Imam Malik (الامام مالك) - 1594 Hadith
Hadith
Imam Malik : 221
حَدَّثَنِي يَحْيَى عَنْ مَالِك عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَكَرَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَالَ فِيهِ سَاعَةٌ لَا يُوَافِقُهَا عَبْدٌ مُسْلِمٌ وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي يَسْأَلُ اللَّهَ شَيْئًا إِلَّا أَعْطَاهُ إِيَّاهُ وَأَشَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ يُقَلِّلُهَا
މާލިކުގެ އަރިހުން [އަބޫ އަޒް ޒިނާދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން [އަލް އަޢުރާޖް] ގެ އަރިހުން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، މާތްރަސްކަލާނގެ ރަސޫލާ، މާތްالله އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞުލްޙަ ދެއްވާށި، ހުކުރު ދުވަހުގެ ވާހަކަ ވިދާޅުވެއެވެ. ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދެން ވަގުތުގެ ކުރުކަން ދައްކައިދިނުމަށްޓަކައި އަތުން އިޝާރާތް ކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Malik : 222
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ قَالَخَرَجْتُ إِلَى الطُّورِ فَلَقِيتُ كَعْبَ الْأَحْبَارِ فَجَلَسْتُ مَعَهُ فَحَدَّثَنِي عَنْ التَّوْرَاةِ وَحَدَّثْتُهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَ فِيمَا حَدَّثْتُهُ أَنْ قُلْتُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ يَوْمٍ طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ يَوْمُ الْجُمُعَةِ فِيهِ خُلِقَ آدَمُ وَفِيهِ أُهْبِطَ مِنْ الْجَنَّةِ وَفِيهِ تِيبَ عَلَيْهِ وَفِيهِ مَاتَ وَفِيهِ تَقُومُ السَّاعَةُ وَمَا مِنْ دَابَّةٍ إِلَّا وَهِيَ مُصِيخَةٌ يَوْمَ الْجُمُعَةِ مِنْ حِينِ تُصْبِحُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ شَفَقًا مِنْ السَّاعَةِ إِلَّا الْجِنَّ وَالْإِنْسَ وَفِيهِ سَاعَةٌ لَا يُصَادِفُهَا عَبْدٌ مُسْلِمٌ وَهُوَ يُصَلِّي يَسْأَلُ اللَّهَ شَيْئًا إِلَّا أَعْطَاهُ إِيَّاهُقَالَ كَعْبٌ ذَلِكَ فِي كُلِّ سَنَةٍ يَوْمٌ فَقُلْتُ بَلْ فِي كُلِّ جُمُعَةٍ فَقَرَأَ كَعْبٌ التَّوْرَاةَ فَقَالَ صَدَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَلَقِيتُ بَصْرَةَ بْنَ أَبِي بَصْرَةَ الْغِفَارِيَّ فَقَالَ مِنْ أَيْنَ أَقْبَلْتَ فَقُلْتُ مِنْ الطُّورِ فَقَالَ لَوْ أَدْرَكْتُكَ قَبْلَ أَنْ تَخْرُجَ إِلَيْهِ مَا خَرَجْتَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تُعْمَلُ الْمَطِيُّ إِلَّا إِلَى ثَلَاثَةِ مَسَاجِدَ إِلَى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِلَى مَسْجِدِي هَذَا وَإِلَى مَسْجِدِ إِيلِيَاءَ أَوْ بَيْتِ الْمَقْدِسِ يَشُكُّ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ ثُمَّ لَقِيتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَلَامٍ فَحَدَّثْتُهُ بِمَجْلِسِي مَعَ كَعْبِ الْأَحْبَارِ وَمَا حَدَّثْتُهُ بِهِ فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَقُلْتُ قَالَ كَعْبٌ ذَلِكَ فِي كُلِّ سَنَةٍ يَوْمٌ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ كَذَبَ كَعْبٌ فَقُلْتُ ثُمَّ قَرَأَ كَعْبٌ التَّوْرَاةَ فَقَالَ بَلْ هِيَ فِي كُلِّ جُمُعَةٍ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ صَدَقَ كَعْبٌ ثُمَّ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ قَدْ عَلِمْتُ أَيَّةَ سَاعَةٍ هِيَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقُلْتَ لَهُ أَخْبِرْنِي بِهَا وَلَا تَضَنَّ عَلَيَّ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ هِيَ آخِرُ سَاعَةٍ فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ وَكَيْفَ تَكُونُ آخِرَ سَاعَةٍ فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُصَادِفُهَا عَبْدٌ مُسْلِمٌ وَهُوَ يُصَلِّي وَتِلْكَ السَّاعَةُ سَاعَةٌ لَا يُصَلَّى فِيهَا فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ أَلَمْ يَقُلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ جَلَسَ مَجْلِسًا يَنْتَظِرُ الصَّلَاةَ فَهُوَ فِي صَلَاةٍ حَتَّى يُصَلِّيَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ بَلَى قَالَ فَهُوَ ذَلِكَ
އެއީ މާލިކުގެ އަރިހުން [ޔަޒީދު ބިން ޢަބްދުالله ބިން އަލްޙަދު] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން އިބްރާހިމް ބިން އަލް ޙަރީޘް ޠައިމް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަލާމާ ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢައުފް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާވެގެންވެއެވެ. ކަޢުބު އަޅުގަނޑަށް ތައުރާތުގެ ވާހަކަ ކިޔައިދިންއިރު، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް އިވުނު ވާހަކަތައް ކިޔައިދިނީމެވެ. އަޅުގަނޑު އެކަލޭގެފާނަށް ކިޔައިދިން އެއްޗެހީގެ ތެރޭގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އެދުވަހު އާދަމް އުފެއްދެވި ސުވަރުގެއިން ބާވައިލެއްވިއެވެ. އެދުވަހު އާދަމްގެ ތައުބާ ޤަބޫލުކުރެވުނެވެ. އެދުވަހު އާދަމް އަވަހާރަވުމުން، އެދުވަހު ޤިޔާމަތް އަންނާނެއެވެ. ޖިންނީންނާއި އިންސާނުން ފިޔަވައި ޤިޔާމަތުގެ ބިރުން ފަތިހުން ފެށިގެން އިރުއަރާހާ ހިނދަކު އުނގުޅާ ޖަނަވާރެއް ނެތެވެ. އެކަމުގައި ވަގުތެއް އޮންނާނެ، ނަމާދުގައި ތެދުވެ، الله އަށް އެއްޗެއް އެދިގެން އެކަން ފުރިހަމަކުރާ އެއްވެސް މުސްލިމް އަޅަކު، އެކަމަކު الله އެދޭ އެއްޗެއް ދެއްވާނެކަން ޔަގީނެވެ.' ކަޢުބު ސުވާލު ކުރެއްވީ އަހަރަކު އެއްފަހަރު އެކަން ކުރެވެނީ ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ ކޮންމެ ހުކުރު ދުވަހަކު ވެސް ދިމާވާ ކަމެއް' ކަމަށެވެ. ދެން ކަޢުބު ތައުރާތު ކިޔައި ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ބުނަނީ ތެދެއް'. އަބޫ ހުރައިރާ ވިދާޅުވިއެވެ، 'އަހަރެން ދެން [ބަޝްރާ ބިން އަބޫ ބަޝްރާ އަލް ޣީފާރީ] އާއި ބައްދަލުވެ، އޭނާ ސުވާލުކުރީ، 'ތިޔައީ ކޮންތާކުން ހެއްޔެވެ؟ ' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ 'ތޫރު ފަރުބަދައިން'. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑަށް އިވުނީ الله ގެ ރަސޫލާ ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނަށް ރަޙްމަތް ލައްވާ ޞުލްޙަ ދެއްވަވާ ވިދާޅުވާ އަޑު: ‘ތިން މިސްކިތަށް ނޫނީ އެއްވެސް ސައިކަލުގައި ދުއްވާ ޖަނަވާރެއް ދިގު ދަތުރުތަކަށް ބޭނުން ނުކުރެވޭނެއެވެ. މަސްޖިދިލް ހަރާމް، އަހަރެންގެ މި މިސްކިތާއި އިލްޔާގެ މިސްކިތް، ނުވަތަ ބައިތުލް މަޤްދީސްގެ މިސްކިތެވެ. އަބޫ ހުރައިރާ ވިދާޅުވީ، ދެން އަޅުގަނޑު [ޢަބްދުالله ބިން ސަލާމް] އާއި ބައްދަލުކޮށް، ކަޢުބު އަލް އަޙްބާރާ ބައްދަލުކުރި ވާހަކައާއި، ހުކުރު ދުވަހު އަޅުގަނޑުމެން މަޝްވަރާކުރި ކަންތައްތަކުގެ ވާހަކަ ކިޔައިދިނީމެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ، 'ކަޢުބު ވިދާޅުވީ، 'އެއީ އަހަރަކު އެއްފަހަރު ވާނެ ކަމެއް' ކަމަށެވެ. ޢަބްދުﷲ ބިން ސަލާމް ވިދާޅުވީ، ކަޢުބު ދޮގުހަދައިފި! ' އަހަރެން ބުނީމެވެ، 'ދެން ކަޢުބު ތައުރާތު ކިޔަވާފައި، ދެން ބުނީ، އާދެ، އެއީ ކޮންމެ ހުކުރު ދުވަހަކު ދިމާވާ ކަމެއް' ކަމަށެވެ. އަބްދުالله ބިން ސަލާމް ވިދާޅުވީ ކަޢުބު ބުނަނީ ތެދެއް ކަމަށެވެ. ދެން ބުނީ އެއީ ކޮން އިރަކު ކަމެއް އަހަންނަށް އެނގޭތަ؟ އަބޫ ހުރައިރާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަބްދުالله ބިން ސަލާމް ޖަވާބު ދެއްވީ، 'އެއީ އެންމެ ފަހު ފަހަރު ހުކުރު ދުވަހު' ކަމަށެވެ. އަބޫ ހުރައިރާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަބްދުالله ބިން ސަލާމް ޖަވާބު ދެއްވީ، 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ވެސް ވިދާޅުވެފައި ނުވަނީ ހެއްޔެވެ، ނަމާދުގެ އިންތިޒާރުގައި އިށީނދެގެން އިން މީހަކު، ދެން ނަމާދު ކުރެވެންދެން އޭނާ ހުންނަނީ ނަމާދުގެ ޙާލަތެއްގައެވެ. އަބޫ ހުރައިރާ ޖަވާބު ދެއްވީ، އަހަރެން ބުނީމެވެ، އާދެ، އެއީ ތެދެއް. ޢަބްދުﷲ ބިން ސަލާމް ވިދާޅުވީ، އެއީ އެކަލޭގެފާނު މާނަކުރެއްވި ވާހަކައެވެ.
Hadith
Imam Malik : 223
حَدَّثَنِي يَحْيَى عَنْ مَالِك عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ أَنَّهُ بَلَغَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا عَلَى أَحَدِكُمْ لَوْ اتَّخَذَ ثَوْبَيْنِ لِجُمُعَتِهِ سِوَى ثَوْبَيْ مَهْنَتِهِ
[ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން މާލިކުގެ އަރިހުން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވި ޚަބަރަކީ ކޮބައިތޯއެވެ.
Hadith
Imam Malik : 224
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ نَافِعٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَكَانَ لَا يَرُوحُ إِلَى الْجُمُعَةِ إِلَّا ادَّهَنَ وَتَطَيَّبَ إِلَّا أَنْ يَكُونَ حَرَامًا
[ނަފީޢު] ގެ އަރިހުން މާލިކުގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] ފުރަތަމަ ތެލާއި ސެންޓު އުނގުޅައިގެން ނޫނީ، އެ ސެންޓަކީ ޙަރާމް އެއްޗެއް ކަމުގައި ނުވާނަމަ، ހުކުރު ނަމާދަށް ނުދާނެ ކަމެވެ.
Hadith
Imam Malik : 225
حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ حَزْمٍ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُلَأَنْ يُصَلِّيَ أَحَدُكُمْ بِظَهْرِ الْحَرَّةِ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَقْعُدَ حَتَّى إِذَا قَامَ الْإِمَامُ يَخْطُبُ جَاءَ يَتَخَطَّى رِقَابَ النَّاسِ يَوْمَ الْجُمُعَةِقَالَ مَالِك السُّنَّةُ عِنْدَنَا أَنْ يَسْتَقْبِلَ النَّاسُ الْإِمَامَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْطُبَ مَنْ كَانَ مِنْهُمْ يَلِي الْقِبْلَةَ وَغَيْرَهَا
އަޅުގަނޑަށް މާލިކުގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން އަބޫބަކުރު ބިން ޙަޒްމް] ގެ އަރިހުން [އަބުދުالله ބިން އަބޫބަކުރު ބިން ޙަޒްމް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. މާލިކު ވިދާޅުވީ، 'އަޅުގަނޑުމެންގެ ނަޒަރުގައި ހުކުރު ދުވަހު ލަފާދެވޭ ކަމަކީ، ޤިބްލާއާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނަސް ނުކުރިޔަސް، އެމީހުން ތިބި ތަނެއްގައި ދަރުސް ދެއްވިއިރު އިމާމާ ކުރިމަތިލުމެވެ.'
Hadith
Imam Malik : 226
حَدَّثَنِي يَحْيَى عَنْ مَالِك عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ سَعِيدٍ الْمَازِنِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ الضَّحَّاكَ بْنَ قَيْسٍ سَأَلَ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍمَاذَا كَانَ يَقْرَأُ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ عَلَى إِثْرِ سُورَةِ الْجُمُعَةِ قَالَ كَانَ يَقْرَأُ هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ
މާލިކުގެ އަރިހުން [ދުލަމްރާ ބިން ސަޢީދު އަލްމަޒީނީ] ގެ އަރިހުން [ޢުބައިދުالله ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުޘްބާ ބިން މަސްޢޫދު] ގެ އަރިހުން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އަދުދުއްޙަކް ބިން ޤައިސް [ނުޢުމާން ބިން ބަޝީރު] އާއި ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އޭނާ ކިޔައިދިނީ: 'ހަލް އަތަކާ ހަދީސުލް ޣާސިޔާ' އެވެ.
Hadith
Imam Malik : 227
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ قَالَ مَالِك لَا أَدْرِي أَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ لَا أَنَّهُ قَالَمَنْ تَرَكَ الْجُمُعَةَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ مِنْ غَيْرِ عُذْرٍ وَلَا عِلَّةٍ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قَلْبِهِ
އެއީ [ޞަފްވާން ބިން ސުލައިމް] ގެ އަރިހުން މަލިކުގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާވެގެންވާ ކަމެއް، މާލިކު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަޅުގަނޑަކަށް ނޭނގެ އެއީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ކަމެއް ނުވަތަ ނޫން ކަމެއް؟ އެއީ، 'އުޒުރެއް ނުވަތަ ސަބަބަކާ ނުލައި ތިން ފަހަރު ހުކުރު ނަމާދު ދޫކޮށްލި މީހަކު އޭނާގެ ހިތުގައި الله ތަޢާލާ މުއްދަތު ޖަހައިފިއެވެ' އެވެ.
Hadith
Imam Malik : 228
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ خُطْبَتَيْنِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَجَلَسَ بَيْنَهُمَا
އަޅުގަނޑަށް މާލިކުގެ އަރިހުން [ޖަޢުފަރު ބިން މުޙައްމަދު] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހުކުރު ދުވަހު ދެ ދަރުސް ދެއްވައި، އެ ދަރުސްތަކުގެ މެދުގައި އިށީނދެވަޑައިގެންނެވިއެވެ.
Hadith
Imam Malik : 229
حَدَّثَنِي يَحْيَى عَنْ مَالِك عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى فِي الْمَسْجِدِ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَصَلَّى بِصَلَاتِهِ نَاسٌ ثُمَّ صَلَّى اللَّيْلَةَ الْقَابِلَةَ فَكَثُرَ النَّاسُ ثُمَّ اجْتَمَعُوا مِنْ اللَّيْلَةِ الثَّالِثَةِ أَوْ الرَّابِعَةِ فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ قَدْ رَأَيْتُ الَّذِي صَنَعْتُمْ وَلَمْ يَمْنَعْنِي مِنْ الْخُرُوجِ إِلَيْكُمْ إِلَّا أَنِّي خَشِيتُ أَنْ تُفْرَضَ عَلَيْكُمْ وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ
ރަސޫލާގެ އަނބިކަނބަލުން [އައިޝާ] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން މާލިކުގެ އަރިހުން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، އެއްރެއަކު الله ގެ ރަސޫލާ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މިސްކިތުގައި ނަމާދުކޮށް، ފަހަތުން މީހުން އޭނާގެ ފަހަތުން ދިޔައެވެ. ޖެހިގެން އައިރޭ އަނެއްކާވެސް ނަމާދު ކުރުމުން އިތުރު ބަޔަކު އޭނާގެ ފަހަތުން ދިޔައެވެ. ތިންވަނަ ނުވަތަ ހަތަރުވަނަ ރެއާ ހަމައަށް މީސްތަކުން އެއްވެ - މިސްކިތަށް - އަދި الله ގެ ރަސޫލާ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނުނިކުމެވަޑައިނުގަންނަވައެވެ. ހެނދުނު الله ގެ ރަސޫލާ ރަސޫލާ ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނަށް ޞަލަވާތް ދެއްވުން ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. މިކަން ހިނގާފައިވަނީ ރަމަޟާން މަހުގެ ތެރޭގައެވެ.
Hadith
Imam Malik : 230
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُرَغِّبُ فِي قِيَامِ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَأْمُرَ بِعَزِيمَةٍ فَيَقُولُ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْأَمْرُ عَلَى ذَلِكَثُمَّ كَانَ الْأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ فِي خِلَافَةِ أَبِي بَكْرٍ وَصَدْرًا مِنْ خِلَافَةِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ
މާލިކުގެ އަރިހުން [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަލާމަތު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢައުފް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރަމަޟާން މަހު ރޭގަނޑު ނަމާދު ކުރުމަށް ލަފާދެއްވީ ވާޖިބު ނޫން އަމުރަކާއެކުގައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އިބްނު ޝިހާބު ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަބޫބަކުރުގެ ޚިލާފަތުގައިވެސް އަދި ޢުމަރު ބިން ޚައްޠާބުގެ ޚިލާފަތުގެ ދުވަސްވަރުވެސް ހަމަ އެގޮތެވެ.'
Hadith
Imam Malik : 231
حَدَّثَنِي مَالِك عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ أَنَّهُ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِفِي رَمَضَانَ إِلَى الْمَسْجِدِ فَإِذَا النَّاسُ أَوْزَاعٌ مُتَفَرِّقُونَ يُصَلِّي الرَّجُلُ لِنَفْسِهِ وَيُصَلِّي الرَّجُلُ فَيُصَلِّي بِصَلَاتِهِ الرَّهْطُ فَقَالَ عُمَرُ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَانِي لَوْ جَمَعْتُ هَؤُلَاءِ عَلَى قَارِئٍ وَاحِدٍ لَكَانَ أَمْثَلَ فَجَمَعَهُمْ عَلَى أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ ثُمَّ خَرَجْتُ مَعَهُ لَيْلَةً أُخْرَى وَالنَّاسُ يُصَلُّونَ بِصَلَاةِ قَارِئِهِمْ فَقَالَ عُمَرُ نِعْمَتِ الْبِدْعَةُ هَذِهِ وَالَّتِي تَنَامُونَ عَنْهَا أَفْضَلُ مِنْ الَّتِي تَقُومُونَ يَعْنِي آخِرَ اللَّيْلِ وَكَانَ النَّاسُ يَقُومُونَ أَوَّلَهُ
މަލިކުގެ އަރިހުން [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އުރުވާ ބިން އަޒް ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢަބްދުލް ޤާރީ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާވެގެންވެއެވެ. އެނގުނު ގޮތުގައި ރައްޔިތުން ތިބީ އެތައް ގުރޫޕަކަށް އެކި ދިމަދިމާލަށް އެތުރިގެންނެވެ. އެއްބަޔަކު އެކަނި ނަމާދު ކުރަމުން ދިޔައިރު، އަނެއް ބަޔަކު ޖަމާޢަތާއި އެކު ނަމާދު ކުރަމުން ދިޔައެވެ. [ޢުމަރު] ވިދާޅުވިއެވެ. އެންމެ ފަހުން އުމަރު އެމީހުންނަށް އަމުރުކުރެއްވީ އުބައި ބިން ކަޢުބާއެކު - ލީޑަރުގެ ގޮތުގައި - ނަމާދުކުރުމަށެވެ. ޢަބްދުއްރަޙްމާން ވިދާޅުވިއެވެ. އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ: އެންމެ ރަނގަޅު ބިދުޢައަކީ މިއީއެވެ. އެކަމުގައި ނިދާފައި ހޭދަކުރާ ވަގުތު - މާނައަކީ ރޭގަނޑު ނިމުނީ - ނަމާދުގައި ހޭދަކުރާ ވަގުތު - މިހާރު ރަނގަޅެވެ. އެވަގުތު މީހުން ނަމާދުކުރީ ރޭގަނޑު ފެށުމުންނެވެ.'
Hadith
Imam Malik : 232
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ أَنَّهُ قَالَ أَمَرَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ وَتَمِيمًا الدَّارِيَّأَنْ يَقُومَا لِلنَّاسِ بِإِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً قَالَ وَقَدْ كَانَ الْقَارِئُ يَقْرَأُ بِالْمِئِينَ حَتَّى كُنَّا نَعْتَمِدُ عَلَى الْعِصِيِّ مِنْ طُولِ الْقِيَامِ وَمَا كُنَّا نَنْصَرِفُ إِلَّا فِي فُرُوعِ الْفَجْرِ
[މުޙައްމަދު ބިން ޔޫސުފް] ގެ އަރިހުން [އަސްސަޢިބު ބިން ޔަޒީދު] ގެ އަރިހުން މާލިކުގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާވެގެންވަނީ، '[ޢުމަރު ބިން ޚައްޠާބު] އުބައި ބިން ކަޢުބާއި ތަމީމް އަދު ދާރީއަށް އަމުރުކުރެއްވީ، އެގާރަ ރަކުޢަތުން ރައްޔިތުން ނަމާދުގައި އިސްކޮށް އުޅުމަށް’ ކަމަށެވެ. އަސްސަޢީބު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އިމާމު ދެސަތޭކަ އާޔަތް ކިޔައިދިނީ، އަހަރެމެން އެހާ ގިނަ ދުވަހު ކޮޅަށް ތިބި ކަމަށްޓަކައި އަހަރެމެންގެ ދަނޑިތަކަށް ލެނގިލެވެންދެން.' އަދި ފަތިހުގެ އައްސޭރީގައި ނޫނީ އަހަރެމެން ބޭރަށް ނުކުތީމެވެ'.
Hadith
Imam Malik : 233
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ يَزِيدَ بْنِ رُومَانَ أَنَّهُ قَالَكَانَ النَّاسُ يَقُومُونَ فِي زَمَانِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فِي رَمَضَانَ بِثَلَاثٍ وَعِشْرِينَ رَكْعَةً
[ޔަޒީދު ބިން ރުމާން] ގެ އަރިހުން މާލިކުގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، ޢުމަރު ބިން ޚައްޠާބުގެ ޒަމާނުގައި ތިބި ޞަޙާބީން ރޭގަނޑު ތިރީސް ރަކުޢަތް ނަމާދުކުރިއެވެ.
Hadith
Imam Malik : 234
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ أَنَّهُ سَمِعَ الْأَعْرَجَ يَقُولُمَا أَدْرَكْتُ النَّاسَ إِلَّا وَهُمْ يَلْعَنُونَ الْكَفَرَةَ فِي رَمَضَانَ قَالَ وَكَانَ الْقَارِئُ يَقْرَأُ سُورَةَ الْبَقَرَةِ فِي ثَمَانِ رَكَعَاتٍ فَإِذَا قَامَ بِهَا فِي اثْنَتَيْ عَشْرَةَ رَكْعَةً رَأَى النَّاسُ أَنَّهُ قَدْ خَفَّفَ
[ދާއޫދު ބިން އަލް ޙުސައިން] ގެ އަރިހުން މަލިކުގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އަލްއަޢުރާޖް] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިވަޑައިގަތެވެ: 'ރަމަޟާން މަހު ކާފިރުންނަށް ލަޢުނަތް ނުދޭ ބަޔަކު އަޅުގަނޑަކަށް ނުފެނެއެވެ'. އަލްއަޢްރާޖް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އިމާމު ބާރަ ރަކުޢަތަށް ކިޔަވާނަމަ، ދެން މީސްތަކުން ބުނާނީ އިމާމުން ކިޔެވުން ލުއިކޮށްދީފައިވާ ކަމުގައެވެ'.
Hadith
Imam Malik : 235
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُكُنَّا نَنْصَرِفُ فِي رَمَضَانَ فَنَسْتَعْجِلُ الْخَدَمَ بِالطَّعَامِ مَخَافَةَ الْفَجْرِ
އެއީ [ޢަބްދުالله ބިން އަބޫބަކުރު] ގެ އަރިހުން މާލިކުގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާވެގެންވާ ކަމެކެވެ. 'ރަމަޟާން މަހު އަހަރެމެން ބޭރަށް ނުކުންނަނީ - ނަމާދު ކުރުމަށްފަހު - ވަގުތުން ކާއެއްޗެހި ތައްޔާރު ކުރަން ފަތިސް ބިރުގަންނަތީ'.
Hadith
Imam Malik : 236
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ ذَكْوَانَ أَبَا عَمْرٍو وَكَانَ عَبْدًا لِعَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَفَأَعْتَقَتْهُ عَنْ دُبُرٍ مِنْهَا كَانَ يَقُومُ يَقْرَأُ لَهَا فِي رَمَضَانَ
މާލިކުގެ އަރިހުން [ހިޝާމް ބިން އުރުވާ] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، ކުރިން ދަކްވާން އަބޫ ޢަމްރަކީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން ޢާއިޝާގެ އަޅެކެވެ. ދެން [ޢައިޝާ] އޭނާ މަރުވުމުން އޭނާގެ މިނިވަންކަމަށް ވަޢުދުވިއެވެ. އެއަށްފަހު ރަމަޟާންމަހު ޢައިޝާއަށް ޤުރުއާން ކިޔަވާނީ ދަކުވާނެވެ.
Hadith
Imam Malik : 237
حَدَّثَنِي يَحْيَى عَنْ مَالِك عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ رَجُلٍ عِنْدَهُ رِضًا أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ امْرِئٍ تَكُونُ لَهُ صَلَاةٌ بِلَيْلٍ يَغْلِبُهُ عَلَيْهَا نَوْمٌ إِلَّا كَتَبَ اللَّهُ لَهُ أَجْرَ صَلَاتِهِ وَكَانَ نَوْمُهُ عَلَيْهِ صَدَقَةً
ޔަޙްޔާ އަހަންނަށް މާލިކުގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން އަލްމުންކާދިރު] ގެ އަރިހުން [ސަޢީދު ބިން ޖުބައިރު] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނަށް ރުހިވޮޑިގަންނަ މީހަކު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ ރޭގަނޑު ނަމާދު ކުރަން ނިޔަތްގަނެ، ދެން ނިދާފައި އޮންނަ އަޅަކު، ރޭގަނޑު ނަމާދު ކުރުމުގެ ޘަވާބު الله ތަޢާލާ އޭނާއަށް ލިޔުއްވައިދެއްވުމެވެ. އަދި އޭނާގެ ނިދިއަކީ ޞަދަޤާތުގައި الله އޭނާއަށް ދެއްވި އެއްޗެކެވެ.'
Hadith
Imam Malik : 238
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ أَبِي النَّضْرِ مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهَا قَالَتْكُنْتُ أَنَامُ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرِجْلَايَ فِي قِبْلَتِهِ فَإِذَا سَجَدَ غَمَزَنِي فَقَبَضْتُ رِجْلَيَّ فَإِذَا قَامَ بَسَطْتُهُمَا قَالَتْ وَالْبُيُوتُ يَوْمَئِذٍ لَيْسَ فِيهَا مَصَابِيحُ
ޢުމަރު ބިން އުބައިދުاللهގެ އަޅާ [އަބޫ ނަދުލާރ] ގެ އަރިހުން މާލިކުގެ އަރިހުން، ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން [ޢަބޫ ޞަލަމާތު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން [އައިޝަތު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާވެގެންވެއެވެ އޭނާގެ ޤިބްލާގެ މިސްރާބެވެ. ސަޖިދަ ޖަހާއިރު އަހަރެންގެ ފައިގައި ހިފަހައްޓާފައި، ދެން އަހަރެން އެ ފައިތައް ވައްޓާލީ އޭނާ ތެދުވާއިރު އަހަރެން އަނެއްކާވެސް އެ ފައިތައް ފަތުރާލާށެވެ.' އައިޝާ ބުންޏެވެ: 'އެ ދުވަސްވަރު އެ ގެތަކުގައި އަދިވެސް ދިއްލާއެއް ނެތެވެ.'
Hadith
Imam Malik : 239
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا نَعَسَ أَحَدُكُمْ فِي صَلَاتِهِ فَلْيَرْقُدْ حَتَّى يَذْهَبَ عَنْهُ النَّوْمُ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا صَلَّى وَهُوَ نَاعِسٌ لَا يَدْرِي لَعَلَّهُ يَذْهَبُ يَسْتَغْفِرُ فَيَسُبَّ نَفْسَهُ
މާލިކުގެ އަރިހުން [ހިޝާމް ބިން އުރުވާ] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާގެ އަނބިކަނބަލުން [އައިޝާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާވެގެން ވެއެވެ. އެހެނީ ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކު ނިދިފައި އޮއްވާ ނަމާދުކޮށްފިނަމަ، މާފަށް އެދެވިދާނެކަން ނޭނގުނު ނަމަވެސް، އޭގެ ބަދަލުގައި އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސު ކުށްވެރިކުރެއެވެ.'
Hadith
Imam Malik : 240
و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي حَكِيمٍ أَنَّهُ بَلَغَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ امْرَأَةً مِنْ اللَّيْلِ تُصَلِّي فَقَالَ مَنْ هَذِهِ فَقِيلَ لَهُ هَذِهِ الْحَوْلَاءُ بِنْتُ تُوَيْتٍ لَا تَنَامُ اللَّيْلَ فَكَرِهَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى عُرِفَتْ الْكَرَاهِيَةُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَا يَمَلُّ حَتَّى تَمَلُّوا اكْلَفُوا مِنْ الْعَمَلِ مَا لَكُمْ بِهِ طَاقَةٌ
[އިސްމާޢީލް ބިން އަބޫޙަކީމް] ގެ އަރިހުން މާލިކުގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ރޭގަނޑު ނަމާދުކުރާ އަންހެނަކު އަޑު އިވުނު ވާހަކައެވެ. އޭނާ ސުވާލުކުރީ: 'މިއީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟' ބައެއް މީހުން ޖަވާބު ދިނެވެ: 'އެއީ ހައުލާ ބިންތު ޓޫވައިތު އެވެ. ރޭގަނޑު ނުނިދައެވެ'. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މިއަމަލަށް ނަފްރަތު ކުރައްވަނީ ނަފްރަތުގެ އަލާމާތެއް އޭނާގެ މޫނުމަތިން ފެންނަންދެނެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.
