Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 فەرموودە
فەرموودە
Imam Ahmad : 1
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ
[عەبدوڵڵا بن نومەیر] پێی ڕاگەیاندین کە وتی؛ [ئیسماعیل] لە [قەیس]ەوە پێی ڕاگەیاندین کە وتی؛ [ئەبوبەکر] هەستا و ستایشی خوای کرد و شکۆمەندی کرد و وتی؛ ئەی گەل، بەڕاستی ئێوە ئەم ئایەتە دەخوێننەوە؛ 'ئەی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە، وریا بن؛ هیچ کەسێک کە گومڕا بێت زیانت پێناگەیەنێت ئەگەر ڕێنماییت بکرێت'. -قس المەیدە ئایەتی ١٠٥-. وە بەڕاستی گوێمان لە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم بوو کە دەیگوت؛ واتە: بەڕاستی ئەگەر مرۆڤەکان خراپەیەک ببینن و لێی هەڵنەگەڕێن، ئەوا خوای گەورە خەریکە سزا بەسەر هەموویاندا بهێنێت.
فەرموودە
Imam Ahmad : 2
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَسُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْوَالِبِيِّ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي عَنْهُ غَيْرِي اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ قَالَ مِسْعَرٌ وَيُصَلِّي وَقَالَ سُفْيَانُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا غَفَرَ لَهُ
دوای ئەوەی [واکی'] پێی ڕاگەیاندین، وتی؛ دوای ئەوەی [مسعر] و [سوفیان] لە [عوسمان بن المغیرە ئەتس ثقافی] لە [عەلی بن ڕەبیعە الولیبی] لە [ئەسماعبین الحکم الفزاری] لە [عەلی] پێیان ڕاگەیاندین، وتی؛ ئەگەر فەرموودەیەکم لە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم بیست، ئەوا خوای گەورە بە پێی ئەوەی بیەوێت سوودم لێ وەردەگرێت. وە ئەگەر کەسێکی تر باسی کردم، ئەوا داوای لێدەکەم سوێند بخوات، ئەگەر سوێندی پێدام، ئەوا پشتڕاستی دەکەمەوە. بەڕاستی ئەبوبەکر پێی وتم، ڕاستە [ئەبوبەکر] گوێی لە پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم بوو کە دەیفەرموو؛ 'کەس گوناهێک ناکات و دواتر دەستنوێژ ناکات و دەستنوێژەکەی ڕاست دەکاتەوە' -مسعار دەڵێت؛ -' پاشان نوێژ دەکات، لە کاتێکدا سوفیان دەڵێت 'پاشان دوو ڕکات نوێژ دەکات و داوای لێخۆشبوون لە خوا دەکات بەڵام خوای گەورە لە گوناهەکانی خۆش دەبێت'.
فەرموودە
Imam Ahmad : 3
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ يَعْنِي الْعَنْقَزِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ سَرْجًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرْ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْهُ إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لَا حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ حِينَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خَرَجْنَا فَأَدْلَجْنَا فَأَحْثَثْنَا يَوْمَنَا وَلَيْلَتَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ فَضَرَبْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى ظِلًّا نَأْوِي إِلَيْهِ فَإِذَا أَنَا بِصَخْرَةٍ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا بَقِيَّةُ ظِلِّهَا فَسَوَّيْتُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرَشْتُ لَهُ فَرْوَةً وَقُلْتُ اضْطَجِعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاضْطَجَعَ ثُمَّ خَرَجْتُ أَنْظُرُ هَلْ أَرَى أَحَدًا مِنْ الطَّلَبِ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَسَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْهَا ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ ضَرْعَهَا مِنْ الْغُبَارِ ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ كَفَّيْهِ مِنْ الْغُبَارِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ اللَّبَنِ فَصَبَبْتُ يَعْنِي الْمَاءَ عَلَى الْقَدَحِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ هَلْ أَنَى الرَّحِيلُ قَالَ فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلَّا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَّا فَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ قَدْرُ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا وَبَكَيْتُ قَالَ لِمَ تَبْكِي قَالَ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ مَا عَلَى نَفْسِي أَبْكِي وَلَكِنْ أَبْكِي عَلَيْكَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنَاهُ بِمَا شِئْتَ فَسَاخَتْ قَوَائِمُ فَرَسِهِ إِلَى بَطْنِهَا فِي أَرْضٍ صَلْدٍ وَوَثَبَ عَنْهَا وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُنْجِيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي مِنْ الطَّلَبِ وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ مِنْهَا سَهْمًا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ بِإِبِلِي وَغَنَمِي فِي مَوْضِعِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا قَالَ وَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُطْلِقَ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَتَلَقَّاهُ النَّاسُ فَخَرَجُوا فِي الطَّرِيقِ وَعَلَى الْأَجَاجِيرِ فَاشْتَدَّ الْخَدَمُ وَالصِّبْيَانُ فِي الطَّرِيقِ يَقُولُونَ اللَّهُ أَكْبَرُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَتَنَازَعَ الْقَوْمُ أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزِلُ اللَّيْلَةَ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لِأُكْرِمَهُمْ بِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا حَيْثُ أُمِرَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَوَّلُ مَنْ كَانَ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى أَخُو بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ رَاكِبًا فَقُلْنَا مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَى أَثَرِي ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ الْبَرَاءُ وَلَمْ يَقْدَمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى حَفِظْتُ سُوَرًا مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَكَانَ الْبَرَاءُ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ
دوای ئەوەی پێمان وت [ئەمرو بن محمد ئەبو سەعید واتە العنقازی] وتی؛ دوای ئەوەی لە [ئەبو ئیسحاق] لە [البەرا بن عەزیب]ەوە پێمان [ئیسرائیل] وت؛ ئەبوبەکر زینێکی لە عەزیب کڕی بە سێزدە درهەم، ئەلبارا وتی؛ پاشان ئەبوبەکر بە عەزیبی گوت؛ 'بە ئەل بارۆ بڵێ بیهێنێتە ماڵەکەم'. جا عەزیب وتی؛ 'نا، مەگەر بتەوێت باسی ئەوەمان بۆ بکەیت کە چیت کردووە کاتێک پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم لەگەڵتدا چووە دەرەوە'. وتی؛ پاشان [ئەبوبەکر] وتی؛ 'ئێمە شەوانە بە پێ دەچووینە دەرەوە و گەشتەکەمان خێراتر کرد لە ڕۆژدا و ئەو شەوەی تێپەڕین، کاتێک گەیشتینە کاتی زوهر و خۆر تەنها لە سەرەوە بوو، سەیری دەوروبەرمم کرد تا بزانم ئایا هیچ پەناگەیەک بۆ ئێمە هەیە، ساتێک دواتر بەردێکی گەورەم بینی و لێی نزیک بوومەوە و دەرکەوت کە بۆشاییەکی بچووکە - کە بەرەو ناوەوە دەرچووە - بە سێبەری بەردەکەوە داپۆشیبوو، بۆیە شوێنەکەم کۆکردەوە و پەناگەیەکم بڵاوکردەوە پۆشاکی چەرم بۆ پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم، پاشان گوتم؛ 'ئەی پێغەمبەری خوا پاڵ بکەوە' و ئەویش پاڵکەوت، پاشان چوومە دەرەوە بۆ ئەوەی بزانم کەسێک بەدوای مندا دەگەڕێت، لەناکاو بزندارێکم بینی، پرسیم؛ 'ئەی گەنج هی کێیە؟' لە وەڵامدا وتی؛ 'هی پیاوێکی قورەیشە'، پاشان ناوی خۆی پێ وتم و منیش ناسیمەوە، دیسان پرسیم؛ 'ئایا بزنەکانت شیر بەرهەم دەهێنن؟' لە وەڵامدا وتی؛ 'بەڵێ' جارێکی تر پرسیمەوە؛ 'ئایا بۆم شیریان دەدەیت؟' لە وەڵامدا وتی؛ 'بەڵێ' بۆیە پێم وت بزنێک بگرە و شیرەکە لە بزنەکە پاک بکەرەوە و دەستەکانی لە خۆڵ و خۆڵەکە پاک بکەرەوە، پەرداخێکی چەرمم هێنا کە پۆشاکێکی قوماشی لەسەر دەمی بوو، دواتر بڕێک شیری بۆ شیری دام و ئاوم بەسەر پەرداخەکەدا ڕشت بۆ ئەوەی بنەکەی زۆر گەرم نەبێت، دواتر هاتمە لای پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم تا بیبەخشێت خواردنەوەیەک، دەرکەوت لە خەو لە خەو هەڵسا، گوتم؛ 'ئەی پێغەمبەری خوا بیخۆرەوە' ئەویش خواردیەوە تا هەستم بە ئاسوودەیی کرد، پاشان گوتم؛ 'ئایا کاتی ئەوە هاتووە ئێمە بچین؟' بۆیە بەڕێکەوتین لە کاتێکدا خەڵکەکە دەگەڕان و هیچیان نەیانتوانی ئێمە بدۆزنەوە جگە لە سورەقەی بن مەلیک بن جوعشوم بە سواری ئەسپ. وتم ئەی پێغەمبەری خوا ئەو کەسەی ڕاوەدوومان دێنێ، پێشمان دەکەوێت. پێغەمبەر لە وەڵامدا وتی دڵتەنگ مەبە خوا لەگەڵمانە. جا کاتێک سورەقە لە ئێمە نزیک بوو، نزیکەی یەک ڕم یان دوو ڕم یان سێ ڕم، گوتم ئەی پێغەمبەری خوا ئەو کەسەی کە ڕاوەدوومان دەنێت، پێشمان دەکەوێت. وە منیش دەگریام. پێغەمبەر پرسی: بۆچی دەگری؟ لە وەڵامدا وتم سوێند بەخوا من ناگریم لەبەر ئەوەی خەمی خۆمم، بەڵکو دەگریم چونکە خەمی تۆم. پاشان پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم دوعای کرد: ئێمە ئەو (سورەقە) بە ویستی تۆ جێدەهێڵین. پاشان قاچەکانی، تا سکی ئەسپی سورەقە، لەسەر زەوییە سەختەکە خلیسکاند. لێی بازدا و وتی: ئەی محمد دەزانم ئەمە کردەوەی تۆیە، بۆیە دوعا لە خوای گەورە ڕزگارم بکات لەو شتانەی بەسەرمدا هاتووە، سوێند بەخوا هەواڵەکانت لەو کەسانە دەشارمەوە کە بەدوای تۆدا دەگەڕێن کە لە پشتمەوەن، وە ئەمە شوێنی تیرە چەرمییەکانمە، هەندێک تیر وەربگرە، لەڕاستیدا بەلای وشتر و بزنەکانمدا تێدەپەڕیت لەم شوێنە و ئەم شوێنە، بۆیە لێیان وەربگرە بۆ پێویستیەکانت. ئەبوبەکر بەردەوام بوو، پاشان پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم وەڵامی دایەوە؛ 'پێویستم پێیان نییە' پاشان پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم دوعای خێری بۆ کرد تا سورەقە ڕزگاری بوو - لەو بەڵایەی بەسەریدا هات - و گەڕایەوە بۆ هاوەڵەکانی، پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم بەردەوام بوو لە سەفەرەکەی لەگەڵمدا، کاتێک گەیشتینە مەدینە، خەڵکەکە پێشوازییان لێکرد و چوونە دەرەوە بۆ سەر شەقامەکان و لەسەر... سەقفی ماڵەکان، یەکسەر خزمەتکار و منداڵەکان هاتنە دەرەوە و گوتیان؛ 'خوای گەورە گەورەیە، پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم هاتووە، محمد هاتووە'. خەڵکەکە موناقەشەیان کرد، کامیان مافی ئەوەی هەیە ماڵەکەی لەلایەن ئەوەوە داگیر بکات، پاشان پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ 'ئەمشەو لە ماڵی بەنی نەجاڕ مام عەبدولمطلیب دەمێنمەوە بۆ ئەوەی ڕێزیان لێ بگرم' بۆیە کاتێک بەیانیەکەی وەک فەرمان ڕۆیشت. بەراع بن عەزیب وتی؛ 'یەکەم موهاجیرین کە هاتە لای ئێمە موشعەب بن عومەیر برای بەنی عەبدول دار، پاشان ئیبن ئوم مەکتوم نابینا، برای بەنی فیهری، پاشان عومەر بن ئەلخەتاب لەگەڵ بیست پیاوی ئەسپ سواری، دواتر پرسیمان؛ واتە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم چی کرد؟ وەڵامی دایەوە؛ 'ئەو لە پشتمەوە بوو'، پاشان پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم لەگەڵ ئەبوبەکر گەیشتن'، بارۆ وتی؛ 'پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم نەدەگەیشت - لە مەدینە - مەگەر لەو کاتەدا هەندێک نامەم لە مفاشالەوە لەبیر نەکردبا'. ئیسرائیل وتی؛ 'بارۆ' هاوڕێی ئەنسارەکان بوو لە بەنی حەریتە'.
فەرموودە
Imam Ahmad : 4
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ قَالَ إِسْرَائِيلُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ بِبَرَاءَةٌ لِأَهْلِ مَكَّةَ لَا يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدَّةٌ فَأَجَلُهُ إِلَى مُدَّتِهِ وَاللَّهُ بَرِيءٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ قَالَ فَسَارَ بِهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ الْحَقْهُ فَرُدَّ عَلَيَّ أَبَا بَكْرٍ وَبَلِّغْهَا أَنْتَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ بَكَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدَثَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ مَا حَدَثَ فِيكَ إِلَّا خَيْرٌ وَلَكِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا يُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنِّي
دوای ئەوەی پێمان [واکی'] وتی؛ [ئیسرائیل'] وتی؛ [ئەبو ئیسحاق] فەرموویەتی؛ لە [زەید بن یوتسەیع] لە [ئەبوبەکر]ەوە کە پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم بە ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی لە خەڵکی مەککە بۆی ناردووە؛ واتە: بۆئەوەی هیچ موشریکێک لەدوای ئەمساڵەوە نەچێت بۆ حەج، کەس بەڕووتی تەواف ناکات و ناچێتە بەهەشتەوە جگە لە موسڵمانێک، هەرکەسێک پەیمانی لە نێوان خۆی و پێغەمبەری خوادا هەبێت، سنوورەکە تا کۆتایی پەیمانەکەیە، وە خوا و پێغەمبەرەکەی ئازاد دەبن لە موشریکەکان. ئێزید وتی؛ بۆیە لەگەڵ سێ کەسدا ڕۆیشت. پاشان پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم بە عەلی فەرموو؛ 'دوای بکەون و ئەبوبەکر بهێننەوە لام و لێدوانەکەتان پێ بگەیەنن'. بۆیە وای کرد، وتی؛ کاتێک ئەبوبەکر هاتە لای پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم ، هاوارى کرد و پرسی؛ واتە: ئەی پێغەمبەری خوا هیچ شتێکم بەسەر هاتووە؟ لە وەڵامدا وتی؛ 'هیچ شتێکتان بەسەر نایەت جگە لە چاکە، بەڵام فەرمانم پێکراوە کە ئەم بابەتە نابێت بگوازرێتەوە تەنها لەلایەن منەوە یان یەکێک لە منەوە نەبێت'.
فەرموودە
Imam Ahmad : 5
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَوْسَطَ قَالَ خَطَبَنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي هَذَا عَامَ الْأَوَّلِ وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ أَوْ قَالَ الْعَافِيَةَ فَلَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ قَطُّ بَعْدَ الْيَقِينِ أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ أَوْ الْمُعَافَاةِ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ تَعَالَى
[محەمەد بن جەعفەر] بۆی گێڕاینەوە کە؛ دوای ئەوەی [شوبە] لە [یەزید بن خومەیر] لە [سلێم بن ئەمیر] لە [ئاوسەت]ەوە بۆی گێڕاینەوە، وتی؛ [ئەبوبەکر] بانگەشەی بۆ کردین و فەرمووی؛ پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم لە ساڵی یەکەمدا جێگەی منی گرتەوە. پاشان ئەبوبەکر گریا، پاشان وتی؛ داوای المعافات - لێبوردن لە خوای گەورە بکەن - یان وتی العافیە - ڕزگاری - ، چونکە هیچ کەسێک لە دوای ئیمان شتێکی گەورەتر لە العافیە یان المعافات پێ نەدراوە ، ڕاستگۆبە چونکە ڕاستگۆیی فەزیلەت لەگەڵدایە و هەردووکیان لە بەهەشتدان ، وە خۆتان بەدوور بگرن لە درۆ چونکە درۆکردن لەگەڵ خراپە و هەردووکیان لە دۆزەخدان ، وە ئیرەیی مەبە یەکتر دوژمنایەتی بکەن و پەیوەندی خزمایەتی مەپچڕێنن و لە یەکتر دوور بکەونەوە، بەڵکو برا بن وەک ئەوەی خوای گەورە فەرمانی پێکردووە.'
فەرموودە
Imam Ahmad : 6
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي هَذَا الْقَيْظِ عَامَ الْأَوَّلِ سَلُوا اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْيَقِينَ فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى
بۆ ئێمە دەگێڕدرێتەوە کە [عەبدوڕەحمان بن مەهدی] و [ئەبو ئەمیر] هەردووکیان دەیانگوت؛ بۆ ئێمە [زوهێر واتە ئیبن محمد] لە [عەبدوڵڵا واتا ابن محمد بن عەقیل] لە [معاذ بن ڕفعا بن ڕافیع الانساری] لە باوکی [ریفعە بن ڕافیع]ەوە گێڕدراوەتەوە کە وتی؛ گوێم لێ بوو [ئەبوبەکر ئاش صدیق] لە مینبەری پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم وتارێکی پێشکەش کرد، پاشان وتی؛ واتە: گوێم لە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ ' و ئەبوبەکر گریاوە کاتێک ناوی پێغەمبەری خوای صلى الله عليه وسلم هێنا، پاشان وازی لە گریان هێنا و وتی؛ واتە: گوێم لە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم لە ڕۆژێکی زۆر گەرمی ئاوادا لە ساڵی یەکەمدا دەیگوت؛ 'داوای لێخۆشبوون و سەلامەتی و دڵنیایی لە قیامەت و دونیا لە خوا بکەن'.
فەرموودە
Imam Ahmad : 7
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ
دوای ئەوەی بۆ ئێمە [ئەبو کامیل] گێڕایەوە، وتی؛ پێمان وتراوە [حەمەد واتە ئیبن سەلامە] لە [ابن ئەبو عەتیق] لە [باوکی] لە [ئەبوبەکر]؛ کە پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ 'سیواک پاککەرەوەی دەم و ڕەزامەندی خوایە'.
فەرموودە
Imam Ahmad : 8
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ و قَالَ يُونُسُ كَبِيرًا حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْأَشْيَبُ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ قَالَ قَالَ كَبِيرًا
دوای ئەوەی پێی گوتین [هاشم بن القاسم] وتی؛ دوای ئەوەی پێی ڕاگەیاندین [اللەیت] وتی؛ پێم گوترا لەلایەن [یەزید بن ئەبو حەبیب] لە [ئەبولخایر] لە [عەبدوڵڵا بن عەمرو] لە [ئەبوبەکر ئاش صدیق] کە بە پێغەمبەری خوای وتووە؛ لە وەڵامدا وتی: 'ئەو دوعایە فێرم بکە کە لە نوێژەکەمدا بەکاری دەهێنم'؛ 'بخوێنە، اللەممە ئینی ژاڵمتوو نەفسی ژولمان کاتسیرۆ، وەلا یاغفیرودز دزونوبا ئیلا عەنتا، فەغفیرلی مەغفیراتان من 'ئیندیکا وارهامنی ئینناکا ئەنتال غوفورور ڕەحیم '-خوای گەورە من زۆر ستەمم لە خۆم کردووە، و هیچ کەسێک ناتوانێت لە گوناهەکانم خۆش بێت جگە لە تۆ، بۆیە لە گوناهەکانم خۆشبە بە لێبوردن لە لای تۆ و ڕەحمم پێ بکە، بەڕاستی تۆ زۆرجار لێخۆشبوویت، میهرەبانیت-'. [یونس] وتی؛ 'کابیرا -گەورە-،' بۆ ئێمە [حەسەن الش یاب] لە [ابن لاحیعە]ەوە فەرموویەتی؛ وتی؛ 'kabiiraa -گەورە-'.
فەرموودە
Imam Ahmad : 9
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ
دوای گێڕانەوەی بۆ ئێمە [عەبدوڕەزاق] وتی؛ بۆ ئێمە [مەعمەر] لە [عەز زوهری] لە [عوروە] لە [عائیشە]ەوە گێڕاوەتەوە؛ کە فاتیمە و العباس هاتنە لای ئەبوبەکر، هەردووکیان داوای بەشی خۆیان لە میراتەکەیان لە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم صلى الله عليه وسلم کرد، لەو کاتەدا هەردووکیان داوای خاکی خۆیان لە شەڕی فەداک و پشکی خۆیان لە شەڕی خەیبەر کرد، پاشان [ئەبوبەکر] پێی گوتن؛ بەڕاستی گوێم لە پێغەمبەری خوا بوو کە دەیگوت؛ 'ئێمە بۆماوەیی نین، ئەو موڵکە کە بەجێی دەهێڵین خێرە، بنەماڵەی محەمەد تەنها لەم موڵکە دەخۆن'. کەواتە سوێند بەخوا هیچ شتێک بەجێناهێڵم کە پێغەمبەری خوا بینیبێتم بیکات مەگەر بەڕاستی ئەوە نەکەم'.
فەرموودە
Imam Ahmad : 10
حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ الْحَارِثِ يَقُولُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مِنْ عَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ اسْتَعْبَرَ أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ تُؤْتَوْا شَيْئًا بَعْدَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ مِثْلَ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ
دوای ئەوەی [ئەبو عەبدوڕەحمان المقریع] پێی ڕاگەیاندین وتی؛ دوای ئەوەی [هەیوا بن شورەیح] پێی ڕاگەیاندین وتی؛ گوێم لە [عەبدولمەلیک بن ئەلحەریت] بوو کە دەیگوت؛ بەڕاستی [ئەبو هورەیرە] فەرموویەتی؛ گوێم لە [ئەبوبەکر ئاش صدیق] بوو لەسەر ئەم مینبەرە دەیگوت؛ گوێم لە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم لە ساڵى یەکەمدا لەم ڕۆژەدا دەیگوت، پاشان ئەبوبەکر ئەوەندە سەرقاڵى ئامۆژگارییەکان بوو کە گریا و وتی؛ گوێم لە پێغەمبەری خوا بوو صلى الله عليه وسلم دەیگوت؛ 'هیچ شتێکت پێ نادرێت - کە لە پۆستێکی باڵاتردایە - دوای قسەیەکی دڵسۆزی وەک العفیە - ئاشتی - بۆیە داوای العفیە لە خوا بکە'.
فەرموودە
Imam Ahmad : 11
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْغَارِ وَقَالَ مَرَّةً وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا
دوای ئەوەی پێی گوتین [عەفان] وتی؛ دوای ئەوەی پێی گوتین [حەمام]، وتی؛ ثابیت لە [ئەنەس]ەوە پێی ڕاگەیاندین کە [ئەبوبەکر] پێی وتووە، ئەو -ئەبوبەکر- فەرموویەتی؛ بە پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم وتم کاتێک لە ئەشکەوتەکەدا بوو، - لە ڕیوایەتێکی تردا وتی؛ 'و ئێمە لە ئەشکەوتەکەدا بووین، - و ئەگەر یەکێکیان پێیەکانی بینی، لە ژێر پێیەکانیەوە دەمانبینی'، پاشان وتی؛ 'ئەی ئەبوبەکر، ڕات چییە لەسەر دوو کەس، ئایا خوا سێیەمی ئەو دوو کەسە نییە'.
فەرموودە
Imam Ahmad : 12
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتَّبِعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ
دوای ئەوەی پێی گوتین [ڕەئو] وتی؛ پێمان وتراوە [ابن ئەبی عروبە] لە [ئەبو ئەت تەییە] لە [المغیرە بن سوبایی]] لە [ئەمرو بن هورەیرە] لە [ئەبوبەکر ئاش صدیق]ەوە، وتی؛ 'پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم پێی ڕاگەیاندین کە دەججال لە بەشی ڕۆژهەڵاتی زەویەوە دێتە دەرەوە کە پێی دەوترێت خوراسان، خەڵکێکی زۆر بەدوایدا دەڕۆن، وەک ئەوەی ڕووخساریان وەک قەڵغانی چەقۆ لێدراو بێت'.
فەرموودە
Imam Ahmad : 13
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَخِيلٌ وَلَا خَبٌّ وَلَا خَائِنٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ الْمَمْلُوكُونَ إِذَا أَحْسَنُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَفِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَوَالِيهِمْ
دوای ئەوەی پێمان [ئەبو سەعید] کۆیلەی پێشووی بەنی هاشم پێ ڕاگەیاندین، وتی؛ [شەدەقە بن موسا] هاوەڵی عد داقیق پێی ڕاگەیاندین، لە [فەرقاد]ەوە لە [مورا بن سیراهیل] لە [ئەبوبەکر ئاش صدیق]ەوە، وتی؛ پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ 'هیچ کەسێک ناچێتە بەهەشتەوە کە ناشرین و فێڵباز و ترسنۆک و بێ ئەدەبی بێت و یەکەم کەس کە لە دەرگای بەهەشت بدات کۆیلەیەکە کە باش بێت لە جێبەجێکردنی ئەوەی لە نێوان خۆیان و خوای عەززا و جەلادایە و ئەوەی لە نێوان ئەوان و ئاغاکەیاندایە.'
فەرموودە
Imam Ahmad : 14
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ
[عەبدوڵڵا بن محمد بن ئەبو شەیبا] پێی ڕاگەیاندین. عەبدوڵڵا وتی؛ و لە عەبدوڵڵا بن ئەبو شەیبا بیستم، وتی؛ [محەمەد بن فودلەیل] لە [الولید بن جومەیع] لە [ئەبو عث ثوفەیل]ەوە پێی ڕاگەیاندین وتی؛ کاتێک پێغەمبەر کۆچی دوایی کرد، فاتیمە نامەیەکی بۆ ئەبوبەکر نووسی کە تێیدا بوو؛ واتە: ئایا تۆ یان خێزانەکەت میراتگری پێغەمبەری خوان صلى الله عليه وسلم؟' لە وەڵامدا وتی؛ فاتیمە گوتی: 'من ئەوم بە میرات نەگرتووە، بەڵام بنەماڵەکەی بە میراتیان گرتووە'؛ واتە: ئینجا پشکی پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم لە کوێیە؟ جا [ئەبوبەکر] فەرموویەتی؛ 'بەڕاستی گوێم لە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم بوو کە دەیگوت؛ 'بەڕاستی ئەگەر خوای گەورە خۆراک بدات بە پێغەمبەرێک، ئەوا دەمرێت، ئەو - خوا - بۆ ئەوانەی دوای ئەو دێن دروستی دەکات'، بۆیە بەنیازم بیگەڕێنمەوە بۆ موسڵمانان'. پاشان فاتیمە وتی؛ 'پاشان باشتر دەزانن چیتان لە پێغەمبەری خوا بیستووە'.
فەرموودە
Imam Ahmad : 15
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُنَيْدَةَ الْبَرَاءُ بْنُ نَوْفَلٍ عَنْ وَالَانَ الْعَدَوِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الضُّحَى ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى الْأُولَى وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ النَّاسُ لِأَبِي بَكْرٍ أَلَا تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ صَنَعَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ يَصْنَعْهُ قَطُّ قَالَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا هُوَ كَائِنٌ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَأَمْرِ الْآخِرَةِ فَجُمِعَ الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ بِصَعِيدٍ وَاحِدٍ فَفَظِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ حَتَّى انْطَلَقُوا إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَالْعَرَقُ يَكَادُ يُلْجِمُهُمْ فَقَالُوا يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ وَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ قَالَ لَقَدْ لَقِيتُ مِثْلَ الَّذِي لَقِيتُمْ انْطَلِقُوا إِلَى أَبِيكُمْ بَعْدَ أَبِيكُمْ إِلَى نُوحٍ { إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ } قَالَ فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ وَاسْتَجَابَ لَكَ فِي دُعَائِكَ وَلَمْ يَدَعْ عَلَى الْأَرْضِ مِنْ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي انْطَلِقُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَهُ خَلِيلًا فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا فَيَقُولُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَإِنَّهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُحْيِي الْمَوْتَى فَيَقُولُ عِيسَى لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى سَيِّدِ وَلَدِ آدَمَ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ انْطَلِقُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَشْفَعَ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَيَنْطَلِقُ فَيَأْتِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام رَبَّهُ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِ جِبْرِيلُ فَيَخِرُّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ وَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ أُخْرَى فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَذْهَبُ لِيَقَعَ سَاجِدًا فَيَأْخُذُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِضَبْعَيْهِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّعَاءِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى بَشَرٍ قَطُّ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ خَلَقْتَنِي سَيِّدَ وَلَدِ آدَمَ وَلَا فَخْرَ وَأَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ حَتَّى إِنَّهُ لَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَكْثَرُ مِمَّا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الصِّدِّيقِينَ فَيَشْفَعُونَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ فَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الْعِصَابَةُ وَالنَّبِيُّ وَمَعَهُ الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالنَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الشُّهَدَاءَ فَيَشْفَعُونَ لِمَنْ أَرَادُوا وَقَالَ فَإِذَا فَعَلَتْ الشُّهَدَاءُ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَدْخِلُوا جَنَّتِي مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا قَالَ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا فِي النَّارِ هَلْ تَلْقَوْنَ مِنْ أَحَدٍ عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ فَيَجِدُونَ فِي النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُسَامِحُ النَّاسَ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَسْمِحُوا لِعَبْدِي كَإِسْمَاحِهِ إِلَى عَبِيدِي ثُمَّ يُخْرِجُونَ مِنْ النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي قَدْ أَمَرْتُ وَلَدِي إِذَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ ثُمَّ اطْحَنُونِي حَتَّى إِذَا كُنْتُ مِثْلَ الْكُحْلِ فَاذْهَبُوا بِي إِلَى الْبَحْرِ فَاذْرُونِي فِي الرِّيحِ فَوَاللَّهِ لَا يَقْدِرُ عَلَيَّ رَبُّ الْعَالَمِينَ أَبَدًا فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ مَخَافَتِكَ قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرْ إِلَى مُلْكِ أَعْظَمِ مَلِكٍ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَهُ وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهِ قَالَ فَيَقُولُ لِمَ تَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ وَذَاكَ الَّذِي ضَحِكْتُ مِنْهُ مِنْ الضُّحَى
دوای گێڕانەوەی بۆ ئێمە [ئیبراهیم بن ئیسحاق ئاثثلاقانی] وتی؛ دوای گێڕانەوەی بۆ من [ئان نادلار بن شومایل ئەلمەزینی] وتی؛ دوای ئەوەی بۆ من [ئەبو نەعامە] فەرموویەتی؛ دوای ئەوەی بۆم گێڕایەوە [ئەبو هونەیدە البراع بن نەوفال] لە [والان العداوی] لە [حودەیفە] لە [ئەبوبەکر ئاش صدیق] فەرموویەتی؛ 'بەیانییەک پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم نوێژی فەجری کرد. ئینجا دانیشت، تا کاتێک کاتی نوێژی ذهر هات، پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم پێکەنی، پاشان لە شوێنی خۆی دانیشت تا نوێژی زوهر و عەسر و مەغریبی کرد، قسەی نەدەکرد تا نوێژی مەغریب لە کۆتایی شەودا، پاشان گەڕایەوە ماڵی بنەماڵەکەی، پاشان خەڵکەکە بە ئەبوبەکریان گوت؛ واتە: بۆچی لە پێغەمبەری خوا نەتپرسی ئەمڕۆ چی کرد، لە کاتێکدا پێشتر ئەو کارەی نەکردبوو؟ وتی؛ پاشان پرسیاری لێکرد و وەڵامی دایەوە؛ 'بەڵێ لە کاروباری دونیا و قیامەتدا چی ڕوودەدات، ئەوا ئەو کەسانەی پێشتر بوون و ئەوانەی هاتوون لە یەک شوێن کۆدەکرێنەوە، بۆیە لەوە دەترسن، بۆیە دێنە لای ئادەم لە کاتێکدا ئارەقەیان خەریکە تەڕیان دەکات، دەڵێن: ئەی ئادەم تۆ باوکی مرۆڤایەتی و خوای گەورە تۆی هەڵبژاردووە، بۆیە داوای شەفاعەتمان بۆ بکە لە خۆت پەروەردگار، ئادەم وتی: منیش ڕووبەڕووی هەمان شت دەبمەوە کە تۆ ڕووبەڕووی دەبیتەوە، بڕۆ بۆ لای باوکت دوای باوکت کە نوحە، بەڕاستی خوای گەورە ئادەم و نوح و بنەماڵەی ئیبراهیم و بنەماڵەی عیمرانی لە سەرووی هەموو مرۆڤەکانەوە هەڵبژاردووە. جا هاتنە لای نوح و گوتیان: لەلای پەروەردگارت شەفاعەتمان بۆ بکە، چونکە خوای گەورە تۆی هەڵبژاردووە و وەڵامی دوعای تۆی داوەتەوە و یەک ماڵی کافرانی لەسەر ڕووی زەوی بەجێ نەهێشتووە. نوح فەرمووی: ناتوانم شەفاعەتت بۆ بکەم، بۆیە بڕۆ بۆ لای ئیبراهیم چونکە خوای گەورە بە دۆست وەریگرتووە. پاشان چوونە لای ئیبراهیم، ئیبراهیم وتی؛ 'ناتوانم شەفاعەتت بۆ بکەم، بڕۆ بۆ لای موسا، چونکە خودا ڕاستەوخۆ قسەی لەگەڵ کردووە'. پاشان موسا وتی؛ 'ئەوەم نییە کە تۆ داوای دەکەیت، بۆیە بڕۆ بۆ لای عیسای کوڕی مەریەم، بەڕاستی دەتوانێت نابینایان و پەتاکان چاک بکاتەوە و مردووەکان زیندوو بکاتەوە'. پاشان عیسا وتی؛ 'ئەوەی تۆ داوای دەکەیت ئەوەم نییە، بەڵام بڕۆ بۆ لای ئاغای کوڕی ئادەم، چونکە گۆڕەکەی یەکەم کەس دەبێت کە لە ڕۆژی قیامەتدا دەکرێتەوە، بڕۆ بۆ لای محمد شاڵا اللەی وەسالم، شەفاعەتت بۆ دەکات لەبەردەم پەروەردگارت'. وتی؛ 'بۆیە ڕۆیشت، پاشان جبریل چووە لای پەروەردگارەکەی، پاشان خوای گەورە فەرمووی؛ 'ڕێگەی پێبدەن - شەفاعەت بکات - و مژدەی بەهەشتی پێبدەن'. وتی؛ پاشان جبریل بە مژدەی خۆشەوە ڕۆیشت، پاشان محمد بۆ یەک هەینی سوجدەی برد، پاشان خوای گەورە فەرمووی؛ 'سەرت بەرز بکەرەوە ئەی محمد بڵێ گوێت لێدەگیرێت و شەفاعەتت پێدەکرێت. مۆڵەتت پێدەدرێت شەفاعەت بکەیت'. وتی؛ بۆیە سەری بەرز کردەوە و کاتێک سەیری پەروەردگارەکەی کرد بۆ هەینییەکی تر سوجدەی برد و خوای گەورەش دیسان فەرمووی؛ 'سەرت بەرز بکەرەوە و بڵێ گوێت لێدەگیرێت، شەفاعەت بکە ڕێگەت پێدراوە شەفاعەت بکەیت'. وتی؛ چووە سوجدە بردن، پاشان جبریل دەستەکانی گرت، پاشان دوعایەکی کردەوە کە پێشتر بۆ هیچ مرۆڤێک نەکرابووەوە، پاشان وتی؛ 'ئەی پەروەردگارم تۆ منت دروست کردووە بۆ ئەوەی ببمە ئاغای بەنەکانی ئادەم و ئیستکباری نییە، تۆ منت کردۆتە یەکەم لەوانەی کە گۆڕەکانیان لە قیامەتدا دەکرێتەوە و لووتبەرزی نییە، بۆیە ژمارەی ئەوانەی دێنە دەریاچەی منت کردووە لە نێوان شۆناعە و ئایلە'، پاشان گوترا؛ 'سدیقین بانگ بکەن تا شەفاعەت بکەن'، پاشان گوترا؛ 'پێغەمبەران بانگ بکەن'. وتی؛ پاشان پێغەمبەر لەگەڵ کۆمەڵێک شوێنکەوتووی خۆی هات، وە پێغەمبەرێک هەبوو پێنج شەش شوێنکەوتووی هەبوو، وە پێغەمبەرێک هەبوو هیچ شوێنکەوتووی نەبوو، پاشان دەوترێت؛ 'شەهیدان بانگ بکەن تا شەفاعەت بۆ هەرکەسێک بکەن کە ئارەزووی دەکەن'. وە پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم بەردەوام بوو؛ پاشان دوای ئەوەی شەهیدان وایان کرد، پێغەمبەر فەرمووی؛ خوای گەورە فەرمووی: من میهرەبانی میهرەبانم، بچنە بەهەشتی منەوە، ئەوانەی هیچ شەریکێکم پێ ناکەن. وتی: پاشان چوونەتە بەهەشتەوە، وتی: ئینجا خوای گەورە فەرمووی: سەیری دۆزەخ بکە، کەسێک دەدۆزیتەوە چاکەی کردبێت؟ وتی: ئینجا پیاوێکیان دۆزییەوە، خوا پێی فەرموو: ئایا تۆ چاکەت کردووە؟ بمرم، لە ئاگردا بمسوتێنە، پاشان وردم بکە تا وەک ئارد دەبم، پاشان فڕێم بدە بۆ ناو دەریا و لە هەوادا بڵاوی بکەرەوە. سوێند بەخوا پەروەردگاری جیهانەکان هەرگیز ناتوانێت من بگەڕێنێتەوە." خوای گەورە فەرمووی " بۆچی وات کرد؟" وەڵامی دایەوە؛ 'لە ترسی تۆ'. پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم بەردەوام بوو؛ پاشان خوای گەورە فەرمووی؛ 'سەیری بەرزترین شانشینی بکە، ئەوا بەڕاستی بۆ تۆ هاوشێوەی ئەو شانشینییە، نەخێر دە هێندە لەوە گەورەترە'. پێغەمبەر بەردەوام بوو؛ خزمەتکارەکە وتی؛ 'بۆچی سوکایەتیم پێ دەکەیت لە کاتێکدا تۆ پاشایت؟' پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم دەفەرموێت؛ 'ئەوە بوو پێشتر پێبکەنیم'.
فەرموودە
Imam Ahmad : 16
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ وَإِنَّكُمْ تَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ وَلَا يُغَيِّرُوهُ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ
دوای ئەوەی پێی گوتین [هاشم بن القاسم] وتی؛ دوای ئەوەی پێمان وت [زوهێر واتە ئیبن معاویە] وتی؛ پێی ڕاگەیاندووین [ئیسماعیل بن ئەبو خالید] وتی؛ دوای ئەوەی پێی گوتین [قەیس] وتی؛ ' [ئەبوبەکر] هەستا و ستایشی خوای کرد و شکۆمەندی بۆ کرد، پاشان وتی؛ 'ئەی گەل، بەڕاستی ئێوە ئەم ئایەتە دەخوێننەوە؛ 'ئەی ئێوەی باوەڕدار ئێوە بەرپرسیارن لە هەریەکێک لە خودەکانتان، زیانتان پێناگەیەنێت تەنانەت ئەگەر بەلاڕێدا بڕۆن. . -تا کۆتایی ئایەتەکە-، و تۆ لە شوێنی خۆی دەریهێنا، گوێم لە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم بوو کە دەیگوت؛ واتە: بەڕاستی ئەگەر کەسێک خراپەیەک ببینێت و نەیگۆڕێت، ئەوا ترسی ئەوە هەیە خوای گەورە سزاکە بەسەر هەموویاندا بڵاوبکاتەوە. وتی؛ 'وە گوێم لە ئەبوبەکر بوو دەیگوت؛ 'ئەی خەڵک، خۆت لە درۆکردن بەدوور بگرن، چونکە درۆکردن لە ئیمان دوورتان دەخاتەوە.'
فەرموودە
Imam Ahmad : 17
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ الْبَجَلِيِّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَسَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ رَجُلٌ بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْمُعَافَاةِ ثُمَّ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا
دوای ئەوەی پێی ڕاگەیاندین [هاشم] وتی؛ دوای ئەوەی پێی گوتین [شوئابە] وتی؛ [یەزید بن خومەیر] پێی وتم؛ گوێم لە [سلێم بن ئەمیر] پیاوێکی خەڵکی هیمیار بوو، چیرۆکێکی لە [ئاوسەت بن ئیسماعیل بن عەساث ئەلبجەلی] دەگێڕایەوە کە چیرۆکێکی لە [ئەبوبەکر]ەوە گێڕایەوە؛ کە بیستوویەتی کاتێک پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم مرد، وتی؛ پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم لە یەکەم ساڵی مانەوەمدا هەستا و گریا و وتی؛ 'ڕاستگۆبە، چونکە ڕاستگۆیی لەگەڵ چاکەدایە و هەردووکیان لە بەهەشتدان، و خۆت بەدوور بگرە لە درۆ، چونکە گوناهی لەگەڵدایە و هەردووکیان لە دۆزەخدان، و داوای ڕزگاری لە خوا بکەن، چونکە هیچ کەسێک دوای ئیمانەکەی هیچی پێنەدراوە کە لە ڕزگاربوون باشتر بێت'. پاشان بەردەوام بوو لە 'پەیوەندی لەگەڵ یەکتردا مەپچڕێنن، لە یەکتر دوور بکەونەوە، ڕق لە یەکتر بن و ئیرەیی بە یەکتر مەبە، بەڵکو بەندەی خوا بن کە بران'.
فەرموودە
Imam Ahmad : 18
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي طَائِفَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ فَجَاءَ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ فَقَبَّلَهُ وَقَالَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَا أَطْيَبَكَ حَيًّا وَمَيِّتًا مَاتَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَتَقَاوَدَانِ حَتَّى أَتَوْهُمْ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا أُنْزِلَ فِي الْأَنْصَارِ وَلَا ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَأْنِهِمْ إِلَّا وَذَكَرَهُ وَقَالَ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتْ الْأَنْصَارُ وَادِيًا سَلَكْتُ وَادِيَ الْأَنْصَارِ وَلَقَدْ عَلِمْتَ يَا سَعْدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَأَنْتَ قَاعِدٌ قُرَيْشٌ وُلَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَبَرُّ النَّاسِ تَبَعٌ لِبَرِّهِمْ وَفَاجِرُهُمْ تَبَعٌ لِفَاجِرِهِمْ قَالَ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ صَدَقْتَ نَحْنُ الْوُزَرَاءُ وَأَنْتُمْ الْأُمَرَاءُ
دوای ئەوەی پێی گوتین [عەفان] وتی؛ دوای ئەوەی [ئەبو عەوانە] لە [داود بن عەبدوڵڵا العدی] لە [حومەید بن عەبدوڕەحمان] پێمان گوت وتی؛ کاتێک پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم کۆچی دوایی کرد، [ئەبوبەکر] لە جەرگەی مەدینە بوو، ئەو -حومەید بن عەبدولڕەحمان- فەرموویەتی؛ پاشان هات و پەردەی کردەوە و ماچی کرد و وتی؛ 'باوک و دایکم وەک فیدیەی تۆ قبوڵ دەکەم، ژیان و مردنت چەند جوان دەبێت، محمد صلى الله عليه وسلم کۆچی دوایی کردووە، وە بە پەروەردگاری کەعبە'. پاشان باسی فەرموودەی کرد. وتی؛ 'پاشان ئەبوبەکر و عومەر چوون - بۆ ئەنسارەکان - کە لەسەر سەرکردایەتی مشتومڕیان دەکرد، دواتر چاویان پێیان کەوت - ئەنسارەکان -، پاشان ئەبوبەکر وتی و هیچ شتێکی نەهێشتەوە کە بۆ ئەنسار دابەزی و پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم باسی هیچی لەسەر نەکرد جگە لەوەی باسی هەموو شتێکی کرد، و وتی؛ 'بەڕاستی دەزانن پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ 'ئەگەر پیاوێک بە دۆڵێکدا تێپەڕێت و ئەنسار بە دۆڵی دیکەدا تێپەڕێت، ئەوا من بە دۆڵی ئەنساردا تێدەپەڕم.' وە دەزانی ئەی سەعد کە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم لەکاتێکدا تۆ دانیشتبوویت -بەبێ ئەوەی هیچ بکەیت- فەرموویەتی، 'قوڕەیشەکان بەرپرسیارن لەم بابەتە، بۆیە خواپەرستەکان لە نێوانیاندا شوێن خواپەرستەکان دەکەون لە نێوانیاندا - قوڕەیشەکان - و سەرپێچیکارەکانیان شوێن سەرپێچیکارەکانیان دەکەون'. وتی؛ پاشان [سەعد] وەڵامی دایەوە ئەبوبەکر؛ 'ئێوە ڕاست دەکەن، ئێمە وەزیرین و ئێوە سەرکردەن'.
فەرموودە
Imam Ahmad : 19
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ
دوای ئەوەی پێی گوتین [عەلی بن عەیاسی] وتی؛ دوای ئەوەی پێی گوتین [العثثف بن خالید] وتی؛ کابرایەک لە خەڵکی بەسرۆ پێی وتم، لە [تەلها بن عەبدوڵڵا بن عەبدوڕەحمان بن ئەبوبەکر ئاش صدیق] وتی؛ گوێم لە [باوکم] بوو باسی ئەوە دەکات کە [باوکی] گوێی لە [ئەبوبەکر] بووە کە دەڵێت؛ داوام لە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم کرد؛ واتە: ئەی پێغەمبەری خوا، ئایا پراکتیزەکردن لەسەر بنەمای ئەوەی دامەزراوە یان لەسەر ئەوەی کە تازە دامەزراوە؟ لە وەڵامدا وتی؛ 'بەڵام لەسەر ئەوەی کە دامەزراوە'. وتی؛ پرسیم؛ واتە: کەواتە ئەی پێغەمبەری خوا ئەم کارە بۆ چییە؟ وتی؛ 'ئاسانە بۆ هەموو مرۆڤێک کارە چاکەکان بکات بەپێی مەبەستی دروستبوونی'.
فەرموودە
Imam Ahmad : 20
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ
دوای گێڕانەوەی بۆ ئێمە [ئەبول یەمەن] وتی؛ ڕاپۆرتی بۆ ئێمە [شوعەیب] لە [عەز زوهری] وتی؛ پێی وتم [پیاوێکی فیقهی لە ئەنسارەوە]؛ کە گوێی لە [عوسمان بن عەفان] بووە کە دەیگێڕێتەوە؛ کە هەندێک هاوەڵانی پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم هەبوون کە دڵتەنگ بوون کاتێک پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم کۆچی دوایی کرد، تا ئەو ڕادەیەی کە نزیکەی هەندێکیان تووشی دڵەڕاوکێ بوون، عوسمان دەفەرموێت؛ 'وە من یەکێک بووم لەوانە، کاتێک لە سێبەری یەکێک لە دیوارەکاندا دانیشتبووم، عومەر بەبەردەممدا تێپەڕی و سڵاوی لێکردم، بەڵام هەستم نەدەکرد کە تێدەپەڕێت و سڵاوم لێدەکات، دواتر مرد تا چاوی بە ئەبوبەکر کەوت، دواتر پێی گوت؛ 'شتێک هەیە سەرسامت دەکات، لە ڕاستیدا من لەبەردەم عوسماندا تێپەڕیم و سڵاوم لێکرد، بەڵام سڵاوی منی نەگەڕاندەوە'. جا لە سەردەمی ئەبوبەکردا عومەر و ئەبوبەکر هاتن و هەردووکیان سڵاویان لێکردم، پاشان ئەبوبەکر وتی؛ - عومەر براکەت هاتە لام و وتی بەلای تۆدا تێپەڕیم و سڵاوی لێکردیت، بەڵام وەڵامت نەدایەوە، کەواتە چی وای لێکردیت وا بکەیت؟ وتی؛ منیش وەڵامم دایەوە؛ "من ئەوەم نەکردووە". عومەر وتی؛ واتە: بەڵێ سوێند بەخوا ئەوەت کرد، بەڵام ئەوە لەبەر لووتبەرزی تۆ بوو ئەی ئومەی. وتی؛ منیش وەڵامم دایەوە؛ - سوێند بەخوا هەرگیز هەستم نەکردووە بەلای مندا تێپەڕیت و سڵاوم لێ بکەیت. ئەبوبەکر وتی؛ "عوسمان ڕاست دەکات، بەڕاستی تۆ سەرقاڵی شتێکیت لەلایەن ئەوەوە". وتم؛ "بەڵێ." عومەر پرسیاری کرد؛ - مەسەلەکە چییە؟ عوسمان وتی؛ "خوای گەورە پێغەمبەرەکەی صلى الله عليه وسلم ی برد پێش ئەوەی پرسیاری سەلامەتی ئەم بابەتە لێ بکەین". ئەبوبەکر وتی؛ "لەم بارەیەوە لێم پرسی." وتی؛ بۆیە هەستام و پێم گوت: بە باوک و دایکم، تۆ مافی زیاترت لەسەرە. ئەبوبەکر وتی؛ پرسیم؛ واتە: ئەی پێغەمبەری خوا سەلامەتی ئەم بابەتە چۆنە؟ پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ "هەرکەسێک ئایەتێک لە من وەربگرێت کە پێشکەشی ماممم کردووە و دواتر بۆم بگەڕێنێتەوە، ئەوە دەبێتە ڕزگاری بۆی".
