Imom Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadis
Hadis
Imom Ahmad : 1
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ
Bizga [Abdulloh ibn Numayr] xabar berdi; bizga [Ismoilga] [Qays] xabar berdi, dedi u; [Abu Bakr] o'rnidan turib, Allohga hamd aytdi va Uni pokladi, so'ngra dedi: Ey odamlar, sizlar ushbu oyatni o'qidingizlar: "Ey iymon keltirganlar, ehtiyot bo'linglar, agar sizlar hidoyat topsangizlar, hech bir adashgan odam sizga zarar yetkaza olmaydi" (Moida surasi, 105-oyat). Va biz Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning: "Albatta, agar odamlar yomonlikni ko'rsalar-da, keyin uni inkor qilmasalar, Alloh ularning barchasiga azob bermoqchi", deganlarini eshitdik.
Hadis
Imom Ahmad : 2
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَسُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْوَالِبِيِّ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي عَنْهُ غَيْرِي اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ قَالَ مِسْعَرٌ وَيُصَلِّي وَقَالَ سُفْيَانُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا غَفَرَ لَهُ
Bizga [Vaki] aytib berganidan keyin u shunday dedi: Bizga [Mis'ar] va [Sufyan] [Usmon ibn Al-Mug'ira Ats Saqofiydan] [Ali ibn Rabi'a Al Valibiydan] [Asma'ibn Al-Hakam Al-Fazariydan] [Ali] aytib berganidan keyin u shunday dedi: Agar men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan biror hadis eshitsam, Alloh menga xohlagan narsasiga ko'ra foyda beradi. Agar boshqa birov menga aytsa, men undan qasam ichishini so'rayman, agar u menga qasam ichgan bo'lsa, men uni tasdiqlayman. Darhaqiqat, Abu Bakr menga aytdi va [Abu Bakr] Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning: "Gunoh qilib, keyin tahorat olib, tahoratini chiroyli qiladigan odam emas", dedi Mis'ar; -" keyin namoz o'qiydi, Sufyon esa: "Keyin u ikki rakat namoz o'qib, Allohdan mag'firat so'raydi, agar Alloh uning gunohini kechirmasa", deydi.
Hadis
Imom Ahmad : 3
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ يَعْنِي الْعَنْقَزِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ سَرْجًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرْ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْهُ إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لَا حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ حِينَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خَرَجْنَا فَأَدْلَجْنَا فَأَحْثَثْنَا يَوْمَنَا وَلَيْلَتَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ فَضَرَبْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى ظِلًّا نَأْوِي إِلَيْهِ فَإِذَا أَنَا بِصَخْرَةٍ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا بَقِيَّةُ ظِلِّهَا فَسَوَّيْتُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرَشْتُ لَهُ فَرْوَةً وَقُلْتُ اضْطَجِعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاضْطَجَعَ ثُمَّ خَرَجْتُ أَنْظُرُ هَلْ أَرَى أَحَدًا مِنْ الطَّلَبِ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَسَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْهَا ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ ضَرْعَهَا مِنْ الْغُبَارِ ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ كَفَّيْهِ مِنْ الْغُبَارِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ اللَّبَنِ فَصَبَبْتُ يَعْنِي الْمَاءَ عَلَى الْقَدَحِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ هَلْ أَنَى الرَّحِيلُ قَالَ فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلَّا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَّا فَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ قَدْرُ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا وَبَكَيْتُ قَالَ لِمَ تَبْكِي قَالَ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ مَا عَلَى نَفْسِي أَبْكِي وَلَكِنْ أَبْكِي عَلَيْكَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنَاهُ بِمَا شِئْتَ فَسَاخَتْ قَوَائِمُ فَرَسِهِ إِلَى بَطْنِهَا فِي أَرْضٍ صَلْدٍ وَوَثَبَ عَنْهَا وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُنْجِيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي مِنْ الطَّلَبِ وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ مِنْهَا سَهْمًا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ بِإِبِلِي وَغَنَمِي فِي مَوْضِعِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا قَالَ وَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُطْلِقَ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَتَلَقَّاهُ النَّاسُ فَخَرَجُوا فِي الطَّرِيقِ وَعَلَى الْأَجَاجِيرِ فَاشْتَدَّ الْخَدَمُ وَالصِّبْيَانُ فِي الطَّرِيقِ يَقُولُونَ اللَّهُ أَكْبَرُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَتَنَازَعَ الْقَوْمُ أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزِلُ اللَّيْلَةَ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لِأُكْرِمَهُمْ بِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا حَيْثُ أُمِرَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَوَّلُ مَنْ كَانَ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى أَخُو بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ رَاكِبًا فَقُلْنَا مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَى أَثَرِي ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ الْبَرَاءُ وَلَمْ يَقْدَمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى حَفِظْتُ سُوَرًا مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَكَانَ الْبَرَاءُ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ
Bizga [Amru ibn Muhammad Abu Sa'id, ya'ni Al-Anqazi] aytib berganidan so'ng, u shunday dedi: "Bizga [Isroil] ga [Abu Ishoq] ga [Al-Barro ibn Azib] aytib berganidan so'ng, u shunday dedi: "Abu Bakr Azibdan o'n uch dirhamga egar sotib oldi", dedi Al-Barro; keyin Abu Bakr Azibga: "Al-Barroga ayt, uni mening uyimga olib ketsin", dedi. Shunda Azib: "Yo'q, agar bizga Rasululloh sollallohu alayhi vasallam siz bilan birga chiqqanlarida nima qilganingizni aytib berishni istamasangiz", dedi u; keyin [Abu Bakr] aytdi: "Biz kechasi piyoda yurib, o'tib ketgan kunduz va tun davomida yo'limizni tezlashtirdik. Peshin vaqtida yetib kelganimizda quyosh to'g'ridan-to'g'ri tepada edi. Biz uchun boshpana bormi, deb atrofimizga qaradim. Bir ozdan keyin katta toshni ko'rdim va unga yaqinlashdim va toshning soyasi bilan qoplangan kichik bir bo'shliq (ichkariga) borligi ma'lum bo'ldi. Shuning uchun men joyni tartibga keltirdim va Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga charm plash yoydim. Keyin: "Yoting, ey Allohning Rasuli", dedim. U yotdi. Keyin men tashqariga chiqib, meni qidirayotgan odam bormi, deb ko'rdim. To'satdan echki boquvchini ko'rdim. "Ey yigit, kimga tegishlisiz?" deb so'radim. U javob berdi: "Qurayshlik bir kishiga tegishlisiz", keyin u menga ismini aytdi va men uni tanidim. Yana so'radim: "Echkilaringiz sut beradimi?" U javob berdi: "Ha". Men yana so'radim: "Men uchun ularni sog'ib olasizmi?" U javob berdi: "Ha", shuning uchun men unga echkilaridan birini ushlab, echkining eshigini tozalashni buyurdim. Sut va qo'llarini changdan tozalab, og'ziga mato bilan yopilgan charm geriba olib keldim, keyin u menga ozgina sut sog'di va men geribaning tagligi juda qizib ketmasligi uchun ustiga suv quydim, keyin Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga ichimlik berish uchun bordim, ma'lum bo'lishicha, u uyqudan uyg'oq ekan. Men: "Ey Allohning Rasuli, iching", dedim. U men yengil tortguncha ichdi, keyin: "Ketish vaqti keldimi?", dedim. Shunday qilib, odamlar qidirayotgan paytda yo'lga chiqdik va ulardan hech biri bizni topa olmadi, faqat otda Suraqa ibn Molik ibn Ju'syum bor edi. Men: "Ey Allohning Rasuli, ov qilayotgan bizni quvib yetadi", dedim. Payg'ambar: "Xafa bo'lma, albatta Alloh biz bilan", dedi. Suraqa bizga bir nayza yoki ikki nayza yoki uch nayza masofasida yaqinlashganda, men: "Ey Allohning Rasuli, ov qilayotgan bizni quvib yetadi", dedim va men (o'sha paytda) yig'layotgan edim. Payg'ambar: Men: "Nega yig'layapsiz?" deb so'radim. Men: "Allohga qasamki, men o'zim uchun emas, balki siz uchun xavotirlanganim uchun yig'layapman", deb javob berdim. Shunda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Uni (Suraqani) Sizning ixtiyoringizga qoldiramiz", deb duo qildilar. "Ey Muhammad, men bu sizning ishingiz ekanligini allaqachon bilaman, shuning uchun Allohga duo qilingki, menga nima bo'lganidan meni qutqarsin, Allohga qasamki, men sizning xabaringizni orqamdagi sizni izlayotganlar uchun sir saqlayman va mana mening charm o'q o'qim, o'qlardan bir nechtasini oling, aslida siz mening tuyalarim va echkilarim orasidan shu yerda o'tasiz, shuning uchun ularni ehtiyojlaringiz uchun oling", deb davom etdi Abu Bakr, keyin Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Menga bu kerak emas", deb javob berdilar. Keyin Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Suraqaning (boshiga tushgan falokatdan) xalos bo'lishi va do'stlari oldiga qaytishi uchun unga duo qildilar, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam men bilan safarini davom ettirdilar, Madinaga yetib kelganimizda, odamlar bizni kutib olishdi va ko'chalarga va tomlarga chiqishdi. Uylar qurib bo'lingandan so'ng, xizmatkorlar va bolalar darhol chiqib: "Alloh buyukdir, Rasululloh sollollohu alayhi vasallam keldi, Muhammad keldi", deyishdi. Odamlar uning uyini kim egallashga haqli ekanligi haqida bahslashishganida, Rasululloh sollollohu alayhi vasallam: "Bugun kechqurun men Bani Najar amakisi Abdul Mutolibning uyida ularni hurmat qilish uchun qolaman", dedilar va ertasi kuni ertalab u buyurilganidek jo'nab ketdi. Barro ibn Ozib: "Bizga kelgan birinchi muhojir Bani Abduddorning ukasi Mush'ab ibn Umayr, keyin Bani Fihrining ukasi ko'r Ibn Ummi Maktum, keyin yigirma kishi bilan Umar ibn Xatsob edi", dedik. Biz: "Rasululloh sollollohu alayhi vasallam nima qilyapti?" deb so'radik. U: "U mening orqamda edi", deb javob berdi. Keyin Rasululloh sollollohu alayhi vasallam Abu Bakr bilan yetib keldi, dedi Barro. «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Madinaga yetib kelganlarida, men Mufashaldan bir nechta xatlarni yodlagan edim, ularda: «Barro Banu Horisadan bo'lgan ansorlarning do'stidir», deyilgan edi».
Hadis
Imom Ahmad : 4
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ قَالَ إِسْرَائِيلُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ بِبَرَاءَةٌ لِأَهْلِ مَكَّةَ لَا يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدَّةٌ فَأَجَلُهُ إِلَى مُدَّتِهِ وَاللَّهُ بَرِيءٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ قَالَ فَسَارَ بِهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ الْحَقْهُ فَرُدَّ عَلَيَّ أَبَا بَكْرٍ وَبَلِّغْهَا أَنْتَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ بَكَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدَثَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ مَا حَدَثَ فِيكَ إِلَّا خَيْرٌ وَلَكِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا يُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنِّي
Bizga [Vaki] aytib berganidan so'ng, u shunday dedi: [Isroil] aytdi; [Abu Ishoq] aytdi; [Zaid ibn Yutsaiy] aytdi [Abu Bakr] dan: Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam uni Makka ahlidan mustaqillik bayonoti bilan yuborganini aytdi: "Shunday qilib, bu yildan keyin hech bir mushrik hajga bormaydi, hech kim yalang'och holda tavof qilmaydi va jannatga faqat musulmon kiradi, kim o'zi bilan Allohning Rasuli o'rtasida kelishuvga ega bo'lsa, chegara kelishuv tugagunga qadar va Alloh va Uning Rasuli mushriklardan pokdir". Yazid dedi; shunda u uch kishi bilan ketdi. Keyin u Aliga: "Uning orqasidan ergashing va Abu Bakrni menga qaytaring va bu gapni o'zingiz orqali yetkazing", dedi. U shunday qildi, dedi; Abu Bakr Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning oldilariga kelganida, u yig'lab: "Ey Allohning Rasuli, menga biror narsa bo'ldimi?" deb so'radi. U javob berdi: "Sizga faqat yaxshilik bo'ladi, lekin menga bu masalani faqat men yoki mendan biri orqali yetkazmaslik buyurilgan".
Hadis
Imom Ahmad : 5
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَوْسَطَ قَالَ خَطَبَنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي هَذَا عَامَ الْأَوَّلِ وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ أَوْ قَالَ الْعَافِيَةَ فَلَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ قَطُّ بَعْدَ الْيَقِينِ أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ أَوْ الْمُعَافَاةِ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ تَعَالَى
Bizga [Muhammad ibn Ja'farga] u shunday dedi: Bizga [Shu'ba]dan [Yazid ibn Xumayrdan] [Sulaym ibn Omirdan] [Ausatdan] rivoyat qilib, u shunday dedi: [Abu Bakr] bizga va'z qildi va: "Birinchi yili Rasululloh sollallohu alayhi vasallam mening o'rnimga turdilar", dedi. Shunda Abu Bakr yig'lab yubordi, keyin: "Allohdan mu'ofat (kechirim) so'rang yoki u mu'ofiya (najot) deydi", dedi. Chunki hech kimga iymondan keyin mu'ofiya yoki mu'ofatdan muhimroq narsa berilmagan, halol bo'ling, chunki halollik fazilat bilan birga va ikkalasi ham jannatda, yolg'ondan uzoqroq turing, chunki yolg'on yomonlik bilan birga va ikkalasi ham do'zaxda, va bir-biringizga hasad qilmang, dushmanlik qilmang, do'stlik rishtalarini uzmang va bir-biringizdan yuz o'girmang, sizlar faqat Alloh Taolo buyurganidek birodar bo'lasizlar", dedi.
Hadis
Imom Ahmad : 6
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي هَذَا الْقَيْظِ عَامَ الْأَوَّلِ سَلُوا اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْيَقِينَ فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى
Bizga [Abdurrahmon ibn Mahdiy] va [Abu Amir] ikkalasi ham shunday deganlar: Bizga [Zuhayr, ya'ni Ibn Muhammad]dan [Abdulloh, ya'ni Ibn Muhammad ibn Aqil]dan [Muaz ibn Rifoa ibn Rofi' al-Ansoriy]dan otasidan [Rifoa ibn Rofi] ga rivoyat qilganlaridan so'ng, u shunday dedi: Men [Abu Bakr ash-Siddiq]ning Rasululloh sollallohu alayhi vasallam minbaridan va'z qilayotganini eshitdim, keyin: "Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning aytganlarini eshitdim", dedi. Abu Bakr Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning ismlarini tilga olganda yig'ladi, keyin ko'z yoshlaridan jim bo'lib qoldi va dedi: "Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning birinchi yilning shunday issiq, issiq kunida: "Allohdan mag'firat, omonlik va oxirat va dunyoda ishonch so'rang", deganini eshitdim".
Hadis
Imom Ahmad : 7
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ
Bizga [Abu Komilga] aytib berganidan so'ng, u shunday dedi: Bizga [Hammadga, ya'ni Ibn Salamaga] [Ibn Abu Atiqdan] [uning otasidan] [Abu Bakrdan] Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning: "Misvok og'izni tozalovchi va Allohdan rozi bo'lgan narsadir", deganlari rivoyat qilingan.
Hadis
Imom Ahmad : 8
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ و قَالَ يُونُسُ كَبِيرًا حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْأَشْيَبُ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ قَالَ قَالَ كَبِيرًا
Bizga [Hosim ibn al-Qosim] aytib berganidan keyin u shunday dedi: Bizga [Al-Layts] aytib berganidan keyin u shunday dedi: Menga [Yazid ibn Abu Habib]dan [Abul Xayrdan] [Abdulloh ibn Amrdan] [Abu Bakr ash-Shiddiqdan] u Rasulullohga aytganlarini aytib berdi: “Menga namozimda namoz o‘qiydigan duoni o‘rgating”, dedi u: “O‘qing, Allohumma Innii Jalamtu Nafsii Zhulman Katsiiro, Vala Yag‘firudz Dzunuuba Illa Anta, Fag‘firlii Magfiratan Min ‘Indika Warhamnii Innaka Antalhi G‘ufuur, men hech kimga zulm qilmaganman. Magar gunohlarimni mag‘firat qila olasan, so‘ngra o‘z tarafingdan mag‘firat ila gunohlarimni mag‘firat et va menga rahm qil, albatta, Sen mag‘firatli va rahmlisan», dedilar.
Hadis
Imom Ahmad : 9
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ
Bizga [Abdurrazzoq] aytib berganidan so'ng, u shunday dedi: Bizga [Ma'mar] [Az-Zuhriy] [Urva] [Oysha]dan xabar berishlaricha, Fotima va Abbos Abu Bakrning oldiga kelishgan. Ikkalasi ham Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan meroslaridan ulush talab qilishgan. Fadak urushi paytida uning yerini va Xaybar urushidan o'z ulushini so'rashganida, [Abu Bakr] ularga: "Aslida, men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: "Biz merosxo'r emasmiz, biz qoldirgan mol sadaqa bo'ladi, Muhammadning oilasi faqat shu moldan yeydi", deganini eshitganman. Shuning uchun, Allohga qasamki, men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning qilgan ishlarini, agar aniq qilmasam, tark etmayman", dedi.
Hadis
Imom Ahmad : 10
حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ الْحَارِثِ يَقُولُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مِنْ عَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ اسْتَعْبَرَ أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ تُؤْتَوْا شَيْئًا بَعْدَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ مِثْلَ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ
Bizga [Abu Abdurahmon Al-Muqriy] aytib berganidan keyin u shunday dedi: Bizga [Hayva ibn Surayh] aytib berganidan keyin u shunday dedi: Men [Abdul Malik ibn Al Horis] ning shunday deganini eshitdim: Haqiqatan ham [Abu Hurayra] aytgan: Men [Abu Bakr ash-Siddiq] ning bu minbarda aytganini eshitdim; Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning birinchi yilning shu kunida aytganlarini eshitdim, keyin Abu Bakr nasihatga shunchalik berilib ketdiki, yig'lab yubordi va keyin dedi: Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: "Sizlarga afiya (najot) kabi samimiy gapdan keyin (yuqori mavqe) hech narsa berilmadi, shuning uchun Allohdan afiya so'rang", deganini eshitdim.
Hadis
Imom Ahmad : 11
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْغَارِ وَقَالَ مَرَّةً وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا
Bizga ['Affon]ni aytib berganidan keyin u shunday dedi: Bizga [Hammom]ni aytib berganidan keyin u bizga [Sobit]ga [Anas]dan [Abu Bakr] unga aytganini aytib berdi, u (Abu Bakr) shunday dedi: Men Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamga g'orda bo'lganlarida aytdim, - boshqa rivoyatda u: "Biz g'orda edik, - va agar ulardan biri ikki oyog'ini ko'rganida, ular bizni uning oyog'i ostidan ko'rishardi", dedi, shunda u: "Ey Abu Bakr, ikki kishi haqida nima deb o'ylaysiz, Alloh ikkalasining uchinchisi emasmi?", dedi.
Hadis
Imom Ahmad : 12
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتَّبِعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ
Bizga [Rauh]ni aytib berganidan so'ng, u shunday dedi: "Bizga [Ibn Abu Aruba]dan [Abu Tayya]dan [Mug'ira bin Subay]dan [Amru bin Hurays]dan [Abu Bakr ash Shiddiq]ni aytib, u shunday dedi: "Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam bizga Dajjol yer yuzining sharqiy qismidan, ya'ni Xurosondan chiqishini, ko'p odamlar unga ergashishini, go'yo yuzlari zarb qilingan qalqonlarga o'xshab qolishini aytdilar".
Hadis
Imom Ahmad : 13
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَخِيلٌ وَلَا خَبٌّ وَلَا خَائِنٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ الْمَمْلُوكُونَ إِذَا أَحْسَنُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَفِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَوَالِيهِمْ
bizga [Abu Said] Bani Hoshimning sobiq quli bo'lganini aytib bergach, shunday dedi: "Bizga [Shadaqa ibn Muso] do'sti Ad Daqiqdan, [Farqoddan] [Murra ibn Sharahildan] [Abu Bakr ash Shiddiqdan] aytib berdi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Jannatga yaramas, yolg'onchi, qo'rqoq va qo'pol muomala qiladiganlar kirmaydi va jannat eshigini birinchi bo'lib taqillatganlar o'zlari bilan Alloh Azza va Jalla o'rtasidagi va ular bilan xo'jayinlari o'rtasidagi narsani bajarishda yaxshi bo'lgan bandalardir", dedilar.
Hadis
Imom Ahmad : 14
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ
Bizga [Abdulloh ibn Muhammad ibn Abu Shayba] aytib berdi. Abdulloh aytdi: "Men buni Abdulloh ibn Abu Shaybadan eshitganman", dedi u; "Bizga [Muhammad ibn Fudlail]dan [Al Valid ibn Jumaiy]dan [Abu A's Tufayl] aytib berdi: "Payg'ambar vafot etganlarida, Fotima Abu Bakrga xat yozdi: "Siz yoki oilangiz Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamga merosxo'r bo'lasizmi?" U javob berdi: "Men merosxo'r bo'lmadim, lekin uning oilasi merosxo'r bo'ldi", dedi Fotima. "Unda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning ulushlari qayerda?" Shunda [Abu Bakr] aytdi: "Albatta, men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: "Albatta, agar Alloh bir payg'ambarni rizqlantirsa, so'ngra vafot etsa, U (Alloh) uni undan keyingilar uchun qilsa", deganini eshitganman", dedi. Shunda Fotima aytdi: "Unda siz Allohning Rasulidan eshitganlaringizni yaxshiroq bilasiz".
Hadis
Imom Ahmad : 15
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُنَيْدَةَ الْبَرَاءُ بْنُ نَوْفَلٍ عَنْ وَالَانَ الْعَدَوِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الضُّحَى ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى الْأُولَى وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ النَّاسُ لِأَبِي بَكْرٍ أَلَا تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ صَنَعَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ يَصْنَعْهُ قَطُّ قَالَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا هُوَ كَائِنٌ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَأَمْرِ الْآخِرَةِ فَجُمِعَ الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ بِصَعِيدٍ وَاحِدٍ فَفَظِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ حَتَّى انْطَلَقُوا إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَالْعَرَقُ يَكَادُ يُلْجِمُهُمْ فَقَالُوا يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ وَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ قَالَ لَقَدْ لَقِيتُ مِثْلَ الَّذِي لَقِيتُمْ انْطَلِقُوا إِلَى أَبِيكُمْ بَعْدَ أَبِيكُمْ إِلَى نُوحٍ { إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ } قَالَ فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ وَاسْتَجَابَ لَكَ فِي دُعَائِكَ وَلَمْ يَدَعْ عَلَى الْأَرْضِ مِنْ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي انْطَلِقُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَهُ خَلِيلًا فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا فَيَقُولُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَإِنَّهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُحْيِي الْمَوْتَى فَيَقُولُ عِيسَى لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى سَيِّدِ وَلَدِ آدَمَ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ انْطَلِقُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَشْفَعَ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَيَنْطَلِقُ فَيَأْتِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام رَبَّهُ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِ جِبْرِيلُ فَيَخِرُّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ وَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ أُخْرَى فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَذْهَبُ لِيَقَعَ سَاجِدًا فَيَأْخُذُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِضَبْعَيْهِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّعَاءِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى بَشَرٍ قَطُّ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ خَلَقْتَنِي سَيِّدَ وَلَدِ آدَمَ وَلَا فَخْرَ وَأَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ حَتَّى إِنَّهُ لَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَكْثَرُ مِمَّا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الصِّدِّيقِينَ فَيَشْفَعُونَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ فَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الْعِصَابَةُ وَالنَّبِيُّ وَمَعَهُ الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالنَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الشُّهَدَاءَ فَيَشْفَعُونَ لِمَنْ أَرَادُوا وَقَالَ فَإِذَا فَعَلَتْ الشُّهَدَاءُ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَدْخِلُوا جَنَّتِي مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا قَالَ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا فِي النَّارِ هَلْ تَلْقَوْنَ مِنْ أَحَدٍ عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ فَيَجِدُونَ فِي النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُسَامِحُ النَّاسَ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَسْمِحُوا لِعَبْدِي كَإِسْمَاحِهِ إِلَى عَبِيدِي ثُمَّ يُخْرِجُونَ مِنْ النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي قَدْ أَمَرْتُ وَلَدِي إِذَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ ثُمَّ اطْحَنُونِي حَتَّى إِذَا كُنْتُ مِثْلَ الْكُحْلِ فَاذْهَبُوا بِي إِلَى الْبَحْرِ فَاذْرُونِي فِي الرِّيحِ فَوَاللَّهِ لَا يَقْدِرُ عَلَيَّ رَبُّ الْعَالَمِينَ أَبَدًا فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ مَخَافَتِكَ قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرْ إِلَى مُلْكِ أَعْظَمِ مَلِكٍ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَهُ وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهِ قَالَ فَيَقُولُ لِمَ تَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ وَذَاكَ الَّذِي ضَحِكْتُ مِنْهُ مِنْ الضُّحَى
Bizga [Ibrohim ibn Ishoq At-Talaqani] aytib berganidan keyin u shunday dedi: Menga [An Nadlar ibn Syumail al-Maziniy] aytib berganidan keyin u shunday dedi: Menga [Abu Na'ama] aytib berganidan keyin u shunday dedi: Menga [Abu Hunayda al-Barro' ibn Naufal] dan [Valon al-Adaviy] dan [Hudzayfa] dan [Abu Bakr ash-Shiddiq] aytib berganidan keyin u shunday dedi: "Bir kuni ertalab Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bomdod namozini o'qidilar. Keyin u o'tirdi, to zuho vaqti kelguncha, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam kulib yubordi, keyin peshin, asr va shom namozlarini o'qiguncha o'z joyida o'tirdi, kechaning oxirida shom namozigacha gapirmadi, keyin oilasi oldiga ketdi, keyin odamlar Abu Bakrga: "Nega Rasulullohdan bugun nima qilganini so'ramaysiz, garchi u ilgari hech qachon bunday qilmagan bo'lsa ham?", deyishdi. "Uni umuman qilasanmi?" dedi u; keyin undan so'radi, shunda u javob berdi: "Ha, menga bu dunyo va oxirat ishlarida nima bo'lishi ko'rsatildi, shuning uchun avvalgilar va kelganlar bir joyda to'planishdi, keyin odamlar bundan qo'rqishdi, shuning uchun ular deyarli terga botgan holda Odam alayhissalomning oldiga kelishdi va: "Ey Odam, sen insoniyatning otasisan va Alloh seni tanladi, shuning uchun biz uchun shafoat qilishini Parvardigoringdan so'ra", dedilar. Odam alayhissalom: "Men ham sen duch kelayotgan narsaga duch kelmoqdaman, otangdan keyin otang Nuhga boring, "Albatta, Alloh Odamni, Nuhni, Ibrohim oilasini va Imron oilasini barcha ummatlardan ustun qildi", dedilar. Ular Nuhning oldiga kelib: "Rabbing oldida biz uchun shafoat qil, chunki Alloh seni tanladi va duoingni ijobat qildi va yer yuzida birorta ham kofir uyini qoldirmadi", dedilar. Nuh: "Men sen uchun shafoat qila olmayman, shuning uchun Ibrohimning oldiga boring, chunki Alloh uni o'zining do'sti qildi", dedilar. Keyin ular Ibrohimning oldiga borishdi va Ibrohim: "Ey Odam, sen insoniyatning otasisan va Alloh seni tanladi", dedilar. — Men siz uchun shafoat qila olmayman, Musoning oldiga boring, chunki Alloh u bilan to'g'ridan-to'g'ri gaplashdi. Shunda Muso javob berdi: — Siz so'ragan narsa menda yo'q, shuning uchun Maryam o'g'li Isoning oldiga boring, chunki u ko'rlarni, moxovlarni davolay oladi va o'liklarni tiriltira oladi. Shunda Iso javob berdi: — Siz so'ragan narsa menda yo'q, lekin Odam farzandlarining sarvari oldiga boring, chunki uning qabri qiyomat kunida birinchi bo'lib ochiladi, Muhammad sollallohu alayhi vasallamning oldiga boring, u albatta Robbingiz oldida siz uchun shafoat qiladi. U dedi: — U ketdi, keyin Jabroil Parvardigoriga yuzlandi, keyin Alloh aytdi: — Unga (shafoat qilishga) ruxsat bering va unga jannat xushxabarini bering. U aytdi: — Keyin Jabroil xushxabar bilan ketdi, keyin Muhammad bir juma kuni ruku' qildi va sajda qildi, keyin Alloh aytdi: — Boshingni ko'tar, ey Muhammad, seni eshitishadi deb ayt va shafoat qil. Senga shafoat qilishga ruxsat berildi. U boshini ko'tardi va Parvardigoriga qaraganida, yana bir juma uchun itoatkorlik bilan sajda qildi. Alloh yana: "Boshingni ko'tar va seni eshitishadi, shafoat qil, senga shafoat qilishga ruxsat berilgan", dedi. U sajda qildi. Jabroil uning ikkala qo'lini oldi, keyin ilgari hech bir insonga ochilmagan duoni ochib berdi. U: "Ey Parvardigorim, meni Odam o'g'lining xo'jayini qilib yaratding va bunda takabburlik yo'q, sen meni qiyomat kunida uning qabri ochiladigan birinchi odam qilding va takabburlik yo'q, toki Shona va Oila orasidagi kabi ko'l oldimga kelmaguningcha", dedi. Keyin: "Shiddiqinlarni chaqiringlar, ular shafoat qilishsin", deyildi. Keyin: "Payg'ambarlarni chaqiring", deyildi. U aytdi. Keyin Payg'ambar o'z izdoshlari bilan keldi va besh yoki olti izdoshi bo'lgan bir payg'ambar va izdoshi bo'lmagan bir payg'ambar bor edi, keyin: "Shahidlarni chaqiringlar, ular xohlagan odamlar uchun shafoat qilishsin", deyildi. Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam davom etdilar; shahidlar shunday qilishgach, Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam: "Alloh aytdiki, men rahmlilarning eng rahmlisiman, menga hech narsani sherik qilmaydiganlar jannatimga kirsin", dedilar. Keyin ular jannatga kirishdi. U aytdi: "Shunda Alloh aytdi: "Do'zaxga qarang, hech qachon yaxshilik qilgan odamni topdingizmi?" U aytdi: "Shunda ular bir odamni topishdi, shunda Alloh undan: "Hech qachon biron yaxshilik qilganmisiz?" deb so'radi. U javob berdi: "Yo'q, faqat ilgari men odamlar uchun oldi-sotdi ishlarini osonlashtirgan edim". Shunda Alloh aytdi: "Bandamga u boshqa bandalarimga osonlashtirganidek, siz ham unga osonlashtiring". Keyin ular bir odamni do'zaxdan chiqarishdi va Alloh undan: "Hech qachon biron yaxshilik qilganmisiz?" deb so'radi. U javob berdi: «Yo‘q, agar o‘g‘limga agar o‘lsam, meni olovda yoqib, un kabi bo‘lguncha maydalab, keyin dengizga olib borib, havoga sochib yuboringlar, Allohga qasamki, barcha olamlar meni abadiy qaytara olmaydilar», demasam edi. Shunda Alloh: «Nega bunday qilding?» dedi. U: «Sendan qo‘rqib», deb javob berdi. Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam davom etdi. Shunda Alloh: «Eng ulug‘vor podshohlikka qarang, unda siz uchun u shunga o‘xshash, hatto undan o‘n baravar ko‘p», dedi. Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam davom etdi. Xizmatkor: «Sen podshoh bo‘la turib, nega meni haqorat qilasan?» dedi. Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam: «Ilgari meni kuldirgan narsa shu edi», dedilar.
Hadis
Imom Ahmad : 16
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ وَإِنَّكُمْ تَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ وَلَا يُغَيِّرُوهُ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ
Bizga [Hosyim ibn al-Qosim] aytib bergandan so'ng, u shunday dedi: Bizga [Zuhayr, ya'ni Ibn Mu'aviya] aytib bergandan so'ng, u shunday dedi: Bizga [Ismoil ibn Abu Xolid] aytib bergandan so'ng, u shunday dedi: "[Abu Bakr] o'rnidan turib, Allohga hamd aytdi va Uni pokladi, so'ngra shunday dedi: "Ey odamlar, sizlar ushbu oyatni o'qidingizlar: "Ey mo'minlar, sizlar har biringiz uchun mas'ulsiz, bu sizga hatto adashgan odamga ham zarar yetkazmaydi... (oyat oxirigacha) va sizlar uni joyidan qo'ydingizlar. Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: "Albatta, agar odamlar yomonlikni ko'rsalar, uni o'zgartirmanglar, Alloh ularning barchasiga azob berishidan qo'rqadi", deganlarini eshitdim. U shunday dedi: "Va men Abu Bakrning: "Ey odamlar, yolg'ondan uzoqlashinglar, chunki yolg'on sizni iymondan uzoqlashtiradi", deganini eshitdim.
Hadis
Imom Ahmad : 17
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ الْبَجَلِيِّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَسَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ رَجُلٌ بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْمُعَافَاةِ ثُمَّ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا
Bizga [Hosyim] aytib berganidan keyin u shunday dedi: Bizga [Shu'ba] aytib berganidan keyin u menga [Yazid ibn Xumayr] xabar berdi: Men [Sulaym ibn Amir] Himyarlik bir kishining [Ausat ibn Ismoil ibn Ausat al-Bajaliy]dan hikoya aytib berganini eshitdim, u [Abu Bakr]dan hikoya aytib bergan edi, u buni Rasululloh sollallohu alayhi vasallam vafot etganlarida eshitgan edi, u shunday dedi: Rasululloh birinchi yili mening oldimda turib, yig'lab dedi: "Rostgo'y bo'linglar, chunki rostgo'ylik yaxshilik bilan birga va ikkalasi ham jannatda, yolg'ondan uzoqroq turinglar, chunki u gunoh bilan birga va ikkalasi ham do'zaxda va Allohdan najot so'ranglar, chunki hech kimga iymon keltirganidan keyin najotdan yaxshiroq narsa berilmaydi". Keyin u davom etdi: "Bir-biringiz bilan aloqani uzmanglar, bir-biringizdan qochinglar, bir-biringizdan nafratlaninglar va bir-biringizga hasad qilmanglar, balki birodar bo'lgan Allohning bandalari bo'linglar".
Hadis
Imom Ahmad : 18
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي طَائِفَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ فَجَاءَ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ فَقَبَّلَهُ وَقَالَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَا أَطْيَبَكَ حَيًّا وَمَيِّتًا مَاتَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَتَقَاوَدَانِ حَتَّى أَتَوْهُمْ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا أُنْزِلَ فِي الْأَنْصَارِ وَلَا ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَأْنِهِمْ إِلَّا وَذَكَرَهُ وَقَالَ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتْ الْأَنْصَارُ وَادِيًا سَلَكْتُ وَادِيَ الْأَنْصَارِ وَلَقَدْ عَلِمْتَ يَا سَعْدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَأَنْتَ قَاعِدٌ قُرَيْشٌ وُلَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَبَرُّ النَّاسِ تَبَعٌ لِبَرِّهِمْ وَفَاجِرُهُمْ تَبَعٌ لِفَاجِرِهِمْ قَالَ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ صَدَقْتَ نَحْنُ الْوُزَرَاءُ وَأَنْتُمْ الْأُمَرَاءُ
Bizga ['Affon] aytib berganidan keyin u shunday dedi: Bizga [Abu Avona] [Dovud ibn Abdulloh Al Audiy] dan [Humayd ibn Abdurrahmon] aytib berganidan keyin u shunday dedi: Rasululloh sollallohu alayhi vasallam vafot etganlarida, [Abu Bakr] Madinaning chekkasida edi, u (Humayd ibn Abdurrahmon) dedi; keyin u kelib, yuzini yopgan matoni ochib, uni o'pdi va dedi: "Men otam va onamni sizning fidoyingiz sifatida qabul qilishga tayyorman, hayotingiz va o'limingiz naqadar go'zal bo'ladi, Muhammad sollallohu alayhi vasallam vafot etdi va Ka'ba egasi Rabbimizga qasamki", keyin u hadisni tilga oldi. U aytadi: "Keyin Abu Bakr va Umar (ansorlar oldiga) yetakchilik haqida bahslashayotgan edilar. Ular (ansorlar) bilan uchrashishdi. Keyin Abu Bakr gapirdi va ansorlarga vahiy qilingan hech narsani va Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam ular haqida aytgan hech narsani qoldirmadi, faqat ularning hammasini tilga oldi va dedi: "Albatta, siz allaqachon Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: "Agar odamlar bir vodiydan, ansorlar esa boshqa vodiydan o'tsa, men ansorlar vodiysidan o'taman", deganini bilasiz. Va siz allaqachon bilasizki, ey Sa'd, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam siz o'tirganingizda (hech narsa qilmasdan): "Bu ish Qurayshning qo'lida, shuning uchun odamlarning itoatkorlari o'zlarining itoatkorlariga (Qurayshga) ergashadilar va ularning itoatsizlari o'zlarining itoatsizlariga ergashadilar", dedi u; keyin [Sa'd] Abu Bakrga javob berdi: "Siz haqsiz, biz vazirlarmiz, sizlar esa yetakchilarsizlar".
Hadis
Imom Ahmad : 19
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ
Bizga [Ali ibn Ayyosiy] aytib berganidan keyin u shunday dedi: Bizga [Al-Assaf ibn Xolid] aytib berganidan keyin u shunday dedi: Menga Bashroh ahlidan bo'lgan [Talha ibn Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Abu Bakr ash-Shiddiq] dan [otamning] [otasi] [Abu Bakr] ning aytganini eshitganini aytdi; Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan: "Ey Allohning Rasuli, amallar o'rnatilgan narsalarga asoslanadimi yoki yangi narsalarga asoslanadimi?" deb so'radim. U javob berdi: "Lekin belgilangan narsalarga asoslanadi", dedi u, men so'radim: "Xo'sh, yaxshi amallarni qilishdan maqsad nima, ey Allohning Rasuli?" U dedi: "Har bir kishi uchun yaratilgan maqsadiga muvofiq yaxshi amallarni qilish oson".
Hadis
Imom Ahmad : 20
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ
bizga [Abul Yaman] haqida gapirib berganidan so'ng, u bizga [Syuaibga] [Az-Zuhriy]dan xabar berdi, dedi u menga [ansorlardan bo'lgan fiqh bo'yicha mutaxassis] U [Usmon ibn Affon]ning bir hikoya aytib berayotganini eshitganini, Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning bir nechta sahobalari Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam vafot etganlarida xafa bo'lganliklarini, shuning uchun ularning deyarli yarmi xavotirga tushganliklarini aytdi, dedi Usmon. "Men ham ular orasida edim, devor soyasida o'tirganimda, Umar yonimdan o'tib, menga salom berdi. Men uning yonimdan o'tib, menga salom berganini sezmadim. U yonimdan o'tib, Abu Bakrning oldiga yetib borguncha yonimdan o'tib ketdi. Keyin unga: "Sizni hayratga soladigan narsa bor, men Usmonning yonidan o'tib, unga salom berdim, lekin u mening salomimga javob bermadi", dedi. Shunday qilib, Abu Bakrning hukmronligi davrida Umar va Abu Bakr kelib, ikkalasi ham menga salom berishdi. Keyin Abu Bakr: "Akangiz Umar mening oldimga kelib, sizning yoningizdan o'tib, sizga salom berganini aytdi, lekin siz unga javob bermadingiz, shuning uchun sizni nima majbur qildi?" dedi. U: "Men buni qilmadim", dedi. Umar: "Ha, Allohga qasamki, siz buni qildingiz, lekin bu sizning takabburligingiz tufayli edi, ey Umayya", dedi. U: "Men javob berdim: Allohga qasamki, men sizning yonimdan o'tib, menga salom berganingizni hech qachon sezmaganman", dedi. Abu Bakr: "Usmon haq, siz undan biror narsa bilan band bo'lgansiz", dedi. Men: "Ha", dedim. Umar: "Nima ish bor?" deb so'radi. Shunda Usmon: "Alloh taolo Payg'ambari sollallohu alayhi vasallamni biz undan bu ishning xavfsizligi haqida so'rashimizdan oldin vafot etdi", dedi Abu Bakr; "Men undan bu ish haqida so'radim", dedi u; shuning uchun men unga qarshi turdim va unga: "Otam va onamga qasamki, siz uning ustida ko'proq haqqingiz bor", dedim [Abu Bakr]; men: "Ey Allohning Rasuli, bu qanday xavfsiz?" deb so'radim. Shunda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Kimki mendan amakimga aytgan gapimni olib, keyin uni menga qaytarsa, bu gap unga najot bo'ladi", dedilar.
