia mɔm kple nya siawo’, Esi wòva ɖo eye wòdo go Syu’aib eye wodzra fiẽnuɖuɖu ɖo nɛ la, Syu’aib gblɔ nɛ be: ‘Ànɔ dedie’. Musa 'alaihissalam gblɔ nɛ be: 'Mele sitsoƒe dim le Allah subhanallahu wa ta'ala gbɔ', Shu'aib bia be: 'Nukatae?, dɔ mele wuwòm oa? ’, eɖo eŋu be: ‘Ẽ, gake mele vɔvɔ̃m be esia nye fetu na tsi nana woƒe lãha eveawo, eye menye ƒome aɖe si medzraa míaƒe subɔsubɔha aɖeke ɖe anyigba bliboa ƒe sika ta o la me tɔ’, Shu’aib gblɔ nɛ be: ‘Ao, ɖekakpui! Gake esia nye nye kɔnu kple tɔgbuinyewo tɔ, míewɔa amedzro na amedzrowo eye míena nuɖuɖu wo, emegbe Musa 'ŋutifafa nanɔ edzi bɔbɔ nɔ anyi heɖu nu.' Ne dinar alafa sia nye nusi dzɔ la teƒeɖoɖo la, woɖe mɔ ɖe lãgbalẽ, ʋu, kple haƒoƒo le nɔnɔme si wozi ɖe ame dzi me ŋu wu ga sia, eye ne wotsɔ ga la de Baitul Maal la, dɔdzikpɔlawo le asinye. Esiae nye ne èdi be yeakpɔ nyaa gbɔ le mía dome, eye ne menye nenema o la, nye hã nyemehiã ga la o.’ ' .

Hadith

Imam Darimi : 646

أَخْبَرَنَا أَبُو عُثْمَانَ الْبَصْرِيُّ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُسْلِمٍ الْقَسْمَلِيِّ أَخْبَرَنَا زَيْدٌ الْعَمِّيُّ عَنْ بَعْضِ الْفُقَهَاءِ أَنَّهُ قَالَ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ اعْمَلْ بِعِلْمِكَ وَأَعْطِ فَضْلَ مَالِكَ وَاحْبِسْ الْفَضْلَ مِنْ قَوْلِكَ إِلَّا بِشَيْءٍ مِنْ الْحَدِيثِ يَنْفَعُكَ عِنْدَ رَبِّكَ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ إِنَّ الَّذِي عَلِمْتَ ثُمَّ لَمْ تَعْمَلْ بِهِ قَاطِعٌ حُجَّتَكَ وَمَعْذِرَتَكَ عِنْدِ رَبِّكَ إِذَا لَقِيتَهُ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ إِنَّ الَّذِي أُمِرْتَ بِهِ مِنْ طَاعَةِ اللَّهِ لَيَشْغَلُكَ عَمَّا نُهِيتَ عَنْهُ مِنْ مَعْصِيَةِ اللَّهِ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ لَا تَكُونَنَّ قَوِيًّا فِي عَمَلِ غَيْرِكَ ضَعِيفًا فِي عَمَلِ نَفْسِكَ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ لَا يَشْغَلَنَّكَ الَّذِي لِغَيْرِكَ عَنْ الَّذِي لَكَ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ جَالِسْ الْعُلَمَاءَ وَزَاحِمْهُمْ وَاسْتَمِعْ مِنْهُمْ وَدَعْ مُنَازَعَتَهُمْ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ عَظِّمْ الْعُلَمَاءَ لِعِلْمِهِمْ وَصَغِّرْ الْجُهَّالَ لِجَهْلِهِمْ وَلَا تُبَاعِدْهُمْ وَقَرِّبْهُمْ وَعَلِّمْهُمْ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ لَا تُحَدِّثْ بِحَدِيثٍ فِي مَجْلِسٍ حَتَّى تَفْهَمَهُ وَلَا تُجِبْ امْرَأً فِي قَوْلِهِ حَتَّى تَعْلَمَ مَا قَالَ لَكَ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ لَا تَغْتَرَّ بِاللَّهِ وَلَا تَغْتَرَّ بِالنَّاسِ فَإِنَّ الْغِرَّةَ بِاللَّهِ تَرْكُ أَمْرِهِ وَالْغِرَّةَ بِالنَّاسِ اتِّبَاعُ أَهْوَائِهِمْ وَاحْذَرْ مِنْ اللَّهِ مَا حَذَّرَكَ مِنْ نَفْسِهِ وَاحْذَرْ مِنْ النَّاسِ فِتْنَتَهُمْ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ إِنَّهُ لَا يَكْمُلُ ضَوْءُ النَّهَارِ إِلَّا بِالشَّمْسِ كَذَلِكَ لَا تَكْمُلُ الْحِكْمَةُ إِلَّا بِطَاعَةِ اللَّهِ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ إِنَّهُ لَا يَصْلُحُ الزَّرْعُ إِلَّا بِالْمَاءِ وَالتُّرَابِ كَذَلِكَ لَا يَصْلُحُ الْإِيمَانُ إِلَّا بِالْعِلْمِ وَالْعَمَلِ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ كُلُّ مُسَافِرٍ مُتَزَوِّدٌ وَسَيَجِدُ إِذَا احْتَاجَ إِلَى زَادِهِ مَا تَزَوَّدَ وَكَذَلِكَ سَيَجِدُ كُلُّ عَامِلٍ إِذَا احْتَاجَ إِلَى عَمَلِهِ فِي الْآخِرَةِ مَا عَمِلَ فِي الدُّنْيَا يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ إِذَا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَحُضَّكَ عَلَى عِبَادَتِهِ فَاعْلَمْ أَنَّهُ إِنَّمَا أَرَادَ أَنْ يُبَيِّنَ لَكَ كَرَامَتَكَ عَلَيْهِ فَلَا تَحَوَّلَنَّ إِلَى غَيْرِهِ فَتَرْجِعَ مِنْ كَرَامَتِهِ إِلَى هَوَانِهِ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِنْ تَنْقُلْ الْحِجَارَةَ وَالْحَدِيدَ أَهْوَنُ عَلَيْكَ مِنْ أَنْ تُحَدِّثَ مَنْ لَا يَعْقِلُ حَدِيثَكَ وَمَثَلُ الَّذِي يُحَدِّثُ مَنْ لَا يَعْقِلُ حَدِيثَهُ كَمَثَلِ الَّذِي يُنَادِي الْمَيِّتَ وَيَضَعُ الْمَائِدَةَ لِأَهْلِ الْقُبُورِ

Woka nya ta na mí [Abu Uthman Al Bashri] tso [Abdul Aziz bin Muslim Al Qasmali] ka nya ta na mí [Zaid Al ‘Ammi] tso [fiqh agbalẽnyala geɖewo] gbɔ, egblɔ be: ‘O sidzedzetɔwo, miwɔ miaƒe sidzedze ŋudɔ, mitsɔ miaƒe kesinɔnuwo ƒe agbɔsɔsɔ si sɔ gbɔ la na, eye mialé miaƒe nya siwo gbɔ eme la ɖe megbe negbe nuƒoƒo vi aɖe ko, aɖe vi na mi le miaƒe Aƒetɔ la ŋkume. Oo sidzedzetɔwo, nane si mienya gake miewɔna o la atso miaƒe nyaʋiʋliwo kple taflatsɛdodowo kple miaƒe Aƒetɔ ne miedo go Eyama. Oo sidzedze ƒe ame, toɖoɖo Allah abe alesi wode se na wò ene la xe mɔ na wò ŋutɔŋutɔ tso tomaɖomaɖo Allah si ŋu wode se ɖo na wò la me. Oo sidzedzetɔwo, miganye ame sesẽ si léa ŋku ɖe ame bubuwo ƒe nuwɔnawo ŋu o, ke boŋ wò ŋutɔ gbɔdzɔ le -nuwɔna aɖewo- wɔwɔ me na ɖokuiwò. Oo sidzedzetɔwo, migana nusi le ame bubuwo si nana miaŋlɔ nusi le mia si be o. Mi sidzedzetɔwo, miƒo nu kple `ulamatɔwo, mitsaka kpli wo eye miɖo to woƒe nyawo eye migatsi tre ɖe wo ŋu o. Oo sidzedzetɔwo, mido agbalẽnyalagãwo ɖe dzi ɖe woƒe sidzedze ta eye migade bubu bometsilawo ŋu le woƒe bometsitsi ta o, gake miganɔ adzɔge tso wo gbɔ o, ke boŋ miate ɖe wo ŋu eye miafia nu wo. Oo sidzedzetɔwo, migadzro hadith aɖe me le takpekpe aɖe me o vaseɖe esime miase egɔme ŋutɔŋutɔ, eye migaɖo amewo ƒe biabiawo ŋu o vaseɖe esime mianya nusi tututu gblɔm wole na mi. Mi sidzedzetɔwo, migana Allah naflu mi o eye amegbetɔwo hã megaflu mi o. Allah ble ame fia be woaɖe asi le Eƒe sededewo ŋu, eye amegbetɔwo ƒe ameflunu fia be woadze woƒe didiwo yome. Mivɔ̃ Allah le nusiwo katã me wòkpe mi le be miavɔ̃ ye me, eye miƒo asa na amewo le woƒe ameŋugblẽnyawo ta. O sidzedzetɔwo, ŋkeke ƒe keklẽ mede blibo o negbe ɣea koe, eye nunya hã mede blibo o negbe to toɖoɖo Allah subhanallahu wa ta'ala me ko. Oo sidzedzetɔwo, numiemiewo menyo o negbe tsi kple anyigba ko, eye xɔse hã menyo o negbe sidzedze kple dɔwɔwɔwo ko. Oo sidzedzetɔ, ele be mɔzɔla ɖesiaɖe nadzra ɖo, eye wòaxɔ eƒe nuɖuɖu ne ehiã wo, kpakple ame sia ame si wɔa dɔ nyuiwo hã, le ku megbe la, akpɔ nusi wòwɔ le xexe sia me ne ehiã eƒe dɔwɔwɔwo. Oo sidzedzetɔwo, ne Allah subhanallahu wa ta'ala di be yeade dzi ƒo na mi be miade ta agu nɛ la, minyae be edi be yeaɖe yeƒe yayrawo afia ɖe mia ŋu, ekema migahe wo ɖe ame bubu si menye Eya o gbɔ o, ale be miaɖe asi le Eƒe ŋutikɔkɔe ŋu eye ɖe ema teƒe la, miaxɔ agbe ƒe ŋukpe. Oo sidzedzetɔ, ne èʋuʋu kpe alo gayibɔ la, ele bɔbɔe na wò wu be nàƒo nu kple ame si mexɔ wò nyawo o. Lododo si nye ame si ƒoa nu na ame si mexɔ eƒe nyawo o la le abe amesi yɔa ame kukuwo eye wòtsɔa nuɖugbawo dana na yɔdo me nɔlawo ene’.

Hadith

Imam Darimi : 647

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ سُلَيْمَانَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَنْطَاكِيُّ عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبَّادٍ الْخَوَّاصِ الشَّامِيِّ أَبِي عُتْبَةَ قَالَ أَمَّا بَعْدُ اعْقِلُوا وَالْعَقْلُ نِعْمَةٌ فَرُبَّ ذِي عَقْلٍ قَدْ شُغِلَ قَلْبُهُ بِالتَّعَمُّقِ عَمَّا هُوَ عَلَيْهِ ضَرَرٌ عَنْ الِانْتِفَاعِ بِمَا يَحْتَاجُ إِلَيْهِ حَتَّى صَارَ عَنْ ذَلِكَ سَاهِيًا وَمِنْ فَضْلِ عَقْلِ الْمَرْءِ تَرْكُ النَّظَرِ فِيمَا لَا نَظَرَ فِيهِ حَتَّى لَا يَكُونَ فَضْلُ عَقْلِهِ وَبَالًا عَلَيْهِ فِي تَرْكِ مُنَافَسَةِ مَنْ هُوَ دُونَهُ فِي الْأَعْمَالِ الصَّالِحَةِ أَوْ رَجُلٍ شُغِلَ قَلْبُهُ بِبِدْعَةٍ قَلَّدَ فِيهَا دِينَهُ رِجَالًا دُونَ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ اكْتَفَى بِرَأْيِهِ فِيمَا لَا يَرَى الْهُدَى إِلَّا فِيهَا وَلَا يَرَى الضَّلَالَةَ إِلَّا بِتَرْكِهَا يَزْعُمُ أَنَّهُ أَخَذَهَا مِنْ الْقُرْآنِ وَهُوَ يَدْعُو إِلَى فِرَاقِ الْقُرْآنِ أَفَمَا كَانَ لِلْقُرْآنِ حَمَلَةٌ قَبْلَهُ وَقَبْلَ أَصْحَابِهِ يَعْمَلُونَ بِمُحْكَمِهِ وَيُؤْمِنُونَ بِمُتَشَابِهِهِ وَكَانُوا مِنْهُ عَلَى مَنَارٍ كَوَضَحِ الطَّرِيقِ فَكَانَ الْقُرْآنُ إِمَامَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ إِمَامًا لِأَصْحَابِهِ وَكَانَ أَصْحَابُهُ أَئِمَّةً لِمَنْ بَعْدَهُمْ رِجَالٌ مَعْرُوفُونَ مَنْسُوبُونَ فِي الْبُلْدَانِ مُتَّفِقُونَ فِي الرَّدِّ عَلَى أَصْحَابِ الْأَهْوَاءِ مَعَ مَا كَانَ بَيْنَهُمْ مِنْ الِاخْتِلَافِ وَتَسَكَّعَ أَصْحَابُ الْأَهْوَاءِ بِرَأْيِهِمْ فِي سُبُلٍ مُخْتَلِفَةٍ جَائِرَةٍ عَنْ الْقَصْدِ مُفَارِقَةٍ لِلصِّرَاطِ الْمُسْتَقِيمِ فَتَوَّهَتْ بِهِمْ أَدِلَّاؤُهُمْ فِي مَهَامِهَ مُضِلَّةٍ فَأَمْعَنُوا فِيهَا مُتَعَسِّفِينَ فِي تِيهِهِمْ كُلَّمَا أَحْدَثَ لَهُمْ الشَّيْطَانُ بِدْعَةً فِي ضَلَالَتِهِمْ انْتَقَلُوا مِنْهَا إِلَى غَيْرِهَا لِأَنَّهُمْ لَمْ يَطْلُبُوا أَثَرَ السَّالِفِينَ وَلَمْ يَقْتَدُوا بِالْمُهَاجِرِينَ وَقَدْ ذُكِرَ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَ لِزِيَادٍ هَلْ تَدْرِي مَا يَهْدِمُ الْإِسْلَامَ زَلَّةُ عَالِمٍ وَجِدَالُ مُنَافِقٍ بِالْقُرْآنِ وَأَئِمَّةٌ مُضِلُّونَ اتَّقُوا اللَّهَ وَمَا حَدَثَ فِي قُرَّائِكُمْ وَأَهْلِ مَسَاجِدِكُمْ مِنْ الْغِيبَةِ وَالنَّمِيمَةِ وَالْمَشْيِ بَيْنَ النَّاسِ بِوَجْهَيْنِ وَلِسَانَيْنِ وَقَدْ ذُكِرَ أَنَّ مَنْ كَانَ ذَا وَجْهَيْنِ فِي الدُّنْيَا كَانَ ذَا وَجْهَيْنِ فِي النَّارِ يَلْقَاكَ صَاحِبُ الْغِيبَةِ فَيَغْتَابُ عِنْدَكَ مَنْ يَرَى أَنَّكَ تُحِبُّ غِيبَتَهُ وَيُخَالِفُكَ إِلَى صَاحِبِكَ فَيَأْتِيهِ عَنْكَ بِمِثْلِهِ فَإِذَا هُوَ قَدْ أَصَابَ عِنْدَ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْكُمَا حَاجَتَهُ وَخَفِيَ عَلَى كُلِّ وَاحِدٍ مِنْكُمَا مَا أُتِيَ بِهِ عِنْدَ صَاحِبِهِ حُضُورُهُ عِنْدَ مَنْ حَضَرَهُ حُضُورُ الْإِخْوَانِ وَغَيْبَتُهُ عَلَى مَنْ غَابَ عَنْهُ غَيْبَةُ الْأَعْدَاءِ مَنْ حَضَرَ مِنْهُمْ كَانَتْ لَهُ الْأَثَرَةُ وَمَنْ غَابَ مِنْهُمْ لَمْ تَكُنْ لَهُ حُرْمَةٌ يَفْتِنُ مَنْ حَضَرَهُ بِالتَّزْكِيَةِ وَيَغْتَابُ مَنْ غَابَ عَنْهُ بِالْغِيبَةِ فَيَا لَعِبَادَ اللَّهِ أَمَا فِي الْقَوْمِ مِنْ رَشِيدٍ وَلَا مُصْلِحٍ يَقْمَعُ هَذَا عَنْ مَكِيدَتِهِ وَيَرُدُّهُ عَنْ عِرْضِ أَخِيهِ الْمُسْلِمِ بَلْ عَرَفَ هَوَاهُمْ فِيمَا مَشَى بِهِ إِلَيْهِمْ فَاسْتَمْكَنَ مِنْهُمْ وَأَمْكَنُوهُ مِنْ حَاجَتِهِ فَأَكَلَ بِدِينِهِ مَعَ أَدْيَانِهِمْ فَاللَّهَ اللَّهَ ذُبُّوا عَنْ حُرَمِ أَغْيَابِكُمْ وَكُفُّوا أَلْسِنَتَكُمْ عَنْهُمْ إِلَّا مِنْ خَيْرٍ وَنَاصِحُوا اللَّهَ فِي أُمَّتِكُمْ إِذْ كُنْتُمْ حَمَلَةَ الْكِتَابِ وَالسُّنَّةِ فَإِنَّ الْكِتَابَ لَا يَنْطِقُ حَتَّى يُنْطَقَ بِهِ وَإِنَّ السُّنَّةَ لَا تَعْمَلُ حَتَّى يُعْمَلَ بِهَا فَمَتَى يَتَعَلَّمُ الْجَاهِلُ إِذَا سَكَتَ الْعَالِمُ فَلَمْ يُنْكِرْ مَا ظَهَرَ وَلَمْ يَأْمُرْ بِمَا تُرِكَ وَقَدْ { أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ } اتَّقُوا اللَّهَ فَإِنَّكُمْ فِي زَمَانٍ رَقَّ فِيهِ الْوَرَعُ وَقَلَّ فِيهِ الْخُشُوعُ وَحَمَلَ الْعِلْمَ مُفْسِدُوهُ فَأَحَبُّوا أَنْ يُعْرَفُوا بِحَمْلِهِ وَكَرِهُوا أَنْ يُعْرَفُوا بِإِضَاعَتِهِ فَنَطَقُوا فِيهِ بِالْهَوَى لَمَّا أَدْخَلُوا فِيهِ مِنْ الْخَطَإِ وَحَرَّفُوا الْكَلِمَ عَمَّا تَرَكُوا مِنْ الْحَقِّ إِلَى مَا عَمِلُوا بِهِ مِنْ بَاطِلٍ فَذُنُوبُهُمْ ذُنُوبٌ لَا يُسْتَغْفَرُ مِنْهَا وَتَقْصِيرُهُمْ تَقْصِيرٌ لَا يُعْتَرَفُ بِهِ كَيْفَ يَهْتَدِي الْمُسْتَدِلُّ الْمُسْتَرْشِدُ إِذَا كَانَ الدَّلِيلُ حَائِرًا أَحَبُّوا الدُّنْيَا وَكَرِهُوا مَنْزِلَةَ أَهْلِهَا فَشَارَكُوهُمْ فِي الْعَيْشِ وَزَايَلُوهُمْ بِالْقَوْلِ وَدَافَعُوا بِالْقَوْلِ عَنْ أَنْفُسِهِمْ أَنْ يُنْسَبُوا إِلَى عَمَلِهِمْ فَلَمْ يَتَبَرَّءُوا مِمَّا انْتَفَوْا مِنْهُ وَلَمْ يَدْخُلُوا فِيمَا نَسَبُوا إِلَيْهِ أَنْفُسَهُمْ لِأَنَّ الْعَامِلَ بِالْحَقِّ مُتَكَلِّمٌ وَإِنْ سَكَتَ وَقَدْ ذُكِرَ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ إِنِّي لَسْتُ كُلَّ كَلَامِ الْحَكِيمِ أَتَقَبَّلُ وَلَكِنِّي أَنْظُرُ إِلَى هَمِّهِ وَهَوَاهُ فَإِنْ كَانَ هَمُّهُ وَهَوَاهُ لِي جَعَلْتُ صَمْتَهُ حَمْدًا وَوَقَارًا لِي وَإِنْ لَمْ يَتَكَلَّمْ وَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى { مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْرَاةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوهَا } لَمْ يَعْمَلُوا بِهَا { كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ أَسْفَارًا } كُتُبًا وَقَالَ { خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ } قَالَ الْعَمَلُ بِمَا فِيهِ وَلَا تَكْتَفُوا مِنْ السُّنَّةِ بِانْتِحَالِهَا بِالْقَوْلِ دُونَ الْعَمَلِ بِهَا فَإِنَّ انْتِحَالَ السُّنَّةِ دُونَ الْعَمَلِ بِهَا كَذِبٌ بِالْقَوْلِ مَعَ إِضَاعَةِ الْعَمَلِ وَلَا تَعِيبُوا بِالْبِدَعِ تَزَيُّنًا بِعَيْبِهَا فَإِنَّ فَسَادَ أَهْلِ الْبِدَعِ لَيْسَ بِزَائِدٍ فِي صَلَاحِكُمْ وَلَا تَعِيبُوهَا بَغْيًا عَلَى أَهْلِهَا فَإِنَّ الْبَغْيَ مِنْ فَسَادِ أَنْفُسِكُمْ وَلَيْسَ يَنْبَغِي لِلطَّبِيبِ أَنْ يُدَاوِيَ الْمَرْضَى بِمَا يُبَرِّئُهُمْ وَيُمْرِضُهُ فَإِنَّهُ إِذَا مَرِضَ اشْتَغَلَ بِمَرَضِهِ عَنْ مُدَاوَاتِهِمْ وَلَكِنْ يَنْبَغِي أَنْ يَلْتَمِسَ لِنَفْسِهِ الصِّحَّةَ لِيَقْوَى بِهِ عَلَى عِلَاجِ الْمَرْضَى فَلْيَكُنْ أَمْرُكُمْ فِيمَا تُنْكِرُونَ عَلَى إِخْوَانِكُمْ نَظَرًا مِنْكُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَنَصِيحَةً مِنْكُمْ لِرَبِّكُمْ وَشَفَقَةً مِنْكُمْ عَلَى إِخْوَانِكُمْ وَأَنْ تَكُونُوا مَعَ ذَلِكَ بِعُيُوبِ أَنْفُسِكُمْ أَعْنَى مِنْكُمْ بِعُيُوبِ غَيْرِكُمْ وَأَنْ يَسْتَطْعِمَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا النَّصِيحَةَ وَأَنْ يَحْظَى عِنْدَكُمْ مَنْ بَذَلَهَا لَكُمْ وَقَبِلَهَا مِنْكُمْ وَقَدْ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ رَحِمَ اللَّهُ مَنْ أَهْدَى إِلَيَّ عُيُوبِي تُحِبُّونَ أَنْ تَقُولُوا فَيُحْتَمَلَ لَكُمْ وَإِنْ قِيلَ لَكُمْ مِثْلُ الَّذِي قُلْتُمْ غَضِبْتُمْ تَجِدُونَ عَلَى النَّاسِ فِيمَا تُنْكِرُونَ مِنْ أُمُورِهِمْ وَتَأْتُونَ مِثْلَ ذَلِكَ فَلَا تُحِبُّونَ أَنْ يُوجَدَ عَلَيْكُمْ اتَّهِمُوا رَأْيَكُمْ وَرَأْيَ أَهْلِ زَمَانِكُمْ وَتَثَبَّتُوا قَبْلَ أَنْ تَكَلَّمُوا وَتَعَلَّمُوا قَبْلَ أَنْ تَعْمَلُوا فَإِنَّهُ يَأْتِي زَمَانٌ يَشْتَبِهُ فِيهِ الْحَقُّ وَالْبَاطِلُ وَيَكُونُ الْمَعْرُوفُ فِيهِ مُنْكَرًا وَالْمُنْكَرُ فِيهِ مَعْرُوفًا فَكَمْ مِنْ مُتَقَرِّبٍ إِلَى اللَّهِ بِمَا يُبَاعِدُهُ وَمُتَحَبِّبٍ إِلَيْهِ بِمَا يُغْضِبُهُ عَلَيْهِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى { أَفَمَنْ زُيِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ فَرَآهُ حَسَنًا } الْآيَةَ فَعَلَيْكُمْ بِالْوُقُوفِ عِنْدَ الشُّبُهَاتِ حَتَّى يَبْرُزَ لَكُمْ وَاضِحُ الْحَقِّ بِالْبَيِّنَةِ فَإِنَّ الدَّاخِلَ فِيمَا لَا يَعْلَمُ بِغَيْرِ عِلْمٍ آثِمٌ وَمَنْ نَظَرَ لِلَّهِ نَظَرَ اللَّهُ لَهُ عَلَيْكُمْ بِالْقُرْآنِ فَأْتَمُّوا بِهِ وَأُمُّوا بِهِ وَعَلَيْكُمْ بِطَلَبِ أَثَرِ الْمَاضِينَ فِيهِ وَلَوْ أَنَّ الْأَحْبَارَ وَالرُّهْبَانَ لَمْ يَتَّقُوا زَوَالَ مَرَاتِبِهِمْ وَفَسَادَ مَنْزِلَتِهِمْ بِإِقَامَةِ الْكِتَابِ وَتِبْيَانِهِ مَا حَرَّفُوهُ وَلَا كَتَمُوهُ وَلَكِنَّهُمْ لَمَّا خَالَفُوا الْكِتَابَ بِأَعْمَالِهِمْ الْتَمَسُوا أَنْ يَخْدَعُوا قَوْمَهُمْ عَمَّا صَنَعُوا مَخَافَةَ أَنْ تَفْسُدَ مَنَازِلُهُمْ وَأَنْ يَتَبَيَّنَ لِلنَّاسِ فَسَادُهُمْ فَحَرَّفُوا الْكِتَابَ بِالتَّفْسِيرِ وَمَا لَمْ يَسْتَطِيعُوا تَحْرِيفَهُ كَتَمُوهُ فَسَكَتُوا عَنْ صَنِيعِ أَنْفُسِهِمْ إِبْقَاءً عَلَى مَنَازِلِهِمْ وَسَكَتُوا عَمَّا صَنَعَ قَوْمُهُمْ مُصَانَعَةً لَهُمْ وَقَدْ { أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ } بَلْ مَالَئُوا عَلَيْهِ وَرَقَّقُوا لَهُمْ فِيهِ

[Abdul Malik bin Sulaiman Abu Abdur Rahman Al `Anthaki] ka nya ta na mí tso [`Abbad bin `Abbad Al Khawwash As Syami Abu `Utbah] gbɔ be egblɔ be: ‘Mikpɔ nyuie, zã miaƒe nunya, elabena yayrae wònye. Nunyala nenie tsɔa eƒe dzi ƒoa nu tso nya siwo gblẽa nu le eŋu ŋu tsɔ wu be wòawɔ nusiwo hiãe ŋudɔ, ale be wòaŋlɔe be. Ame ƒe susu ƒe nɔnɔme nyuiwo dometɔ aɖewoe nye be wòaɖe asi le susu tsɔtsɔ ɖe nya siwo mehiã o ŋu ale be eƒe nunya ƒe nɔnɔme nyui nagazu afɔku nɛ o, si nye be, eɖea asi le hoʋiʋli kple ame siwo bɔbɔ ɖe anyi wu le nuwɔna dzɔdzɔewo me ŋu, alo ame aɖe si tsɔa nu yeyewo tsia dzi ɖe eƒe dzi ŋu, si kplɔa amewo ɖo ko le mawusubɔsubɔnyawo me evɔ madze Allah ƒe dɔla ƒe zɔhɛwo yome o (Allah ƒe ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi), alo ɖeko wòsena le eɖokui me be yesɔ gbɔ kple ye ŋutɔ yeƒe nukpɔsusu, si medina mɔfiame o negbe le yeƒe nunya me ko, eye mekpɔa vodada aɖeke o negbe ɖe wògblẽe ɖi, tsɔe be yexɔe tso Qur`an me, evɔ le nyateƒe me la, ebia be woaɖe asi le Qur`an la ŋu. Ðe Qur’an la metsɔla siwo do ŋgɔ, siwo nye eʋlila siwo wɔa muhkam kpukpuiawo eye woxɔ mutashabih kpukpuiawo dzi se oa? Wole xɔ kɔkɔa me abe ablɔdzikaɖi ene, Koran nye Rasulullah sallallaahu’alahi wa sallam ƒe imam, esime Rasulullah shallahu’alaihi wa sallam nye eƒe zɔhɛwo ƒe imam, eye zɔhɛwo nye ame siwo le wo yome ƒe imam, si nye ame siwo ƒe nyuiwɔwɔ wonya, wonye barometers le woƒe dukɔwo me siwo lɔ̃na be yewoagbe amesiwo doa dzodzro ɖe ŋgɔ togbɔ be masɔmasɔwo le eme hã wo dome. Dzodzro ƒe nu lédzinamewo ƒoa wo ɖokui ɖe woƒe nukpɔsusuwo me, si nye le mɔ vovovowo nu, siwo trana tso taɖodzinua gbɔ le esi woɖe wo ɖokui ɖa tso mɔ dzɔdzɔea gbɔ ta. Woƒe kpeɖodzinyawo kplɔa wo ŋutɔ trana le dzogbenya ɣaɣla aɖe si woble me. Woƒe susu nɔa mɔfiameawo kpɔkpɔ ŋu, eye tɔtɔ kple tɔtɔ yɔ wo me fũ. Ɣesiaɣi si Satana wɔ aʋatsodzixɔse le vodada me la, woʋuna tso aʋatsodzixɔse ɖeka me yia bubu me, elabena womedia mɔfiame tso amesiwo do ŋgɔ na wo gbɔ o eye womedzea muhajirintɔwo ƒe afɔtoƒewo hã o. Wogblɔ le nuŋlɔɖi aɖe si tso Umar (Allah nakpɔ dzidzɔ ɖe eŋu) me be egblɔ na Ziad be: "Ènya nusi he Islam ƒe tsɔtsrɔ̃ vɛa?" Eɖo eŋu be: "Enye agbalẽnyalagãwo ƒe vodadawo, alakpanuwɔlawo ƒe nyaʋiʋliwo ku ɖe Qur'an ŋu, kple imam siwo tra mɔ." Vɔ̃ Allah subhanallahu wa ta'ala, eye nàkpɔ nyuie le nusi dzɔna ɖe wò agbalẽnyalagãwo kple wò mosquewo me tɔwo dzi tso megbedede, namimah, kple zɔzɔ le amewo dome kple mo eve kple aɖe eve me. Le nuŋlɔɖi ɖeka me la, wogblɔ be amesiame si ƒe mo eve le xexe sia me la, mo eve anɔ Dzomavɔ me. Ne akɔtadzela aɖe do go wò la, eƒoa megbe na amesi nèlɔ̃a megbedede, emegbe etrɔna ɖa le ŋuwò be yeayi xɔ̃wò gbɔ eye wòwɔa nenema ke. Ne exɔ nusi wòhiã tso mia dometɔ ɖesiaɖe gbɔ, eye wòɣla nane ɖe mia dometɔ ɖeka la, mena exɔlɔ̃ kemɛa nya o. Eƒe vava le amesi gbɔ wòva gbɔ le abe exɔlɔ̃ ƒe vava ene, gake eƒe dzodzo le xɔlɔ̃ si wògblẽ ɖi gbɔ le abe futɔ ƒe dzodzo ene. Ame sia ame si do goe la, exɔa bubu, eye ame si medo goe o la, mexɔa bubu aɖeke o. Etsɔa bubu blea amesiwo wòdoa goe eye wòtsɔa megbedede si wua ame siwo medoa goe o la ɖua megbe. Oo Allah subhanallahu wa ta’ala ƒe dɔlawo, ɖe dukɔ aɖeke madze si nye mɔfialawo kple ɖɔɖɔɖowɔlawo si ate ŋu axe mɔ na ame sia tɔgbe tso eƒe amebeble me eye wòakpee be wòaʋli ye nɔvi Moslemtɔwo ƒe bubu ta oa? Ne ate ŋu ana woanya ame ma tɔgbi ƒe tameɖoɖo ne eva wo gbɔ gɔ̃ hã la, amekae wɔa nu be yeakpɔ yeƒe nuhiahiãwo ko ale be woaxɔe nyuie, si wɔnɛ be mlɔeba wòxɔa eƒe subɔsubɔha kpakple wo tɔ hã? Oo Allah, Oo Allah! Miʋli miaƒe bubu ta, eye miaxe mɔ na miaƒe aɖe be woagaƒo nu tsi tre ɖe wo ŋu o negbe nyuiwɔwɔ ko. Taflatse miɖo ŋku edzi na mia nɔewo be miasubɔ Allah, vevietɔ miaƒe dukɔ, elabena miawoe nye Agbalẽ - Qur'an - kple Sunnah tsɔlawo. Agbalẽa meƒoa nu o vaseɖe esime wogblɔe, eye Sunnah mateŋu aɖe eɖokui afia o vaseɖe esime wòɖe eɖokui fia. Ne numanyalawo srɔ̃ nu, gake agbalẽnyalagãwo zi ɖoɖoe, womegbe nusi dze ƒã o eye womele ɖoɖo wɔm ɖe nusiwo wogblẽ ɖi ŋu o la, ɖe Allah, Dziƒoʋĩtɔ la, mexɔ nubabla aɖe le amesiwo wotsɔ Agbalẽa na wo la si be wòaɖe eme na amewo eye yemaɣlae oa? Mivɔ̃ Allah, Dziƒoʋĩtɔ la, elabena miele ɣeyiɣi si me wara’ dzi le ɖeɖem kpɔtɔ eye bubu aɖeke mele mia ŋu o la me, eye sidzedze tsɔlawoe nye etsrɔ̃lawo. Wodoa dziku vevie ne wonya be wonye amesiwo bu, woƒoa nu kple dzodzro ne wotsɔ vodadawo de sidzedze me, eye wotroa nyateƒenya siwo wogblẽ ɖi la, emegbe wotrɔnɛ ɖe alakpanya si wowɔna ŋu. Woƒe nuvɔ̃ nye nuvɔ̃ si wometsɔ ke o eye woƒe ɖekematsɔleme nye ɖekematsɔleme si womate ŋu atso afia o, aleke ame siwo le mɔfiafia kple mɔfiafia dim la awɔ akpɔ mɔfiafia ne woƒe mɔfiafia tɔtɔ, wolɔ̃ xexeame eye wolé fu eƒe ame siwo ɖoa ɖoƒe kɔkɔwo ƒe dzidzɔkpɔkpɔ, ale wokplɔa wo ɖo le agbe me eye wotoa vovo tso wo gbɔ kple nyagbɔgblɔ, eye wotsɔa nyawo ʋlia wo ɖokui ta, ale be wotsɔa woƒe nyuiwɔwɔ doa ƒome kplii. Womekɔ kura tso ɖiƒoƒo siwo woɖena ɖa me o, eye womeɖo dzidzenu siwo dzi woanɔ te ɖo akpɔ ŋudzedze ɖe woƒe nuwɔnawo ŋu haɖe o, elabena ame si wɔa nu dzɔdzɔewo vavã la ƒoa nu le mɔ si mele tẽ o nu ne ezi ɖoɖoe gɔ̃ hã. Eye wogblɔ be Allah Ta'ala gblɔ be; Nyemexɔa nunyalawo ƒe nyawo katã o, ke boŋ meléa ŋku ɖe woƒe nɔnɔmewo kple tameɖoɖo nyuiwo ŋu nam. Elabena ame sia ame si ƒe didiwo kple tameɖoɖowo le ŋunye la, mena eƒe ɖoɖoezizi dze kafukafu kple bubu, togbɔ be meƒoa nu o hã. Allah subhanallahu wa ta'ala gblɔ be: 'MATSALULLADZINA HUMMILUT TAURATA TSUMMA LAM YAHMILUUHA KAMATSALIL HIMARI YAHMILUL ASFARA' -Lododo si ku ɖe amesiwo tsɔ Torah la ɖe woƒe abɔta, eye emegbe wometsɔe o -mewɔ dɔ ɖe edzi o- le abe kposɔ si tsɔ agbalẽ ɣiwo- -Qs ene. Al Jumu'ah: 5-, Allah subhanallahu wa ta'ala hã gblɔ be: 'KHUDZU MAA ATAINAAKUM BI QUWWAH' -Milé nusi míetsɔ na mi me ɖe asi sesĩe- -Qs. Al Baqarah: 63, 93, 171-, egblɔ be: ‘Efia be woawɔ dɔ tso nya siwo le eme ŋu, eye womatsɔ nya dzro ko si me nuteƒekpɔkpɔ mele o awɔ Sunnah la dzi o. Elabena Sunnah ƒe dzesidede be enye nya siwo me nuwɔna mele o nye alakpanya kple nyawo, si hã ɖea sidzedze ɖa. Eye mègaɖe ɖeklemi aʋatsodzixɔse be yeatsɔ atsyɔ nu wò tugbedzedze dzi ko to eƒe ŋukpe ɖeɖeɖa me o, elabena aʋatsodzixɔse yomedzelawo ƒe nugbegblẽ medzia wò mawuvɔvɔ̃ ɖe edzi o, eye mègaɖe ɖeklemie le vovototodedeameme ƒe dzideƒonamenu siwo wotsɔna ɖea edzidelawo ŋu ta o, elabena vovototodedeameme nye wò ŋutɔ wò nugbegblẽ, elabena mesɔ be ɖɔktawo natsɔ atike siwo ate ŋu ada dɔlélewo la da dɔ na dɔnɔwo o gake ŋutete le atikeawo hã ŋu hea dɔléle yeyewo vɛ. Elabena ne ɖɔktaa dze dɔ la, vovo menɔa eŋu le dɔlélea ŋu o eye wòŋlɔa wo dada be. Ke hã, esɔ be wòadi lãmesẽ na eɖokui ale be wòate ŋu ada dɔ na dɔnɔawo. Ne èkpɔ kuxi siwo le nɔviwòwo dzi eye wò dzi medzɔ dzi na wò o, abe alesi nèkpɔe ne edzɔ ɖe ɖokuiwò dzi ene eye abe nuxlɔ̃ame tso wò Aƒetɔ gbɔ na wò ene, kple wò dɔmetɔtrɔ na nɔviwòwo. Togbɔ be le nɔnɔme ma me la, anyo na mi be miatsɔ ɖe le mia ŋutɔwo ƒe vodadawo me wu ame bubuwo ƒe vodadawo, eye miaɖo aɖaŋu na mia nɔewo le mia nɔewo dome, eye miana amesi tsɔ aɖaŋuɖoɖoa sa vɔe la nase le eɖokui me be dzɔgbenyui le ye ŋu eye miaxɔe hã. Umar bin Al Khattab radillallahu 'anhu gblɔ be: 'Allah subhanallahu wa ta'ala nakpɔ nublanui na amesi ɖe nye vodadawo fiam.' Èlɔ̃a nuƒoƒo eye amesiwo sea wò la ɖua wo ɖokui dzi hena wò nyonyo, gake ne wogblɔ nya siwo nègblɔ na wò la, edoa dziku na wò. Nu siwo doa dziku na wò la sua asiwò, gake èwɔa nu si wowɔna, ɖe mèlɔ̃a fɔbubu wò oa? ’, Gabu wò nukpɔsusu kple ame siwo nye wò ɣeyiɣia me tɔwo ƒe nukpɔsusuwo ŋu ake. Dzro nyadzɔdzɔwo me gbã hafi nàƒo nu eye nàsrɔ̃e hafi nàwɔ dɔmenyonunana. Elabena le etsɔme la, ɣeyiɣi aɖe ava si me nu nyui atsaka kple alakpa, eye nu nyui - nyui - azu nu gbegblẽ eye nu gbegblẽ azu nyui. Ame nenie tena ɖe Allah subhanallahu w ta'ala ŋu wu gake wotsɔa nusiwo tea wo ɖa ŋutɔŋutɔ tso Eyama gbɔ, eye wodia Eƒe lɔlɔ̃ kple nusiwo doa dziku nɛ. Allah subhanallahu wa ta'ala gblɔ be: 'AFAMAN ZUYYINA LAHU SUU`U 'MALIHI FA RA`AHU HASANA' - Eyata ne ame si wowɔ wòzu abosam - susu be yeƒe dɔa menyo o la ekema exɔe se be dɔa nyo - nenema ke abe ame si abosam meble o ene -? -Qs. Al Fathir: 8-, ele be nàdzudzɔ nya siwo ŋu ɖikeke le vaseɖe esime nyateƒe si me kɔ la nadze na wò kple kpeɖodzi si me kɔ, elabena amesiame si de nu nya siwo menya o me sidzedze manɔmee la, enye nuvɔ̃wɔla, eye amesiame si aku nu me kple tameɖoɖo anukwaretɔe na Allah la, Allah subhanallahu wa ta’ala akpɔe. Ele be nàlé Qur’an la me ɖe asi sesĩe, awɔe imam eye nàkpe -amewo- be woawɔ Qur’an la imam. Ele be nàdi amesiwo do ŋgɔ na wò ƒe dzesiwo le eme. Nenye be ahbarwo -Yuda nunɔlawo- kple saɖagaxɔmenɔlawo -Kristotɔ nunɔlawo- mevɔ̃na be yewoabu yewoƒe bubu kple nusiwo agblẽ nu le yewoƒe nɔƒe ŋu to Agbalẽa kple eƒe numeɖeɖewo me léle ɖe asi me o la, anye ne womatroe ahaɣlae godoo o, gake esi wotsɔ yewoƒe nuwɔnawo tsi tre ɖe Agbalẽa ŋu la, wodze agbagba be yewoadi mɔ siwo dzi yewoato aflu yewoƒe amewo le nuwɔna siwo yewo ŋutɔ yewowɔ ta, elabena wonɔ vɔvɔ̃m be yewoƒe ɖoƒea awɔ woagblẽ nu le wo ŋu, eye amewo anya nu tso woƒe nufitifitiwɔwɔ ŋu, emegbe wotsɔa gɔmeɖeɖe totrowo troa Agbalẽa, eye nusi womate ŋu ahe ɖa o la, woɣlaa, emegbe wozi ɖoɖoe le woawo ŋutɔ ƒe nuwɔnawo ŋu le didi be yewoalé yewoƒe nɔƒe me ɖe asi ta, eye wozi ɖoɖoe le nusi woƒe amewo wɔna esime wole wo ɖokui wɔm abe ɖe wole nu wɔm ene la ŋu. Le ɣeyiɣi sia me la, Allah subhanallahu wa ta'ala wɔ nubabla kple amesiwo wona Agbalẽa ale be woaɖe eme na amegbetɔwo eye womaɣlae o, gake le nyateƒe me la, wolɔ̃na ɖe edzi eye wokpea amegbetɔwo be woabu nya la nu tsɛe.

Hadith

Imam Darimi : 648

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ لَمَّا نُهِينَا أَنْ نَبْتَدِئَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُعْجِبُنَا أَنْ يَقْدُمَ الْبَدَوِيُّ وَالْأَعْرَابِيُّ الْعَاقِلُ فَيَسْأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ عِنْدَهُ فَبَيْنَا نَحْنُ كَذَلِكَ إِذْ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَجَثَا بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ رَسُولَكَ أَتَانَا فَزَعَمَ لَنَا أَنَّكَ تَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي رَفَعَ السَّمَاءَ وَبَسَطَ الْأَرْضَ وَنَصَبَ الْجِبَالَ آللَّهُ أَرْسَلَكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّ رَسُولَكَ زَعَمَ لَنَا أَنَّكَ تَزْعُمُ أَنَّ عَلَيْنَا خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّ رَسُولَكَ زَعَمَ لَنَا أَنَّكَ تَزْعُمُ أَنَّ عَلَيْنَا صَوْمَ شَهْرٍ فِي السَّنَةِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّ رَسُولَكَ زَعَمَ لَنَا أَنَّكَ تَزْعُمُ أَنَّ عَلَيْنَا فِي أَمْوَالِنَا الزَّكَاةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّ رَسُولَكَ زَعَمَ لَنَا أَنَّكَ تَزْعُمُ أَنَّ عَلَيْنَا الْحَجَّ إِلَى الْبَيْتِ مَنْ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ فَوَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَا أَدَعُ مِنْهُنَّ شَيْئًا وَلَا أُجَاوِزُهُنَّ قَالَ ثُمَّ وَثَبَ الْأَعْرَابِيُّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ صَدَقَ الْأَعْرَابِيُّ دَخَلَ الْجَنَّةَ

Egblɔ na mí be [Ali bin Abdul Hamid] gblɔ na mí [Sulaiman bin Al Mughirah] tso [Tsabit] gbɔ tso [Anas bin Malik] radliallahu 'anhu gbɔ egblɔ be: 'Esi wode se na mí be míagabia nya tso Nyagblɔɖila sallallahu 'alaihi wa sallam gbɔ o la, míese le mía ɖokui me be dzi dzɔ mí ŋutɔ nenye be Bedouin Arabtɔ aɖe kple Arabtɔ kɔƒe si me nunya le va bia Nyagblɔɖila la sallallahu 'alaihi nye ame si ƒe nya me mekɔ o. Esi mí kple Nyagblɔɖila la míeƒo ƒu nenema la, kasia kɔƒe me Arabtɔ aɖe va tsi tre ɖe Rasulullah sallallahu ‘alaihi wa sallam ŋkume hegblɔ be: ‘O Muhammad, wò dɔla va mía gbɔ, emegbe eka ɖe edzi na mí be ègblɔ be Allah subhanallahu wa ta’ala dɔ wò, emegbe Nyagblɔɖila sallallahu ‘alaihi wa sallam gblɔ be: ‘eƒe nya le eteƒe. Ŋutsu si le eme la gblɔ be: ‘To Amesi kɔ dziƒowo ɖe dzi eye wòkeke anyigba, eye wòtsɔ seke ɖo towo dzi la, ɖe Allah subhanallahu wa ta’ala ye dɔ wò ɖaa? ', emegbe Nyagblɔɖila sallallahu 'alaihi wa sallam ɖo eŋu be: 'Ẽ, esɔ'. Egabia ake be: ‘Miaƒe dɔla la ka ɖe edzi na mí be miegblɔ be enye agbanɔamedzi na mí be míado gbe ɖa zi atɔ̃ zã kple keli? ', Nyagblɔɖila sallalahu 'alaihi wa sallam ɖo eŋu be: 'Etɔ dzɔ', egabia ake be: 'To Ame si dɔ wò dzi la, ɖe Allah subhanallahu wa ta'ala de se na wò bena? ', Nyagblɔɖila sallallahu 'alaihi wa sallam ɖo eŋu be: 'Ẽ, esɔ', egblɔ be: 'Miaƒe dɔla ka ɖe edzi na mí be miewɔe wònye sedziwɔwɔ na mí be míatsi nu adɔ ɣleti ɖeka le ƒea me? ', Nyagblɔɖila sallallahu 'alaihi wa sallam ɖo eŋu be: 'Eƒe nya le eteƒe', egagblɔ ake be: 'To Ame si dɔ wò dzi la, ɖe Allah subhanallahu wa ta'ala de se na wò bena? ', eɖo eŋu be: 'Ẽ, esɔ', egagblɔ ake be: 'Miaƒe dɔla ka ɖe edzi na mí be miewɔe wònye sedziwɔwɔ be míaxe zakat ɖe míaƒe nunɔamesiwo dzia? ', Nyagblɔɖila salalahu 'alaihi wa sallam ɖo eŋu be: 'Eƒe nya le eteƒe', egabia ake be: 'To Ame si dɔ wò la dzi la, ɖe Allah subhanallahu wa ta'ala de se na esiaa? ', Nyagblɔɖila sallallahu 'alaihi wa sallam ɖo eŋu be: 'Ẽ, esɔ', egagblɔ ake be: 'Miaƒe dɔla ka ɖe edzi na mí be miewɔe wònye sedziwɔwɔ na mí be -míawɔ- mɔzɔzɔ yi Baitul Haram na amesiwo ateŋu awɔe? ', eɖo eŋu be: 'Etɔ dzɔ', ebia be: 'to Ame si dɔ wò ɖa la dzi, ɖe Allah subhanallahu wa ta'ala de se na esiaa? ', Nyagblɔɖila sallallahu 'alaihi wa sallam ɖo eŋu be: 'Ẽ, esɔ', egblɔ be: 'To Ame si dɔ wò ɖa le nyateƒe me la, nyemagblẽ naneke ɖe eme o gake nye hã nyematsɔe akpe ɖe eŋu o', ŋutinyagblɔla la gblɔ be: 'Ekema kɔƒea me Arabtɔ ti kpo -dzo-, eye Nyagblɔɖila sallallahu 'alaihi wa sallam gblɔ be: 'Ne kɔƒea nye nyateƒe la, age ɖe eme.' dziƒo' '.

Hadith

Imam Darimi : 649

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا غُلَامَ بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَ وَعَلَيْكَ وَقَالَ إِنِّي رَجُلٌ مِنْ أَخْوَالِكَ مِنْ بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ وَأَنَا رَسُولُ قَوْمِي إِلَيْكَ وَوَافِدُهُمْ وَإِنِّي سَائِلُكَ فَمُشَدِّدٌ مَسْأَلَتِي إِلَيْكَ وَمُنَاشِدُكَ فَمُشَدِّدٌ مُنَاشَدَتِي إِيَّاكَ قَالَ خُذْ عَنْكَ يَا أَخَا بَنِي سَعْدٍ قَالَ مَنْ خَلَقَكَ وَخَلَقَ مَنْ قَبْلَكَ وَمَنْ هُوَ خَالِقُ مَنْ بَعْدَكَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَنَشَدْتُكَ بِذَلِكَ أَهُوَ أَرْسَلَكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ مَنْ خَلَقَ السَّمَوَاتِ السَّبْعَ وَالْأَرَضِينَ السَّبْعَ وَأَجْرَى بَيْنَهُنَّ الرِّزْقَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَنَشَدْتُكَ بِذَلِكَ أَهُوَ أَرْسَلَكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ إِنَّا وَجَدْنَا فِي كِتَابِكَ وَأَمَرَتْنَا رُسُلُكَ أَنْ نُصَلِّيَ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ خَمْسَ صَلَوَاتٍ لِمَوَاقِيتِهَا فَنَشَدْتُكَ بِذَلِكَ أَهُوَ أَمَرَكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّا وَجَدْنَا فِي كِتَابِكَ وَأَمَرَتْنَا رُسُلُكَ أَنْ نَأْخُذَ مِنْ حَوَاشِي أَمْوَالِنَا فَنَرُدَّهَا عَلَى فُقَرَائِنَا فَنَشَدْتُكَ بِذَلِكَ أَهُوَ أَمَرَكَ بِذَلِكَ قَالَ نَعَمْ ثُمَّ قَالَ أَمَّا الْخَامِسَةُ فَلَسْتُ بِسَائِلِكَ عَنْهَا وَلَا أَرَبَ لِي فِيهَا ثُمَّ قَالَ أَمَا وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَأَعْمَلَنَّ بِهَا وَمَنْ أَطَاعَنِي مِنْ قَوْمِي ثُمَّ رَجَعَ فَضَحِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَئِنْ صَدَقَ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ

Egblɔ na mí [Muhammad bin Yazid] gblɔ na mí be [Ibn Fudlail] gblɔ na mí ['Atha` bin As sa`ib] tso [Salim bin Abu Al Ja'd] gbɔ tso [Ibn Abbas] radliallahu 'anhu gbɔ egblɔ be: 'Kɔƒe me Arabtɔ aɖe va Nyagblɔɖila sallallahu 'alaihi wa sallam gbɔ eye wògblɔ be: 'ASSALAMU 'ALAIKA -ŋutifafa nanɔ edzi ɣesiaɣi wò- O Bani Abdul Muthallib vi', eɖo eŋu be: 'WA 'ALAIKA -le dziwò hã-', Egagblɔ ake be: 'Nyee nye tɔɖiwòwo dometɔ ɖeka tso Bani Sa'ad bin Bakar, eye menye dɔla tso nye dukɔ si wodɔ be wòava do go wò, eye metsɔ ɖe le eme vevie ŋutɔŋutɔ be mabia nye kuxia'. Egblɔ be: ‘Meɖe kuku, Bani Sa’ad nɔviwo’, ebia be: ‘Amekae wɔ mi kple amesiwo do ŋgɔ na mi?, eye amekae wɔ amesiwo le mia megbe? ' eɖo eŋu be: 'Allah subhanallahu wa ta'ala', egblɔ be: 'Meɖo kpe edzi be Edɔ wò ɖaa? ’, eɖo eŋu be: ‘Ẽ, esɔ’, egabia ake be: ‘Amekae wɔ dziƒo adreawo kple anyigba eye wòɖo nuɖuɖu -na nuwɔwɔwo- ɖe wo dome? ', eɖo eŋu be: 'Allah subhanallahu wa ta'ala', egagblɔ ake be: Megaɖo kpe edzi ake, Eyae nye amesi dɔ wò ɖaa? ', eɖo eŋu be: 'Ẽ, esɔ', egblɔ be: Míekpɔe le wò agbalẽa me, eye wò dɔlawo de se na mí be míawɔ gbedodoɖa atɔ̃ zã kple keli, meɖo kpe edzi be, Eyae dɔ wò ɖaa? ', eɖo eŋu be: 'Ẽ, esɔ', egblɔ be: 'míekpɔ le wò agbalẽa me, eye wò dɔlawo de se na mí be míaɖe míaƒe kesinɔnu aɖewo -atsɔ ana- míaƒe ame dahewo?, meɖo kpe edzi be, Eyae dɔ wò ɖaa? ', eɖo eŋu be: 'Ẽ, esɔ', egblɔ be: 'Le -nya atɔ̃lia- la gome la, nyemebia wò o eye ɖikeke aɖeke mele ŋunye le eŋu o, emegbe egblɔ be: 'To Ame si dɔ wò ɖa le nyateƒe me la, nye kple amesiwo ɖoa tom tso nye dukɔ gbɔ la míawɔ wo katã', emegbe wòyi aƒeme, emegbe Nyagblɔɖila sallallahu 'alaihi wa sallam ko nu, vaseɖe esime eƒe molar aɖuwo dze, emegbe egblɔ be: ‘To Ame si ƒe luʋɔ le esi la dzi, Ne etɔ dzɔ la, age ɖe dziƒo godoo’ ’.

Hadith

Imam Darimi : 650

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ نُوَيْفِعٍ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ بَعَثَ بَنُو سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ ضِمَامَ بْنَ ثَعْلَبَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدِمَ عَلَيْهِ فَأَنَاخَ بَعِيرَهُ عَلَى بَابِ الْمَسْجِدِ ثُمَّ عَقَلَهُ ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فِي أَصْحَابِهِ وَكَانَ ضِمَامٌ رَجُلًا جَلْدًا أَشْعَرَ ذَا غَدِيرَتَيْنِ حَتَّى وَقَفَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَيُّكُمْ ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ نَعَمْ قَالَ يَا ابْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ إِنِّي سَائِلُكَ وَمُغَلِّظٌ فِي الْمَسْأَلَةِ فَلَا تَجِدَنَّ فِي نَفْسِكَ قَالَ لَا أَجِدُ فِي نَفْسِي فَسَلْ عَمَّا بَدَا لَكَ قَالَ إِنِّي أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ إِلَهِكَ وَإِلَهِ مَنْ كَانَ قَبْلَكَ وَإِلَهِ مَنْ هُوَ كَائِنٌ بَعْدَكَ آللَّهُ بَعَثَكَ إِلَيْنَا رَسُولًا قَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ فَأَنْشُدُكَ بِاللَّهِ إِلَهِكَ وَإِلَهِ مَنْ كَانَ قَبْلَكَ وَإِلَهِ مَنْ هُوَ كَائِنٌ بَعْدَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ نَعْبُدَهُ وَحْدَهُ لَا نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَأَنْ نَخْلَعَ هَذِهِ الْأَنْدَادَ الَّتِي كَانَتْ آبَاؤُنَا تَعْبُدُهَا مِنْ دُونِهِ قَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ فَأَنْشُدُكَ بِاللَّهِ إِلَهِكَ وَإِلَهِ مَنْ كَانَ قَبْلَكَ وَإِلَهِ مَنْ هُوَ كَائِنٌ بَعْدَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ نُصَلِّيَ هَذِهِ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ قَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ ثُمَّ جَعَلَ يَذْكُرُ فَرَائِضَ الْإِسْلَامِ فَرِيضَةً فَرِيضَةً الزَّكَاةَ وَالصِّيَامَ وَالْحَجَّ وَشَرَائِعَ الْإِسْلَامِ كُلَّهَا وَيُنَاشِدُهُ عِنْدَ كُلِّ فَرِيضَةٍ كَمَا نَاشَدَهُ فِي الَّتِي قَبْلَهَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ قَالَ فَإِنِّي أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَسَأُؤَدِّي هَذِهِ الْفَرِيضَةَ وَأَجْتَنِبُ مَا نَهَيْتَنِي عَنْهُ ثُمَّ قَالَ لَا أَزِيدُ وَلَا أُنْقِصُ ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَى بَعِيرِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ وَلَّى إِنْ يَصْدُقْ ذُو الْعَقِيصَتَيْنِ يَدْخُلْ الْجَنَّةَ فَأَتَى إِلَى بَعِيرِهِ فَأَطْلَقَ عِقَالَهُ ثُمَّ خَرَجَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى قَوْمِهِ فَاجْتَمَعُوا إِلَيْهِ فَكَانَ أَوَّلَ مَا تَكَلَّمَ أَنْ قَالَ بِاسْتِ اللَّاتِ وَالْعُزَّى قَالُوا مَهْ يَا ضِمَامُ اتَّقِ الْبَرَصَ وَاتَّقِ الْجُنُونَ وَاتَّقِ الْجُذَامَ قَالَ وَيْلَكُمْ إِنَّهُمَا وَاللَّهِ مَا يَضُرَّانِ وَلَا يَنْفَعَانِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ رَسُولًا وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ كِتَابًا اسْتَنْقَذَكُمْ بِهِ مِمَّا كُنْتُمْ فِيهِ وَإِنِّي أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَقَدْ جِئْتُكُمْ مِنْ عِنْدِهِ بِمَا أَمَرَكُمْ بِهِ وَنَهَاكُمْ عَنْهُ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا أَمْسَى مِنْ ذَلِكَ الْيَوْمِ وَفِي حَاضِرِهِ رَجُلٌ وَلَا امْرَأَةٌ إِلَّا مُسْلِمًا قَالَ يَقُولُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَمَا سَمِعْنَا بِوَافِدِ قَوْمٍ كَانَ أَفْضَلَ مِنْ ضِمَامِ بْنِ ثَعْلَبَةَ

Egblɔ na mí [Muhammad bin Humaid] gblɔ na mí [Salamah] egblɔ be: Egblɔ nam [Muhammad bin Ishak] be: Egblɔ nam [Salamah bin Kuhail] kple [Muhammad bin Al Walid bin Nuwaifi’] tso [Kuraib] -kluvi tsãtɔ siwo nye Ibn Abbas radiallahu 'anhu- tso [Ibnu Abbas] radliallahu 'anhu he gbɔ gblɔ be: 'Bani Sa'ad bin Bakr dɔ Dhimam bin Tsa'labah ɖe Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam gbɔ, eva do goe, etsɔ eƒe tedzi bɔbɔ nɔ mosque la ƒe ʋɔtru ŋgɔ emegbe eblae, emegbe ege ɖe mosque la me eye Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam nɔ anyi kple eƒe zɔhɛwo. Dhimam nye ŋutsu sesẽ aɖe, ka eve nɔ eƒe taɖa ŋu, eyata etsi tre ɖe Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ŋkume, emegbe ebia be: ‘Mia dometɔ kae nye Ibn Abdul Muthallib? ', Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ɖo eŋu be: 'Nyee nye Ibn Abdul Muthallib', ebia be: '-wò ŋkɔ- Muhammad? ', eɖo eŋu be: 'Ẽ, esɔ', egblɔ be: 'O Ibn Abdul muthallib, mebia nya kpekpe aɖe wò, mɔxenu aɖeke meganɔ wò dzi me o', eɖo eŋu be: 'Kplamatsedonu aɖeke mele nye dzi me o, taflatse bia nusi nèdi be yeabia', egblɔ be: 'Meka atam na Allah subhanallahu wa ta'ala, wò Aƒetɔ kple amesiwo do ŋgɔ na wò kple mawuwo ƒe Aƒetɔ ame siwo le mia yome la, ɖe Allah subhanallahu wa ta'ala ye dɔ mi ɖa abe Apostolo ene na mía? ', egblɔ be: 'O Allah, Ẽ', egblɔ be: 'Meka atam na Allah subhanallahu wa ta'ala, wò Mawu, amesiwo do ŋgɔ na wò ƒe Mawu kple amesiwo kplɔ wò ɖo ƒe Mawu, ɖe Allah subhanallahu wa ta'ala de se na wò -be nàyɔ mí be míasubɔ Eya ɖeka eye míagade ha aɖeke kplii o, eye be míagblẽ hoʋlilawo katã -habɔbɔ siawo- amesiwo mía tɔgbuiwo dea ta agu na tsãa? ', eɖo eŋu be: 'Ẽ, nyateƒee', egblɔ be: 'Meka atam ɖe Allah, miaƒe Aƒetɔ, kple amesiwo le mia yome ƒe Aƒetɔ kple amesiwo do ŋgɔ na mi ƒe Aƒetɔ ƒe ŋkɔ ta, ɖe Allah subhanallahu wa ta'ala ye de se na mi -be miayɔ- mí be miawɔ gbesiagbe gbedodoɖa atɔ̃ siawo? ', eɖo eŋu be: 'Ẽ, esɔ', emegbe eyɔ Islamtɔwo ƒe se ƒe agbanɔamedzi bubuwo, abe: zakat, nutsitsidɔ, hajj, kple Islamtɔwo ƒe sewo katã ene, eye wòka atam ɖe agbanɔamedzi ɖesiaɖe -si woyɔ- abe alesi wòka atam le agbanɔamedzi siwo -woyɔ va yi me ene, vaseɖe esime wòwu enu vɔ la, egblɔ be: 'Meɖi ɖase be mawu aɖeke meli -si si gome le be woasubɔe- negbe Allah subhanallahu wa ko ta'ala, eye meɖi ɖase be Muhammad nye Eƒe dɔla kple dɔla, eye mawɔ agbanɔamedzi siawo dzi eye maƒo asa na nusianu si nède se na', emegbe egagblɔ ake be: 'Nyemadzi ɖe edzi alo aɖiɖi tso eme o', emegbe etrɔ ɖe eƒe tedzi ŋu, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam gblɔ -abe alesi wònɔ dzodzom ene-: 'Ne ame si si braids le la sɔ la, ayi dziƒo'. Emegbe eva eƒe tedzi gbɔ heɖee, emegbe eyi aƒeme vaseɖe esime wòɖo eƒe amewo gbɔ, emegbe woƒo ƒu ƒo xlãe, eye nya gbãtɔ siwo wògblɔ enye: ‘Aleke gbegbe Latta kple Uzza nyɔŋui enye si’, wogblɔ be: ‘Nukae nye nya Dhimam, kpɔ nyuie ne menye nenema o la, àxɔ anyidɔ, kpɔ nyuie ne menye nenema o la, àtsi dzodzodzoe alo àxɔ anyidɔ, egblɔ be: ‘Baba na wò, to Allah subhanallahu wa dzi ta'ala wo ame evea siaa - Latta kple Uzza - menaa madharat alo viɖe aɖeke o, Allah subhanallahu wa ta'ala dɔ Dɔla aɖe ɖa eye wòɖo agbalẽ aɖe ɖee si wòtsɔ ɖe wò tso nusi me tom nèle la me, eye meɖi ɖase be mawu aɖeke meli -si si gome le be woasubɔe- negbe Allah ko, eye meɖi ɖase hã be Muhammad nye Eƒe dɔla kple dɔla, nyateƒee, metso eƒe akpa dzi va gbɔwò -tsɔ- nusi wòde se na kple nusi wòde se na wò. Egblɔ be: ‘To Allah subhanallahu wa ta’ala dzi le ŋdɔ ma me la, ŋutsu alo nyɔnu ɖeka pɛ hã menɔ anyi o gake etrɔ zu Islam, nuŋlɔla la gblɔ be: Ibn Abbas Allah nakpɔ dzidzɔ ɖe eŋu gblɔ be: ‘Míese amedɔdɔ aɖeke si de bubume wu Dhimam bin Tsa’labah ŋu nya kpɔ o’ ’.

Hadith

Imam Darimi : 651

أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبَانُ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ زَيْدٍ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ عَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْعَرِيِّ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الطُّهُورُ شَطْرُ الْإِيمَانِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ يَمْلَأُ الْمِيزَانَ وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ يَمْلَآَنِ مَا بَيْنَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالصَّلَاةُ نُورٌ وَالصَّدَقَةُ بُرْهَانٌ وَالْوُضُوءُ ضِيَاءٌ وَالْقُرْآنُ حُجَّةٌ لَكَ أَوْ عَلَيْكَ وَكُلُّ النَّاسِ يَغْدُو فَبَائِعٌ نَفْسَهُ فَمُعْتِقُهَا أَوْ مُوبِقُهَا

Egblɔ na mí [Muslim bin Ibrahim] gblɔ na mí [Aban Ibn Yazid], egblɔ na mí [Yahya bin Abu katsir] tso [Zaid] gbɔ tso [Abu Salam] gbɔ tso [Abu Malik Al Asy’ari] gbɔ Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Dzadzɛnyenye nye xɔse afã, eye -gblɔ be- ALHAMDULILLAH yɔa nudanu la me, eye -gbɔgblɔ- LAA ILAAHA ILLALLAHU WA ALLAHU AKBAR siaa yɔ dziƒo kple anyigba dzi, gbedodoɖa nye kekeli, dɔmenyonunana nye kpeɖodzi, tsilele nye kekeli, eye Qur’an ateŋu anye kpeɖodzi si aʋli wò ta alo kpeɖodzi si bia tso asiwò, amegbetɔwo katã nyɔ le ŋdi me, emegbe woadzra wo ɖokui, vaseɖe esime woaɖe wo ɖokui alo woatsrɔ̃'.

Hadith

Imam Darimi : 652

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ جُرَيٍّ النَّهْدِيِّ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ قَالَ عَقَدَهُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي يَدِي أَوْ قَالَ عَقَدَهُنَّ فِي يَدِهِ وَيَدُهُ فِي يَدِي سُبْحَانَ اللَّهِ نِصْفُ الْإِيمَانِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ يَمْلَأُ الْمِيزَانَ وَاللَّهُ أَكْبَرُ يَمْلَأُ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَالْوُضُوءُ نِصْفُ الْإِيمَانِ وَالصَّوْمُ نِصْفُ الصَّبْرِ

[Sa’id bin ‘Amir] gblɔ na mí tso [Syu’bah] gbɔ tso [Abu Ishak] gbɔ tso [An Nahdi ƒe ʋɔnudrɔ̃la aɖe] gbɔ tso [ame aɖe si tso Bani Sulaim] gbɔ si gblɔ be: ‘Allah ƒe dɔla shallallahu ‘alaihi wasallam tsɔ eƒe asi xlẽ nyagbe aɖewo - alo edze abe egblɔ be woxlẽe kple eƒe asibidɛwo ene si ɣemaɣi eƒe asi nɔ nye asi tame - si nye toheheawo -: Subhanallahu yɔ nudanu ƒe afã, Alhamdulilah yɔ nudanu la me, eye Allahu Akbar yɔ dziƒo kple anyigba ƒe teƒe, tsilele nye xɔse ƒe afã, eye nutsitsidɔ nye dzigbɔɖi ƒe afã’.

Hadith

Imam Darimi : 653

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ وَالْأَعْمَشِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَقِيمُوا وَلَنْ تُحْصُوا وَاعْلَمُوا أَنَّ خَيْرَ أَعْمَالِكُمْ الصَّلَاةُ وَقَالَ الْآخَرُ إِنَّ مِنْ خَيْرِ أَعْمَالِكُمْ الصَّلَاةَ وَلَنْ يُحَافِظَ عَلَى الْوُضُوءِ إِلَّا مُؤْمِنٌ

Egblɔ na mí be [Muhammad bin Yusuf] gblɔ na mí [Sufyan] tso [Mansur] kple [Al A’masy] tso [Salim bin Abu Al Ja’d] gbɔ tso [tsauban] - Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ƒe kluvi tsãtɔ -, egblɔ be: Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Minye istiqamah tɔ mi katã eye mègawɔe o count, know that deeds Nu nyuitɔ kekeake le mewòe nye gbedodoɖa', -eye wògblɔ ɣebubuɣi-: 'Wò nuwɔna nyuitɔ kekeake enye gbedodoɖa, eye ame aɖeke meléa eƒe tsilele me ɖe asi ɣesiaɣi o negbe xɔsetɔe wònye'.

Hadith

Imam Darimi : 654

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ ثَوْبَانَ قَالَ حَدَّثَنِي حَسَّانُ بْنُ عَطِيَّةَ أَنَّ أَبَا كَبْشَةَ السَّلُولِيَّ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَدِّدُوا وَقَارِبُوا وَخَيْرُ أَعْمَالِكُمْ الصَّلَاةُ وَلَنْ يُحَافِظَ عَلَى الْوُضُوءِ إِلَّا مُؤْمِنٌ

Egblɔ na mí [Yahya bin Bisyr] gblɔ na mí [Al Walid bin Muslim] gblɔ na mí [Ibn Tsauban] be: Egblɔ nam [Hassan bin 'Athiyyah] be [Abu Kabsyah Abe alesi Saluli] gblɔ nɛ ene la, ese [Tsauban] ɣeaɖeɣi - Rasulullah ƒe kluvi tsãtɔ shallallahu 'alaihi wasallam- gblɔ be: Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam gblɔ be: 'Dze agbagba nàlé nyateƒea me ɖe asi eye nàdze agbagba ate ɖe eŋu, eye wò dɔwɔwɔ nyuitɔ kekeakee nye gbedodoɖa, eye ame aɖeke meléa tsilele me ɖe asi ɣesiaɣi o negbe ɖe wònye xɔsetɔ ko'.

Hadith

Imam Darimi : 655

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا مَسْعُودُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ عِكْرِمَةَ أَنَّ سَعْدًا كَانَ يُصَلِّي الصَّلَوَاتِ كُلَّهَا بِوُضُوءٍ وَاحِدٍ وَأَنَّ عَلِيًّا كَانَ يَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلَاةٍ وَتَلَا هَذِهِ الْآيَةَ { إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ } الْآيَةَ

Egblɔ na mí be [Abdus Shamad bin Abdul Warits] gblɔ na mí be [Syu’bah] gblɔ na mí [Mas’ud bin Ali] tso [‘Ikrimah]. Ema [Sa’ad] tsɔ tsilele ɖeka wɔ gbedodoɖa geɖe, gake [Ali] ya tsia tsi ɣesiaɣi ɖe gbedodoɖa ɖesiaɖe ta, eye wòxlẽ kpukpui sia be: ‘IDZAA QUMTUM ILAS SHALATI FAGHSILUU WUJUUHAKUM WA AIDIYAKUM...’. -Ne èdi be yeawɔ gbedodoɖa la, klɔ mo kple asiwo...- -Qs. Al Ma`idah: Ƒe 6-'.

Hadith

Imam Darimi : 656

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ هُوَ ابْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قُلْتُ أَرَأَيْتَ تَوَضُّؤَ ابْنِ عُمَرَ لِكُلِّ صَلَاةٍ طَاهِرًا أَوْ غَيْرَ طَاهِرٍ عَمَّ ذَلِكَ قَالَ حَدَّثَتْهُ أَسْمَاءُ بِنْتُ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ حَنْظَلَةَ بْنِ أَبِي عَامِرٍ حَدَّثَهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرَ بِالْوُضُوءِ لِكُلِّ صَلَاةٍ طَاهِرًا أَوْ غَيْرَ طَاهِرٍ فَلَمَّا شَقَّ ذَلِكَ عَلَيْهِ أُمِرَ بِالسِّوَاكِ لِكُلِّ صَلَاةٍ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَرَى أَنَّ بِهِ عَلَى ذَلِكَ قُوَّةً فَكَانَ لَا يَدَعُ الْوُضُوءَ لِكُلِّ صَلَاةٍ

Egblɔ na mí [Ahmad bin Khalid] gblɔ na mí [Muhammad Ibn Ishak], tso [Muhammad bin Yahya bin Habban] gbɔ tso [Abdillah bin Abdullah bin Umar] gbɔ la, egblɔ be: Megblɔ be: ‘Èkpɔ Ibn Umar ƒe tsilele, Allah nakpɔ dzidzɔ ɖe eŋu, elabena eƒe gbedodoɖa ɖesiaɖe nyo le nɔnɔme kɔkɔe me, nukatae wòle nenema? ', egblɔ be: gblɔ nɛ [`Asma` bint Zaid bin Al Khttahab] be [Abdullah bin Hanzhalah bin Abu 'Amir] gblɔ nɛ be -`Asma`- Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam woɖe gbe be wòawɔ tsilele le gbedodoɖa ɖesiaɖe me eɖanye le nɔnɔme kɔkɔe alo makɔmakɔ me o, esime wònye agba nɛ la, wode se nɛ be wòawɔ siwak le gbedodoɖa ɖesiaɖe, eye Ibn Umar radliallahu 'anhu ƒe susue nye be enye -ŋutinya si ku ɖe tsilele na gbedodoɖa ɖesiaɖe ŋu- sesẽ, megblẽa tsilele ɖi na eƒe gbedodoɖa aɖeke o-' '.

Hadith

Imam Darimi : 657

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلَاةٍ حَتَّى كَانَ يَوْمُ فَتْحِ مَكَّةَ صَلَّى الصَّلَوَاتِ بِوُضُوءٍ وَاحِدٍ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ رَأَيْتُكَ صَنَعْتَ شَيْئًا لَمْ تَكُنْ تَصْنَعُهُ قَالَ إِنِّي عَمْدًا صَنَعْتُ يَا عُمَرُ قَالَ أَبُو مُحَمَّد فَدَلَّ فِعْلُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ مَعْنَى قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى { إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ } الْآيَةَ لِكُلِّ مُحْدِثٍ لَيْسَ لِلطَّاهِرِ وَمِنْهُ قَوْلُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا وُضُوءَ إِلَّا مِنْ حَدَثٍ وَاللَّهُ أَعْلَمُ

Woka nya ta na mí tso [Ubaidullah bin Musa] gbɔ tso [Sufyan] gbɔ tso ['Alqamah bin Martsad] tso [Ibn Buraidah] gbɔ tso [fofoa] gbɔ egblɔ be: 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wɔa tsilele ɣesiaɣi ɖe gbedodoɖa ɖesiaɖe ta vaseɖe Makkah ƒe fathu ŋkekea dzi -Makkah du dzi ɖuɖu-, edo gbe ɖa geɖe kple ɖeka tsilele, eye wò -ɖeko- tutu khufnya evelia, emegbe Umar biae be: ‘Mekpɔ wò nèle nane si mèwɔ kpɔ o wɔm? ', eɖo eŋu be: 'Meɖoe koŋ wɔe nenema, O Umar', Abu Muhammad gblɔ be: 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ƒe nuwɔna sia -ɖe- gɔmesese si le Allah subhanallahu wa ta'aa ƒe nya ŋu fia: 'IDZAA QUMTUM ILASSHALATI FAGHSILUU WUJUHAKUM' -Ne èdi be yeawɔ gbedodoɖa la, na wòaklɔ mo- -Qs. Al Ma`idah: 6- ema nye na amesiame si si hadat le eye menye na ame siwo gakpɔtɔ le dzadzɛ o, -si nye nya si wògblɔ be: ‘Tsilele menye agbanɔamedzi o negbe na ame siwo si hadat le ko’.

Hadith

Imam Darimi : 658

أَخْبَرَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ كُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا ذَهَبَ إِلَى الْحَاجَةِ أَبْعَدَ

Woka nya ta na mí be [Ya’la bin Ubaid] gblɔ na mí [Muhammad bin ‘Amr] tso [Abu Salamah] gbɔ tso [Al Mughirah bin Syu’bah] gbɔ be: ‘Tsã la, menɔ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam gbɔ le mɔzɔzɔ didi geɖewo me, eye esi Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam di be yeaɖe ye ɖokui ɖa la, etsi anyi na'.

Hadith

Imam Darimi : 659

أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ عَمْرِو بْنِ وَهْبٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَبَرَّزَ تَبَاعَدَ قَالَ أَبُو مُحَمَّد هُوَ الْأَدَبُ

Woka nya ta na mí be [Abu Nu’aim] gblɔ na mí [Jarir bin Hazim] tso [Ibn Sirin] gbɔ tso [‘Amr bin Wahab] gbɔ tso [Al Mughirah bin Shu’bah] gbɔ be: ‘Tsã la, Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam ɣesiaɣi si wòdi be yeaɖe dzi ɖi la, eʋuna ɖa’. Abu Muhammad gblɔ be: 'Emae nye adab -aɖuɖɔɖɔɖɔ-'.

Hadith

Imam Darimi : 660

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا حُصَيْنٌ الْحِمْيَرِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْخَيْرُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اكْتَحَلَ فَلْيُوتِرْ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَقَدْ أَحْسَنَ وَمَنْ لَا فَلَا حَرَجَ مَنْ اسْتَجْمَرَ فَلْيُوتِرْ مَنْ فَعَلَ فَقَدْ أَحْسَنَ وَمَنْ لَا فَلَا حَرَجَ مَنْ أَكَلَ فَلْيَتَخَلَّلْ فَمَا تَخَلَّلَ فَلْيَلْفِظْ وَمَا لَاكَ بِلِسَانِهِ فَلْيَبْتَلِعْ مَنْ أَتَى الْغَائِطَ فَلْيَسْتَتِرْ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ إِلَّا كَثِيبَ رَمْلٍ فَلْيَسْتَدْبِرْهُ فَإِنَّ الشَّيَاطِينَ يَتَلَاعَبُونَ بِمَقَاعِدِ بَنِي آدَمَ مَنْ فَعَلَ فَقَدْ أَحْسَنَ وَمَنْ لَا فَلَا حَرَجَ

Egblɔ na mí [Abu 'Ashim] gblɔ na mí [Tsaur bin Yazid] gblɔ na mí [Hushain Al Himyari] gblɔ na mí [Abu Sa'id Al Khair] tso [Abu Hurairah] radiallahu 'anhu gbɔ egblɔ be: Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam gblɔ be: 'Amesiame si wɔ vodada la, newɔ vodada, amesiame si awɔ nu ma la, nu ma nye.' nyo wu. nyui, eye amesiame si mawɔe o la, enyo. Ame si wɔ istijmar - tsɔ kpe kɔ eɖokui ŋu - newɔ vodada, amesiame si awɔ esia la, enyo eye amesi mawɔe o la, enyo. Ame sia ame si ɖua nu la, nakɔe tso eƒe aɖuwo dome, emegbe wòaɖe nuɖuɖu si susɔ la ɖa le eƒe nu me, eye ame si tsɔ eƒe aɖe tsɔe la, wòami. Ame sia ame si ayi nugododeƒe la, natsyɔ eƒe ŋutinuwo dzi, eye ame sia ame si mate ŋu akpɔ naneke atsɔ atsyɔ eɖokui dzi o negbe ke togbɛ aɖe ko la, nadze ŋgɔ megbe, elabena Satana ƒoa fefe le teƒe siwo amewo bɔbɔ nɔna. Ame sia ame si wɔa esia la, enyo, gake ame si mawɔe o la, menye nu vɔ̃ o.