Imam Malik : 1581
حَدَّثَنِي مَالِك عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي الْحُبَابِ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ مِنْ كَسْبٍ طَيِّبٍ وَلَا يَقْبَلُ اللَّهُ إِلَّا طَيِّبًا كَانَ إِنَّمَا يَضَعُهَا فِي كَفِّ الرَّحْمَنِ يُرَبِّيهَا كَمَا يُرَبِّي أَحَدُكُمْ فَلُوَّهُ أَوْ فَصِيلَهُ حَتَّى تَكُونَ مِثْلَ الْجَبَلِ
Malik songaka mono na [Yahya bin Sa’id] na [Abu Al Hubab Sa’id bin Yasar] nde Ntumwa ya Nzambi tubaka nde: ‘Konso muntu yina ke pesaka makabu ya mawa na bikesa ya mbote, mpi Nzambi ke ndimaka kima ve katula kaka bikesa ya mbote. Ya kyeleka, yandi metulaka yo na maboko ya Muntu ya Kuluta Mawa. Allah ta keba yo mutindu mosi na kati na beno ke keba mwana na yandi ya mpunda to shamo, tii kuna makabu na yandi ya mawa ta kuma bonso ngumba’.
Imam Malik : 1582
و حَدَّثَنِي مَالِك عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُكَانَ أَبُو طَلْحَةَ أَكْثَرَ أَنْصَارِيٍّ بِالْمَدِينَةِ مَالًا مِنْ نَخْلٍ وَكَانَ أَحَبَّ أَمْوَالِهِ إِلَيْهِ بَيْرُحَاءَ وَكَانَتْ مُسْتَقْبِلَةَ الْمَسْجِدِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْخُلُهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَاءٍ فِيهَا طَيِّبٍ قَالَ أَنَسٌ فَلَمَّا أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ{ لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ }قَامَ أَبُو طَلْحَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَقُولُ{ لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ }وَإِنَّ أَحَبَّ أَمْوَالِي إِلَيَّ بَيْرُحَاءَ وَإِنَّهَا صَدَقَةٌ لِلَّهِ أَرْجُو بِرَّهَا وَذُخْرَهَا عِنْدَ اللَّهِ فَضَعْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ حَيْثُ شِئْتَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَخْ ذَلِكَ مَالٌ رَابِحٌ ذَلِكَ مَالٌ رَابِحٌ وَقَدْ سَمِعْتُ مَا قُلْتَ فِيهِ وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَجْعَلَهَا فِي الْأَقْرَبِينَ فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ أَفْعَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَسَمَهَا أَبُو طَلْحَةَ فِي أَقَارِبِهِ وَبَنِي عَمِّهِ
Malik songaka mono na [Ishaq mbuta] nde yandi waka [Anas mbuta] ke tuba nde, ‘Abu Talha kele Ansar yina kele ti kimvwama mingi na Medina na mutindu ya badati. Kimvwama yina yandi ke zolaka mingi kele Bairuha yina kele na ntwala ya mosquée. Rasulullah vandaka kukota na kati na yo mpi kunwa masa na yo ya bunkete’. Anasi tubaka nde; ‘Ntangu verse yai kuzabisamaka: ‘-Nge tabaka ve ata fyoti mambu ya mbote -ya kukuka- tii kuna nge tasadila ndambu ya kimvwama yina nge kezolaka-’. -Byuvu. 92- Abu Talhah telamaka na ntwala ya Rasulullah na nima yandi tubaka nde; 'O Ntumwa ya Nzambi, Allah Tabaraka Wa Ta'ala tubaka nde: '-Nge ta baka ve ata fioti mambu ya mbote -ya kukuka- yo yina nge pesa ndambu ya kimvwama yina nge ke zolaka-', kieleka kimvwama yina mono ke zolaka mingi kele Bairuha, mono pesaka kilanga yai sambu na mambote ya Nzambi, mono ke tula kivuvu nde yo ta vanda mbote mpi nde yo ta bumbana na Nzambi. O Ntumwa ya Allah, sadila kimvwama yai mutindu nge me zola’. Anas tubaka nde: ‘Na nima, Rasulullah tubaka nde: ‘Ya nene...! Yo kele kimvwama ya mbote, yo kele kimvwama ya mbote. Mono me wa mambu ya nge me tuba. Mono ke yindula nde nge fwete pesa yo na mpangi mosi ya pene-pene.’ Na yau, Abu Talha tubaka nde: ‘O Ntumwa ya Nzambi, mono ta sala yo’. Na nima yandi kabulaka yo na dibuta ya mpangi ya tata na yandi ti bana na yandi’.
Imam Malik : 1583
و حَدَّثَنِي مَالِك عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَعْطُوا السَّائِلَ وَإِنْ جَاءَ عَلَى فَرَسٍ
Malik songaka mono katuka na [Zaid bin Aslam] nde Rasulullah tubaka nde: ‘Pesa muntu yina ke lomba ata yandi me kwisa na zulu ya mpunda’.
Imam Malik : 1584
و حَدَّثَنِي مَالِك عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُعَاذٍ الْأَشْهَلِيِّ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ جَدَّتِهِ أَنَّهَا قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا نِسَاءَ الْمُؤْمِنَاتِ لَا تَحْقِرَنَّ إِحْدَاكُنَّ أَنْ تُهْدِيَ لِجَارَتِهَا وَلَوْ كُرَاعَ شَاةٍ مُحْرَقًا
Yandi me songa mono nde Malik ya [Zaid bin Aslam] ya [‘Amru bin Mu’adz Al Asyhali Al Ansari] ya [koko na yandi ya nkento] tubaka nde; 'Ntumwa ya Nzambi tubaka nde: 'O bankento ya lukwikilu, ata muntu mosi ve na kati na beno kumona mpamba ve kupesa dikabu na nkweno na yandi, ata yo kele kaka dikulu ya nkombo ya kuyoka'.
Imam Malik : 1585
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ نَاسًا مِنْ الْأَنْصَارِ سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَعْطَاهُمْ ثُمَّ سَأَلُوهُ فَأَعْطَاهُمْ حَتَّى نَفِدَ مَا عِنْدَهُ ثُمَّ قَالَ مَا يَكُونُ عِنْدِي مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ أَدَّخِرَهُ عَنْكُمْ وَمَنْ يَسْتَعْفِفْ يُعِفَّهُ اللَّهُ وَمَنْ يَسْتَغْنِ يُغْنِهِ اللَّهُ وَمَنْ يَتَصَبَّرْ يُصَبِّرْهُ اللَّهُ وَمَا أُعْطِيَ أَحَدٌ عَطَاءً هُوَ خَيْرٌ وَأَوْسَعُ مِنْ الصَّبْرِ
Bau me zabisa mono nde Malik ya [Ibn Shihab] ya [Atha bin Yazid Al Laitsi] ya [Abu Sa’id Al Khudri] tubaka nde, ‘Bantu ya nkaka ya Ansar lombaka na Ntumwa ya Nzambi, na nima yandi pesaka bo. Na nima, bo lombaka bima mingi, na nima yandi pesaka bo bima mingi tii kuna bima yonso yina yandi vandaka na yo manaka. Na nima yandi tubaka nde: ‘Konso mambote yina mono kele na yo, mono ta bumbila nge yo ve. Nani ke tanina lukumu na yandi, Allah ta tanina kibeni lukumu na yandi. Konso muntu yina ke lomba bima ya kufwana, Allah ta pesa yo kibeni. Konso muntu yina ke meka kukanga ntima, Allah ta pesa yandi kibeni ntima-nda. Muntu mosi ve me bakaka dikabu ya mbote mpi ya nene kuluta ntima-nda’.
Imam Malik : 1586
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ وَهُوَ يَذْكُرُ الصَّدَقَةَ وَالتَّعَفُّفَ عَنْ الْمَسْأَلَةِ الْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنْ الْيَدِ السُّفْلَى وَالْيَدُ الْعُلْيَا هِيَ الْمُنْفِقَةُ وَالسُّفْلَى هِيَ السَّائِلَةُ
Yau me zabisama na munu na Malik katuka na [Nafi’] katuka na [Abdullah bin Omar] yina tubaka nde, ‘Ntangu yandi vandaka na zulu ya estrade, yandi tubilaka mambu ya makabu ya mawa ti kutanina lukumu na kulomba-lomba, yandi tubaka nde: ‘Diboko ya zulu kele mbote kuluta diboko ya nsi’. Diboko ya zulu kele yina ke pesa mpi yina kele na nsi kele yina ke lomba’.
Imam Malik : 1587
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ بِعَطَاءٍ فَرَدَّهُ عُمَرُ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِمَ رَدَدْتَهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَيْسَ أَخْبَرْتَنَا أَنَّ خَيْرًا لِأَحَدِنَا أَنْ لَا يَأْخُذَ مِنْ أَحَدٍ شَيْئًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا ذَلِكَ عَنْ الْمَسْأَلَةِ فَأَمَّا مَا كَانَ مِنْ غَيْرِ مَسْأَلَةٍ فَإِنَّمَا هُوَ رِزْقٌ يَرْزُقُكَهُ اللَّهُ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَمَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا أَسْأَلُ أَحَدًا شَيْئًا وَلَا يَأْتِينِي شَيْءٌ مِنْ غَيْرِ مَسْأَلَةٍ إِلَّا أَخَذْتُهُ
Yau me zabisama na munu katuka na Malik katuka na [Zaid bin Aslam] katuka na [Atha bin Yasar] ke tuba nde, 'Rasulullah tindaka kima mosi na Umar bin Khattab, na nima Umar vutulaka yau.' Yo yina, Rasulullah yulaka yandi nde: ‘Sambu na nki nge vutulaka yo?’ Umar vutulaka nde: ‘O Ntumwa ya Nzambi, keti nge me songa beto ve nde mambote ya muntu kele ve kubaka kima na muntu ya nkaka? Ntendula ya mambu yina kele kana yandi lomba. Kana yo kele ve na kulomba, pana yo kele rizki yina Allah ke pesa nge.’ Omar tubaka nde; ‘Na diboko ya Nani moyo na mono kele, mono ta lomba kima ve na muntu, mpi muntu mosi ve ta pesa mono kima yina mono lombaka ve katula kaka kana mono baka yo’.
Imam Malik : 1588
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَأَنْ يَأْخُذَ أَحَدُكُمْ حَبْلَهُ فَيَحْتَطِبَ عَلَى ظَهْرِهِ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَأْتِيَ رَجُلًا أَعْطَاهُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ فَيَسْأَلَهُ أَعْطَاهُ أَوْ مَنَعَهُ
Malik songaka mono katuka na [Abu Az Zinad] katuka na [Al A’raj] katuka na [Abu Hurairah] nde Ntumwa ya Nzambi (saw) tubaka nde: ‘Na zina ya muntu yina moyo na mono kele na diboko na yandi. Kana mosi na kati na beno kubaka nsinga na yandi mosi, na nima kusosa bankuni mpi kunata yo na mapeka na yandi, pana yo kele mbote kuluta kukwenda na muntu yina bo me pesa madia mingi, na nima kubondila yandi; to bo me pesa yandi nswa to bo me buyisa yandi’.
Imam Malik : 1589
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي أَسَدٍ أَنَّهُ قَالَنَزَلْتُ أَنَا وَأَهْلِي بِبَقِيعِ الْغَرْقَدِ فَقَالَ لِي أَهْلِي اذْهَبْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْأَلْهُ لَنَا شَيْئًا نَأْكُلُهُ وَجَعَلُوا يَذْكُرُونَ مِنْ حَاجَتِهِمْ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدْتُ عِنْدَهُ رَجُلًا يَسْأَلُهُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا أَجِدُ مَا أُعْطِيكَ فَتَوَلَّى الرَّجُلُ عَنْهُ وَهُوَ مُغْضَبٌ وَهُوَ يَقُولُ لَعَمْرِي إِنَّكَ لَتُعْطِي مَنْ شِئْتَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ لَيَغْضَبُ عَلَيَّ أَنْ لَا أَجِدَ مَا أُعْطِيهِ مَنْ سَأَلَ مِنْكُمْ وَلَهُ أُوقِيَّةٌ أَوْ عَدْلُهَا فَقَدْ سَأَلَ إِلْحَافًا قَالَ الْأَسَدِيُّ فَقُلْتُ لَلَقْحَةٌ لَنَا خَيْرٌ مِنْ أُوقِيَّةٍ قَالَ مَالِك وَالْأُوقِيَّةُ أَرْبَعُونَ دِرْهَمًا قَالَ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَسْأَلْهُ فَقُدِمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ بِشَعِيرٍ وَزَبِيبٍ فَقَسَمَ لَنَا مِنْهُ حَتَّى أَغْنَانَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ
Yau me zabisama na munu na Malik katuka na [Atha bin Yasar] katuka na [bakala mosi ya Bani Asad] yina tubaka nde, ‘Munu ti nkento na munu beto telamaka na Baqi’ Al Gharqad, na nima dibuta na munu tubaka nde, ‘Kukutana ti Ntumwa ya Nzambi, na nima lomba kima mosi ya beto lenda e.’ Na nima bo tubilaka bampusa na bo mosi-mosi, na nima mono kwendaka kumona Rasulullah, mono kutaka muntu mosi ke lomba yandi kima mosi. Resulullah vutulaka nde: ‘Mono kele diaka ve ti kima yina mono lenda pesa nge’. Bakala yina kwendaka na makasi mpi tubaka nde, ‘Ya kieleka, nge lenda pesa konso muntu yina nge me zola! ’ Yo yina, Rasulullah tubaka nde: ‘Yandi wilaka mono makasi, sambu mono vandaka ve ti kima yina yandi lombaka. Konso muntu na kati na beno ke lomba ata yandi kele ti uqiyyah mosi to yina me fwanana ti yo, yandi me lomba kibeni kima mosi na ngolo’. Al Asadi tubaka nde ; ‘Shamo na beto ya mekuma penepene na kubuta kele mbote kuluta ‘uqiyah’ mosi. Malik tubaka nde; ‘Uqiya mosi kele dirham makumi iya’. Muntu yina katukaka na Banu As’ad tubaka na nima nde, ‘Mono vutukaka kukonda kuyula yandi’. Na nima, yandi pesaka muntu mosi farine ti ble, na nima yandi kabulaka yo tii kuna Nzambi Azza Wa Jalla vandaka ti bima ya kufwana sambu na beto.’
Imam Malik : 1590
و عَنْ مَالِك عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُمَا نَقَصَتْ صَدَقَةٌ مِنْ مَالٍ وَمَا زَادَ اللَّهُ عَبْدًا بِعَفْوٍ إِلَّا عِزًّا وَمَا تَوَاضَعَ عَبْدٌ إِلَّا رَفَعَهُ اللَّهُقَالَ مَالِك لَا أَدْرِي أَيُرْفَعُ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ لَا
Na Malik katuka na [Al ‘Ala‘ bin Abdurrahman] Nde yandi waka yandi ke tuba nde, ‘Kimvwama ta kulumuka ve sambu na makabu ya mawa, mpi Allah ke yikaka ve nsadi yina ke lolulaka katula kaka lukumu. Mpi nsadi ke salaka ve Tawadhu kana Allah me tombula ve kisika na yandi. Malik tubaka nde; 'Mu zaba ve kana hadith yayi kele mbote sambu na Ntumwa to ve'.
Imam Malik : 1591
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَعْمَلَ رَجُلًا مِنْ بَنِي عَبْدِ الْأَشْهَلِ عَلَى الصَّدَقَةِ فَلَمَّا قَدِمَ سَأَلَهُ إِبِلًا مِنْ الصَّدَقَةِ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى عُرِفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ وَكَانَ مِمَّا يُعْرَفُ بِهِ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ أَنْ تَحْمَرَّ عَيْنَاهُ ثُمَّ قَالَ إِنَّ الرَّجُلَ لَيَسْأَلُنِي مَا لَا يَصْلُحُ لِي وَلَا لَهُ فَإِنْ مَنَعْتُهُ كَرِهْتُ الْمَنْعَ وَإِنْ أَعْطَيْتُهُ أَعْطَيْتُهُ مَا لَا يَصْلُحُ لِي وَلَا لَهُ فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَا أَسْأَلُكَ مِنْهَا شَيْئًا أَبَدًا
Bau me zabisa mono nde Malik ya [Abdullah bin Abu Bakr] ya [tata na yandi] tubaka nde, ‘Rasulullah tula muntu mosi ya Bani Abdul Al Asyhal bonso zakat ya amil. Ntangu yandi kumaka, muntu yina lombaka shamo na zaka. Na nima, Ntumwa sallallahu 'alaihi wasallam waka makasi, tii kuna makasi monanaka na luse na yandi. Mosi ya bidimbu ya makasi na yandi vwandaka ti meso ya yandi vwandaka mbwaki. Na nima yandi tubaka nde: ‘Ya kieleka, muntu mosi yulaka mono kima yina fwanaka ve sambu na mono to sambu na yandi. Kana mu buya yau, mu ke zolaka kibeni ve kubuya -kupesa-. Kana mu pesa yandi, yo ke tendula nde mu ke pesa kima yina me fwana ve mpi yandi me fwana ve’. Na nima muntu yango tubaka nde; ‘O Ntumwa ya Allah, mono ta lomba nge kima ve kimakulu’.
Imam Malik : 1592
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَرْقَمِادْلُلْنِي عَلَى بَعِيرٍ مِنْ الْمَطَايَا أَسْتَحْمِلُ عَلَيْهِ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقُلْتُ نَعَمْ جَمَلًا مِنْ الصَّدَقَةِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَرْقَمِ أَتُحِبُّ أَنَّ رَجُلًا بَادِنًا فِي يَوْمٍ حَارٍّ غَسَلَ لَكَ مَا تَحْتَ إِزَارِهِ وَرُفْغَيْهِ ثُمَّ أَعْطَاكَهُ فَشَرِبْتَهُ قَالَ فَغَضِبْتُ وَقُلْتُ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكَ أَتَقُولُ لِي مِثْلَ هَذَا فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَرْقَمِ إِنَّمَا الصَّدَقَةُ أَوْسَاخُ النَّاسِ يَغْسِلُونَهَا عَنْهُمْ
Yandi me songa mono katuka na Malik katuka na [Zaid bin Aslam] katuka na [Tata na yandi] tubaka nde; [Abdurrahman bin Al Arqam] tubaka nde, ‘Songa mono shamo mosi ya ke tambula na zulu ya mpunda yina mono lenda sadila sambu na kunata Komanda ya Bantu ya Kwikama’. Mono tubaka nde, ‘Ee. kele ti shamo ya bakala ya me katuka na shamo ya makabu ya mawa’. Na nima, Abdullah bin Al Arqam yulaka nde, ‘Keti nge ta vanda na kiese kana muntu mosi ya mafuta na nima ya midi ya tiya mingi kuyobisa bima yina vandaka na nsi ya lele na yandi ya zulu mpi ya ntulu na yandi sambu na nge. Na nima yandi pesaka nge -masa- mpi nge nwaka yo?’ Aslam tubaka nde, mono waka makasi, yo yina mono tubaka nde, Allah kulolula nge, sambu na nki nge ke tubila mono mambu yai? Abdullah tubaka nde; ‘Ya kieleka, zakat kele mvindu ya bantu yina bo ke kudisukulaka’.
Imam Malik : 1593
حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِاسْتَعْمَلَ مَوْلًى لَهُ يُدْعَى هُنَيًّا عَلَى الْحِمَى فَقَالَ يَا هُنَيُّ اضْمُمْ جَنَاحَكَ عَنْ النَّاسِ وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ مُجَابَةٌ وَأَدْخِلْ رَبَّ الصُّرَيْمَةِ وَرَبَّ الْغُنَيْمَةِ وَإِيَّايَ وَنَعَمَ ابْنِ عَفَّانَ وَابْنِ عَوْفٍ فَإِنَّهُمَا إِنْ تَهْلِكْ مَاشِيَتُهُمَا يَرْجِعَانِ إِلَى الْمَدِينَةِ إِلَى زَرْعٍ وَنَخْلٍ وَإِنَّ رَبَّ الصُّرَيْمَةِ وَالْغُنَيْمَةِ إِنْ تَهْلِكْ مَاشِيَتُهُ يَأْتِنِي بِبَنِيهِ فَيَقُولُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَفَتَارِكُهُمْ أَنَا لَا أَبَا لَكَ فَالْمَاءُ وَالْكَلَأُ أَيْسَرُ عَلَيَّ مِنْ الذَّهَبِ وَالْوَرِقِ وَايْمُ اللَّهِ إِنَّهُمْ لَيَرَوْنَ أَنِّي قَدْ ظَلَمْتُهُمْ إِنَّهَا لَبِلَادُهُمْ وَمِيَاهُهُمْ قَاتَلُوا عَلَيْهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَأَسْلَمُوا عَلَيْهَا فِي الْإِسْلَامِ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلَا الْمَالُ الَّذِي أَحْمِلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ مَا حَمَيْتُ عَلَيْهِمْ مِنْ بِلَادِهِمْ شِبْرًا
Malik songaka mono na [Zaid bin Aslam] na [tata na yandi] nde [Omar bin Khattab] sadilaka mpika na yandi ya ntama na zina ya Hunayya sambu na kukengila ndilu ya insi. Na nima Omar tubaka nde; ‘O Hunaya! Buyisa maboko na nge na kumonisa bantu mpasi mpi wa boma ya bisambu ya bantu yina bo ke monisa mpasi. Sambu bisambu ya bantu yina bo vandaka kumonisa mpasi kubakaka mvutu. Kota na bantu fioti yina kele ti bashamo mpi bankombo. Bika bibulu ya Ibn Affan na Ibn ‘Auf, kana bibulu na bau zole me mana, bau ta vutuka na Medina sambu na kusala bilanga ti kukuna bima ya bilanga. Bangungudi yina kele na bashamo to bankombo fioti, kana bitwisi na bo me mana, bo ta kwisa na mono kunata bana na bo mpi ta tuba nde ‘O Amirul Mu’minin! O Amirul Mu’mini! nge ta yambula bo? Mono ke buya nge ve, masa ti matiti kele pete sambu na mono kuluta wolo ti arza. Na zina ya Allah, bo monaka nde mono salaka bo mbi. Yai kele ntoto na bo mpi masa na bo. Bau nwanaka sambu na kubaka yau na nsungi ya Jahiliah mpi bau pesaka yau na nsungi ya Bamizilma. Na Muntu yina moyo na mono kele na Diboko na Yandi, kana yo vandaka ve sambu na bimvwama ya mono nataka na nzila ya Allah, mono zolaka kukengila ve ntoto na bo ata na inch mosi''.
Imam Malik : 1594
حَدَّثَنِي مَالِك عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِي خَمْسَةُ أَسْمَاءٍ أَنَا مُحَمَّدٌ وَأَنَا أَحْمَدُ وَأَنَا الْمَاحِي الَّذِي يَمْحُو اللَّهُ بِيَ الْكُفْرَ وَأَنَا الْحَاشِرُ الَّذِي يُحْشَرُ النَّاسُ عَلَى قَدَمِي وَأَنَا الْعَاقِبُ
Yau me zabisama na munu na Malik katuka na [Ibn Shihab] katuka na [Muhammad bin Jabir bin Muth’im] nde Ntumwa saw tubaka na munu nde: ‘Mono kele na bazina tanu: Mono kele Muhammad, Ahmad, Al Mahi ti yina Allah me katula kukonda lukwikilu ya muntu na nsi ya muntu, makulu na mono, na Al ‘Aqib’.