Imam Ahmad : 1
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ
Загъта нын [Абдулла Бин Нумаир], уый загъта; фехъусын кодта нын [Исмаилæн] [Каисæй] загъта; [Абу Бакр] сыстад æмæ раппæлыд Аллахæй æмæ йæ ссыгъдæг кодта, стæй загъта; О адæм, æцæгæйдæр кæсут ацы стих: «О, уырнджытæ, хъахъхъæнут уæхи; Иу рæдыд адæймаг дæр дын зиан нæ хæсдзæн, кæд æмæ райстай разамынд. -QS Аль Майда стих 105-. Æмæ æцæгæйдæр фехъуыстам, Аллахы минæвар саллаллаху алейхи ва саллам куыд загъта: «Æцæгæйдæр, адæм фыдбылыз куы феной æмæ йæ куы нæ ныууадзой, уæд Аллах сеппæтæн дæр æфхæрд æрхæсдзæн».
Imam Ahmad : 2
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَسُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْوَالِبِيِّ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي عَنْهُ غَيْرِي اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ قَالَ مِسْعَرٌ وَيُصَلِّي وَقَالَ سُفْيَانُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا غَفَرَ لَهُ
Уый нын [Ваки'] куы загъта, уæд загъта; [Мисъар] æмæ [Суфян] [Усман Бин Аль Мугира Ац Цакафи] [Али Бин Рабиах Аль Валиби] [Асмабин Аль Хакам Аль Фазари] [Али]-йæ нын куы загъта, уæд загъта; Кæд æз фехъусон хадис Аллахы минæварæй, уæд мын Аллах пайда дæтты, цы йæ фæнды, уымæ гæсгæ. æмæ мын æй исчи куы зæгъа, уæд æй курын, цæмæй ард бахæра, кæд мын ард бахордта, уæд æй сбæлвырд кæнын. Æцæгæйдæр, Абу Бакр мын загъта, æмæ æцæг у, æмæ [Абу Бакр] фехъуыста Пехуымпар саллаллаху алейхи васалламæй: «Уый нæу адæймаг, кæцы тæригъæд кæны æмæ уый фæстæ йæхи æфснайы æмæ йæ æфснайæн хорз скæна, - загъта Мисъар; -' уæд скуывта, Суфьян та загъта 'уæд скуывта дыууæ ракаты æмæ хатыр ракуырдта Аллахæй, кæд æмæ йын Аллах йæ тæригъæдтæ æнæмæнгæй нæ ныххатыр кæндзæн'.
Imam Ahmad : 3
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ يَعْنِي الْعَنْقَزِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ سَرْجًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرْ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْهُ إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لَا حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ حِينَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خَرَجْنَا فَأَدْلَجْنَا فَأَحْثَثْنَا يَوْمَنَا وَلَيْلَتَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ فَضَرَبْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى ظِلًّا نَأْوِي إِلَيْهِ فَإِذَا أَنَا بِصَخْرَةٍ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا بَقِيَّةُ ظِلِّهَا فَسَوَّيْتُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرَشْتُ لَهُ فَرْوَةً وَقُلْتُ اضْطَجِعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاضْطَجَعَ ثُمَّ خَرَجْتُ أَنْظُرُ هَلْ أَرَى أَحَدًا مِنْ الطَّلَبِ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَسَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْهَا ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ ضَرْعَهَا مِنْ الْغُبَارِ ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ كَفَّيْهِ مِنْ الْغُبَارِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ اللَّبَنِ فَصَبَبْتُ يَعْنِي الْمَاءَ عَلَى الْقَدَحِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ هَلْ أَنَى الرَّحِيلُ قَالَ فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلَّا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَّا فَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ قَدْرُ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا وَبَكَيْتُ قَالَ لِمَ تَبْكِي قَالَ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ مَا عَلَى نَفْسِي أَبْكِي وَلَكِنْ أَبْكِي عَلَيْكَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنَاهُ بِمَا شِئْتَ فَسَاخَتْ قَوَائِمُ فَرَسِهِ إِلَى بَطْنِهَا فِي أَرْضٍ صَلْدٍ وَوَثَبَ عَنْهَا وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُنْجِيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي مِنْ الطَّلَبِ وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ مِنْهَا سَهْمًا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ بِإِبِلِي وَغَنَمِي فِي مَوْضِعِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا قَالَ وَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُطْلِقَ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَتَلَقَّاهُ النَّاسُ فَخَرَجُوا فِي الطَّرِيقِ وَعَلَى الْأَجَاجِيرِ فَاشْتَدَّ الْخَدَمُ وَالصِّبْيَانُ فِي الطَّرِيقِ يَقُولُونَ اللَّهُ أَكْبَرُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَتَنَازَعَ الْقَوْمُ أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزِلُ اللَّيْلَةَ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لِأُكْرِمَهُمْ بِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا حَيْثُ أُمِرَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَوَّلُ مَنْ كَانَ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى أَخُو بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ رَاكِبًا فَقُلْنَا مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَى أَثَرِي ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ الْبَرَاءُ وَلَمْ يَقْدَمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى حَفِظْتُ سُوَرًا مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَكَانَ الْبَرَاءُ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ
Уый нын куы радзырдта, уæд загъта; Радзырдта нын [Израил] [Абу Исхакæй] [Аль Барра' Бин 'Азибæй], уый загъта; Абу Бакр балхæдта саргъ Азибæй æртындæс дирхамæй, загъта Аль Барра; уæд Абу Бакр загъта Азибæн; — Зæгъ Ал Барройæн, цæмæй йæ мæ хæдзармæ акæна. Уæдæ Азиб дзуапп радта; — Нæ, кæд дæ нæ фæнды радзурын, цы сарæзтай, Расулуллах демæ куы рацыд, уæд. зæгъы уый; уæд [Абу Бакр] загъта; — Æхсæвыгон рацыдыстæм къахæй æмæ фæндаг фæтагъддæр кодтам бон æмæ æхсæв, кæцыйыл цыдысты, æмбисбон куы æрбахæццæ стæм æмæ хур комкоммæ уæлæмæ куы уыд, уæд нæ алыварс æркастæн, цæмæй нын исты æмбæхсæн уа, иу рæстæджы фæстæ федтон стыр къæдзæх æмæ йæм бацыдтæн æмæ рабæрæг, æмæ дзы уыд гыццыл дзыхъхъ — æмбæрзт уыд къæдзæхы аууонæй бынат æрæвæрдтон æмæ Аллахы минæварæн цармæй конд дарæс æрæвæрдтон, уæд æз загътон; «Æрхуысс, о Аллахы минæвар», стæй æрхуыссыди, стæй æз рацыдтæн, исчи кæсы, зæгъгæ, æвиппайды мæ цæстытыл ауад куыдздарæг, бафарстон; — Кæй дæ, лæппу? дзуапп радта уый; — у Къурайшы лæгмæ, — уæд загъта йæ ном æмæ йæ базыдтон, ногæй бафарстон; — Дæ куыдз æхсыр дæтты? — дзуапп радта уый; — о, — ногæй бафарстон; — Æхсыр мын рауадздзынæ? — дзуапп радта уый; «О» уымæ гæсгæ йын бафæдзæхстон, цæмæй йæ куыдзтæй иуыл æрцахса æмæ куыдзы æхсыр æмæ йæ къухты æфсæнттæ рыгæй ссыгъдæг кæна, æз æрбахастон цармæй конд гериба йæ дзыхы æмбæрзæнæй, уый фæстæ мын уый æхсыр ныккодта æмæ йæм дон ныккалдтон, цæмæй йæ бын æгæр ма схъарм уа, уый фæстæ æз æрцыдтæн Аллахы Меллахмæ, цæмæй гериалæ уа сахиламмæ. нуазæн ын ратт, æмæ рабæрæг йæ фынæйæ райхъал, загътон æз; «О, Аллахы минæвар, нуаз æй» Уый йæ банызта, цалынмæ мæхи æнцой нæ банкъардтон, уæдмæ, уæд æз загътон; — Цæуыны афон у? афтæмæй мах рацыдыстæм, цалынмæ адæм агуырдтой, уæдмæ æмæ нæ иу дæр нæ ссардта, æрмæстдæр Сурака Бин Малик Бин Джусюм бæхыл, загътон æз; «О, Аллахы минæвар, нæ чи цуан кæны, уый нæ ахиздзæн», — дзуапп радта Пехуымпар: «ма хъыг кæн, Аллах немæ ис», цалынмæ нæм Суракъа хæстæг нæ уыд, иу хъама кæнæ дыууæ хъама кæнæ æртæ хъамайы дæрддзæгмæ æввахс, уæдмæ, æз загътон; — О, Аллахы минæвар, чи нæ цуан кæны, уый нæ æрцахсдзæн, æмæ æз — уыцы рæстæджы — кæугæ кодтон, Пехуымпар бафарста: «цæмæн кæуыс?» Æз дзуапп радтон; 'Аллахæй, æз нæ кæуын, уымæн æмæ мæхиуыл тыхсын, фæлæ æз кæуын, уымæн æмæ æз тыхсын дæу тыххæй' уæд Аллахы минæвар скуывта: 'мах æй ныууадзæм -Сурака- Дæ фæндонмæ гæсгæ' уæд йæ къæхтæ Суракæйы бæхы царммæ æрхаудысты æмæ æрхаудысты зæххæй æмæ загъта; — О Мæхæмæт, æз ныридæгæн зонын, уый дæ хъуыддаг кæй у, уымæ гæсгæ скув Аллахмæ, цæмæй мæ фервæзын кæна, цы мын æрцыд, уымæй, Аллахы номæй, æз дæ хабар сусæгæй дардзынæн, мæ фæстæ дæ чи агуры, уыдонæн, æмæ мæнæ мæ цармæй конд æхсæнгарз, райс æхсæнтæй иуæй-иутæ, æцæгæй та ахиздзынæ мæ теуатæ æмæ сæгъты æхсæнты ацы æмæ ацы ран, афтæмæй сæ райс дæ хъуагдзинæдтæн. Абу Бакр дарддæр дзырдта, уый фæстæ йын дзуапп радта Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам; 'Мæн нæ хъæуы' уæд ын Расулуллах алейхи васаллам скуывта, цæмæй Суракъа ссæрибар уа - цы бæллæх ыл æрцыд, уымæй - æмæ æрыздæхт йе мбæлттæм, Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам адарддæр кодта йæ фæндаг мемæ, куы æрцыдыстæм Мæдинæмæ, уæд нæ адæм æгасцуай загътой æмæ рацыдысты хæдзæртты уæлхæдзæрттæм Лæггадгæнджытæ æмæ сывæллæттæ тагъд-тагъд рацыдысты, зæгъгæ; 'Аллах у стырдæр, Расулуллах шаллаллаху 'алейхи васаллам æрцыд, Мæхæмæт æрцыд'. Адæм быцæу кодтой, кæмæн сæ бар ис йæ хæдзары йæ къухмæ, уымæ гæсгæ Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам загъта: «Абон изæр æз баззайдзынæн Бани Наджары фыдыфсымæры хæдзары, цæмæй сын кад кæнон», æмæ дыккаг бон райсом куы уыд, уæд ацыд, куыд ын загътой, афтæ. Барра Бин Азиб загъта; Фыццаг мухаджирин, кæцы нæм æрбацыд, уыдис Муш'аб Бин Умаир, Бани Абдуд Дары æфсымæр, уый фæстæ Ибну Умми Мактум, кæцы уыдис куырм, Бани Фихрийы æфсымæр, уый фæстæ Умар Бин Аль Хатхаб дыууын адæймагимæ бæхыл бадтысты, æмæ мах бафарстам; — Цы бакодта Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам? дзуапп радта уый; «уый уыд мæ фæстæ», уæд Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам æрцыд Абу Бакримæ, загъта Барро; Пехуымпар нæ æрцыдаид Мединæмæ, кæд æмæ уыцы рæстæджы æз Аль-Муфашалæй цалдæр фыстæджы нæ бахъуыды кодтаин. Израил загъта; 'Барро' уыдис ансарты хæлар Бану Харицахæй.
Imam Ahmad : 4
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ قَالَ إِسْرَائِيلُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ بِبَرَاءَةٌ لِأَهْلِ مَكَّةَ لَا يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدَّةٌ فَأَجَلُهُ إِلَى مُدَّتِهِ وَاللَّهُ بَرِيءٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ قَالَ فَسَارَ بِهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ الْحَقْهُ فَرُدَّ عَلَيَّ أَبَا بَكْرٍ وَبَلِّغْهَا أَنْتَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ بَكَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدَثَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ مَا حَدَثَ فِيكَ إِلَّا خَيْرٌ وَلَكِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا يُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنِّي
Уый нын [Ваки'] куы загъта, уæд загъта; загъта [Израил]; загъта [Абу Исхак]; [Заид Бин Юцайæ] [Абу Бакр]-æй, кæцы йын Пехуымпар саллаллаху алейхи васаллам æрбарвыста Меккæйы адæмæй хæдбардзинады тыххæй хъусынгæнинагимæ; 'Цæмæй ацы азы фæстæ иу мушрик дæр ма ацæуа хаджмæ, ничи скæндзæн таваф бæгънæгæй æмæ нæ бацæудзæн дзæнæтмæ пысылмонæй дарддæр, йæхи æмæ Аллахы минæвары æхсæн бадзырд кæмæн ис, уый арæн у бадзырды кæронмæ, æмæ Аллах æмæ йæ минæвар уыдзысты сæрибар мушриктæй'. Язид загъта; афтæмæй ацыд æртæ адæймагимæ. Уæд загъта Алийæн; 'йæ фæдыл ацæут æмæ мын Абу Бакры раздахут æмæ уæ ныхас фехъусын кæнут'. афтæ бакодта, загъта; Абу Бакр пехуымпармæ куы æрбацыд, уæд ныккуыдта æмæ бафарста; — О, Аллахы минæвар, исты мын æрцыд? дзуапп радта уый; — Хорзæй дарддæр дын ницы æрцыд, фæлæ мын бардзырд лæвæрд æрцыд, цæмæй ацы хъуыддаг мæнæй кæнæ мæнæй искæй йеддæмæ ма фехъусын кæной.
Imam Ahmad : 5
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَوْسَطَ قَالَ خَطَبَنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي هَذَا عَامَ الْأَوَّلِ وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ أَوْ قَالَ الْعَافِيَةَ فَلَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ قَطُّ بَعْدَ الْيَقِينِ أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ أَوْ الْمُعَافَاةِ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ تَعَالَى
Загъта нын [Мухаммад Бин Джафар] уый загъта; Радзырдта нын [Сюба] [Язид Бин Хумаирæй] [Сулаим Бин Амирæй] [Аусатæй], уый загъта; [Абу Бакр] нын хъусын кодта æмæ загъта; Фыццаг аз мæ бынаты лæууыд Расуллах шаллаллаху алейхи васаллам. Уæд Абу Бакр ныккуыдта, уæд загъта; курут Аллахæй Аль му'Аафат - хатыр - кæнæ уый зæгъы Ал Аа'фия - æдасдзинад -, уымæн æмæ никæмæн лæвæрд цæуы Ал Аа'фия кæнæ Ал му'Аафаатæй стырдæр уырнындзинады фæстæ, у рæстаг, уымæн æмæ рæстдзинад у уæздандзинадимæ иумæ æмæ дыууæ дæр сты уæларвы, æмæ мæнгдзинадæй дард лæуут, уымæн æмæ мæнгдзинад у иумæ æмæ дыууæ дæр сты зындоны, æмæ ма хæлæг кæнут кæрæдзийæн знаггадгæнæг, æмæ хæлардзинады бастдзинæдтæ ма ахицæн кæнут æмæ кæрæдзийæ ма ацæут, Фæлæ ут æфсымæртæ, Аллах Таала куыд бафæдзæхста, афтæ.
Imam Ahmad : 6
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي هَذَا الْقَيْظِ عَامَ الْأَوَّلِ سَلُوا اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْيَقِينَ فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى
Махæн радзырдтой, зæгъгæ, [Абдурахман Бин Махди] æмæ [Абу Амир] дыууæ дæр загътой; Уый нын [Зухайр, ома Ибну Мухаммад] [Абдуллахæй, ома Ибну Мухаммад Бин Акилæй] [Муадз Бин Рифæ Бин Рафи' Аль Ансарийæ] йæ фыдæй, ома [Рифæ Бин Рафийæ] радзырдта, уæд загъта; Æз фехъуыстон [Абу Бакар Аш Сиддик] Расуллайы кафедрæйæ хъусын кæнгæйæ, стæй дзырдта; — Æз фехъуыстон, зæгъгæ, Расуллаху алейхи ва саллам загъта, — æмæ Абу Бакр ныккуыдта, Расуллаху алейхи ва саллам куы ранымадта, уæд, стæй йæ цæссыгтæй æрсабыр æмæ загъта; Æз фехъуыстон, фыццаг азы ахæм тæвд, тæвд бон Расулуллах алейхи васаллам куыд загъта: «курут Аллахæй хатыр, æдасдзинад æмæ æууæнк уæлæуыл æмæ дунейы».
Imam Ahmad : 7
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ
Уый нын [Абу Камил] куы радзырдта, уæд загъта; Махæн [Хаммадæн, ома Ибн Саламайæн] [Ибн Абу Атикæй] [йæ фыдæй] [Абу Бакрæй] радзырдтой, зæгъгæ, Пехуымпар саллаллаху алейхи васаллам загъта: «Сивак у дзыхы сыгъдæггæнæг æмæ у Аллахæй райгонд».
Imam Ahmad : 8
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ و قَالَ يُونُسُ كَبِيرًا حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْأَشْيَبُ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ قَالَ قَالَ كَبِيرًا
Уый нын [Хасим Бин Аль Касим] куы радзырдта, уæд загъта; Уый нын [Ал Лайтс] куы радзырдта, уæд загъта; Загъта мын [Язид Бин Абу Хабиб] [Абул Хаирæй] [Абдуллах Бин Амруйæ] [Абу Бакар Аш Шиддикæй], зæгъгæ, уый загъта Расуллахæн; — бацамон мын, мæ куывды цы дуаимæ кувын, уый, — дзуапп ын радта: — кæс, Аллахумма Иннии Жаламту Нафсии Жулман Кацииро, Валаа Ягфирудз Дзунууба Илла Анта, Фагфирли магфиратан Мин 'Индика Уархамнии Иннака Антал Гхоур Аллах мæхи рæдыд кодтон, бирæ, æмæ мын мæ тæригъæдтæ ничи ныххатыр кæндзæн, æрмæст Ды уæд мын ныххатыр кæн мæ тæригъæдтæ хатырæй дæ фарсæй æмæ мын бахатыр кæн, æцæгæйдæр ды дæ æппæты хатыргæнæг, æппæты тæригъæддагдæр-'. [Ионӕ] загъта; 'kabiiraa -big-,' радзырдта йæ нын [Хасан Аль Асы яб] [Ибн Лахи'ахæй] уый загъта; загъта: 'кабиираа -стыр-'.
Imam Ahmad : 9
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ
Уый нын [Абдурраззакъ] куы радзырдта, уæд загъта; Махæн [Ма'марæн] [Аз Зухрийæ] ['Урвæйæ] ['Урва]-йæ [Айсийæ] радзырдтой, зæгъгæ, Фатимæ æмæ Аль-Аббас æрцыдысты Абу Бакрмæ, сæ дыууæ дæр æрдомдтой сæ бынтæй хай Аллахы минæварæй, хæсты рæстæджы сæ дыууæ дæр куы ракуырдтой йæ зæхх хæсты рæстæджы æмæ йæ хай хæсты рæстæджы, уæд Бадаккар загъта Хабу [Абу] уыдонмæ; Æцæгæй та фехъуыстон, Аллахы минæвар куыд загъта: «Мах бындар нæ стæм, цы хъæздыгдзинад ныууадзæм, уый свæййы хæрзиуæг, Мæхæмæты бинонтæ æрмæстдæр уыцы хъæздыгдзинадæй хæрынц». Уæдæ, Аллахы номæй, æз нæ ныууадздзынæн, Расулуллахы цы хъуыддаг федтон, уый, кæд æмæ йæ æнæмæнгæй нæ саразон, уæдмæ.
Imam Ahmad : 10
حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ الْحَارِثِ يَقُولُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مِنْ عَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ اسْتَعْبَرَ أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ تُؤْتَوْا شَيْئًا بَعْدَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ مِثْلَ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ
Уый нын [Абу Абдуррахман Аль Мукъри] радзырдта, уый загъта; Уый нын [Хайва Бин Сюрайх] куы радзырдта, уæд загъта; Æз фехъуыстон [Абдул Малик Бин Аль Харит] куыд загъта; Æцæг [Абу Хурайра] загъта; Æз фехъуыстон [Абу Бакар Аш Сиддик] ацы кафедрæйыл; Æз фехъуыстон Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам фыццаг азы ацы бон, уæд Абу Бакр афтæ фесæфт уынаффæйы, æмæ ныккуыдта æмæ загъта; Æз фехъуыстон, Аллахы минæвар (саллаллаху алейхи ва саллам) куыд загъта: «Дæуæн нæ лæвæрд цæуы исты - кæцы у уæлдæр бынаты - ахæм сыгъдæгзæрдæ хъуыдыйады фæстæ, куыд Аль-Афия - æдасдзинад -, уымæ гæсгæ кур Аллахæй Аль-Афия».
Imam Ahmad : 11
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْغَارِ وَقَالَ مَرَّةً وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا
Уый нын ['Аффан] куы радзырдта, уæд загъта; Уый нын [Хаммам] куы радзырдта, уæд загъта; фехъусын кодта нын [Тхабит] [Анасæй], [Абу Бакар] ын кæй загъта, уый -Абу Бакар- загъта; Æз загътон Пехуымпарæн, лæгæты куы уыд, уæд, - æндæр радзырды загъта; 'æмæ мах уыдыстæм лæгæты, - æмæ дзы иу йæ дыууæ къахы куы федтаид, уæд нæ йæ къæхты бынæй федтаиккой', уæд загъта: 'О Абу Бакр, дыууæ адæймаджы тыххæй цы хъуыды кæныс, дыууæйæ æртыккаг нæу Аллах'.
Imam Ahmad : 12
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتَّبِعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ
Уый нын [Раух] куы загъта, уæд загъта; Загъта нын [Ибн Аби 'Аруба] [Абу Ат Таййяйæ] [Аль Мугира Бин Субайæ] ['Амру Бин Хурайцæй] [Абу Бакар Аш Шиддикæй], загъта уый; Расулуллах алейхи васаллам нын загъта, зæгъгæ, Даджал рацæудзæн зæххы скæсæйнаг хайæ, кæцы хуыйны Хурасан, бирæ адæм йæ фæдыл цæудзысты, цыма сæ цæсгæмттæ сты æхст æхсаргардау.
Imam Ahmad : 13
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَخِيلٌ وَلَا خَبٌّ وَلَا خَائِنٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ الْمَمْلُوكُونَ إِذَا أَحْسَنُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَفِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَوَالِيهِمْ
Радзырдта нын [Абу Саидæн] Бани Хашимы раздæры цагъар, уый загъта; Загъта нын [Шадакъах Бин Муса] хæлар Ад Дакикъæн, [Фаркъадæй] [Мурра Бин Сярахилæй] [Абу Бакар Аш Шиддикæй], уый загъта; Аллахы минæвар (саллаллаху алейхи ва саллам) загъта: «Нæдæр уæларвмæ бацæудзысты, æнæгъдау чи у, сайæг, æнæфсарм, æнæфсарм чи у, уыдон, æмæ уæларвы дуар фыццаг чи ныккæна, уыдон уыдзысты лæггадгæнджытæ, кæцытæ арæхстджын сты, сæхи æмæ Аллахы æхсæн цы ис, уый æххæст кæнынмæ».
Imam Ahmad : 14
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ
Загъта нын [Абдулла Бин Мухаммад Бин Абу Сяибæ]. Абдулла загъта; æмæ йæ фехъуыстон Абдулла Бин Абу Сяибæйæ, загъта уый; Загъта нын [Мухаммад Бин Фудлайл] [Аль Валид Бин Джумайæ] [Абу Ат Туфаил]-æй, уый загъта; Пехуымпар куы амард, уæд Фатимæ ныффыста фыстæг Абу Бакрмæ, цыран уыдис; — Ды кæнæ дæ бинонтæ бындарæй райсыс Пехуымпар саллаллаху алейхи васаллам? Уый дзуапп радта; — Æз æй нæ райстон, фæлæ йæ бинонтæ, — загъта Фатимæ; — Уæдæ кæм сты Расулуллах саллаллаху алейхи васалламæн йæ хайтæ? Уæдæ [Абу Бакр] загъта; «Æз фехъуыстон Аллахы минæвары дзырдта; «Æцæгæйдæр, кæд Аллах пехуымпары хæрын кæны, стæй амæлы, уæд æй Уый - Аллах - йæ фæстæ чи æрцæуа, уыдонæн саразы», уæд æз фæнд кæнын пысылмæттæм æй раздахын». уæд Фатимæ загъта; «Уæд хуыздæр зонут, цы фехъуыстат Аллахы минæварæй».
Imam Ahmad : 15
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُنَيْدَةَ الْبَرَاءُ بْنُ نَوْفَلٍ عَنْ وَالَانَ الْعَدَوِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الضُّحَى ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى الْأُولَى وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ النَّاسُ لِأَبِي بَكْرٍ أَلَا تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ صَنَعَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ يَصْنَعْهُ قَطُّ قَالَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا هُوَ كَائِنٌ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَأَمْرِ الْآخِرَةِ فَجُمِعَ الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ بِصَعِيدٍ وَاحِدٍ فَفَظِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ حَتَّى انْطَلَقُوا إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَالْعَرَقُ يَكَادُ يُلْجِمُهُمْ فَقَالُوا يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ وَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ قَالَ لَقَدْ لَقِيتُ مِثْلَ الَّذِي لَقِيتُمْ انْطَلِقُوا إِلَى أَبِيكُمْ بَعْدَ أَبِيكُمْ إِلَى نُوحٍ { إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ } قَالَ فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ وَاسْتَجَابَ لَكَ فِي دُعَائِكَ وَلَمْ يَدَعْ عَلَى الْأَرْضِ مِنْ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي انْطَلِقُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَهُ خَلِيلًا فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا فَيَقُولُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَإِنَّهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُحْيِي الْمَوْتَى فَيَقُولُ عِيسَى لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى سَيِّدِ وَلَدِ آدَمَ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ انْطَلِقُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَشْفَعَ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَيَنْطَلِقُ فَيَأْتِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام رَبَّهُ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِ جِبْرِيلُ فَيَخِرُّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ وَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ أُخْرَى فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَذْهَبُ لِيَقَعَ سَاجِدًا فَيَأْخُذُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِضَبْعَيْهِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّعَاءِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى بَشَرٍ قَطُّ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ خَلَقْتَنِي سَيِّدَ وَلَدِ آدَمَ وَلَا فَخْرَ وَأَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ حَتَّى إِنَّهُ لَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَكْثَرُ مِمَّا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الصِّدِّيقِينَ فَيَشْفَعُونَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ فَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الْعِصَابَةُ وَالنَّبِيُّ وَمَعَهُ الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالنَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الشُّهَدَاءَ فَيَشْفَعُونَ لِمَنْ أَرَادُوا وَقَالَ فَإِذَا فَعَلَتْ الشُّهَدَاءُ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَدْخِلُوا جَنَّتِي مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا قَالَ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا فِي النَّارِ هَلْ تَلْقَوْنَ مِنْ أَحَدٍ عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ فَيَجِدُونَ فِي النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُسَامِحُ النَّاسَ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَسْمِحُوا لِعَبْدِي كَإِسْمَاحِهِ إِلَى عَبِيدِي ثُمَّ يُخْرِجُونَ مِنْ النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي قَدْ أَمَرْتُ وَلَدِي إِذَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ ثُمَّ اطْحَنُونِي حَتَّى إِذَا كُنْتُ مِثْلَ الْكُحْلِ فَاذْهَبُوا بِي إِلَى الْبَحْرِ فَاذْرُونِي فِي الرِّيحِ فَوَاللَّهِ لَا يَقْدِرُ عَلَيَّ رَبُّ الْعَالَمِينَ أَبَدًا فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ مَخَافَتِكَ قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرْ إِلَى مُلْكِ أَعْظَمِ مَلِكٍ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَهُ وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهِ قَالَ فَيَقُولُ لِمَ تَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ وَذَاكَ الَّذِي ضَحِكْتُ مِنْهُ مِنْ الضُّحَى
Уый нын [Ибрагим Бин Исхак Ат Талакъани] куы радзырдта, уæд загъта; Мæнæн [Ан Надлар Бин Сюмаил Аль Мазини] куы загъта, уæд загъта; Уый мын [Абу Наамæ] куы загъта, уæд загъта; Мæнæн [Абу Хунайда Аль Барра' Бин Науфалæн] [Валан Аль-Адавийæ] [Худзайфæйæ] [Абу Бакар Аш Шиддикæй] радзырдта, уый загъта; Иу райсом Расулуллах скуывта райсомы куывд. Уый фæстæ æрбадт, цалынмæ дхухайы рæстæг куы æрцыд, уæдмæ Расулуллах саллаллаху алейхи васаллям худтис, стæй йæ фыццаг бынаты æрбадт, цалынмæ æмбисбон, Аср æмæ Магрибы куывдтæ нæ сарæзта, уæдмæ нæ дзырдта изæры куывдмæ æхсæвы кæрон, стæй йæ хæдзармæ ацыд йæ бинонтæм, уæд адæм загътой Абур Бакæн; — Цæуылнæ бафæрсыс Аллахы минæвары, абон цы бакодта, кæд æй раздæр никуы кодта, уæддæр? загъта уый; уæд æй бафарста, уæдæ йын уый дзуапп радта: — о, мæнæн равдыстой, цы уыдзæн ацы дунейы æмæ фæстаг царды хъуыддæгты, афтæмæй раздæр чи уыд æмæ чи æрцыд, уыдон иу ран æрæмбырд сты, уæд адæм тарстысты ацы хъуыддагæй, æмæ æрбацыдысты Адаммæ, цалынмæ сæ æхснырсæг æмбæрзта, уæдмæ, дзырдтой; — О Адам, ды дæ адæймагады фыд æмæ дæ равзæрста Аллах 'azza wajalla, уымæ гæсгæ кур дæ Хицауæй, цæмæй нын æххуыс кæна, — дзуапп ын радта Адам; «Æз дæр æмбæлын, сымах цы æмбæлут, уый, ацæут уæ фыдмæ уæ фыды фæстæ, ома Ноймæ», æцæгæйдæр, Аллах равзæрста Адамы, Нойы, Авраамы мыггаджы æмæ Имраны мыггаджы æппæт адæмæй. Уæдæ æрцыдысты Ноймæ æмæ йын загътой; «Дæ Раббы раз нын æххуыс кæн, уымæн æмæ дæ Аллах равзæрста æмæ дын дзуапп радта дæ куывдæн æмæ зæххы уæлцъарыл æнæуырнæг адæмы æхсæн иу хæдзар дæр нæ ныууагъта». Уæд Ной загъта; «Мæ бон дын нæу æххуыс кæнын, уæдæ ацæу Ибрагиммæ, уымæн æмæ йæ Аллах йæ уарзон скодта». Уæд бацыдысты Ибрагиммæ, æмæ Ибрагим загъта; «Мæ бон дын нæу æххуыс кæнын, ацæу Моисеймæ, уымæн æмæ йемæ кæддæр комкоммæ ныхас кодта Аллах». Уæд Муссæ дзуапп радта; — Цы курыс, уый мæм нæй, уæдæ ацæу Иса бин Марьяммæ, æцæгæйдæр уый йæ бон у куырмты, рынчынты сдзæбæх кæнын æмæ мæрдты райгас кæнын. Уæд Йесо дзуапп радта; — Цы курыс, уый мæм нæй, фæлæ ацу дæ хицаумæ, Адамы фырт, уымæн æмæ йæ ингæн фыццаг байгом уыдзæн Райгасы бон, ацæу Мæхæмæтмæ, æнæмæнг, уый дын æххуыс кæндзæн дæ Раббы раз. Уый загъта; — Афтæмæй ацыд, уæд Джибрил йæ Хицауы раз æрлæууыд, уæд Аллах загъта: «бар ын ратт - æххуыс кæн - æмæ йын ратт дзæнæты хорз хабар». зæгъы уый; уæд Джибрил ацыд хорз хабаримæ, уæд Мæхæмæт йæ сæр ныллæг æруагъта æмæ иу фыццæгæм бон йæ сæр ныллæг æруагъта, уæд Аллах загъта: 'дæ сæр схæсс, о Мæхæмæт, зæгъ, фехъусдзысты дæ æмæ дын æххуыс кæн, дын лæвæрд у æххуыс кæныны бар'. зæгъы уый; афтæмæй йæ сæр систа æмæ йæ Хицаумæ куы бакаст, уæд йæхи ныллæг æруагъта æндæр майрæмбонмæ, æмæ та Аллах загъта: «дæ сæр сис æмæ зæгъ, фехъусдзысты дæ, æххуыс кæн, æххуыс дын кæнæн ис». зæгъы уый; бацыд йæхи ныллæг æруадзынмæ, æмæ йын Гавриил йæ дыууæ къухы дæр райста, стæй байгом кодта, адæймагæн раздæр чи никуы байгом, ахæм куывд, афтæмæй загъта; «О мæ ахуыргæнæг, ды мæ сфæлдыстай, цæмæй уон Адамы фырты хицау æмæ дзы нæй сæрыстырдзинад, ды мæ скодтай фыццаг, кæцыйæн байгом кодтой йæ ингæн Райгасы бон æмæ нæй сæрыстырдзинад, цалынмæ мæ цадмæ цы адæм æрбацæуы, уыйбæрц адæм нæ саразай, цас ис Шона æмæ Айлæйы æхсæн», — уæд загътой; «Фæдзурут Шиддикъинтæм, цæмæй æххуыс кæной», уæд загътой; 'Фæдзур Набтæм Æз'. Уый загъта; уæд æрцыд Пехуымпар йæ фæдонты къордимæ, æмæ уыдис Пехуымпар фондз-æхсæз фæдонимæ, æмæ уыдис Пехуымпар æнæ фæдонтæй, уæд дзырдтой; «Фæдзурут хъизæмаргæнæг адæммæ, цæмæй æххуыс кæной, кæй фæнды, уыдонæн». æмæ Пехуымпар саллаллаху алейхи васаллам дарддæр кодта; афтæмæй хъизæмаргæнæг адæм афтæ куы бакодтой, уæд Пехуымпар загъта: Аллах загъта: «Æз дæн тæригъæдгæнæгæй тæригъæддагдæр, бацæут мæ уæларвмæ, мемæ ницы æмдзу кæны». загъта уый; стæй бацыдысты дзæнæтмæ. Уый загъта: Уæд Аллах загъта: «Акæс зындонмæ, ссардзынæ ахæм адæймаджы, кæцы искуы хорз хъуыддаг сарæзта? — Уый зæгъы; Афтæмæй ссардтой иу лæджы, уæд æй Аллах бафарста: «Ды искуы исты хорз хъуыддаг сарæзтай? — дзуапп радта лæг; — Нæ, æрмæст уый йеддæмæ, æмæ ивгъуыд рæстæджы адæмæн æнцондæр кодтон æлхæнын æмæ уæй кæныны хъуыддаджы. Уæдæ Аллах загъта: «Æнцонвадат кæнут мæ лæггадгæнæгæн, куыд æнцонвадат кодта мæ иннæ лæггадгæнджытæн». Уæд зындонæй рахастой иу лæджы, æмæ йæ Аллах бафарста; — Искуы исты хорз хъуыддæгтæ сарæзтай? — дзуапп радта уый; — Нæ, кæд æмæ мæ фыртæн нæ загътон, зæгъгæ, куы амæлон, уæд мæ артæй басудз, стæй мæ мæнæуы хуызæн ныссæрф, стæй йæ денджызмæ акæн æмæ йæ уæлдæфы ныппырх кæн, уæд мæ Аллахæй, æппæт дунейы Хицауæй, никуыуал æркæндзæн. Уæд Аллах загъта: «Цæмæн афтæ бакодтай? — дзуапп радта уый; 'Дæуæй тæрсгæйæ'. Пехуымпар саллаллаху алейхи васаллам дарддæр кодта: уæд Аллах загъта: «Мæнæ паддзахад æппæты кадджындæр, уæд дын уый у йæ хуызæн, суанг дæс хатты фылдæр». Пехуымпар дзырдта дарддæр: лæггадгæнæг загъта; — паддзах куы дæ, уæд мæ цæмæн æгад кæныс? Пехуымпар саллаллаху алейхи васаллям загъта: «уый мæ ивгъуыд рæстæджы худын кодта».
Imam Ahmad : 16
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ وَإِنَّكُمْ تَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ وَلَا يُغَيِّرُوهُ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ
Уый нын [Хасим Бин Аль Касим] куы радзырдта, уæд загъта; Уый нын [Зухайр, ома Ибн Муавия] куы радзырдта, уæд загъта; Загъта нын [Исмаил Бин Абу Халид] уый загъта; Уый нын [Къаис] куы загъта, уæд загъта; ' [Абу Бакр] сыстад æмæ раппæлыд Аллахæй æмæ йæ ссыгъдæг кодта, стæй загъта; «О адæм, æцæгæйдæр, кæсут ацы стих: «О, уырнджытæ, сымах дзуапп дæттут уæхицæй алкæмæн дæр, уый уын ницы зиан æрхæсдзæн, æппынкъаддæр чи фæрæдийа, уый дæр... -аститы кæронмæ-, æмæ йæ бынаты æрæвæрут, æз фехъуыстон, Аллахы минæвар саллаллаху алейхи васаллам куыд загъта: «Кæд æвзæр у, уæд адæм, уæд æй нæ аивут». тæрсынц, Аллах се ппæтæн дæр æфхæрд куы апарахат кæна, уымæй». Уый зæгъы; — Æмæ фехъуыстон Абу Бакры ныхæстæ; «О адæм, мæнгдзинадæй дард лæуут, уымæн æмæ мæнгдзинад уæ дард кæны уырнындзинадæй».
Imam Ahmad : 17
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ الْبَجَلِيِّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَسَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ رَجُلٌ بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْمُعَافَاةِ ثُمَّ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا
Уый нын [Хасим] куы радзырдта, уæд загъта; Куы нын радзырдта [Шубæ], уæд загъта; фехъусын кодта мын [Язид Бин Хумаир] уый загъта; Æз фехъуыстон [Сулайм Бин Амир] Химярæй лæг, радзырдта [Аусат Бин Исмаил Бин Аусат Аль Баджалийæ], кæцы радзырдта [Абу Бакарæй], зæгъгæ, уый фехъуыста, Аллахы минæвар (саллаллаху алейхи ва саллам) куы амард, уæд, загъта; Аллахы минæвар фыццаг аз лæууыд мæ хæдзары æмæ стæй ныккуыдта æмæ загъта: «Рæстзæрдæ у, уымæн æмæ рæстдзинад цæуы хорздзинадимæ æмæ дыууæ дæр сты уæларвы, æмæ мæнгдзинадæй дард лæуу, уымæн æмæ уыдон сты тæригъæдимæ æмæ дыууæ дæр сты зындоны, æмæ курут Аллахæй ирвæзындзинад, уымæн æмæ æцæгæйдæр никæмæн лæвæрд цæуы ницы, куы баууæнда, уый ирвæзындзинадæй хуыздæр кæй у, уый фæстæ». Уый фæстæ дарддæр дзырдта: «Кæрæдзийæн бастдзинæдтæ ма ахицæн кæнут, кæрæдзийæ хи хизын кæнут, кæрæдзийæ æнæуынон ут, æмæ кæрæдзийæн ма хæлæг кæнут, фæлæ ут Аллахы лæггадгæнджытæ, кæцытæ сты æфсымæртæ».
Imam Ahmad : 18
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي طَائِفَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ فَجَاءَ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ فَقَبَّلَهُ وَقَالَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَا أَطْيَبَكَ حَيًّا وَمَيِّتًا مَاتَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَتَقَاوَدَانِ حَتَّى أَتَوْهُمْ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا أُنْزِلَ فِي الْأَنْصَارِ وَلَا ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَأْنِهِمْ إِلَّا وَذَكَرَهُ وَقَالَ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتْ الْأَنْصَارُ وَادِيًا سَلَكْتُ وَادِيَ الْأَنْصَارِ وَلَقَدْ عَلِمْتَ يَا سَعْدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَأَنْتَ قَاعِدٌ قُرَيْشٌ وُلَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَبَرُّ النَّاسِ تَبَعٌ لِبَرِّهِمْ وَفَاجِرُهُمْ تَبَعٌ لِفَاجِرِهِمْ قَالَ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ صَدَقْتَ نَحْنُ الْوُزَرَاءُ وَأَنْتُمْ الْأُمَرَاءُ
Уый нын ['Аффан] куы радзырдта, уæд загъта; Радзырдта нын [Абу Аванæ] [Дауд Бин Абдуллах Аль Ауди] [Хумайд Бин Абдуррахман]-æй, уый загъта; Расулуллах шаллаллаху алейхи васаллам куы амард, уæд [Абу Бакр] уыд Мединæйы кæрон, уый -Хумайд Бин Абдуррахман- загъта; стæй æрбацыд æмæ йын йæ цæсгом æмбæрзт æмбæрзæн байгом кодта æмæ йын ныхъхъæбыс кодта æмæ загъта; Æз цæттæ дæн мæ фыд æмæ мæ мады райсыныл дæ æлхæнæгæн, куыд рæсугъд уыдзæн дæ цард æмæ дæ мæлæт, Мæхæмæт амард, æмæ Раббы руаджы Каабæйы хицау. стæй ракой кодта хадисы тыххæй. Уый зæгъы; Уæд Абу Бакр æмæ Умар ацыдысты -Ансармæ - кæцытæ кæрæдзийæн быцæу кодтой разамынды тыххæй, æмæ сыл фембæлдысты - Ансартæ -, уæд Абу Бакр дзырдта æмæ йæ фæстæ ницы ныууагъта, Ансарæн цы раргом, æмæ ницы, цы кой кодта Аллахы минæвар (Аллахы фарн æмæ йæ арфæтæ йæм) кой сæ кой кæнгæйæ, кæд æмæ се ппæты дæр нæ загъта, уæд; — Æцæгæйдæр, ныридæгæн зонут, Аллахы минæвар (саллаллаху алейхи ва саллам) загъта: «Кæд адæм иу комыл цыдысты, Ансар та иннæ комыл, уæд æз дæр ахызтаин Ансары комыл». æмæ ды ныридæгæн зоныс, о Саад, æмæ ды бадгæйæ Аллахы минæвар (саллаллаху алейхи ва саллам) загъта, ды бадгæйæ - ницæмæй-, 'курайшæгтæ сты ацы хъуыддаджы хицау, уымæ гæсгæ адæмы хæсджын адæм сæ хæсджын адæмы фæдыл цæуынц -курайшты - æмæ сæ æнæкоммæгæс адæм та сæ æнæкоммæгæс адæмы фæдыл цæуынц'. зæгъы уый; уæд [Са'д] дзуапп радта Абу Бакрæн; — Раст зæгъыс, мах стæм министртæ, сымах та разамонджытæ.
Imam Ahmad : 19
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ
Уый нын [Али Бин Айяси] куы радзырдта, уæд загъта; Уый нын [Аль-Атхаф Бин Халид] куы радзырдта, уæд загъта; Загъта мын [иу лæг] Башройы адæмæй, [Талхах Бин Абдуллах Бин Абдуррахман Бин Абу Бакар Аш Шиддикæй] уый загъта; Æз фехъуыстон [мæ фыды] кой, [йæ фыд] фехъуыста [Абу Бакр] куыд загъта; Æз бафарстон Расулуллахæй; — О, Аллахы минæвар, архайдтытæ бындуриуæг кæнынц, цы ныффидар, ууыл æви ног хъуыддæгтыл? Уый дзуапп радта: «Фæлæ цы хъуыддæгтæ сбæлвырд сты, уыдонмæ гæсгæ». уый загъта, бафарстон; — Уæдæ ацы æгъдау цæмæн у, о Аллахы минæвар? Уый загъта: «Алы адæймагæн дæр æнцон у хорз хъуыддæгтæ аразын, цæмæн сфæлдыст æрцыд, уымæ гæсгæ».
Imam Ahmad : 20
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ
Уый нын [Абул Яман] куы радзырдта, уæд загъта; фехъусын кодта нын [Сюаиб] [Аз Зухри]-йæ, загъта; фехъусын кодта мын [Ансарæй юриспруденцийы дæсны лæг], фехъуыста [Усман Бин Аффан] иу хабар кæй радзырдта; кæй уыдис цалдæр æмбалы пехуымпарæн, кæцытæ хъыг кодтой, пехуымпар куы амард, уæд, афтæмæй сæ æрдæгмæ æввахс тыхстысты, загъта Усман; — Æмæ æз дæр уыдонæй уыдтæн, къултæй иуы аууоны куы бадтæн, уæд мæ разæй ахызт Умар æмæ мын салам радта, фæлæ æз нæ банкъардтон, йæ цуры кæй цыд æмæ мын салам радта, афтæмæй йæ цардæй ахицæн, цалынмæ Абу Бакрыл нæ сæмбæлд, уæдмæ, стæй йын загъта; — Ис ахæм цыдæр, кæцы дæ дисы бафтаудзæн, æцæгæй та æз ахызтæн Усманы разæй æмæ йын салам радтон, фæлæ мын мæ саламæн дзуапп нæ радта. Афтæмæй Абу Бакры рæстæджы æрцыдысты Умар æмæ Абу Бакр æмæ мын сæ дыууæ дæр салам радтой, уæд Абу Бакр загъта; — Де фсымæр Умар мæм æрбацыд æмæ загъта, зæгъгæ, дæ разæй ахызт æмæ салам радта, фæлæ йын дзуапп нæ радтай, уæдæ дæ уый цы сразæнгард кодта? уый загъта, æз дзуапп радтон; Æз æй нæ сарæзтон. Умар загъта; — О, Аллахы номæй, ды йæ сарæзтай, фæлæ уый уыд дæ сæрыстырдзинады тыххæй, о Бани Умейя. Уый загъта, æз дзуапп радтон; — Аллахæй, никуы банкъардтон, ды мæ цуры кæй ахызтæ æмæ мын салам кæй радтай, — загъта Абу Бакр; — Усман раст зæгъы, æцæгæйдæр, ды йæм цыдæр хъуыддæгтыл æнувыд дæ, — загътон æз; — о, — бафарста Умар; — Уый цавæр хъуыддаг у? уæд Усман загъта; — Аллах йæ пехуымпар амард, цалынмæ йæ нæ бафарстам ацы хъуыддаджы æдасдзинады тыххæй, — загъта Абу Бакр; — Æз æй бафарстон хъуыддаджы тыххæй, — загъта уый; уымæ гæсгæ йæм æрлæууыдтæн æмæ йын загътон: «Мæ фыд æмæ мæ мадæй дын фылдæр бартæ ис», загъта [Абу Бакр]; бафарстон æз; О, Аллахы минæвар, уый æдас куыд у? Уæд Расулуллах алейхи васаллам загъта: «Кæддæр мæ фыдыфсымæрæн цы тæрхон радтон, уый мæнæй чи райса æмæ йæ мын æй фæстæмæ раздахдзæн, уæд ын уыцы тæрхон уыдзæн ирвæзындзинад».