Imam Darimi (الامام الدارمي) - 3469 حديث

حديث

Imam Darimi : 2321

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ حَدَّثَنِي ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ عُلَيِّ بْنِ رَبَاحٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّ رَجُلًا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَشْتَرِيَ فَرَسًا فَأَيُّهَا أَشْتَرِي قَالَ اشْتَرِ أَدْهَمَ أَرْثَمَ مُحَجَّلَ طَلْقَ الْيَدِ الْيُمْنَى أَوْ مِنْ الْكُمْتِ عَلَى هَذِهِ الشِّيَةِ تَغْنَمْ وَتَسْلَمْ

اسان کي [احمد بن عبدالرحمان عاد دماسيقي] ٻڌايو آهي ته اسان کي [الوليد] ٻڌايو آهي ته مون کي [ابن لحيا] ٻڌايو آهي ته [يزيد بن ابو حبيب] کان [علي بن رباح] کان [ابو قتاده الانصاري] ته هڪ ماڻهو چيو ته: 'يا رسول الله، اصل ۾ مان هڪ گهوڙو خريد ڪرڻ چاهيان ٿو، پوءِ مان ڪهڙو گهوڙو خريد ڪريان؟' پاڻ جواب ڏنو؛ 'اهڙو گهوڙو خريد ڪريو جيڪو ڪارو هجي، نڪ ۽ مٿيون چپ اڇا هجن، پير اڇا هجن، ساڄي اڳيان ٽنگ سادي يا ڪارا ڳاڙهي هجي، جنهن تي اهڙا نشان هجن، ته پوءِ توهان خوش قسمت ۽ محفوظ هوندا'.

حديث

Imam Darimi : 2322

حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسَابِقُ بَيْنَ الْخَيْلِ الْمُضَمَّرَةِ مِنْ الْحَفْيَا إِلَى الثَّنِيَّةِ وَالَّتِي لَمْ تُضَمَّرْ مِنْ الثَّنِيَّةِ إِلَى مَسْجِدِ بَنِي زُرَيْقٍ وَأَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ فِيمَنْ سَابَقَ بِهَا

[خالد بن مخلد] اسان کي [مالڪ] [نافع]، [ابن عمر] کان روايت ڪئي آهي ته: الله جي رسول صلي الله عليه وسلم هڪ ڀيري گهوڙن جي ڊوڙ ڪئي جيڪي خاص طور تي الحفيع کان ڊوڙ لاءِ تيار ڪيا ويا هئا ۽ تسانيه الوداع ۾ ختم ٿيا، ۽ پاڻ عام گهوڙن جي ڊوڙ ڪئي - جيڪي ڊوڙ لاءِ تيار نه هئا - عصانيه کان بني زريق مسجد تائين، جڏهن ته ابن عمر انهن مان هو جن ڊوڙ ۾ حصو ورتو.

حديث

Imam Darimi : 2323

أَخْبَرَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنِي الزُّبَيْرُ بْنُ الْخِرِّيتِ عَنْ أَبِي لَبِيدٍ قَالَ أُجْرِيَتْ الْخَيْلُ فِي زَمَنِ الْحَجَّاجِ وَالْحَكَمُ بْنُ أَيُّوبَ عَلَى الْبَصْرَةِ فَأَتَيْنَا الرِّهَانَ فَلَمَّا جَاءَتْ الْخَيْلُ قَالَ قُلْنَا لَوْ مِلْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَسَأَلْنَاهُ أَكَانُوا يُرَاهِنُونَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأَتَيْنَاهُ وَهُوَ فِي قَصْرِهِ فِي الزَّاوِيَةِ فَسَأَلْنَاهُ فَقُلْنَا يَا أَبَا حَمْزَةَ أَكُنْتُمْ تُرَاهِنُونَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرَاهِنُ قَالَ نَعَمْ لَقَدْ رَاهَنَ عَلَى فَرَسٍ لَهُ يُقَالُ لَهُ سَبْحَةُ فَسَبَقَ النَّاسَ فَانْهَشَّ لِذَلِكَ وَأَعْجَبَهُ قَالَ أَبُو مُحَمَّد انْهَشَّ يَعْنِي أَعْجَبَهُ

اسان کي عفان ٻڌايو آهي [سعید بن زید] ٻڌايو آهي ته حجاج جي زماني ۾ مون کي [زبير بن الخريت] [ابو لبيد] کان ٻڌايو ته، هن چيو ته: 'الحجاج جي زماني ۾ هڪ ڀيرو گهوڙن جي ڊوڙ جو مقابلو ٿيو هو، يعني جڏهن الحڪم بن ايوب بصره جو محافظ هو. پوءِ اسان ڊوڙ ڪئي، جڏهن هڪ گهوڙو آيو، اسان چيو ته: 'جيڪڏهن اسان [انس بن مالڪ] وٽ وڃون ۽ ان کان پڇون ته ڇا ماڻهو رسول الله صلي الله عليه وسلم جي زماني ۾ گهوڙن جي ڊوڙ ڪندا هئا، ته حالتون بهتر هونديون'. تنهنڪري اسان انس سان ملڻ لاءِ آيا، جڏهن هو الزويه ۾ پنهنجي گهر ۾ هو. پوءِ اسان کان پڇيو ته، اسان چيو ته: 'اي ابو حمزه، ڇا توهان ڪڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم جي زماني ۾ ڊوڙ ڪئي آهي؟ ڇا رسول الله صلي الله عليه وسلم ڪڏهن ڊوڙ جي مقابلي ۾ حصو ورتو هو؟' هن جواب ڏنو؛ 'ها، واقعي هن هڪ ڀيرو پنهنجي گهوڙي سان گڏ هڪ ڊوڙ ۾ حصو ورتو هو جنهن کي سباح سڏيو ويندو هو، ۽ گهوڙو ماڻهن کان اڳتي نڪري ويو، تنهنڪري هو ان تي خوش ۽ حيران ٿيو'.

حديث

Imam Darimi : 2324

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَاهِدُوا الْمُشْرِكِينَ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ وَأَلْسِنَتِكُمْ

اسان کي عمرو بن عاصم ٻڌايو آهي ته اسان کي حماد بن سلمه ٻڌايو آهي ته اسان کي حميد ٻڌايو آهي ته [انس] رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: مشرڪن سان پنهنجي مال، جان ۽ لفظن سان وڙهو.

حديث

Imam Darimi : 2325

أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُ قَوْمٌ مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ عَلَى النَّاسِ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ ظَاهِرُونَ

اسان کي جعفر بن عون ٻڌايو آهي ته اسان کي اسماعيل بن ابو خالد ٻڌايو آهي ته قيس بن ابو حازم ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته منهنجي امت مان هميشه ماڻهن جو هڪ گروهه رهندو جيڪي هميشه انسانن تي غالب رهندا جيستائين الله جو حڪم نه اچي ۽ اهي فتح جي حالت ۾ هوندا.

تائيدي حديثون (78)

حديث

Imam Darimi : 2326

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ الرَّبِيعِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُ نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ عَلَى الْحَقِّ

اسان کي [ابوبڪر بن بصير] ٻڌايو آهي اسان کي [ابو دائود ثيالسي] اسان کي [حمام] ٻڌايو آهي [قتاده] کان [عبدالله بن بريده] کان [سليمان بن ربيع] کان [عمر بن الخطاب] تائين، هن چيو ته مون کيس چوندي ٻڌو آهي ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته؛ 'منهنجي امت مان هميشه ماڻهن جو هڪ گروهه هوندو جيڪو حق کان مٿانهون هوندو'.

تائيدي حديثون (78)

حديث

Imam Darimi : 2327

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ هُوَ ابْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ بَعْدِي مِنْ أُمَّتِي قَوْمًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لَا يُجَاوِزُ حَلَاقِيمَهُمْ يَخْرُجُونَ مِنْ الدِّينِ كَمَا يَخْرُجُ السَّهْمُ مِنْ الرَّمِيَّةِ ثُمَّ لَا يَعُودُونَ فِيهِ هُمْ شَرُّ الْخَلْقِ وَالْخَلِيقَةِ قَالَ سُلَيْمَانُ قَالَ حُمَيْدٌ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الصَّامِتِ فَلَقِيتُ رَافِعًا أَخَا الْحَكَمِ بْنِ عَمْرٍو الْغِفَارِيِّ فَحَدَّثْتُهُ هَذَا الْحَدِيثَ قَالَ رَافِعٌ وَأَنَا أَيْضًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

اسان کي [عبدالله بن مسلمه بن قعنب] ٻڌايو آهي ته اسان کي [سليمان يعني ابن المغيره] [حميد بن هلال] کان [عبدالله بن اش شميت] [ابوذر] کان ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته: 'بيشڪ، منهنجي وفات کان پوءِ منهنجي امت مان ماڻهن جو هڪ گروهه هوندو جيڪي قرآن کي پنهنجي ڳلن کان پري نه پڙهندا. اهي دين مان ائين نڪتا جيئن تير ڪمان مان نڪرندو آهي. پوءِ اهي اسلام ڏانهن واپس نه ايندا آهن، اهي سڀ کان بدترين مخلوق آهن'. سليمان چيو ته: حميد چيو ته: [عبدالله بن اش شميت] چيو ته: پوءِ مان رافع سان مليو، جيڪو الحڪم بن عمرو الغفاري جو ڀاءُ هو، پوءِ مون ان کي هي حديث ٻڌائي. [رافع] چيو ته: '۽ مون اهو رسول الله صلي الله عليه وسلم کان به ٻڌو هو'.

تائيدي حديثون (127)

حديث

Imam Darimi : 2328

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ حَدِيدٍ عَنْ صَخْرٍ الْغَامِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لِأُمَّتِي فِي بُكُورِهَا وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا بَعَثَ سَرِيَّةً بَعَثَهَا مِنْ أَوَّلِ النَّهَارِ قَالَ فَكَانَ هَذَا الرَّجُلُ رَجُلًا تَاجِرًا فَكَانَ يَبْعَثُ غِلْمَانَهُ مِنْ أَوَّلِ النَّهَارِ فَكَثُرَ مَالُهُ

اسان کي [سعيد بن عامر]، [صيبه]، [يعليٰ بن عطا]، [عماره بن حديد]، [شخر الغامدي]، ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو: 'اي الله، منهنجي قوم تي صبح جو برڪت ڪر'. جڏهن رسول الله ﷺ لشڪر موڪليندا هئا، ته انهن کي شام جو سوير موڪليندا هئا. شخر چيو: 'هڪ تاجر هڪ ڀيرو پنهنجن غلامن کي شام جو سوير موڪليو، ظاهر آهي ته هن کي گهڻو مال مليو.'

حديث

Imam Darimi : 2329

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَقَلَّمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْرُجُ إِذَا أَرَادَ سَفَرًا إِلَّا يَوْمَ الْخَمِيسِ

[عثمان بن عمر] اسان کي [يونس]، [عز زهريءَ]، [عبدالرحمن بن ڪعب]، [پنهنجي پيءُ] کان، بيان ڪيو آهي ته: رسول الله ﷺ جو خميس کان سواءِ ٻاهر نڪرڻ تمام گهٽ ٿيندو آهي.

حديث

Imam Darimi : 2330

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ وَابْنُ لَهِيعَةَ قَالَا حَدَّثَنَا شُرَحْبِيلُ بْنُ شَرِيكٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَيْرُ الْأَصْحَابِ عِنْدَ اللَّهِ خَيْرُهُمْ لِصَاحِبِهِ وَخَيْرُ الْجِيرَانِ عِنْدَ اللَّهِ خَيْرُهُمْ لِجَارِهِ

اسان کي [عبدالله بن يزيد] ٻڌايو آهي ته اسان کي [حيوه] ۽ [ابن لحيعه] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [سيورهبيل بن سيارڪ] ٻڌايو آهي ته هن [ابو عبدالرحمان الحبلي] کي [عبدالله بن عمرو بن العاش] کان ٻڌندي ٻڌو آهي ته رسول الله ﷺ جن فرمايو: الله جي نظر ۾ بهترين دوست اهو آهي جيڪو پنهنجي دوست سان وڌيڪ مهربان آهي، ۽ الله جي نظر ۾ بهترين پاڙيسري اهو آهي جيڪو پنهنجي پاڙيسري سان وڌيڪ مهربان آهي.

حديث

Imam Darimi : 2331

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا حِبَّانُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ يُونُسَ وَعُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ الْأَصْحَابِ أَرْبَعَةٌ وَخَيْرُ الْجُيُوشِ أَرْبَعَةُ آلَافٍ وَخَيْرُ السَّرَايَا أَرْبَعُ مِائَةٍ وَمَا بَلَغَ اثْنَا عَشَرَ أَلْفًا فَصَبَرُوا وَصَدَقُوا فَغُلِبُوا مِنْ قِلَّةٍ

اسان کي [محمد بن اش شلت] ٻڌايو آهي [حِبان بن علي] [يونس] کان ۽ [عقيل] [ابن شهاب] کان [عبيدالله بن عبدالله] [ابن عباس] کان، هن چيو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو آهي ته؛ 'بهترين دوست چار ماڻهو آهن، ۽ بهترين فوج چار هزار آهي، ۽ فوج جو بهترين يونٽ چار سؤ آهي ۽ جيستائين اهي ٻارهن هزارن تائين نه پهچي وڃن، پوءِ صبر ۽ ايماندار رهو ۽ اهي شڪست نه کائيندا'.

حديث

Imam Darimi : 2332

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَّرَ رَجُلًا عَلَى سَرِيَّةٍ أَوْصَاهُ فِي خَاصَّةِ نَفْسِهِ بِتَقْوَى اللَّهِ وَبِمَنْ مَعَهُ مِنْ الْمُسْلِمِينَ خَيْرًا وَقَالَ اغْزُوا بِسْمِ اللَّهِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ قَاتِلُوا مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ اغْزُوا وَلَا تَغْدِرُوا وَلَا تَغُلُّوا وَلَا تُمَثِّلُوا وَلَا تَقْتُلُوا وَلِيدًا

اسان کي [محمد بن يوسف]، [سفيان]، [علقمه بن مرتصد]، [سليمان بن بريده]، [پنهنجي پيءُ] کان، ٻڌايو ته: جڏهن رسول الله ﷺ ڪنهن کي لشڪر جو اڳواڻ مقرر ڪيو، ته ان کي خاص طور تي الله کان ڊڄڻ ۽ انهن مسلمانن سان نيڪي ڪرڻ جو حڪم ڏنو جيڪي ساڻس گڏ هئا. پاڻ فرمايائون: 'الله جي نالي تي ۽ الله جي راهه ۾ جنگ ڪريو. الله کي نه مڃڻ وارن سان جنگ ڪريو، جنگ ڪريو ۽ پوئتي نه هٽو، جنگ جو مال نه چوريو، نه ڪٽيو ۽ نه ننڍن ٻارن کي قتل ڪريو'.

حديث

Imam Darimi : 2333

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَتَمَنَّوْا لِقَاءَ الْعَدُوِّ وَسَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ فَإِنْ لَقِيتُمُوهُمْ فَاثْبُتُوا وَأَكْثِرُوا ذِكْرَ اللَّهِ فَإِنْ أَجْلَبُوا وَضَجُّوا فَعَلَيْكُمْ بِالصَّمْتِ

اسان کي [عبدالله بن يزيد] ٻڌايو آهي ته اسان کي [عبدالرحمن بن يزيد] [عبدالله بن يزيد] کان [عبدالله بن عمرو] ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو ته: دشمن سان ملاقات جو خواب نه ڏسو ۽ الله کان سلامتي گهرو، جيڪڏهن توهان دشمن سان ملاقات ڪريو ٿا ته ثابت قدم رهو ۽ الله جو ذڪر وڌ کان وڌ ڪريو، جيڪڏهن اهي رڙيون ڪن ۽ شور ڪن ته پوءِ توهان کي خاموش رهڻ گهرجي.

تائيدي حديثون (17)

حديث

Imam Darimi : 2334

أَخْبَرَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَدْعُو أَيَّامَ حُنَيْنٍ اللَّهُمَّ بِكَ أُحَاوِلُ وَبِكَ أُصَاوِلُ وَبِكَ أُقَاتِلُ

[حجاج بن منهل] اسان کي [حماد]، [ثابت]، [عبدالرحمن بن ابو ليليٰ]، [شعيب] کان خبر ڏني آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم حنين جي جنگ دوران دعا گهري هئي: 'اي الله، مان تو سان گڏ جدوجهد ڪندس، اسان تو سان گڏ حملو ڪنداسين، ۽ مان تو سان گڏ حملو ڪندس'.

حديث

Imam Darimi : 2335

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَّرَ رَجُلًا عَلَى سَرِيَّةٍ أَوْصَاهُ إِذَا لَقِيتَ عَدُوَّكَ مِنْ الْمُشْرِكِينَ فَادْعُهُمْ إِلَى إِحْدَى ثَلَاثِ خِلَالٍ أَوْ خِصَالٍ فَأَيَّتُهُمْ مَا أَجَابُوكَ إِلَيْهَا فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى الْإِسْلَامِ فَإِنْ هُمْ أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى التَّحَوُّلِ مِنْ دَارِهِمْ إِلَى دَارِ الْمُهَاجِرِينَ وَأَخْبِرْهُمْ إِنْ هُمْ فَعَلُوا أَنَّ لَهُمْ مَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَأَنَّ عَلَيْهِمْ مَا عَلَى الْمُهَاجِرِينَ فَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّهُمْ يَكُونُونَ كَأَعْرَابِ الْمُسْلِمِينَ يَجْرِي عَلَيْهِمْ حُكْمُ اللَّهِ الَّذِي يَجْرِي عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَلَيْسَ لَهُمْ فِي الْفَيْءِ وَالْغَنِيمَةِ نَصِيبٌ إِلَّا أَنْ يُجَاهِدُوا مَعَ الْمُسْلِمِينَ فَإِنْ هُمْ أَبَوْا أَنْ يَدْخُلُوا فِي الْإِسْلَامِ فَسَلْهُمْ إِعْطَاءَ الْجِزْيَةِ فَإِنْ فَعَلُوا فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ فَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ وَقَاتِلْهُمْ وَإِنْ حَاصَرْتَ أَهْلَ حِصْنٍ فَإِنْ أَرَادُوكَ أَنْ تَجْعَلَ لَهُمْ ذِمَّةَ اللَّهِ وَذِمَّةَ نَبِيِّهِ فَلَا تَجْعَلْ لَهُمْ ذِمَّةَ اللَّهِ وَلَا ذِمَّةَ نَبِيِّهِ وَلَكِنْ اجْعَلْ لَهُمْ ذِمَّتَكَ وَذِمَّةَ أَبِيكَ وَذِمَّةَ أَصْحَابِكَ فَإِنَّكُمْ إِنْ تُخْفِرُوا بِذِمَّتِكُمْ وَذِمَّةِ آبَائِكُمْ أَهْوَنُ عَلَيْكُمْ مِنْ أَنْ تُخْفِرُوا ذِمَّةَ اللَّهِ وَذِمَّةَ رَسُولِهِ وَإِنْ حَاصَرْتَ حِصْنًا فَأَرَادُوكَ أَنْ يَنْزِلُوا عَلَى حُكْمِ اللَّهِ فَلَا تُنْزِلْهُمْ عَلَى حُكْمِ اللَّهِ وَلَكِنْ أَنْزِلْهُمْ عَلَى حُكْمِكَ فَإِنَّكَ لَا تَدْرِي أَتُصِيبُ حُكْمَ اللَّهِ فِيهِمْ أَمْ لَا ثُمَّ اقْضِ فِيهِمْ بِمَا شِئْتَ قَالَ عَلْقَمَةُ فَحَدَّثْتُ بِهِ مُقَاتِلَ بْنَ حَيَّانَ فَقَالَ حَدَّثَنِي مُسْلِمُ بْنُ هَيْصَمٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ مُقَرِّنٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ

اسان کي [محمد بن يوسف]، [سفيان]، [علقمه بن مرتصد]، [سليمان بن بريده]، [پنهنجي پيءُ] کان، ٻڌايو ته: جيڪڏهن رسول الله ﷺ ڪنهن کي لشڪر جو اڳواڻ مقرر ڪندا هئا، ته ان کي وصيت ڪندا هئا ته: جيڪڏهن توهان مشرڪن جي دشمنن سان ملن ٿا، ته انهن کي ٽن شين مان ڪنهن هڪ جي دعوت ڏيو، يعني: جيڪو به توهان جي دعوت کي پورو ڪري ٿو، انهن کي قبول ڪريو ۽ انهن تي حملو ڪرڻ کان پاسو ڪريو، پوءِ انهن کي اسلام جي دعوت ڏيو. جيڪڏهن اهي توهان جي دعوت کي مڃين ٿا ته ان کي قبول ڪريو ۽ انهن تي حملو ڪرڻ کان پاسو ڪريو، پوءِ انهن کي پنهنجي ملڪ کان هجرت جي سرزمين ڏانهن منتقل ٿيڻ جي دعوت ڏيو، ۽ انهن کي ٻڌايو ته جيڪڏهن اهي ائين ڪن ٿا ته انهن لاءِ مهاجرن جو حق ڇا آهي ۽ انهن جو فرض ڇا آهي اهو مهاجرن جو فرض هوندو. جيڪڏهن اهي انڪار ڪن ٿا ته پوءِ انهن کي چئو ته اهي مسلمان بدوين وانگر آهن ته الله جو قانون انهن تي لاڳو ٿئي ٿو جيئن اهو مومنن تي لاڳو ٿئي ٿو ۽ انهن جو فيع ۽ جنگ جي مال ۾ ڪو به حصو ناهي جيستائين اهي مسلمانن سان گڏجي جهاد نه ڪن. ۽ جيڪڏهن اهي اسلام قبول ڪرڻ کان انڪار ڪن ٿا ته پوءِ انهن کان جزيه ادا ڪرڻ لاءِ چئو، جيڪڏهن اهي ڪن ٿا ته پوءِ انهن کي قبول ڪريو ۽ انهن تي حملو ڪرڻ کان پاسو ڪريو، جيڪڏهن اهي انڪار ڪن ٿا ته پوءِ الله کان مدد گهرو ۽ انهن سان وڙهو. جيڪڏهن توهان ڪنهن قلعي جي رهواسين کي گهيرو ڪيو ۽ اهي چاهين ٿا ته توهان انهن کي الله جي حفاظت ۽ سندس پيغمبر جي حفاظت ڏيو، ته پوءِ انهن کي الله جي حفاظت ۽ سندس پيغمبر جي حفاظت نه ڏيو، پر انهن کي پنهنجي حفاظت، پنهنجي پيءُ جي حفاظت ۽ پنهنجن دوستن جي حفاظت ڏيو. ڇاڪاڻ ته جيڪڏهن توهان پنهنجي ۽ پنهنجي پيءُ جي حفاظت ۾ غلطي ڪريو ٿا، ته اهو الله ۽ سندس رسول جي حفاظت ۾ غلطي ڪرڻ کان وڌيڪ هلڪو آهي. جيڪڏهن توهان ڪنهن قلعي کي گهيرو ڪيو ۽ اهي معاملو خدا جي قانون سان فيصلو ڪرڻ چاهين ٿا، ته پوءِ انهن جو معاملو خدا جي قانون سان فيصلو نه ڪريو، پر انهن جو فيصلو پنهنجي قانون سان ڪريو. ڇاڪاڻ ته توهان کي خبر ناهي ته توهان انهن بابت خدا جي قانون جي مطابق آهيو يا نه. پوءِ انهن بابت پنهنجي مرضي مطابق فيصلو ڪريو. [علقمه] چيو؛ پوءِ مون اهو [مقاتل بن حيان] کي ٻڌايو ۽ هن چيو؛ مون کي [مسلم بن هشام] [نعمان بن مقرن] کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان بيان ڪيو آهي جيئن مٿي ڏنل حديث ۾ آهي.

حديث

Imam Darimi : 2336

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ سُفْيَانَ عَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ مَا قَاتَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْمًا حَتَّى دَعَاهُمْ قَالَ عَبْد اللَّهِ سُفْيَانُ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ يَعْنِي هَذَا الْحَدِيثَ

اسان کي [عبيدالله بن موسيٰ]، [سفيان]، [ابن ابو نجيح]، [پنهنجي پيءُ]، [ابن عباس] کان روايت ڪئي آهي ته: رسول الله ﷺ ڪنهن به قوم سان جنگ نه ڪئي جيستائين انهن کي اسلام جي دعوت نه ڏني. عبدالله چيو ته: سفيان هي حديث ابن نجيح کان نه ٻڌي هئي.

حديث

Imam Darimi : 2337

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُغِيرُ عِنْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَكَانَ يَسْتَمِعُ فَإِنْ سَمِعَ أَذَانًا أَمْسَكَ وَإِنْ لَمْ يَسْمَعْ أَذَانًا أَغَارَ

اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [حجاج بن منهال] اسان کي ٻڌايو آهي ته [حماد بن سلمه] [ثابت] کان [انس] تائين ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ هڪ ڀيري فجر جي وقت ۾ اوچتو حملو ڪيو، ۽ پاڻ غور سان ٻڌندا هئا، جيڪڏهن اذان ٻڌندا هئا ته پاڻ کي روڪيندا هئا، ۽ جيڪڏهن اذان نه ٻڌندا هئا ته پوءِ حملو ڪندا هئا.

حديث

Imam Darimi : 2338

أَخْبَرَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَوْسَ بْنَ أَبِي أَوْسٍ الثَّقَفِيَّ قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي وَفْدِ ثَقِيفٍ قَالَ وَكُنْتُ فِي أَسْفَلِ الْقُبَّةِ لَيْسَ فِيهَا أَحَدٌ إِلَّا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَائِمٌ إِذْ أَتَاهُ رَجُلٌ فَسَارَّهُ فَقَالَ اذْهَبْ فَاقْتُلْهُ ثُمَّ قَالَ أَلَيْسَ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ شُعْبَةُ وَأَشُكُّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ قَالَ بَلَى قَالَ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا حَرُمَتْ عَلَيَّ دِمَاؤُهُمْ وَأَمْوَالُهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ قَالَ وَهُوَ الَّذِي قَتَلَ أَبَا مَسْعُودٍ قَالَ وَمَا مَاتَ حَتَّى قَتَلَ خَيْرَ إِنْسَانٍ بِالطَّائِفِ

اسان کي [حسيم بن القاسم] ٻڌايو آهي ته اسان کي [صيوبة] [عن نعمان بن سليم] کان ٻڌايو آهي، هن چيو؛ مون [اوس بن ابو اوس عتصقفي] کي ٻڌو آهي ته هو چوندو هو؛ مان تسقيف جي وفد ۾ رسول الله صلي الله عليه وسلم سان ملڻ لاءِ آيو هوس، اوس جاري رکيو؛ 'ان وقت مان خيمي جي هيٺان هوس، ۽ خيمي ۾ رسول الله صلي الله عليه وسلم کان سواءِ ٻيو ڪو به نه هو، جيڪو سمهي رهيو هو، اوچتو هڪ ماڻهو وٽس آيو، ۽ سرگوشي ڪندي چيائين؛ 'وڃ ۽ ان کي قتل ڪر'. پوءِ چيائين؛ 'ڇا هن اهو نه چيو هو ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي؟' - [شعبه] چيو؛ ۽ مون کي شڪ آهي ته هن چيو هو؛ '۽ مان الله جو رسول آهيان؟'. - ان شخص چيو؛ 'ها'. هن چيو؛ 'بيشڪ، مون کي حڪم ڏنو ويو آهي ته ماڻهن سان وڙهان جيستائين اهي نه چون ته: الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي.' جيڪڏهن اهي ائين چون ٿا ته پوءِ انهن جو رت ۽ مال مون تي حرام هوندو سواءِ انهن جي حقن ۽ الله جي حوالي سان حساب ڪتاب جي. اوس بن ابو اوس عتصقفي چيو؛ 'اهو شخص اهو هو جنهن ابو مسعود کي قتل ڪيو. ۽ هو ان وقت تائين نه مريو جيستائين هن طائف ۾ بهترين ماڻهن کي قتل نه ڪيو.'

تائيدي حديثون (66)

حديث

Imam Darimi : 2339

أَخْبَرَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَحِلُّ دَمُ رَجُلٍ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ إِلَّا إِحْدَى ثَلَاثَةِ نَفَرٍ النَّفْسُ بِالنَّفْسِ وَالثَّيِّبُ الزَّانِي وَالتَّارِكُ لِدِينِهِ الْمُفَارِقُ لِلْجَمَاعَةِ

اسان کي [يعليٰ] ٻڌايو آهي [العماسي] عبدالله بن مُره کان [مصروق کان] عبدالله کان، هن چيو ته رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته: ”ان شخص جو خون حلال ناهي جيڪو شاهدي ڏئي ٿو ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي، سواءِ ٽن ماڻهن مان هڪ جي، يعني: اهي ماڻهو جيڪي پنهنجي جان کي مارڻ جي ڪري قتل ڪيا وڃن، بيواهه ۽ بيواهه جيڪي زنا ڪن ٿا، اهي ماڻهو جيڪي پنهنجي دين کي ڇڏي ڏين ٿا ۽ پاڻ کي جماعت کان الڳ ڪن ٿا“.

تائيدي حديثون (32)

حديث

Imam Darimi : 2340

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا الْأَسْوَدُ بْنُ شَيْبَانَ عَنْ خَالِدِ بْنِ سُمَيْرٍ قَالَ قَدِمَ عَلَيْنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَبَاحٍ الْأَنْصَارِيُّ وَكَانَتْ الْأَنْصَارُ تُفَقِّهُهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو قَتَادَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ جَيْشَ الْأُمَرَاءِ قَالَ فَانْطَلَقُوا فَلَبِثُوا مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ صَعِدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمِنْبَرَ فَأَمَرَ فَنُودِيَ الصَّلَاةُ جَامِعَةٌ

اسان کي [سليمان بن حرب] ٻڌايو آهي [الاسود بن شيبان] ٻڌايو آهي [خالد بن سمير] کان، هن چيو ته [عبدالله بن رباح انصاري] اسان وٽ آيو، جڏهن ته انصاري قوم کيس سمجھ ڏني هئي، هن چيو، اسان کي [ابو قتاده] ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ هڪ ڀيرو عمره جي لشڪر کي موڪليو - جنگ موته دوران لشڪر - عبدالله بن رباح چيو؛ پوءِ اهي ويا ۽ ان وقت تائين رهيا جڏهن الله چاهيو، پوءِ رسول الله ﷺ منبر تي چڙهندا، حڪم ڏنو ته جماعت جي نماز لاءِ اذان ڏني وڃي، تنهنڪري ان کي 'جماعت جي نماز' سڏيو ويو!