Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Darimi (الامام الدارمي) - 3469 Hadith

Hadith

Imam Darimi : 41

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُومُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَيُسْنِدُ ظَهْرَهُ إِلَى جِذْعٍ مَنْصُوبٍ فِي الْمَسْجِدِ فَيَخْطُبُ النَّاسَ فَجَاءَهُ رُومِيٌّ فَقَالَ أَلَا أَصْنَعُ لَكَ شَيْئًا تَقْعُدُ عَلَيْهِ وَكَأَنَّكَ قَائِمٌ فَصَنَعَ لَهُ مِنْبَرًا لَهُ دَرَجَتَانِ وَيَقْعُدُ عَلَى الثَّالِثَةِ فَلَمَّا قَعَدَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى ذَلِكَ الْمِنْبَرِ خَارَ الْجِذْعُ كَخُوَارِ الثَّوْرِ حَتَّى ارْتَجَّ الْمَسْجِدُ حُزْنًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَزَلَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمِنْبَرِ فَالْتَزَمَهُ وَهُوَ يَخُورُ فَلَمَّا الْتَزَمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَكَنَ ثُمَّ قَالَ أَمَا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ لَمْ أَلْتَزِمْهُ لَمَا زَالَ هَكَذَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ حُزْنًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدُفِنَ

Atugambiire Muhammad bin Ahmad bin Abu Khalaf atugambiire Umar bin Yunus atugambiire Ikrimah bin Ammar atugambiire Ishaq bin Abu Talhah atugambiire Anas bin Malik ngu nabi صَلَّى اللَسَهُ علَليْداه -akabuurira- arikwesiga omugongo gwe aha muti ogwabaire gukwatsire omu muzigiti, kandi akabuurira -abantu. Reero haija omushaija kuruga Rooma, yaagira ati; ‘Nkukorere omwanya ogu orikubaasa kushutamamu okareeba ngu oyemereire?’ N’ahabw’ekyo omushaija ogwo akamukorera ekitebe ky’amatembezo abiri, yaashutama aha rurengo rwa kashatu. Omurangi صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ, ku yaabaire ashutami aha minbari, omuti gw’omuti - enyimaho - gukaba guborooga nk’ente erikuborooga n’ahabw’ekyo omuzigiti gwona gukaba guri omu kavuyo, ahabw’okuba kikaba kiri eky’obusaasi ngu Rasulullah akamurugaho. Bwanyima Rasulullah akashuuma. Allah SWT, kuruga aha minbari kandi yamuhikaho yamunywegyera obwo omuti gukiine okuborooga. Ku yaagumiizemu naamunywegyera yaahunama. Bwanyima akagira ati; Ahabw'Ogwo ou omutima gwangye guri omu ngaro ze, ku ndaabe ntamunywekire naija kugumizamu atyo kuhitsya aha kiro ky'okucwerwa orubanja, ahabw'okuba nyine obusaasi ahabw'okusigaho omutumwa wa Allah صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ, . Bwanyima Rasulullah صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ, yaaragiira ngu kiziikwe, kyakorwa.

Hadith

Imam Darimi : 42

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ أَبَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُحَارِبِيُّ عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ أَيْمَنَ الْمَكِّيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ لِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ حَدِّثْنِي بِحَدِيثٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتَهُ مِنْهُ أَرْوِيهِ عَنْكَ فَقَالَ جَابِرٌ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ نَحْفُرُهُ فَلَبِثْنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ لَا نَطْعَمُ طَعَامًا وَلَا نَقْدِرُ عَلَيْهِ فَعَرَضَتْ فِي الْخَنْدَقِ كُدْيَةٌ فَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذِهِ كُدْيَةٌ قَدْ عَرَضَتْ فِي الْخَنْدَقِ فَرَشَشْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَطْنُهُ مَعْصُوبٌ بِحَجَرٍ فَأَخَذَ الْمِعْوَلَ أَوْ الْمِسْحَاةَ ثُمَّ سَمَّى ثَلَاثًا ثُمَّ ضَرَبَ فَعَادَتْ كَثِيبًا أَهْيَلَ فَلَمَّا رَأَيْتُ ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ايْذَنْ لِي قَالَ فَأَذِنَ لِي فَجِئْتُ امْرَأَتِي فَقُلْتُ ثَكِلَتْكِ أُمُّكِ فَقُلْتُ قَدْ رَأَيْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا لَا صَبْرَ لِي عَلَيْهِ فَهَلْ عِنْدَكِ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَتْ عِنْدِي صَاعٌ مِنْ شَعِيرٍ وَعَنَاقٌ قَالَ فَطَحَنَّا الشَّعِيرَ وَذَبَحْنَا الْعَنَاقَ وَسَلَخْتُهَا وَجَعَلْتُهَا فِي الْبُرْمَةِ وَعَجَنْتُ الشَّعِيرَ ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَبِثْتُ سَاعَةً ثُمَّ اسْتَأْذَنْتُهُ الثَّانِيَةَ فَأَذِنَ لِي فَجِئْتُ فَإِذَا الْعَجِينُ قَدْ أَمْكَنَ فَأَمَرْتُهَا بِالْخَبْزِ وَجَعَلْتُ الْقِدْرَ عَلَى الْأَثَاثِي قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّمَا هِيَ الْأَثَافِيُّ وَلَكِنْ هَكَذَا قَالَ ثُمَّ جِئْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ إِنَّ عِنْدَنَا طُعَيِّمًا لَنَا فَإِنْ رَأَيْتَ أَنْ تَقُومَ مَعِي أَنْتَ وَرَجُلٌ أَوْ رَجُلَانِ مَعَكَ فَقَالَ وَكَمْ هُوَ قُلْتُ صَاعٌ مِنْ شَعِيرٍ وَعَنَاقٌ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى أَهْلِكَ وَقُلْ لَهَا لَا تَنْزِعْ الْقِدْرَ مِنْ الْأَثَافِيِّ وَلَا تُخْرِجْ الْخُبْزَ مِنْ التَّنُّورِ حَتَّى آتِيَ ثُمَّ قَالَ لِلنَّاسِ قُومُوا إِلَى بَيْتِ جَابِرٍ قَالَ فَاسْتَحْيَيْتُ حَيَاءً لَا يَعْلَمُهُ إِلَّا اللَّهُ فَقُلْتُ لِامْرَأَتِي ثَكِلَتْكِ أُمُّكِ قَدْ جَاءَكِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَصْحَابِهِ أَجْمَعِينَ فَقَالَتْ أَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَكَ كَمْ الطَّعَامُ فَقُلْتُ نَعَمْ فَقَالَتْ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَدْ أَخْبَرْتَهُ بِمَا كَانَ عِنْدَنَا قَالَ فَذَهَبَ عَنِّي بَعْضُ مَا كُنْتُ أَجِدُ وَقُلْتُ لَقَدْ صَدَقْتِ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَ ثُمَّ قَالَ لِأَصْحَابِهِ لَا تَضَاغَطُوا ثُمَّ بَرَّكَ عَلَى التَّنُّورِ وَعَلَى الْبُرْمَةِ قَالَ فَجَعَلْنَا نَأْخُذُ مِنْ التَّنُّورِ الْخُبْزَ وَنَأْخُذُ اللَّحْمَ مِنْ الْبُرْمَةِ فَنُثَرِّدُ وَنَغْرِفُ لَهُمْ وَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَجْلِسْ عَلَى الصَّحْفَةِ سَبْعَةٌ أَوْ ثَمَانِيَةٌ فَإِذَا أَكَلُوا كَشَفْنَا عَنْ التَّنُّورِ وَكَشَفْنَا عَنْ الْبُرْمَةِ فَإِذَا هُمَا أَمْلَأُ مَا كَانَا فَلَمْ نَزَلْ نَفْعَلُ ذَلِكَ كُلَّمَا فَتَحْنَا التَّنُّورَ وَكَشَفْنَا عَنْ الْبُرْمَةِ وَجَدْنَاهُمَا أَمْلَأَ مَا كَانَا حَتَّى شَبِعَ الْمُسْلِمُونَ كُلُّهُمْ وَبَقِيَ طَائِفَةٌ مِنْ الطَّعَامِ فَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ أَصَابَتْهُمْ مَخْمَصَةٌ فَكُلُوا وَأَطْعِمُوا فَلَمْ نَزَلْ يَوْمَنَا ذَلِكَ نَأْكُلُ وَنُطْعِمُ قَالَ وَأَخْبَرَنِي أَنَّهُمْ كَانُوا ثَمَانَ مِائَةٍ أَوْ قَالَ ثَلَاثَ مِائَةٍ قَالَ أَيْمَنُ لَا أَدْرِي أَيُّهُمَا قَالَ

Atugambiire [Abdullah bin Umar bin Abaan] atugambiire [Abdullah bin Muhammad Al Muharibi] kuruga ahari [Abdul Wahid bin Aiman ​​Al Makki] kuruga ahari [ishe] akagira ati; Nkagambira Jabir bin Abdullah Radliyallahu’anhu nti: yagira ati; Mungambire hadiisi kuruga ahari nabi sallallaahu 'alaihi wasallam ei mwahuriire kuruga ahariwe kandi ei ndikubaasa kukushobororera. Jabiri akagira ati; Enyima, tukaba turi na Rasulullah omu bwire bw’orutaro rwa Khandaq kandi tukaba nitutimba emiferere. Tukamara ebiro bishatu tutarikurya kandi tukaba tutarikubaasa kutunga eby’okurya. Reero omu mugyera nkashangamu ekicweka ky’itaka erigumire, mbwenu nkaza ahari Rasulullah saw. Nkagira nti; 'Ei Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, eitaka eri rigumire riremeise okutimba omugyera ogu, n'obu turaabe twagushukire amaizi'. Reero nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akeemerera omunda ye ebohirwe n’eibare, bwanyima yakwata enkoni bwanyima yashoma Bismillah emirundi eshatu. Akagiteera yaagihindura omucuucu gworobi. Ku naareebire embeera ya Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam nk’egyo, nkamugira nti nti; 'Iwe Mutumwa wa Allah, reka nshutame omuka kumara akaire kakye, reero yanikiriza -nshutame omuka kumara akaire kakye-. ’ Bwanyima nkaija aha mukazi wangye, naagira nti; 'Embeera buzima n'ey'akabi'. Kandi nkagambira omukazi wangye nti; 'Nkareeba embeera ya Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam eyandeeteire kuremwa kugikwata omunda.Oine eky'okurya?' Akagarukamu ati; ‘Hariho, sha’ emwe yonka ey’esaano y’ebihimba n’omwana gw’embuzi enkazi. ’ Jabir akagira ati: ‘Bwanyima tukateera esaano y’ebishaka kugira ngu ebone okutafuna kandi twaita omwana gw’entaama, twagusharaho oruhu twaguta omu nyungu. Nkagumizamu ninteera esaano reero nagaruka ahari nabi sallallaahu alaihi wasallam nahunama kumara akaire kakye. Bwanyima nkagaruka nashaba orusa kugaruka omuka omurundi gwa kabiri. Akampa orusa, mbwenu ku nashangire omukazi wangye kyashangwa ngu enfufu y'oburo ehikire, mbwenu naaragiira omukazi wangye kukora omugaati, kandi enyungu naata aha ibaare ry'okuteekyeramu. Abdurrahman akagira ati; amakuru gari ahaiguru y’ekitanda/ekiyungu. Yabiri yaagira ati; obwo nkabugana nabi saw. kandi, obwo nkamugira nti: ‘Tinyine by’okurya bingi, oh, waaba nooyenda, iwe Mutumwa wa Allah, noobaasa kwija omu nju yangye n’omuntu omwe nari babiri bonka. ’ Akabuuza ati: ‘Hariho eby’okurya bingahi?’ Nkagarukamu nti; ‘Engano emwe yonka n’embuzi y’embuzi. ’ Entumwa ekagira eti: ‘Nk’oku kiri kyonka, gyenda omuka omuka yaawe omugambire ngu ataiha ekiyungu omu kiyungu kandi ngu ataiha omugaati omu toaster okuhitsya obu ndaaije. ’ Bwanyima akagambira bagyenzi be ati: ‘Ka tuze owa Yabiri. ’ Jabir akagira ati: ‘Nkashwaara ahabw’okushwaara kw’amaani munonga, oku hatariho orikumanya kureka Allah. '- -ahabwokuba nabi akeeta banywani be, n'obu omuhendo gw'eby'okurya gwabaire gutari mwingi nk'ogwo- --- nkagambira omukazi wangye nti: 'Wow... ekizibu nikyeyongyera kuba kihango... omutumwa wa Allah akaija na banywani be boona. ’ Omukazi wangye akagira ati: ‘Entumwa ekakubuuza kare ngu twine eby’okurya bingahi?’. Nkagarukamu nti ‘Eego, nshobooroire’! obwo omukazi wangye akagira ati: ‘Allah n’omutumwa we nibo barikumanya gye, ekirikushoborokyerwa gye n’okugira ngu mwamuha ripooti y’eby’okurya ebi twine’. Jabiri akagira ati; ‘Ebigambo by’omukazi wangye bikandeetera obusingye kuruga ahari buri kimwe eki naabaire ninshaasha. ’ Bwanyima nkamugira nti: ‘Buzimazima ohikire. ’ Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam bwanyima akaija yaataaha, bwanyima yagambira bagyenzi be ‘Mwerinde, mutabateerana! ’ Reero Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam akaha omugisha omuteezi w’omugati n’ekiyungu. Yabir akagira ati: ‘Bwanyima tukatwara omugaati kuruga . grill n’enyama kuruga omu nyungu, reero tugiteera kandi tugiteera ekijiiko. ' Reero omurangi sallallaahu 'alaihi wasallam akagira ati 'Reka abantu mushanju nari munaana buri omwe ashutame hamwe aha nshaho emwe.' Ku baaherize kugirya, twagaruka twaiguraho ekifundikizo aha nkoko n'aha nyungu, twashanga byombi bikiri biijwire nk'oku byabaire biri enyima. Kandi embeera egi ekagumizamu obutoosha kuhisya obu abasiraamu boona baijwire kandi hakasigaho ekicweka ky’eby’okurya kyonka. Nahabwekyo omutumwa wa Allah (saww) akatugira ati: ‘Buzima buri omwe aijwire, hati murye, imwe n’amaka gaanyu! ’ N’ahabw’ekyo eizooba eryo tukarya omugaati n’enyama emirundi mingi. Jabiri akagira ati; 'Nkagambirwa ngu omubaro gwa banywani bangye abaabaire bariire owa Jabir gukaba guri haihi n'abantu magana munaana nari abantu magana ashatu. ’ Aiman ​​akagira ati: Tindikumanya ekihikire ahari ebi.

Hadith

Imam Darimi : 43

أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ هُوَ ابْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَمَرَ أَبُو طَلْحَةَ أُمَّ سُلَيْمٍ أَنْ تَجْعَلَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَعَامًا يَأْكُلُ مِنْهُ قَالَ ثُمَّ بَعَثَنِي أَبُو طَلْحَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ بَعَثَنِي إِلَيْكَ أَبُو طَلْحَةَ فَقَالَ لِلْقَوْمِ قُومُوا فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ الْقَوْمُ مَعَهُ فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا صَنَعْتُ طَعَامًا لِنَفْسِكَ خَاصَّةً فَقَالَ لَا عَلَيْكَ انْطَلِقْ قَالَ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ الْقَوْمُ قَالَ فَجِيءَ بِالطَّعَامِ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ وَسَمَّى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ قَالَ فَأَذِنَ لَهُمْ فَقَالَ كُلُوا بِاسْمِ اللَّهِ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا ثُمَّ قَامُوا ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ كَمَا صَنَعَ فِي الْمَرَّةِ الْأُولَى وَسَمَّى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ فَأَذِنَ لَهُمْ فَقَالَ كُلُوا بِاسْمِ اللَّهِ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا ثُمَّ قَامُوا حَتَّى فَعَلَ ذَلِكَ بِثَمَانِينَ رَجُلًا قَالَ وَأَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَهْلُ الْبَيْتِ وَتَرَكُوا سُؤْرًا

Atugambiire [Zakaria bin Adi] atugambiire [Ubaidullah Ibn Amr] kuruga ahari [Abdul Malik bin Umair] kuruga ahari [Abdur Rahman bin Abu Laila] kuruga ahari [Anas bin Malik] akagira ati; Abu Talha akaragiira Ummu Sulaim ngu amukore ebyokurya bya nabi saww arye. Akagira ati; obwo Abu Talhah akantuma ahari nabi saw. Nkabugana nawe, reero naagira nti; Abu Talhah akantuma aha mugabe, atyo yagira ati; ‘Imwe Abasiraamu, reka tugyende. ’ Nawe yaagyenda, na bagyenzi be nabo baagyenda. Omugambi akagira ati; obwo ebyokurya byareetwa obwo omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yabitaho emikono ye yashaba emigisha ahabyokurya kandi yagira ati; ’ Gihe abantu ikumi. ’ Omugambi akagira ati; bwanyima eby'okurya bikaba bibaha. Bwanyima akagira ati: ‘Murye omu iziina rya Allah Subhanahu wa Ta’ala’. Bwanyima bakarya okuhitsya obu baaiguza, bwanyima baimuka ngu abaase kukora eki aha bantu makumi munaana. Omugambi akagira ati; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam akarya na mukama w'enju kandi akaba akyasigaireho ekikopo kihango.

Hadith

Imam Darimi : 44

أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبَانُ هُوَ الْعَطَّارُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ أَنَّهُ طَبَخَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِدْرًا فَقَالَ لَهُ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ وَكَانَ يُعْجِبُهُ الذِّرَاعُ فَنَاوَلَهُ الذِّرَاعَ ثُمَّ قَالَ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ فَنَاوَلَهُ ذِرَاعًا ثُمَّ قَالَ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَكَمْ لِلشَّاةِ مِنْ ذِرَاعٍ فَقَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ أَنْ لَوْ سَكَتَّ لَأُعْطِيتُ أَذْرُعًا مَا دَعَوْتُ بِهِ

Atugambiire [omusiraamu bin Ibrahimu] atugambiire [Abaan Al ‘Athar] atugambiire [Qatadah] kuruga ahari [Syahr bin Hausyab] kuruga ahari [Abu Ubaid] ngu akatekyera nabi saw. Reero amugira ati: 'Mpa sampili' kandi ekyabaire nakunda munonga n'enyama ya sampili. Kandi akaha nabi ekicweka kya ulna -sampil-. Reero ati: ‘Ninkushaba ompe enyama y’ulna’ atyo yamuha enyama y’ulna. ’ reero yaagaruka yagira ati: ‘Mpa enyama y’omugongo’, mbwenu nkagira nti; 'Iwe nabi wa Allah Subhanahu wa Ta'ala - buzima - embuzi eine mikono engahi?' Akagarukamu ati: ‘N’Ogwo ou ndi omu Mikono Ye, kuri nooba ohunamire buzima okaba noija kubaasa kumpa enyama y’ulna ei naashabire. '

Hadith

Imam Darimi : 45

أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ نُبَيْحٍ الْعَنَزِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ لِيُقَاتِلَهُمْ فَقَالَ أَبِي عَبْدُ اللَّهِ يَا جَابِرُ لَا عَلَيْكَ أَنْ تَكُونَ فِي نَظَّارِي أَهْلِ الْمَدِينَةِ حَتَّى تَعْلَمَ إِلَى مَا يَصِيرُ أَمْرُنَا فَإِنِّي وَاللَّهِ لَوْلَا أَنِّي أَتْرُكُ بَنَاتٍ لِي بَعْدِي لَأَحْبَبْتُ أَنْ تُقْتَلَ بَيْنَ يَدَيَّ قَالَ فَبَيْنَمَا أَنَا فِي النَّظَّارِينَ إِذْ جَاءَتْ عَمَّتِي بِأَبِي وَخَالِي لِتَدْفِنَهُمَا فِي مَقَابِرِنَا فَلَحِقَ رَجُلٌ يُنَادِي إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَرُدُّوا الْقَتْلَى فَتَدْفِنُوهَا فِي مَضَاجِعِهَا حَيْثُ قُتِلَتْ فَرَدَدْنَاهُمَا فَدَفَنَّاهُمَا فِي مَضْجَعِهِمَا حَيْثُ قُتِلَا فَبَيْنَا أَنَا فِي خِلَافَةِ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ إِذْ جَاءَنِي رَجُلٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ لَقَدْ أَثَارَ أَبَاكَ عُمَّالُ مُعَاوِيَةَ فَبَدَا فَخَرَجَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ فَانْطَلَقْتُ إِلَيْهِ فَوَجَدْتُهُ عَلَى النَّحْوِ الَّذِي دَفَنْتُهُ لَمْ يَتَغَيَّرْ إِلَّا مَا لَمْ يَدَعْ الْقَتِيلَ قَالَ فَوَارَيْتُهُ وَتَرَكَ أَبِي عَلَيْهِ دَيْنًا مِنْ التَّمْرِ فَاشْتَدَّ عَلَيَّ بَعْضُ غُرَمَائِهِ فِي التَّقَاضِي فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أُصِيبَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا وَإِنَّهُ تَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا مِنْ التَّمْرِ وَإِنَّهُ قَدْ اشْتَدَّ عَلَيَّ بَعْضُ غُرَمَائِهِ فِي الطَّلَبِ فَأُحِبُّ أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ لَعَلَّهُ أَنْ يُنْظِرَنِي طَائِفَةً مِنْ تَمْرِهِ إِلَى هَذَا الصِّرَامِ الْمُقْبِلِ قَالَ نَعَمْ آتِيكَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ قَرِيبًا مِنْ وَسَطِ النَّهَارِ قَالَ فَجَاءَ وَمَعَهُ حَوَارِيُّوهُ قَالَ فَجَلَسُوا فِي الظِّلِّ وَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَأْذَنَ ثُمَّ دَخَلَ عَلَيْنَا قَالَ وَقَدْ قُلْتُ لِامْرَأَتِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَائِيَّ الْيَوْمَ وَسَطَ النَّهَارِ فَلَا يَرَيَنَّكِ وَلَا تُؤْذِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَيْءٍ وَلَا تُكَلِّمِيهِ فَفَرَشَتْ فِرَاشًا وَوِسَادَةً وَوَضَعَ رَأْسَهُ فَنَامَ فَقُلْتُ لِمَوْلًى لِي اذْبَحْ هَذِهِ الْعَنَاقَ وَهِيَ دَاجِنٌ سَمِينَةٌ فَالْوَحَى وَالْعَجَلَ افْرُغْ مِنْهَا قَبْلَ أَنْ يَسْتَيْقِظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَكَ فَلَمْ نَزَلْ فِيهَا حَتَّى فَرَغْنَا مِنْهَا وَهُوَ نَائِمٌ فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ يَسْتَيْقِظُ يَدْعُو بِطَهُورِهِ وَأَنَا أَخَافُ إِذَا فَرَغَ أَنْ يَقُومَ فَلَا يَفْرُغَ مِنْ طُهُورِهِ حَتَّى يُوضَعَ الْعَنَاقُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ قَالَ يَا جَابِرُ ايْتِنِي بِطَهُورٍ قَالَ نَعَمْ فَلَمْ يَفْرُغْ مِنْ وُضُوئِهِ حَتَّى وُضِعَتْ الْعَنَاقُ بَيْنَ يَدَيْهِ قَالَ فَنَظَرَ إِلَيَّ فَقَالَ كَأَنَّكَ قَدْ عَلِمْتَ حُبَّنَا اللَّحْمِ ادْعُ أَبَا بَكْرٍ ثُمَّ دَعَا حَوَارِيِّيهِ قَالَ فَجِيءَ بِالطَّعَامِ فَوُضِعَ قَالَ فَوَضَعَ يَدَهُ وَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ كُلُوا فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَ مِنْهَا لَحْمٌ كَثِيرٌ وَقَالَ وَاللَّهِ إِنَّ مَجْلِسَ بَنِي سَلَمَةَ لَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِمْ هُوَ أَحَبُّ إِلَيْهِمْ مِنْ أَعْيُنِهِمْ مَا يَقْرَبُونَهُ مَخَافَةَ أَنْ يُؤْذُوهُ ثُمَّ قَامَ وَقَامَ أَصْحَابُهُ فَخَرَجُوا بَيْنَ يَدَيْهِ وَكَانَ يَقُولُ خَلُّوا ظَهْرِي لِلْمَلَائِكَةِ قَالَ فَاتَّبَعْتُهُمْ حَتَّى بَلَغْتُ سَقُفَّةَ الْبَابِ فَأَخْرَجَتْ امْرَأَتِي صَدْرَهَا وَكَانَتْ سَتِيرَةً فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلِّ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكِ وَعَلَى زَوْجِكِ ثُمَّ قَالَ ادْعُوا لِي فُلَانًا لِلْغَرِيمِ الَّذِي اشْتَدَّ عَلَيَّ فِي الطَّلَبِ فَقَالَ أَنْسِ جَابِرًا طَائِفَةً مِنْ دَيْنِكَ الَّذِي عَلَى أَبِيهِ إِلَى هَذَا الصِّرَامِ الْمُقْبِلِ قَالَ مَا أَنَا بِفَاعِلٍ قَالَ وَاعْتَلَّ وَقَالَ إِنَّمَا هُوَ مَالُ يَتَامَى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ جَابِرٌ قَالَ قُلْتُ أَنَا ذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كِلْ لَهُ مِنْ الْعَجْوَةِ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى سَوْفَ يُوَفِّيهِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَإِذَا الشَّمْسُ قَدْ دَلَكَتْ قَالَ الصَّلَاةُ يَا أَبَا بَكْرٍ قَالَ فَانْدَفَعُوا إِلَى الْمَسْجِدِ فَقُلْتُ لِغَرِيمِي قَرِّبْ أَوْعِيَتَكَ فَكِلْتُ لَهُ مِنْ الْعَجْوَةِ فَوَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَجِئْتُ أَسْعَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِهِ كَأَنِّي شَرَارَةٌ فَوَجَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ صَلَّى فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ كِلْتُ لِغَرِيمِي تَمْرَهُ فَوَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ فَجَاءَ يُهَرْوِلُ قَالَ سَلْ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ غَرِيمِهِ وَتَمْرِهِ قَالَ مَا أَنَا بِسَائِلِهِ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ اللَّهَ سَوْفَ يُوَفِّيهِ إِذْ أَخْبَرْتَ أَنَّ اللَّهَ سَوْفَ يُوَفِّيهِ فَرَدَّدَ عَلَيْهِ وَرَدَّدَ عَلَيْهِ هَذِهِ الْكَلِمَةَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ كُلُّ ذَلِكَ يَقُولُ مَا أَنَا بِسَائِلِهِ وَكَانَ لَا يُرَاجَعُ بَعْدَ الْمَرَّةِ الثَّالِثَةِ فَقَالَ مَا فَعَلَ غَرِيمُكَ وَتَمْرُكَ قَالَ قُلْتُ وَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَرَجَعْتُ إِلَى امْرَأَتِي فَقُلْتُ أَلَمْ أَكُنْ نَهَيْتُكِ أَنْ تُكَلِّمِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي فَقَالَتْ تَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُورِدُ نَبِيَّهُ فِي بَيْتِي ثُمَّ يَخْرُجُ وَلَا أَسْأَلُهُ الصَّلَاةَ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي

Atugambiire [Abu An Nu’man] atugambiire [Abu Awanah] kuruga [Al Aswad] kuruga [Nubaih Al ‘Anazi] kuruga [Jabir bin Abdullah] Radliyallahu’anhu akagira ati; Omurangi akarugayo kurwanisa abashiriki. Taata -Abdullah- akagira ati; ‘Otaza omu rutaro, iwe Jabir, ori omuturagye wa Madiina kandi omurimo gwawe n’okureeba amakuru aha mbeera y’amahe g’Abasiraamu. Kugira ngu buzima omanye ekituhikireho. Ahabwa Allah Subhanahu wa Ta'ala, kuri hatariho ngu nkaba ninza kusigaho bahara bangye bwanyima y'okufa kwangye, nkaba ninza kushemererwa munonga kuri mwaba mwitsirwe omu maisho gangye - mwafeerwa omu rutaro -. Jabiri akagira ati; Ku nabaire ndi n'abantu abu omurimo gwabo gwabaire guri okureeba embeera n'okugaruka kw'amahe, ahonaaho ssenga akaija n'emirambo ya taata na shwenkazi ngu abaziike bombi omu maramizo g'eka yaitu. Reero akabugana omuntu owaabaire naayomba; ‘Buzima, nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam akabaragiira kugarurayo abo abaafiire omu mwanya ogu baitsirwemu, kandi mubaziike omu mwanya ogu baitsirwemu. ’ N’ahabw’ekyo ahonaaho tukagarura emitumbi ya taata na shwenkazi omu mwanya ahu bamwitsire. Tukabaziika ahu bombi baabaire baitsirwe. Bwanyima, nyowe - Jabir - ku naabaire ndi omu bwire bwa khalifa bwa Mu’awiyah bin Abu Sufyan Radliyallahu’anhu, ahonaaho omutumwa akaija ahariinye. Akagira ati; ‘Iwe Jabir bin Abdullah, abombeki ba Mu’awiyah Radliyallahu’anhu, ku baabaire nibasheenya amaziika, bakashanga omutumbi gwa sho kuhitsya obu omutumbi gwe gwareebekire. Abamwe aha boombeki bakaba bagyenzire mbwenu nkatunga omugisha gw'okureeba omutumbi gwa taata. Uhh... Uhh... nkashanga omutumbi gwa taata gukiine nk'oku naamuziikire, gutahindukire okwihaho obubonero bw'omuntu owaitsirwe. Omugambi -Jabir- akagira ati; n'ahabw'ekyo nkakishweka. Na hati ninyijuka ngu taata akasigaho eibanja omu muringo gw’ebiro, abantu abamwe abaamuguzize bakampa amaani -ahonaaho- kurishashura. Bwanyima nkabugana Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam. Kandi nkagamba ebirikunshaasha byona; 'Oi Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, buzima tata akafa omu rutaro, kandi buzima akasigaho eibanja omu muringo gw'ebiro, kandi buzima bakama b'amabanja bakampa amabanja -ahonaaho- kushashura amabanja aga. Nkashemererwa munonga waaba oyeteekateekire kumuhwera, n’oha orikumanya, naabaasa kwikiriza kwongyerayo ebishare bye kuhitsya omu bwire bw’okugyesha oburikwija. Akagira ati: ‘Kare, ninyija kukikuha, Ruhanga yaayenda, Subhanahu wa Ta’ala, hatakahingwireho obwire buraingwa omu mwabazyo ogu. ’ Omugambi -Jabir- akagira ati; ‘Bwanyima akaija na banywani be abeesigwa. ’ Omugambi -Jabir- akagira ati; bakategyereza omu kishengye ky’okuhungiramu kandi Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akaturamutsya kandi yatushaba orusa, reero yaataaha omu nju yaitu. Omugambi -Jabir- akagira ati; 'Nkagambira omukazi wangye ngu Rasulullah naija kuntaayaayira erizooba bwanyima y'omushana, n'ahabw'ekyo otayeyoreka, otanyiizya Rasulullah n'ekintu kyona - ekintu kyona - kandi otagamba nawe n'okugamba nawe. ’ Bwanyima nkamuteera ekitanda kandi naamuha n’omukyeeka, reero yaabyama omutwe yaagwejegyera. Bwanyima naaragiira omuheereza wangye; ‘Muteere embuzi egi enkazi, n’embuzi emanyirwe, eine enyama nyingi kandi neekora gye. Nyabura we mutebeekanise Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam atakasisiimukire, kandi ku araasisiimukye buzima naija kushaba amaizi g'okweshemeza, obwo nyowe mpurira nyine okwerarikirira ku araasisiimukye akaheza kweshemeza obwo enyama y'embuzi etakahikire omu maisho ge. ’ Ku yaimukire omu kirooto kye, yaagira ati: ‘Iwe Jabir, mpa amaizi g’okweshemeza, nkagarukamu; 'Eego kihikire. ’ Mbwenu atakaherize kunaaba nkata eby’okurya ahansi . ing embuzi y’omwana omu maisho ge. Omugambi -Jabir- akagira ati; ‘Akanreeba yagira ati; Nikireebeka ngu mwaheza kumanya enyama ei turikukunda munonga, yeta Abu Bakar Radliyallahu'anhu. Reero eby’okurya nibireetwa bigaburwa. Omugambi -Jabir- akagira ati; Reero ati: Gamba eiziina rya Allah Subhanahu wa Ta’ala -Bismillah- kandi orye. n'ahabw'ekyo bakarya okuhitsya obu baaiguza kandi hakasigaho enyama nyingi -kuruga omu nshaho-. Omugambi -Jabir- akagira ati; 'Na Allah Subhanahu wa Ta'ala, buzima orukiiko rwa Bani Salamah rwecwereire orubanja ngu nirukunda nabi sallallaahu 'alaihi wasallam okukira amaisho gaabo agari haihi munonga munonga nabo, ahabw'okuba nibeerarikirira munonga ngu nibaija kumuhutaaza. Bwanyima yaimuka na bagyenzi be, reero baarugayo bamuhinguraho, yagira ati, Reka obugabe bwangye - enshonga zangye - n'abamaraika. ’ Omugambi -Jabir- akagira ati; Reero nabahereeza kugaruka aha rubaaho haihi n'orwigi, obwo omukazi wangye yaayoreka kakye akaabaire kabanza kashwekirwe omukingo kandi yagira ati; 'Ai Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, nshabire nyowe n'omwami wangye. ’ Akagarukamu ati; 'Allah Subhanahu wa Ta'ala akuhe emigisha ye iwe n'omushaija waawe. ’ Reero yagira ati: ‘Ninkushaba onteerere esimu nka nka - akagambirwa omuntu oine eibanja orikunshaba ngu nshashure ahonaaho - ’. Bwanyima akagira ati: ‘Mugarukye ahari Jabir Radliyallahu’anhu ekicweka ky’eibanja eri murikubanja ishe okuhitsya omu bwire bw’okugyesha oburikukurataho. ’ Akagira ati: ‘Tindikubaasa kukikora Iwe Mutumwa wa Allah! ’ Yagira ati: ‘Nari okyendeeze’ yagira ati: ‘Ebintu ebi n’eby’empumi, iwe Mutumwa wa Allah. ’ obwo Entumwa egira eti: ‘Yabiri ari nkahe?’ Jabir akagira ati: ‘Ndi Omutumwa wa Allah’ Reero Omutumwa akagira ati: ‘Mupimire emiti y’ajuwa - ekika ky’emisi erikukura omuri ‘Aliyah Medina- ahabw’okuba Allah Subhanahu wa Ta’ala buzima naija kubaha eby’okurya’, reero Rasulullah shallallahu yaataho yaagira ati: Abu Bakr Radliyallahu’anhu’, Jabir Radliyallahu’anhu akagira ati: ‘Boona bakaza omu muzigiti’ reero nkagambira owaabaire aine eibanja nti: ‘Reeta ekikopo kyawe haihi. ’ Reero nkamupima ebihimba bimwe ‘ajuwa. Nahabwekyo Allah Subhanahu wa Ta’ala akatuha ebirikumara kandi akaguma yatusigaho ebiro ebimwe. Jabir Radliyallahu’anhu akagira ati: ‘Nahabwekyo nkairuka naaza kubugana Rasulullah omu muzigiti ogu, nk’omuntu w’ahansi, reero nkashanga Rasulullah yaaheza kushaba, reero naagambira Rasulullah; Mazima, napimire ebiro kandi Allah Subhanahu wa Ta’ala aine ebirikumara, kandi hariho ebitusigaireho bingi ebi n’ebi bingi. ' Reero Rasulullah akabuuza ati: 'Umar bin Khaththab Radliyallahu'anhu ari nkahi?' Omugambi -Jabir- akagira ati; Umar akaija arikwiruka, atyo yamuragiira ati, ‘Ninkushaba obuuze Jabir bin Abdullah Radliyallahu’anhu aha muntu owaabaire amubanja - ishe - kandi n’ebiro bye. ’ Umar akagarukamu ati; 'Tindikwetaaga kubuuza kandi nimpurira nyine obuhame ngu Allah Subhanahu wa Ta'ala buzima naija kumuha ebirikumara, nikwo kugira ngu waamugambira ngu Allah Subhanahu wa Ta'ala naija kumuha ebirikumara. ’ Bwanyima akagaruka yaamugarukamu ekibuuzo, n’ahabw’ekyo Umar Radliyallahu’anhu akagaruka yagarukamu emirundi eshatu, byona akabigamba n’ebigambo; ‘Tindikwetenga kubuuza. ' Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam taragarukiremu ekibuuzo kye bwanyima y'omurundi gwa kashatu, n'ahabw'ekyo akabuuza ati: 'Embeera y'omuntu orikukubanja eri eta kandi n'ebiro byawe?' Omugambi akagira ati; Ntyo nkagarukamu nti; Allah Subhanahu wa Ta'ala amuhaire ekirikumara kandi asigaho ebiro bingi nk'oku kirikubaasika . nk’oku n’oku. Bwanyima nkagaruka omuka ow'omukazi wangye naamugira nti; 'Tindikukuzibira kugamba na Rasulullah omu nju yangye?' akagarukamu ati; Nogira ngu Allah Subhanahu wa Ta'ala areetsire omutumwa we omunju yangye, reero akarugaho ntaine kumushaba kunshabira obusingye n'omwami wangye??

Hadith

Imam Darimi : 46

أَخْبَرَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ حَدَّثَنِي الْحَكَمُ بْنُ أَبَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ إِنَّ اللَّهَ فَضَّلَ مُحَمَّدًا عَلَى الْأَنْبِيَاءِ وَعَلَى أَهْلِ السَّمَاءِ فَقَالُوا يَا ابْنَ عَبَّاسٍ بِمَ فَضَّلَهُ عَلَى أَهْلِ السَّمَاءِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ لِأَهْلِ السَّمَاءِ { وَمَنْ يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلَهٌ مِنْ دُونِهِ فَذَلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ كَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ } الْآيَةَ وَقَالَ اللَّهُ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ } قَالُوا فَمَا فَضْلُهُ عَلَى الْأَنْبِيَاءِ قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ } الْآيَةَ وَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ } فَأَرْسَلَهُ إِلَى الْجِنِّ وَالْإِنْسِ

Atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] atugambiire [Yazid bin Abu Hakim] akangambira [Al Hakam bin Abaan] kuruga [‘Ikrimah] kuruga [Ibn Abbas] Radliyallahu’anhu akagira ati; ‘Buzima, Allah Subhanahu wa Ta’ala akaha nabi Muhammad ekitiinisa ky’okubanza ahari baanabi abandi n’aha batuuzi b’omu iguru. ’ reero babuuza bati: ‘Iwe Ibn Abbas, n’ekitiinisa ki eki yaabaire naaheebwa aha batuuzi b’omu iguru?’ Ibn Abbas akagarukamu ati; 'Buzimazima Allah Subhanahu wa Ta'ala akagambira abatuuragye b'omu iguru ati: Kuruga ahari Ibn Abbas akagira ati: WAMAN YAQUL MINHUM INNII ILAAHUN MIN DUNIHI FADZALIJKA NAJZIIHI JAHANNAMA KADZALIKA NAJZII AZHA-ZHALIMIly abandi abarikuza omu iguru. Allah Subhanahu wa Ta’ala, obwo nitwija kuha omuntu ogwo ekihembo jahannam, na Nikyo turikuha okuhoorera enzigu abakozi b’ebibi. -Ebibuuzo. Al Anbiya` /21: 29- Kandi Allah Subhanahu wa Ta’ala ahabw’ebibi byawe eby’enyima n’eby’omumaisho kandi ahikirize emigisha ye ahariiwe kandi akuhitsya omu muhanda oguhikire. ` -Ebibuuzo. Al Fath /48: 1. 2- Reero babuuza bati: Obukuru bwe ahari baanabi boona nibuuha ki? bin Abbas akagarukamu ati, Buzima Allah Subhanahu wa Ta’ala akagira ati: Titutumire Mutumwa weena, kureka omu rurimi rw’abantu be, ngu abashoborore gye. ` -Ebibuuzo. Ibraahiim /14: 4- kandi Allah Subhanahu wa Ta'ala akagambira nabi Muhammad ati: ` kandi titukakutumire kureka aha bantu boona Nk'omutwazi w'amakuru marungi kandi omurabura. ` -Ebibuuzo. Nk’oku Saba` 34: 28-, obwo akatumwa omu majinini n’abantu.

Hadith

Imam Darimi : 47

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ حَدَّثَنَا زَمْعَةُ عَنْ سَلَمَةَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ جَلَسَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْتَظِرُونَهُ فَخَرَجَ حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْهُمْ سَمِعَهُمْ يَتَذَاكَرُونَ فَتَسَمَّعَ حَدِيثَهُمْ فَإِذَا بَعْضُهُمْ يَقُولُ عَجَبًا إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ مِنْ خَلْقِهِ خَلِيلًا فَإِبْرَاهِيمُ خَلِيلُهُ وَقَالَ آخَرُ مَاذَا بِأَعْجَبَ مِنْ { وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيمًا } وَقَالَ آخَرُ فَعِيسَى كَلِمَةُ اللَّهِ وَرُوحُهُ وَقَالَ آخَرُ وَآدَمُ اصْطَفَاهُ اللَّهُ فَخَرَجَ عَلَيْهِمْ فَسَلَّمَ وَقَالَ قَدْ سَمِعْتُ كَلَامَكُمْ وَعَجَبَكُمْ أَنَّ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلُ اللَّهِ وَهُوَ كَذَلِكَ وَمُوسَى نَجِيُّهُ وَهُوَ كَذَلِكَ وَعِيسَى رُوحُهُ وَكَلِمَتُهُ وَهُوَ كَذَلِكَ وَآدَمُ اصْطَفَاهُ اللَّهُ تَعَالَى وَهُوَ كَذَلِكَ أَلَا وَأَنَا حَبِيبُ اللَّهِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا حَامِلُ لِوَاءِ الْحَمْدِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تَحْتَهُ آدَمُ فَمَنْ دُونَهُ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ شَافِعٍ وَأَوَّلُ مُشَفَّعٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ يُحَرِّكُ بِحَلَقِ الْجَنَّةِ وَلَا فَخْرَ فَيَفْتَحُ اللَّهُ فَيُدْخِلُنِيهَا وَمَعِي فُقَرَاءُ الْمُؤْمِنِينَ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَكْرَمُ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ عَلَى اللَّهِ وَلَا فَخْرَ

Atugambiire [Ubaidullah bin Abdul Majid] atugambiire [Zam’ah] kuruga [Salamah] kuruga [’Ikrimah] kuruga [Ibn Abbas] Radliyallahu’anhu akagira ati; Abantu kuruga omu banywani ba nabi sallallaahu 'alaihi wasallam bakashutama bamutegyereize. Reero yarugayo kandi ku yaabaire ari haihi nabo yaahurira nibagamba eiziina rye sallallaahu 'alaihi wasallam. Reero ahurikiza gye okugaaniira kwabo, reero omwe aharibo ati; 'Nikitangaaza munonga ngu Allah Subhanahu wa Ta'ala akahindura ebihangirwe bye banywani be ab'ahamara, kandi Ibrahim akaba ari munywani wa Allah Subhanahu wa Ta'ala. Ondiijo ati; Ekirikutangaaza munonga kukira orunyiriri, WA KALLAMA ALLAHU MUSA TAKLIIMAA Kandi Allah akagamba na nabi Musa butunu -Qs. An Nisaa`/4: 164- obwo abandi barikugira ngu; Obwe Yesu ari Ekigambo kya Allah Subhanahu wa Ta’ala n’Omwoyo we, abandi nabo bakagira ngu; Omubwire obwo, Adamu atwire ashemeziibwe Ruhanga Subhanahu wa Ta’ala. Bwanyima akarugayo yaababugana yaabaramutsya, reero yagira ati: ‘Nhurikiize okugaaniira kwanyu kandi natangaara ngu Ibrahim akaba ari munywani wa Allah Subhanahu wa Ta’ala, kandi buzima akaba ari, Musa niwe yabaire nagamba nawe butunu kandi kikaba kiri kityo, kandi Yesu akaba ari Omwoyo gwe n’Ekigambo kye kandi kikaba kiri kityo kandi Allah we akaba ari kityo’. Manya ngu ndi Habibullah - omushaija wa rukundo ya Allah - kandi tihaine kwetunguura, ndi omutwazi w'ebendera y'okuhimbisa aha kiro ky'okucwekyerera ekyareeteire Adamu na baanabi bwanyima ye kandi hakaba hatariho kwetunguura, kandi nkaba ndi omuntu ow'okubanza owaahaire kandi akaheebwa okushaba aha kiro ky'okucwera orubanja kandi hakaba hatariho I the the y’eiguru kandi hakaba hatariho kwetunguura, obwo Allah Subhanahu wa Ta’ala akaiguraho orwigi yantamu, nkataaha n’abantu abooro b’abasiraamu kandi hakaba hatariho kwetunguura, kandi nkaba ndi omuntu orikukirayo ekitiinisa kuruga omu bantu ababandize n’abantu abaizire bwanyima omu maisho ga Allah Subhanahu wa Ta’ala kandi hatariho kwetunguura’.

Hadith

Imam Darimi : 48

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ لَيْثٍ عَنْ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَوَّلُهُمْ خُرُوجًا وَأَنَا قَائِدُهُمْ إِذَا وَفَدُوا وَأَنَا خَطِيبُهُمْ إِذَا أَنْصَتُوا وَأَنَا مُسْتَشْفِعُكُمْ إِذَا حُبِسُوا وَأَنَا مُبَشِّرُهُمْ إِذَا أَيِسُوا الْكَرَامَةُ وَالْمَفَاتِيحُ يَوْمَئِذٍ بِيَدِي وَأَنَا أَكْرَمُ وَلَدِ آدَمَ عَلَى رَبِّي يَطُوفُ عَلَيَّ أَلْفُ خَادِمٍ كَأَنَّهُمْ بَيْضٌ مَكْنُونٌ أَوْ لُؤْلُؤٌ مَنْثُورٌ

Atugambiire [Sa’id bin Sulaiman] kuruga ahari [Mansur bin Abi Al Aswad] kuruga ahari [Laits] kuruga ahari [Ar Rabi’ bin Anas] kuruga ahari [Anas] Radliyallahu’anhu akagira ati; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akagira ati: 'Nkaba ndi omuntu owabandize kuzooka omu kituuro aha izooba ry'okuzooka, nkaba ndi omwebembezi waabo obu baabaire nibaija, nkaba ndi omugambirizi waabo obu baabaire bahunama, nkaba ndi omuntu owabaire abashabira okushabira obu baabaire bakwatsirwe -omu misiri ya mahsyar-, nkaba ndi omuntu omusya ou baabaire bari desspave. Ekitiinisa n’ebishumuruzo by’ekiro ekyo biri omu ngaro zangye, kandi ndi mutabani wa Adamu Alaihis okuramutsya okurikukirayo ekitiinisa omu maisho ga Mukama wangye, okwehinguririza aha rubaju rwangye abaheereza rukumi, nk’amabaare g’omuhendo agarikwera nari amabaare g’omuhendo agataataine’.

Hadith

Imam Darimi : 49

أخبرنا عبد الله بن عبد الحكم المصري حدثنا بكر بن مضر عن جعفر بن ربيعة عن صالح هو ابن عطاء بن خباب مولى بني الدئل عن عطاء بن أبي رباح عن جابر بن عبد الله أن النبي صلى الله عليه وسلم قال أنا قائد المرسلين ولا فخر وأنا خاتم النبيين ولا فخر وأنا أول شافع وأول مشفع ولا فخر

Atugambiire [Abdullah bin Abdul Hakam Al Mishri] atugambiire [Bakar bin Mudlar] kuruga ahari [Ja’far bin Rabi’ah] kuruga ahari [Salih Ibn ‘Atha’ bin Khabbab] owaabaire ari omuhuuku kuruga omu Bani Al Duil kuruga ahari [‘Atha’ bin Abi Rabbah] kuruga ahari [Jabir bin Abi Rabbah] sallallaahu 'alaahi wasallam'. akagira ati: ‘Ndi omwebembezi w’Entumwa, kandi tihaine kwetunguura, ndi ekikingirizo kya Baanabi kandi tihariho kwetunguura, ndi omuntu ow’okubanza orikwija kushabira kandi omuntu w’okubanza kushabirwa kandi tihaine kwetunguura’.

Hadith

Imam Darimi : 50

حدثنا محمد بن عباد حدثنا سفيان هو ابن عيينة عن ابن جدعان عن أنس أن النبي صلى الله عليه وسلم قال أنا أول من يأخذ بحلقة باب الجنة فأقعقعها قال أنس كأني أنظر إلى يد رسول الله صلى الله عليه وسلم يحركها وصف لنا سفيان كذا وجمع أبو عبد الله أصابعه وحركها قال وقال له ثابت مسست يد رسول الله صلى الله عليه وسلم بيدك قال نعم قال فأعطنيها أقبلها

Kikatugambirwa [Muhammad bin ‘Abbad] akatugambira [Sufyan Ibn ‘Uyainah] kuruga ahari [Ibn Jud’aan] kuruga ahari [Anas] ngu nabi saw. Nkagifuruka. Anas akagira ati; Kikaba kiri nk’oku naareebire omukono gwa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam niguguhingisa, kandi Sufyan arikugamba -ekigano- nakyo, kandi Abu Abdullah akwatsire omukono gwe kandi arikuguhingisa, omugambi akagira ati; Tabiti akamubuuza ati; Nokwata omukono gwa nabi sallallaahu 'alaihi wasallam n'omukono gwawe? Akagarukamu ati; Akahika n’aha kunkwata omukono gwe ngu unywegyere.

Hadith

Imam Darimi : 51

أخبرنا أحمد بن عبد الله حدثنا حسين بن علي عن زائدة عن المختار بن فلفل عن أنس قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم أنا أول شافع في الجنة

Atugambiire [Ahmad bin Abdullah] atugambiire [Husain bin Ali] kuruga [Zaidah] kuruga [Al Mukhtar bin Fulful] kuruga [Anas] akagira ati; Rasulullah akagira ati: Ninye muntu w’okubanza omu iguru kushaba. '

Hadith

Imam Darimi : 52

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَزِيدُ هُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهَادِ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَأَوَّلُ النَّاسِ تَنْشَقُّ الْأَرْضُ عَنْ جُمْجُمَتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأُعْطَى لِوَاءَ الْحَمْدِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَآتِي بَابَ الْجَنَّةِ فَآخُذُ بِحَلْقَتِهَا فَيَقُولُونَ مَنْ هَذَا فَأَقُولُ أَنَا مُحَمَّدٌ فَيَفْتَحُونَ لِي فَأَدْخُلُ فَأَجِدُ الْجَبَّارَ مُسْتَقْبِلِي فَأَسْجُدُ لَهُ فَيَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَتَكَلَّمْ يُسْمَعْ مِنْكَ وَقُلْ يُقْبَلْ مِنْكَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي يَا رَبِّ فَيَقُولُ اذْهَبْ إِلَى أُمَّتِكَ فَمَنْ وَجَدْتَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ شَعِيرٍ مِنْ الْإِيمَانِ فَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ فَأَذْهَبُ فَمَنْ وَجَدْتُ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَلِكَ أَدْخَلْتُهُمْ الْجَنَّةَ فَأَجِدُ الْجَبَّارَ مُسْتَقْبِلِي فَأَسْجُدُ لَهُ فَيَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَتَكَلَّمْ يُسْمَعْ مِنْكَ وَقُلْ يُقْبَلْ مِنْكَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي يَا رَبِّ فَيَقُولُ اذْهَبْ إِلَى أُمَّتِكَ فَمَنْ وَجَدْتَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ الْإِيمَانِ فَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ فَأَذْهَبُ فَمَنْ وَجَدْتُ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَلِكَ أَدْخَلْتُهُمْ الْجَنَّةَ وَفُرِغَ مِنْ حِسَابِ النَّاسِ وَأُدْخِلَ مَنْ بَقِيَ مِنْ أُمَّتِي فِي النَّارِ مَعَ أَهْلِ النَّارِ فَيَقُولُ أَهْلُ النَّارِ مَا أَغْنَى عَنْكُمْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُونَ بِهِ شَيْئًا فَيَقُولُ الْجَبَّارُ فَبِعِزَّتِي لَأَعْتِقَنَّهُمْ مِنْ النَّارِ فَيُرْسِلُ إِلَيْهِمْ فَيَخْرُجُونَ مِنْ النَّارِ وَقَدْ امْتُحِشُوا فَيُدْخَلُونَ فِي نَهَرِ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ فِيهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي غُثَاءِ السَّيْلِ وَيُكْتَبُ بَيْنَ أَعْيُنِهِمْ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ اللَّهِ فَيُذْهَبُ بِهِمْ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ لَهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ الْجَهَنَّمِيُّونَ فَيَقُولُ الْجَبَّارُ بَلْ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ الْجَبَّارِ

Atugambiire [Abdullah bin Salih] atugambiire [Al Laits] akangambira [Yazid Ibnu Abdullah bin Al Had] kuruga ahari [`Amr bin Abu `Amr] kuruga ahari [Anas bin Malik] Radliyallahu'anhu akagira ati; Nkahurira omutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ati: 'Buzimazima, ndi omuntu ow'okubanza ou ensi ye eracwekyeremu ahabw'ekitiinisa kyangye aha kiro ky'okucwerwa orubanja -bwanyima- kandi tiharikwija kubaho okwetunguura, ndi omuntu ow'okubanza kutaaha omu iguru aha kiro ky'okuzooka kandi tihaine okwetunguura okurikwija kubaho aha kiro ky'okuzooka kandi tiharikwija kubaho okwetunguura kwa hols eiguru - buuza omuntu ogu n'oha? Nkagarukamu nti: Ninye Muhammad reero bakankingurira, reero naataaha nashanga ow’obushoboorozi bwona ari omu maisho gangye mbwenu nkamufukamira. Bwanyima Yagira ati: Imutsya omutwe gwawe, iwe Muhammad, ogambire ebigambo byawe bihurirwe, shaba eki orikushaba kihikirizibwe, shabira kandi noija kubaasa kushabira. N’ahabw’ekyo nkaimutsya omutwe, nagira nti: Abantu bangye, abantu bangye Ai Mukama wangye. Akagira ati: ‘Gyenda omu bantu baawe kandi weena ou oraashangye omu mutima gwe aine okwikiriza nk’akajuma k’engano, buzimazima ninyija kumuta omu iguru. Reero nkagyenda weena abu naabaire mbugana akaba aine omutima ogurikwingana n’enjuma, nkaba mbata omu iguru. Bwanyima nkashanga ow'obushoboorozi bwona omu maisho gangye, n'ahabw'ekyo naamwinamira. Ati: Yimutsya omutwe ogambe ebigambo byawe bihurirwe obigambe bihurirwe kandi oshabire naiwe obaasa kushabira. Nahabwekyo nkaimutsya omutwe gwangye nagambira abantu bangye nti, ai Mukama, reero yagira ati, ‘Gyenda omu bantu baawe, weena ou orashangye omu mitima yaabo ey’okwikiriza arikwingana n’akajuma k’engano, reero baze omu iguru, obwo nkaza kandi weena ou nashangire omu mitima yaabo ey’okwikiriza arikwingana n’akajuma, nkamuta omu hea. ‘Bwanyima y’okubara ebikorwa by’abantu boona kuhwa, n’abantu bangye abasigaireho bakanagwa omuri gehena hamwe n’abatuuragye ba gehena, abatuuragye ba gehena bakagira ngu; Tihariho mugasho ahariiwe ngu okaba noramya Allah Subhanahu wa Ta’ala kandi otaine eki orikumukwatanisa nawe. Nahabwekyo ow’obushoboorozi bwona akagira ati: Ahabw’obukuru bwangye, ndyabacungura omuriro gwa gehena. Bwanyima kikabatumwa kandi baaruga omu muriro ogutaraara bayokize, bwanyima baateebwa omu mugyera gw’amagara, bwanyima baakura nk’enjuma erikukura omu nfuuzi ezirikusheesheka, kandi kyahandiikwa aha buso bwabo; ni abantu abacungurirwe Allah Subhanahu wa Ta’ala. Reero baayebemberwa baateebwa omu iguru. N’ahabw’ekyo abatuura omu iguru bakabagira bati; ‘Aba nibo batuuzi ba gehena’. N’ahabw’ekyo ow’obushoboorozi bwona akagira ati: ‘Oh ngaaha, n’abantu abacungwirwe ow’obushoboorozi bwona. '

Hadith

Imam Darimi : 53

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ عَنْ يُونُسَ بْنِ مَيْسَرَةَ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيِّ عَنْ ابْنِ غَنْمٍ قَالَ نَزَلَ جِبْرِيلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَشَقَّ بَطْنَهُ ثُمَّ قَالَ جِبْرِيلُ قَلْبٌ وَكِيعٌ فِيهِ أُذُنَانِ سَمِيعَتَانِ وَعَيْنَانِ بَصِيرَتَانِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ الْمُقَفِّي الْحَاشِرُ خُلُقُكَ قَيِّمٌ وَلِسَانُكَ صَادِقٌ وَنَفْسُكَ مُطْمَئِنَّةٌ قَالَ أَبُو مُحَمَّد وَكِيعٌ يَعْنِي شَدِيدًا

Atugambiire [Abdullah bin Salih] akangira [Mu`awiyah] kuruga ahari [Yunus bin Maisarah] kuruga ahari [Abu Idris Al Khaulani] kuruga ahari [Ibn Ghanm] akagira ati; Jibril Alaihis okuramutsya kwashuuma aha Mutumwa wa Allah kwamushara omunda, bwanyima Jibril akagira ati 'Omutima ogugumire gurimu amatu abiri agarikuhurira n'amaisho abiri agarikureeba, Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam.' Rasulullah Al Muqaffa - orikuheebwa ekitiinisa - na Al Hasyir - omuteerani -, emitwarize yaawe n’ey’ekitiinisa, orurimi rwawe nirubaasa kwesigwa kandi omutima gwawe gucureire. Abu Muhammad akagira ngu amakuru g’ekigambo waki’ n’ag’amaani.

Hadith

Imam Darimi : 54

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ رُوَيْمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ قَيْسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ أَدْرَكَ بِيَ الْأَجَلَ الْمَرْحُومَ وَاخْتَصَرَ لِيَ اخْتِصَارًا فَنَحْنُ الْآخِرُونَ وَنَحْنُ السَّابِقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَإِنِّي قَائِلٌ قَوْلًا غَيْرَ فَخْرٍ إِبْرَاهِيمُ خَلِيلُ اللَّهِ وَمُوسَى صَفِيُّ اللَّهِ وَأَنَا حَبِيبُ اللَّهِ وَمَعِي لِوَاءُ الْحَمْدِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَعَدَنِي فِي أُمَّتِي وَأَجَارَهُمْ مِنْ ثَلَاثٍ لَا يَعُمُّهُمْ بِسَنَةٍ وَلَا يَسْتَأْصِلُهُمْ عَدُوٌّ وَلَا يَجْمَعُهُمْ عَلَى ضَلَالَةٍ

Kitugambirweho [Abdullah bin Salih] yangira [Mu‘awiyah] kuruga ahari [‘Urwah bin Ruwaim] kuruga ahari [Amr bin Qais], Rasulullah akagira ati: ‘Allah Subhanahu wa Ta’ala amanyiise aha muheru gw’okufa kwangye okw’embabazi kandi akakyendeeza aha magara gangye. ’ Nahabwekyo itwe turi abantu b’aha muheru kwonka itwe turi ab’okubanza aha kiro ky’okucwerwa orubanja. Ninyija kugamba ekigambo kandi nsasira, eki ti kwetunguura, Ibrahim ni munywani wa Ruhanga ow’aha mara -khalilullah-, Musa n’okutooranwa kwa Allah Subhanahu wa Ta’ala kandi nyowe ndi omukundwa wa Allah Subhanahu wa Ta’ala kandi nyine ebendera y’okuhimbisa aha izooba ry’okucwerwa orubanja. Buzima, Allah Subhanahu wa Ta’ala araganiise abantu bangye kandi yaabarinda ebintu bishatu; tihariho njara y'amaani eribareetwa, tibaribatanisibwa abazigu kandi tibariteeranirwa hamwe omu nshobe.

Hadith

Imam Darimi : 55

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا أَرْطَاةُ بْنُ الْمُنْذِرِ عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ حَبِيبٍ قَالَ سَمِعْتُ مَسْلَمَةَ السَّكُونِيَّ وَقَالَ غَيْرُ مُحَمَّدٍ سَلَمَةَ السَّكُونِيَّ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ قَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ أُتِيتَ بِطَعَامٍ مِنْ السَّمَاءِ قَالَ نَعَمْ أُتِيتُ بِطَعَامٍ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ هَلْ كَانَ فِيهِ مِنْ فَضْلٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا فُعِلَ بِهِ قَالِ رُفِعَ إِلَى السَّمَاءِ وَقَدْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنِّي غَيْرُ لَابِثٍ فِيكُمْ إِلَّا قَلِيلًا ثُمَّ تَلْبَثُونَ حَتَّى تَقُولُوا مَتَى مَتَى ثُمَّ تَأْتُونِي أَفْنَادًا يُفْنِي بَعْضُكُمْ بَعْضًا بَيْنَ يَدَيْ السَّاعَةِ مُوتَانٌ شَدِيدٌ وَبَعْدَهُ سَنَوَاتُ الزَّلَازِلِ

Atugambiire [Muhammad bin Al Mubarak] atugambiire [Mu’awiyah bin Yahya] atugambiire [Arthah bin Al Mundzir] kuruga ahari [Dlamrah bin Habib] akagira ngu nkahurira Maslamah Nk’oku Sakuni -okurugiirira aha ki abandi batari Muhammad yaagambire- [Salamah Nk’oku Sakuni we]; Ku twabaire turi na Rasulullah, ahonaaho omuntu akagira ati; ' Iwe Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, oheirwe eby'okurya kuruga omu iguru? Akagarukamu ati: Eego, nkaheebwa ebyokurya. Akagaruka yaabuuza ati; 'Iwe nabi wa Allah Subhanahu wa Ta'ala, hariho eby'okurya ebisigaireho?' Akagarukamu ati: ‘Eego. ’ Akagaruka yaabuuza ati, bakamukorera ki? Akagarukamu ati: ‘Kigarukire omu iguru, kandi kikanshururirwa ngu tindikwija kumara obwire buraingwa naiwe, obwo noija kugumizamu ohuriire okuhitsya obu oraagambire; ‘Obwire obumwe? Reero mwaija ahariinye omu guruupu zirikucwekyerezana, ensi etakahwereire hakaba nihaija kubaho okufa okurikutiinisa, kandi bwanyima y’ekyo hakaija emyaka eijwire emitsitsa.

Hadith

Imam Darimi : 56

أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِقَصْعَةٍ مِنْ ثَرِيدٍ فَوُضِعَتْ بَيْنَ يَدَيْ الْقَوْمِ فَتَعَاقَبُوهَا إِلَى الظُّهْرِ مِنْ غُدْوَةٍ يَقُومُ قَوْمٌ وَيَجْلِسُ آخَرُونَ فَقَالَ رَجُلٌ لِسَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ أَمَا كَانَتْ تُمَدُّ فَقَالَ سَمُرَةُ مِنْ أَيِّ شَيْءٍ تَعْجَبُ مَا كَانَتْ تُمَدُّ إِلَّا مِنْ هَا هُنَا وَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى السَّمَاءِ

Kitugambirweho [Uthman bin Muhammad] atugambiire [Yazid bin Harun] atumanyiise [Sulaiman At Taimi] kuruga ahari [Abu Al ‘Ala‘] kuruga ahari [Samurah bin Jundud] ngu omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akaheebwa ekikopo kihango ekirimu enyama y’abantu, bwanyima bakaba bahindurana bakora okushaba kwa ihangwe ahabw’okuba kikaba kiri kyamushana, abantu abamwe beemerera, abandi bashutama. Kandi omuntu akagambira Samura bini Jundabu ati: ebyokurya ebi nibiruga omu butafaari bwonka? Samura akagarukamu ati; ‘Niki eki orikutangaara? Ekikopo ky’eby’okurya tikikareetwa kureka kurugayo, nk’oku yaabaire naayoreka omukono gwe arikureeba omu iguru. '

Hadith

Imam Darimi : 57

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ سَوَّارٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي لَيْلَةٍ إِضْحِيَانَ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَيْهِ وَإِلَى الْقَمَرِ قَالَ فَلَهُوَ كَانَ أَحْسَنَ فِي عَيْنِي مِنْ الْقَمَرِ

Atugambiire [Muhammad bin Sa’id] atugambiire [Abdur Rahman bin Muhammad] kuruga ahari [Ash ‘ats bin Shawwar] kuruga ahari [Abu Ishaq] kuruga ahari [Jabir bin Samurah] akagira ati; Nkareeba Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam omu kiro ky’okwezi kwijwire kandi akaba ajwaire emyenda erikutukura, reero nka -hindura- naamureeba kandi nareeba okwezi.

Hadith

Imam Darimi : 58

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ الزُّهْرِيُّ حَدَّثَنِي إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ابْنُ أَخِي مُوسَى عَنْ عَمِّهِ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَجَ الثَّنِيَّتَيْنِ إِذَا تَكَلَّمَ رُئِيَ كَالنُّورِ يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ ثَنَايَاهُ

Atugambiire [Ibrahim bin Al Mundzir] atugambiire [Abdul Aziz bin Abu Thabit Az Zuhri] akangambira [Ismail bin Ibrahim] - mutabani wa murumuna wangye, Musa - kuruga ahari Tanto we [Musa bin ‘Uqbah] kuruga ahari [Kuraib] kuruga ahari [Ibn Abbas] hehuliya Rad akagira ati; Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akaba aine amaino agatari gamwe na gamwe, ku yaabaire agamba kikaba nikireebeka nk’oku hariho omushana ogurikuruga ahagati y’amaino ge abiri.

Hadith

Imam Darimi : 59

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا مِسْعَرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَنْجَدَ وَلَا أَجْوَدَ وَلَا أَشْجَعَ وَلَا أَضْوَأَ وَأَوْضَأَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Atugambiire [Mahmud bin Ghailan] atugambiire [Yazid bin Harun] atugambiire [Mis’ar] kuruga ahari [Abdul Malik bin Umair] akagira ati; [Ibnu Umar] akagira ati; Tikareebaga omuntu owaabaire naarahuka kurwana, ashemeire, aine obumanzi, kandi aine omushana kukira Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam.

Hadith

Imam Darimi : 60

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ الْحِزَامِيُّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ قُلْتُ لِلرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ بْنِ عَفْرَاءَ صِفِي لَنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا بُنَيَّ لَوْ رَأَيْتَهُ رَأَيْتَ الشَّمْسَ طَالِعَةً

Atugambiire [Ibrahim bin Al Mundzir Al Hizami] atugambiire [Ubaidullah bin Musa] atugambiire [Usamah bin Zaid] kuruga ahari [Abu Ubaidah bin Muhammad bin Ammar bin Yasir] akagira ati; Nkagambira [Ar Rubai’ na Mu’awwidz bin ‘Afra`] nti; Hakyiri, nshobororera, -oku- Rasulullah ari, reero yagira ati; Ai mwana wangye, kuri waamureeba, okashusha oti nooreeba eizooba niriruga.