Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 حدیث

حدیث

Imam Ahmad : 1

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ

سانوں دسیا اے [عبداللہ بن نمیر] اوہنے آکھیا؛ سانوں [اسماعیل] نوں [قیس] توں آگاہ کیتا اے اوہنے آکھیا؛ [ابو بکر] نے کھڑے ہوئے تے اللہ د‏‏ی حمد و ستائش کيتی تے اسنو‏ں پاک کیتا فیر فرمایا؛ اے لوکاں، بے شک تسی ایہہ آیت پڑھدے او: 'اے ایمان رکھن آلے، اپنے آپ نوں محفوظ رکھو؛ جے تہانوں رہنمائی ملی اے تے کوئی وی گمراہ بندہ تہانوں نقصان نئیں پہنچائے گا'۔ -ق س المائدہ آیت 105-. تے بے شک اسی نے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں فرماندے ہوئے سُنیا اے: بے شک جے لوگ برائی دیکھدے نيں تے فیر اوہ اس تو‏ں انکار نہ کردے تاں اللہ تعالیٰ تقریباً انہاں سب نو‏‏ں عذاب عائد کرے گا۔

حدیث

Imam Ahmad : 2

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَسُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْوَالِبِيِّ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي عَنْهُ غَيْرِي اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ قَالَ مِسْعَرٌ وَيُصَلِّي وَقَالَ سُفْيَانُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا غَفَرَ لَهُ

سانوں [واکی] دس کے اوہنے آکھیا؛ سانوں [مصر] تے [سفیان] توں [عثمان بن المغیرہ عث تسقافی] توں [علی بن ربیعہ ولیبی] توں [اسماء بن الحکم الفزاری] توں [علی] دس کے، اوہناں نے آکھیا؛ جے میں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی طرفوں کوئی حدیث سناں، تے اللہ جہدی مرضی دے مطابق مینوں اس توں فائدے دیندا اے۔ تے جے کوئی ہور مینوں دسے، تے میں اوہنوں قسم کھان لئی کہندا ہاں، جے اوہنے مینوں قسم کھادی اے تے میں ایس دی تصدیق کردا ہاں۔ بے شک ابو بکر صدیق نے مینوں دسیا اے، تے ایہ سچ اے کہ [ابو بکر نے] رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں کہندے ہوئے سُنیا اے کہ ایہ کوئی ایسا انسان نئيں اے جو گناہ کرے تے فیر وضو کرے تے اپنا وضو چنگا کرے، -مصرار نے کہیا؛ -' فیر اس نے نماز پڑھی، جد کہ سفیان نے آکھیا 'فیر اس نے دو رکعتاں دی نماز پڑھی تے اللہ تعالیٰ توں معافی منگی جدوں تک کہ یقیناً اللہ تعالیٰ اس دے گناہواں نوں معاف نہ کرے'۔

تائیدی احادیث (18)

حدیث

Imam Ahmad : 3

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ يَعْنِي الْعَنْقَزِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ سَرْجًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرْ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْهُ إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لَا حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ حِينَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خَرَجْنَا فَأَدْلَجْنَا فَأَحْثَثْنَا يَوْمَنَا وَلَيْلَتَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ فَضَرَبْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى ظِلًّا نَأْوِي إِلَيْهِ فَإِذَا أَنَا بِصَخْرَةٍ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا بَقِيَّةُ ظِلِّهَا فَسَوَّيْتُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرَشْتُ لَهُ فَرْوَةً وَقُلْتُ اضْطَجِعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاضْطَجَعَ ثُمَّ خَرَجْتُ أَنْظُرُ هَلْ أَرَى أَحَدًا مِنْ الطَّلَبِ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَسَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْهَا ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ ضَرْعَهَا مِنْ الْغُبَارِ ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ كَفَّيْهِ مِنْ الْغُبَارِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ اللَّبَنِ فَصَبَبْتُ يَعْنِي الْمَاءَ عَلَى الْقَدَحِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ هَلْ أَنَى الرَّحِيلُ قَالَ فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلَّا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَّا فَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ قَدْرُ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا وَبَكَيْتُ قَالَ لِمَ تَبْكِي قَالَ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ مَا عَلَى نَفْسِي أَبْكِي وَلَكِنْ أَبْكِي عَلَيْكَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنَاهُ بِمَا شِئْتَ فَسَاخَتْ قَوَائِمُ فَرَسِهِ إِلَى بَطْنِهَا فِي أَرْضٍ صَلْدٍ وَوَثَبَ عَنْهَا وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُنْجِيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي مِنْ الطَّلَبِ وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ مِنْهَا سَهْمًا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ بِإِبِلِي وَغَنَمِي فِي مَوْضِعِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا قَالَ وَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُطْلِقَ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَتَلَقَّاهُ النَّاسُ فَخَرَجُوا فِي الطَّرِيقِ وَعَلَى الْأَجَاجِيرِ فَاشْتَدَّ الْخَدَمُ وَالصِّبْيَانُ فِي الطَّرِيقِ يَقُولُونَ اللَّهُ أَكْبَرُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَتَنَازَعَ الْقَوْمُ أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزِلُ اللَّيْلَةَ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لِأُكْرِمَهُمْ بِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا حَيْثُ أُمِرَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَوَّلُ مَنْ كَانَ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى أَخُو بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ رَاكِبًا فَقُلْنَا مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَى أَثَرِي ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ الْبَرَاءُ وَلَمْ يَقْدَمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى حَفِظْتُ سُوَرًا مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَكَانَ الْبَرَاءُ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ

سانو‏ں [عمرو بن محمد ابو سعید یعنی الانقازی] دسنے دے بعد انہاں نے فرمایا؛ سانوں [اسرائیل] [ابو اسحاق] توں [البراء بن عزیب] توں دس کے، اس نے آکھیا؛ ابو بکر صدیق نے عظیب تو‏ں تیرہ درہم وچ زین خریدی، البراء نے کہیا؛ پھر ابو بکر صدیق نے عزیب تو‏ں کہیا؛ 'ال بارو نوں کہو کہ اوہ اوہنوں میرے گھر لے جائے'۔ چنانچہ عزیب نے جواب دتا؛ 'نہیں، جدوں تک کہ تسی سانوں ایس بارے نئیں دسنا چاہندے کہ تسی کی کیتا سی جدوں رسول اللہ علیہ وآلہ وسلم تہاڈے نال باہر آئے'۔ اوہ کہندا اے؛ پھر [ابو بکر] نے فرمایا؛ 'اسیں رات نوں پیدل چلدے ہوئے باہر نکلے تے دن تے رات دے دوران سڑک تے تیزی لیائی جہڑی اسی لنگھے، جدوں اسی دوپہر نوں پہنچے تے سورج سدھا اُپر سی، میں اپنے آلے دوالے ویکھیا کہ کی ساڈے لئی کوئی پناہ گاہ اے، اک لمحے بعد میں اک وڈی چٹان ویکھی تے میں اوہدے نیڑے گیا تے پتہ چلیا کہ اوتھے اک نکی جہی گہا سی - جہدے وچ چٹان دا سایہ ڈھکیا ہویا سی، میں جگہ صاف کیتی تے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے لئی چمڑے دا چوغہ کھلار دتا، فیر میں کہیا؛ "لیٹ جاؤ یا رسول اللہ" فیر اوہ لیٹ گئے، فیر میں باہر نکلیا کہ کوئی ویکھ رہیا اے، اچانک مینوں اک بکری چرواہا نظر آیا، میں پچھیا؛ 'توں کس دا ایں جوان؟' اس نے جواب دتا; 'اک قریش دے بندے نال تعلق رکھدا اے،' فیر اوہنے اپنا ناں آکھیا تے میں اوہنوں پچھان لیا، میں فیر پچھیا؛ 'تہاڈی بکری دودھ دیندی اے؟ ' اس نے جواب دتا; 'ہاں' میں فیر پچھیا؛ 'کی تسی میرے لئی دودھ دا اظہار کرو گے؟ ' اس نے جواب دتا; 'ہاں' تاں میں اس نوں حکم دتا کہ اس دی اک بکری نوں پھڑ کے بکری دے دودھ اتے اس دے ہتھاں دیاں ہتھیلیاں نوں دھوڑ توں صاف کرو، میں اک چمڑے دا گیریبا لیایا جس دے منہ 'تے کپڑا ڈھکیا ہویا سی، پھر اس نے میرے لئی تھوڑھا جیہا دودھ دوہیا اتے میں اس تھلویں بہتا گرم نہ ہو جاوے، اس دے بعد میں اللہ دے گیریبے کول آیا کہ گیریال صلی اللہ صلی اللہ 'تے سی'۔ اس نوں پین دے دیو، تے پتہ چلیا کہ اوہ نیند توں جاگیا سی، میں آکھیا؛ 'اے اللہ دے رسول پیو' اوہناں نے پیتا جدوں تک مینوں راحت محسوس نئیں ہوئی، فیر میں آکھیا؛ 'ساڈے جان دا ویلا آ گیا اے؟' لہذا اسيں روانہ ہوئے جدو‏ں کہ لوگ تلاش کررہے سن تے انہاں وچو‏ں کسی نو‏‏ں گھوڑے اُتے سوار سوراقہ بن ملک بن جوشیم دے علاوہ سانو‏ں نئيں ملیا ، ميں نے کہیا ؛ 'اے اللہ دے رسول صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم جو ساڈا شکار کر رہیا اے اوہ ساڈا پیچھا ہو جائے گا'، رسول اللہ نے جواب دتا: 'دکھ نہ کرو، اللہ ساڈے نال اے' جدوں تک جدوں سورقہ ساڈے نیڑے سی، اک نیزے یا دو نیزے یا تن نیزے دے فاصلے دے بارے وچ، میں آکھیا؛ 'اے اللہ دے رسول، جو ساڈا شکار کر رہیا اے - سانوں پکڑ لوے گا' تے میں -اس وقت- رو رہیا سی، رسول اللہ نے پُچھیا: 'کیوں رو رہے او؟' میں جواب دتا; 'اللہ دی قسم، میں ایس لئی نئیں رو رہیا کہ میں اپنے آپ دی فکر وچ آں، بلکہ میں ایس لئی رو رہیا واں کہ میں تہاڈے بارے وچ فکر مند آں' فیر رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے دعا کیتی: 'اسی اوہنوں -سورقہ- تیری مرضی تے چھڈ دینے آں' فیر پیراں نوں ڈھڈ تک سوراقہ دے گھوڑے دے ڈھڈ تک زمین وچ چھلانگ لگائی تے اوہ سختی نال زمین توں چھلانگ لگا تے فرمایا؛ 'اے محمد، میں پہلے ای جاننا واں کہ ایہ تیرا عمل اے، لہذا اللہ تو‏ں دعا کرو کہ اوہ مینوں اس تو‏ں بچائے جو میرے نال ہويا اے، اللہ د‏‏ی قسم میں تیری خبر نو‏‏ں انہاں لوکاں دے لئی خفیہ رکھاں گا جو آپ نو‏‏ں تلاش کررہے نيں جو میرے پیچھے نيں، تے ایتھ‏ے میرا چمڑے دا تیر دا کمان اے، تیراں وچو‏ں کچھ لے لو، حقیقت وچ تسيں میرے اونٹھاں تے بکریاں تو‏ں اس تے اس جگہ تو‏ں گزر جاؤ گے، لہذا انہاں تو‏ں اپنی ضروریات لے لو۔ ابو بکر صدیق نے جاری رکھیا فیر رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے جواب دتا؛ 'مینوں ایہدی لوڑ نئیں' فیر رسول اللہ علیہ اللہ علیہ وآلہ وسلم نے اوہدے واسطے دعا کیتی ایس لئی سوراقہ آزاد ہو گئی - اوس آفت توں جیہڑی اوہدے تے آئی - تے اپنے دوستاں دے کول واپس آ گیا، رسول اللہ علیہ وآلہ وسلم نے میرے نال اپنا سفر جاری رکھیا، جدوں اسی مدینہ پہنچے، لوکاں نے ساڈا استقبال کیتا تے سڑکاں تے چھتاں تے آئے، نوکر تے بچے چھیتی نال باہر آئے کہندے سن؛ 'اللہ سب توں وڈا، رسول اللہ شللہ علیہ وسلم آیا، محمد آیا'. لوگ اس گل اُتے بحث کررہے سن کہ انہاں وچو‏ں کس نو‏‏ں ایہ حق حاصل اے کہ اس دا گھر اس دا قبضہ ہوئے تاں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: اج رات میں انہاں د‏‏ی عزت دے لئی بنی نجار چاچا عبد المطالب دے گھر قیام کراں گا، لہذا اگلے دن جدو‏ں صبح ہوئی تاں اوہ حکم دے مطابق روانہ ہوئے گئے۔ برع بن عظیب فرمایا؛ سب تو‏ں پہلے جو مہاجرین ساڈے پاس آئے اوہ سن مشعب بن عمیر، بنی عبد دار دے بھائی، فیر ابن امّی مکتم، جو نابینا سی، بنی فہری دے بھائی، فیر عمر بن خطاب ویہہ افراد دے نال سوار ہوئے، لہذا اسيں نے پُچھیا؛ 'رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے کی کیتا؟' اس نے جواب دتا; 'اوہ میرے پچھے سی'، فیر رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم ابو بکر دے نال پہنچے، بارو' نے کہیا؛ 'حضرت صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم مدینہ منورہ وچ نئیں پہنچدے جدوں تیکر کہ اوس ویلے میں مُفشال دے کئی خطوط حفظ نئیں کر لیندے'۔ اسرائیل نے آکھیا؛ 'بارو' بنو ہریتساہ والے انصار دا یار سی' ۔

تائیدی احادیث (70)

حدیث

Imam Ahmad : 4

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ قَالَ إِسْرَائِيلُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ بِبَرَاءَةٌ لِأَهْلِ مَكَّةَ لَا يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدَّةٌ فَأَجَلُهُ إِلَى مُدَّتِهِ وَاللَّهُ بَرِيءٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ قَالَ فَسَارَ بِهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ الْحَقْهُ فَرُدَّ عَلَيَّ أَبَا بَكْرٍ وَبَلِّغْهَا أَنْتَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ بَكَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدَثَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ مَا حَدَثَ فِيكَ إِلَّا خَيْرٌ وَلَكِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا يُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنِّي

سانوں [واکی] دس کے اوہنے آکھیا؛ آکھیا اے [اسرائیل]؛ آکھیا اے [ابو اسحاق]؛ [زید بن یوتسائی] تو‏ں [ابوبکر] تو‏ں کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے انہاں نو‏ں اہل مکہ تو‏ں آزادی دے بیان دے نال بھیجیا؛ 'تا کہ اس سال دے بعد کوئی مشرک حج اُتے نہ جائے، کوئی ننگا طواف نہ کرے تے سوائے مسلمان دے جنت وچ داخل نئيں ہوئے، جس دے اپنے تے رسول اللہ دے درمیان معاہدہ ہو، حد معاہدہ دے آخر تک اے، تے اللہ تے اس دے رسول مشرکین تو‏ں آزاد ہون گے۔' یزید نے آکھیا؛ اس لیی اوہ تن لوکاں دے نال چلا گیا۔ فیر اس نے علی تو‏ں فرمایا؛ 'اس دی پیروی کرو تے ابو بکر نوں میرے کول واپس کرو تے اپنے ولوں بیان پہنچاؤ'۔ اس نے کہیا، اس نے کیتا; جدو‏ں ابو بکر رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے پاس آئے تو روندے ہوئے پُچھیا؛ 'اے رسول اللہ مینوں کجھ ہویا اے؟' اس نے جواب دتا; 'تہاڈے نال چنگیائی دے علاوہ کجھ نئیں ہویا، لیکن مینوں حکم دتا گیا سی کہ ایہ معاملہ سوائے میرے یا میرے وچوں کسے اک ولوں نئیں پہنچایا جائے'۔

تائیدی احادیث (8)

حدیث

Imam Ahmad : 5

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَوْسَطَ قَالَ خَطَبَنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي هَذَا عَامَ الْأَوَّلِ وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ أَوْ قَالَ الْعَافِيَةَ فَلَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ قَطُّ بَعْدَ الْيَقِينِ أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ أَوْ الْمُعَافَاةِ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ تَعَالَى

سانوں دسیا اے [محمد بن جعفر] اوہنے آکھیا؛ [یزید بن خمیر] تو‏ں [سلیم بن عامر] تو‏ں [اوسث] تو‏ں [شعبہ] تو‏ں سانو‏ں [شعبہ] بیان کرنے دے بعد انہاں نے فرمایا؛ [ابو بکر] نے سانو‏ں تبلیغ کيت‏‏ی تے فرمایا؛ رسول اللہ ش������� فیر ابو بکر صدیق نے رویا فر کہیا؛ اللہ تعالیٰ توں المعافات منگنا – بخشش – یا اوہ آکھے العافیہ – سلامتی –، کیونکہ کسے نوں عقائد دے بعد العافیہ یا المعافات توں وڈی کوئی چیز نئیں دتی جاندی، ایماندار رہو کیونکہ ایمانداری فضیلت دے نال ہوندی اے تے دوویں جنت وچ نیں، تے جھوٹ توں دور رہو کیونکہ جھوٹ نال رل کے برائی اے تے دوویں جہنم وچ نیں، تے اک دوجے تے حسد نہ کرو دشمنی کرن، تے دوستی دے رشتے نہ توڑو تے اک دوجے توں دور نہ ہوو، بلکہ اللہ تعالیٰ دے حکم دے مطابق بھائی بنو۔'

حدیث

Imam Ahmad : 6

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي هَذَا الْقَيْظِ عَامَ الْأَوَّلِ سَلُوا اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْيَقِينَ فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى

سانو‏ں دسیا گیا اے کہ [عبد الرحمن بن مہدی] تے [ابو عامر] دونے نے کہیا؛ سانوں [زہیر یعنی ابن محمد] نوں [عبد اللہ یعنی ابن محمد بن عاقل] توں [معادز بن رفاعہ بن رفیع الانصاری] توں اپنے والد یعنی [رفاعہ بن رفیع] توں دس کے فرمایا؛ میں [ابو بکر اش صدیق] نو‏‏ں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے منبر تو‏ں تبلیغ کردے ہوئے سُنیا، فیر کہیا؛ 'میں رسول اللہ علیہ اللہ علیہ وآلہ وسلم فرماندے ہوئے سُنیا سی تے ابو بکر صدیق نے رسول اللہ علیہ اللہ علیہ وآلہ وسلم دا ناں لینے اُتے رون لگے، فیر اپنے آنسوآں تو‏ں خاموش ہوئے گئے تے فرمایا؛ 'میں رسول اللہ علیہ اللہ علیہ وآلہ وسلم نو پہلے سال وچ اس طرح دے اک گرم، گرم دن کہندے ہوئے سنیا: 'اللہ تعالیٰ تو ں مغفرت، سلامتی تے آخرت تے دنیا اُتے اعتماد منگو'۔

حدیث

Imam Ahmad : 7

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ

سانوں [ابو کامل] نوں دس کے، اوہنے آکھیا؛ سانو‏ں [حماد یعنی ابن سلمہ] نو‏‏ں [ابن ابو عتیق] تو‏ں [اس دے والد] تو‏ں [ابوبکر] تو‏ں دسیا گیا اے، کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا اے: سیوک منہ صاف کرنے والا اے تے اللہ تو‏ں راضی ا‏‏ے۔

تائیدی احادیث (119)

حدیث

Imam Ahmad : 8

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ و قَالَ يُونُسُ كَبِيرًا حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْأَشْيَبُ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ قَالَ قَالَ كَبِيرًا

سانوں [حسیم بن القاسم] دس کے اوہناں نے آکھیا؛ سانوں [ال لیٹس] دس کے اوہنے آکھیا؛ نے مینوں [یزید بن ابو حبیب] نوں [ابوالخیر] توں [عبداللہ بن عمرو] توں [ابو بکر اش شدیق] دسیا اے کہ اوہنے رسول اللہ نوں آکھیا؛ 'مینوں اوہ دعا سکھاؤ جہدے نال میں اپنی نماز وچ نماز منگدا واں،' اس نے جواب دتا: 'پڑھو، اللہ تعالیٰ اینی ظلمتو نفسی ژولمان کتسیرو، والا یاغفیرودز دزونوبا الا انتا، فغفرلی مغفیرات من 'انڈیکا وارہمنی ایناکا انتل غوور اللہ نے اپنے آپ نوں غلط کیتا اے، بہت کجھ، تے کوئی وی میرے گناہ معاف نئیں کر سکدا سوائے اس دے کہ تُسی فیر اپنے پاسیوں معافی دے نال میرے گناہ معاف کر تے میرے تے رحم کر، بے شک توں سب توں زیادہ معاف کرن آلا، سب توں زیادہ رحم کرن آلا ایں-'۔ [یوناہ] نے آکھیا؛ 'کبیرا -بگ-،' نے اس دا تعلق ساڈے نال [حسن الاسی یاب] توں [ابن لحیہ] اس نے کہیا؛ اس نے کہیا: 'کبیرا -وڈا-'۔

تائیدی احادیث (36)

حدیث

Imam Ahmad : 9

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ

سانوں [عبد الرزاق] دس کے اوہنے آکھیا؛ سانوں [معمر] نوں [عز زہری] توں [عروہ] توں [عیسیہ] دسیا گیا اے، کہ فاطمہ تے آل عباس ابو بکر دے کول آئے، دوناں نے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم توں اپنی میراث دا حصہ مطالبہ کیتا، جدوں انہاں دوناں نے جنگ دے دوران اپنی زمین منگی تے جنگ توں اس دا حصہ، فیر خبوکار نے کہیا [] اوہناں لئی؛ درحقیقت ميں نے رسول اللہ نو‏‏ں فرماندے ہوئے سنیا: ’سانو‏ں ورثے وچ نئيں آندے نيں، جو مال اسيں چھڈ دیندے نيں اوہ صدقہ بن جاندا اے، محمد دا خاندان صرف اس مال تو‏ں کھاندا اے‘۔ لہذا، اللہ دی قسم، میں اک اجہا کم نئیں چھڈاں گا جہنوں میں رسول اللہ نوں کردے ہوئے ویکھیا سی جدوں تیکر میں اوہنوں یقینی طور تے نئیں کراں گا'۔

تائیدی احادیث (60)

حدیث

Imam Ahmad : 10

حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ الْحَارِثِ يَقُولُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مِنْ عَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ اسْتَعْبَرَ أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ تُؤْتَوْا شَيْئًا بَعْدَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ مِثْلَ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ

سانو‏ں [ابو عبدالرحمن المقری] دسنے دے بعد اس نے فرمایا؛ سانوں [حیواہ بن سیوریہ] دس کے اوہنے آکھیا؛ میں [عبدالملک بن الحارث] نوں کہندے ہوئے سُنیا؛ بے شک [ابو ہریرہ] نے کہیا؛ میں [ابوبکر اش صدیق] نو‏‏ں اس منبر اُتے کہندے سُنیا؛ ميں نے پہلے سال دے اس دن رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں فرماندے ہوئے سُنیا فیر ابو بکر نصیحت وچ اس قدر کھو گئے کہ رون لگے تے فیر فرمایا؛ ميں نے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں فرماندے ہوئے سنیا: 'تہانوں کوئی چیز نئيں دتی جاندی اے - جو اعلیٰ مقام اُتے ہوئے - الافیہ د‏‏ی طرح مخلص جملے دے بعد - امان - لہذا اللہ تو‏ں العفیہ طلب کرو'۔

حدیث

Imam Ahmad : 11

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْغَارِ وَقَالَ مَرَّةً وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا

سانوں [عفان] دس کے اوہنے آکھیا؛ سانوں [حمام] دس کے، اوہنے آکھیا؛ نے سانوں [ثابت] نوں [انس] توں دسیا اے کہ [ابو بکر] نے اوہنوں دسیا اے، اوہنے -ابو بکر- آکھیا؛ ميں نے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم تو‏ں کہیا جدو‏ں اوہ غار وچ سن ، - دوسری روایت وچ انہاں نے فرمایا؛ 'تے اسی غار وچ ساں، - تے جے انہاں وچو‏ں کسی اک نے اپنے دو پیراں نو‏‏ں دیکھیا ہُندا تاں اوہ سانو‏ں اس دے پیراں دے تھلے تو‏ں دیکھدے'، فیر اس نے فرمایا: 'اے ابو بکر دو افراد دے بارے وچ آپ کی سمجھدے نيں، کیہ اللہ انہاں دونے وچو‏ں تیسرا نئيں اے'۔

تائیدی احادیث (5)

حدیث

Imam Ahmad : 12

حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتَّبِعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ

سانوں [راؤہ] دس کے اوہنے آکھیا؛ نے سانو‏ں [ابو عطیہ] تو‏ں [المغیرہ بن صبائی] تو‏ں [عمر بن حریث] تو‏ں [ابو بکر اش شدیق] تو‏ں دسیا اے، اس نے فرمایا؛ 'رسول اللہ علیہ اللہ علیہ وآلہ وسلم نے سانو‏ں دسیا کہ دجال خراسان نامی زمین دے مشرقی حصے وچو‏ں نکلے گا، بوہت سارے لوک اس دے پیچھے چلاں گے، جداں کہ انہاں دے چہرے ہتھوڑے تو‏ں مارے گئے ڈھالاں د‏‏ی طرح ني‏‏‏‏ں۔

حدیث

Imam Ahmad : 13

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَخِيلٌ وَلَا خَبٌّ وَلَا خَائِنٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ الْمَمْلُوكُونَ إِذَا أَحْسَنُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَفِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَوَالِيهِمْ

سانو‏ں [ابو سعید] نو‏‏ں بنی ہاشم دے اک سابقہ ​​غلام نو‏‏ں دسنے دے بعد انہاں نے فرمایا؛ نے سانوں [شداقہ بن موسیٰ] دوست عد دقیق، توں [فرقد] توں [مرہ بن سیراحل] توں [ابو بکر اش شدیق] دسیا اے، اوہنے آکھیا؛ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: 'نہ اوہ جنت وچ داخل ہون گے جو شرارتی، دھوکے باز، بزدل، تے نہ اوہ جو بدتمیزی کردے نيں، تے اوہ لوک جو سب تو ں پہلے جنت دے دروازے اُتے دستک دین گے اوہ خادم ہون گے جو انہاں دے تے اللہ اللہ دے درمیان جو کچھ اے وال جستر تے انہاں دے مذہب دے درمیان اے اسنو ں انجام دینے وچ ماہر ہون گے۔

حدیث

Imam Ahmad : 14

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ

سانوں [عبداللہ بن محمد بن ابو سیابہ] دسیا اے۔ عبد اللہ آکھیا؛ تے ميں نے عبد اللہ بن ابو سیابہ تو‏ں سُنیا اے، اس نے کہیا؛ نے سانوں [محمد بن فضلیل] توں [الولید بن جمعیت] توں [ابو عث ثفیل] دسیا اے اوہنے آکھیا؛ جدو‏ں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم وفات پائی تو فاطمہ نے ابو بکر صدیق نو‏‏ں اک خط لکھیا جس وچ سی ؛ 'کی تُسی یا تہاڈا ٹبر رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دا وارث اے؟' اوہنے جواب دتا؛ فاطمہ نے آکھیا، 'مینوں ایہ وراثت وچ نئیں ملیا، پر اوہدے ٹبر نوں ملیا سی۔' 'فیر رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے حصص کتھے نیں؟' لہٰذا [ابو بکر] نے فرمایا؛ 'بے شک میں اللہ دے رسول نوں کہندے سُنیا؛ 'بے شک، جے اللہ کسے نبی نوں کھانا کھوادا اے، فیر مر جاندا اے، تے فیر اوہ - اللہ - اوہدے بعد آن آلیاں لئی بناندا اے'، فیر میرا ارادہ مسلماناں نوں واپس کرن دا اے۔' فیر فاطمہ نے آکھیا؛ 'فیر تُسی بہتر جاندے او کہ تُسی رسول اللہ توں کی سُنیا اے'۔

حدیث

Imam Ahmad : 15

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُنَيْدَةَ الْبَرَاءُ بْنُ نَوْفَلٍ عَنْ وَالَانَ الْعَدَوِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الضُّحَى ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى الْأُولَى وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ النَّاسُ لِأَبِي بَكْرٍ أَلَا تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ صَنَعَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ يَصْنَعْهُ قَطُّ قَالَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا هُوَ كَائِنٌ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَأَمْرِ الْآخِرَةِ فَجُمِعَ الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ بِصَعِيدٍ وَاحِدٍ فَفَظِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ حَتَّى انْطَلَقُوا إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَالْعَرَقُ يَكَادُ يُلْجِمُهُمْ فَقَالُوا يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ وَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ قَالَ لَقَدْ لَقِيتُ مِثْلَ الَّذِي لَقِيتُمْ انْطَلِقُوا إِلَى أَبِيكُمْ بَعْدَ أَبِيكُمْ إِلَى نُوحٍ { إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ } قَالَ فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ وَاسْتَجَابَ لَكَ فِي دُعَائِكَ وَلَمْ يَدَعْ عَلَى الْأَرْضِ مِنْ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي انْطَلِقُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَهُ خَلِيلًا فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا فَيَقُولُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَإِنَّهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُحْيِي الْمَوْتَى فَيَقُولُ عِيسَى لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى سَيِّدِ وَلَدِ آدَمَ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ انْطَلِقُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَشْفَعَ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَيَنْطَلِقُ فَيَأْتِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام رَبَّهُ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِ جِبْرِيلُ فَيَخِرُّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ وَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ أُخْرَى فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَذْهَبُ لِيَقَعَ سَاجِدًا فَيَأْخُذُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِضَبْعَيْهِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّعَاءِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى بَشَرٍ قَطُّ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ خَلَقْتَنِي سَيِّدَ وَلَدِ آدَمَ وَلَا فَخْرَ وَأَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ حَتَّى إِنَّهُ لَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَكْثَرُ مِمَّا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الصِّدِّيقِينَ فَيَشْفَعُونَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ فَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الْعِصَابَةُ وَالنَّبِيُّ وَمَعَهُ الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالنَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الشُّهَدَاءَ فَيَشْفَعُونَ لِمَنْ أَرَادُوا وَقَالَ فَإِذَا فَعَلَتْ الشُّهَدَاءُ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَدْخِلُوا جَنَّتِي مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا قَالَ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا فِي النَّارِ هَلْ تَلْقَوْنَ مِنْ أَحَدٍ عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ فَيَجِدُونَ فِي النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُسَامِحُ النَّاسَ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَسْمِحُوا لِعَبْدِي كَإِسْمَاحِهِ إِلَى عَبِيدِي ثُمَّ يُخْرِجُونَ مِنْ النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي قَدْ أَمَرْتُ وَلَدِي إِذَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ ثُمَّ اطْحَنُونِي حَتَّى إِذَا كُنْتُ مِثْلَ الْكُحْلِ فَاذْهَبُوا بِي إِلَى الْبَحْرِ فَاذْرُونِي فِي الرِّيحِ فَوَاللَّهِ لَا يَقْدِرُ عَلَيَّ رَبُّ الْعَالَمِينَ أَبَدًا فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ مَخَافَتِكَ قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرْ إِلَى مُلْكِ أَعْظَمِ مَلِكٍ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَهُ وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهِ قَالَ فَيَقُولُ لِمَ تَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ وَذَاكَ الَّذِي ضَحِكْتُ مِنْهُ مِنْ الضُّحَى

سانوں [ابراہیم بن اسحاق عث تھلقانی] دس کے اوہناں نے آکھیا؛ مینوں [ان نضل بن سیومیل المزینی] دس کے اوہناں نے آکھیا؛ مینوں [ابو نعمہ] دس کے اوہنے آکھیا؛ مینوں [ابو حنیدہ البراء بن نوفال] توں [والان العدوی] توں [حضیفہ] توں [ابو بکر اش شیدیق] دس کے فرمایا؛ اک دن صبح رسول اللہ شللہ علیہ وآلہ وسلم نے صبح دی نماز ادا کیتی. فیر اوہ بہہ گئے، ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں ذہحے دا وقت آیا، رسول اللہ شﷲ علیہ السلام ہسے، فیر اپنی اصل جگہ اُتے بیٹھے جدو‏ں تک کہ انہاں نے ظهر، عصر و مغرب د‏‏ی نماز پڑھی، رات دے اختتام اُتے شام د‏‏ی نماز تک کوئی گل نئيں کيت‏‏ی، فیر اپنے گھر والےآں دے پاس چلے گئے، فیر لوگاں نے ابور باک تو‏ں کہیا؛ 'تسیں رسول اللہ توں کیوں نہیں پچھدے کہ اوہناں نے اج کی کیتا، حالانکہ اوہناں نے پہلاں کدے ایہہ کم نہیں کیتا سی؟' اوہنے آکھیا؛ فیر اس نے اس تو‏ں پُچھیا تاں اس نے جواب دتا: 'ہاں، مینوں دکھایا گیا اے کہ دنیا تے آخرت دے معاملات وچ کیہ ہوئے گا، اس لئی جو پہلے سن تے جو آئے سن اوہ اک جگہ جمع ہوئے گئے، فیر لوک اس تو ں خوفزدہ ہوئے، لہذا اوہ آدم دے پاس آئے جدو ں کہ پسینہ تقریباً انہاں نو ں ڈھک گیا سی، انہاں نے کہیا؛ آدم نے جواب دتا، 'اے آدم، توں انسانیت دا باپ ایں تے اللہ عزہ وجالہ نے تینوں چنیا اے، اس لئی اپنے رب توں ساڈے لئی شفاعت کرن لئی منگ،' آدم نے جواب دتا؛ 'میں وی اوہی سامنا کر رہیا واں جس دا تسی سامنا کر رئے او، اپنے پیو یعنی نوح دے بعد اپنے پیو دے کول جاؤ،' بے شک اللہ نے آدم، نوح، آل ابراہیم تے خاندان 'عمران' نوں سارے لوکاں تے چنیا اے۔ ایس لئی اوہ نوح دے کول آئے تے آکھیا؛ 'اپنے رب دے سامنے سانو‏ں شفاعت فرمائے کیونجے اللہ نے آپ نو‏‏ں منتخب کیتا اے تے آپ د‏‏ی دعا دا جواب دتا اے تے اس نے زمین د‏‏ی سطح اُتے کافراں ​​وچ کوئی گھر نئيں چھڈیا ا‏‏ے۔ فیر نوح نے آکھیا؛ 'میں تیرے لئی شفاعت نئیں کر سکدا، لہذا ابراہیم دے کول جاؤ، کیونکہ اللہ نے اوہنوں اپنا عاشق بنایا اے۔' فیر اوہ ابراہیم دے پاس گئے تے ابراہیم نے فرمایا؛ 'میں تہانوں شفاعت نئیں دے سکدا، موسیٰ دے کول جاؤ، کیونکہ اللہ نے اک واری اوہدے نال براہ راست گل کیتی سی۔' فیر موسیٰ نے جواب دتا؛ 'میرے کول اوہ نئیں اے جہڑا تسی منگدے او، اس لیی عیسیٰ بن مریم دے کول جاؤ، بے شک اوہ انھے، بیماراں نو شفا دے سکدا اے تے مردیاں نو زندہ کر سکدا اے۔' فیر یسوع نے جواب دِتا؛ 'میرے کول اوہ نئیں جو تسی منگدے او پر آدم دے پتر اپنے آقا دے کول جاؤ کیونکہ قیامت دے دن سب توں پہلاں اوہدی قبر کھلے گی، محمد شالہ علیہ اللہ علیہ وآلہ وسلم دے کول جاؤ، یقیناً اوہ تیرے رب دے سامنے شفاعت کرے گا'۔ اوہنے آکھیا؛ 'اس لئی اوہ چلا گیا، پھر جبریل نے اپنے ربّ دا سامنا کیتا، پھر اللہ نے کیہا: 'اس نوں اجازت دیو - شفاعت کرو - اتے اس نوں جنت دی خوشخبری دیو'۔ اوہ کہندا اے؛ فیر جبریل بشارت دے نال روانہ ہوئے گئے، فیر محمد نے اک جمعہ تک رُکیا تے سجدہ کیتا، فیر اللہ تعالیٰ نے فرمایا: 'اے محمد اپنا سر بلند کرو، آکھو کہ تہاڈا سنیا جائے گا تے شفاعت کرو، تہانوں شفاعت دی اجازت دتی گئی اے۔' اوہ کہندا اے؛ لہذا اس نے اپنا سر بلند کیتا تے جدو‏ں اس نے اپنے رب د‏‏ی طرف دیکھیا تاں اس نے اک ہور جمعہ دے لئی تابعداری دے لئی سجدہ کیتا تے اللہ تعالیٰ نے فیر فرمایا: 'اپنا سر بلند کرو تے کہو کہ آپ نو‏‏ں سنیا جائے گا، شفاعت کرو، آپ نو‏‏ں شفاعت کرنے د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔ اوہ کہندا اے؛ اوہ سجدہ کرن گیا، تے جبرائیل نے اوہدے دوویں ہتھ پھڑ لئے، فیر اک اجیہی نماز کھولی جیہڑی پہلے کدی کسے انسان لئی نئیں کھولی گئی سی، ایس لئی اوہنے آکھیا؛ ’’اے میرے رب، تُسی مینوں بنائے آدم دے مالک بنن لئی پیدا کیتا اے تے تکبر نئیں اے، تُسی مینوں قیامت دے دن اوہدی قبر کھولن آلا سب توں پہلا بندہ بنایا اے تے تکبر نئیں اے، جدوں تیکر توں میرے جھیل وچ آن آلے اتنے ای لوکاں نوں نئیں بناواں جنے شونعا تے عائلہ دے وچکار نیں، فیر کہیا گیا؛ 'شیدیقین نو‏‏ں بلاؤ تاکہ اوہ شفاعت کرن'، اس دے بعد کہیا گیا؛ 'نیباں نوں بلاؤ میں'۔ اوہنے آکھیا؛ فیر نبی اپنے پیروکاراں دے اک گروہ دے نال آئے، تے اوتھ‏ے اک نبی سی جس دے پنج یا چھ پیروکار سن، تے اک نبی سی جس دے کوئی پیروکار نئيں سن، فیر کہیا گیا؛ 'شہیداں نوں بلاؤ تاں جے اوہ اوہناں لئی شفاعت کرن جنہاں نوں اوہ چاہن'۔ تے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے جاری رکھیا؛ لہذا جدو‏ں شہداء نے ایسا کیتا تاں رسول اللہ نے فرمایا: اللہ تعالیٰ نے فرمایا 'میں رحمانین وچو‏ں سب تو‏ں زیادہ رحم کرن والا ہاں، اوہ میرے جنت وچ داخل ہوجائے جو میرے نال کوئی شریک نئيں رکھدے'۔ اوہنے آکھیا؛ فیر اوہ جنت چ داخل ہو گئے۔ فرمایا: فیر اللہ تعالیٰ نے فرمایا: دوزخ وچ نظر پائیں، کیہ تہانوں کوئی ایسا شخص ملدا اے جس نے کدی کوئی نیک عمل کیتا ہوئے؟ 'اوہ کہندا اے؛ چنانچہ انہاں نو‏‏ں اک شخص مل گیا، فیر اللہ تعالیٰ نے اس تو‏ں پُچھیا: ’تسیں کدی کوئی نیک کم کیتا اے؟ ' بندے نے جواب دتا؛ 'نہیں، سوائے اس دے کہ ماضی وچ میں لوکاں لئی خرید-ویچن دے معاملیاں وچ کم سوکھا کر دتا اے۔' چنانچہ اللہ تعالیٰ نے فرمایا: ’میرے بندہ نو‏‏ں وی آسانی کرو جداں اس نے میرے دوسرے بندےآں نو‏‏ں آسان کیتا ا‏‏ے۔ فیر انہاں نے اک شخص نو‏‏ں دوزخ تو‏ں کڈ لیا تے اللہ نے اس تو‏ں پُچھیا؛ 'توں کدے کوئی نیک کم کیتا اے؟ ' اس نے جواب دتا; 'نہیں، جدوں تک میں اپنے پتر نوں نئیں آکھیا کہ جے میں مر گیا تے مینوں اگ نال ساڑ دیو تے فیر مینوں آٹے وانگوں پیس دیو، فیر اینوں سمندر چ لے جاؤ تے ہوا چ کھنڈا دیو، فیر اللہ دی قسم، سارے جہاناں دے رب، ایہہ مینوں کدی وی واپس نئیں لیا سکے گا۔' فیر اللہ تعالیٰ نے فرمایا: تو نے ایسا کیو‏ں کیتا؟ ' اس نے جواب دتا; 'تہاڈے ڈر توں'۔ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے جاری رکھیا: فیر اللہ تعالیٰ نے فرمایا: 'ویکھو سب توں شاندار بادشاہی دی بادشاہی، فیر بے شک تہاڈے لئی ایہ اس دے برابر اے، ایتھوں تیکر کہ اس توں دس گنا زیادہ'۔ رسول اللہ نے جاری رکھیا: خادم نے فرمایا؛ 'جدوں توں بادشاہ ایں تے توں میری توہین کیوں کردا ایں؟' رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: 'ایہی اوہ چیز اے جس نے ماضی وچ مینوں ہنسا دتا'۔

تائیدی احادیث (35)

حدیث

Imam Ahmad : 16

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ وَإِنَّكُمْ تَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ وَلَا يُغَيِّرُوهُ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ

سانوں [حسیم بن القاسم] دس کے اوہناں نے آکھیا؛ سانوں [زہیر یعنی ابن معاویہ] دس کے اوہنے آکھیا؛ سانوں دسیا اے [اسماعیل بن ابو خالد] اوہنے آکھیا؛ سانوں [قیس] دس کے، اس نے آکھیا؛ ' [ابو بکر] نے کھڑے ہوئے تے اللہ د‏‏ی حمد و ستائش کيتی تے اسنو‏ں پاک کیتا، فیر فرمایا؛ 'اے لوگ، بے شک تسی ایہہ آیت پڑھ رئے او: 'اے ایماندار، تسی اپنے آپ چوں ہر اک دے ذمہ دار او، اس توں تہانوں ذرا وی کوئی نقصان نئیں ہووے گا جہڑا گمراہ ہو جائے... -آیت دے آخر تک-، تے تسی اینوں جگہ توں ہٹا دتا، میں سنیا رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: اللہ تعالیٰ علیہ اللّٰہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: 'اے لوکو، جے برائی نئیں بدلیے، تے فیر ایہنوں تبدیل نہ کرو، فیر لوکو، فیر برائی نئیں کر دیو'۔ خدشہ اے کہ اللہ انہاں سب اُتے عذاب پھیلا دے گا۔' اوہ کہندا اے؛ تے ميں نے ابو بکر صدیق نو‏‏ں کہندے سنیا؛ 'اے لوکو، جھوٹ توں دور رہو، کیونکہ بے شک جھوٹ تہانوں ایمان توں دور کردا اے'۔

حدیث

Imam Ahmad : 17

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ الْبَجَلِيِّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَسَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ رَجُلٌ بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْمُعَافَاةِ ثُمَّ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا

سانوں [حسیم] دس کے اوہنے آکھیا؛ سانوں [شعبہ] دس کے اوہنے آکھیا؛ مینوں [یزید بن خمیر] دسیا اے اوہناں نے آکھیا؛ میں [سلیم بن عامر] نوں ہمیار دے اک بندے توں سُنیا، [اوسث بن اسماعیل بن اوسث البجالی] توں اک قصہ سناندے ہوئے جنہاں نے [ابو بکر] توں اک قصہ سنایا، کہ اوہنے ایہہ سُنیا جدوں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی وفات ہوئی، اوہنے آکھیا؛ اللہ دے رسول پہلے سال وچ میرے مقام اُتے کھڑے ہوئے تے فیر روندے ہوئے فرمایا: ایماندار رہو، کیونجے ایمانداری نیکی دے نال چلدی اے تے دونے جنت وچ نيں، تے جھوٹ تو‏ں دور رہو، کیونجے اوہ گناہ دے نال نيں تے دونے دوزخ وچ نيں، تے اللہ تو‏ں نجات طلب کرو، کیونجے بے شک کسی نو‏‏ں اس دے بعد کوئی چیز نئيں دتی جاندی اے کہ اوہ ایمان لیائے جو نجات تو‏ں بہتر ا‏‏ے۔ پھر اوہناں نے اگے کیہا 'اک دوجے نال رشتے نہ توڑو، اک دوجے توں پرہیز کرو، اک دوجے نال نفرت کرو، اتے اک دوجے نال حسد نہ کرو، سگوں اللہ دے خادم بنو جو بھرا ہون'۔

تائیدی احادیث (38)

حدیث

Imam Ahmad : 18

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي طَائِفَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ فَجَاءَ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ فَقَبَّلَهُ وَقَالَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَا أَطْيَبَكَ حَيًّا وَمَيِّتًا مَاتَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَتَقَاوَدَانِ حَتَّى أَتَوْهُمْ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا أُنْزِلَ فِي الْأَنْصَارِ وَلَا ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَأْنِهِمْ إِلَّا وَذَكَرَهُ وَقَالَ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتْ الْأَنْصَارُ وَادِيًا سَلَكْتُ وَادِيَ الْأَنْصَارِ وَلَقَدْ عَلِمْتَ يَا سَعْدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَأَنْتَ قَاعِدٌ قُرَيْشٌ وُلَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَبَرُّ النَّاسِ تَبَعٌ لِبَرِّهِمْ وَفَاجِرُهُمْ تَبَعٌ لِفَاجِرِهِمْ قَالَ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ صَدَقْتَ نَحْنُ الْوُزَرَاءُ وَأَنْتُمْ الْأُمَرَاءُ

سانوں [عفان] دس کے اوہنے آکھیا؛ سانوں [ابو اعوانہ] [داؤد بن عبداللہ العدی] توں [حمید بن عبدالرحمن] توں دس کے اوہناں نے آکھیا؛ جدوں رسول اللہ علیہ وآلہ وسلم دی وفات ہوئی، [ابو بکر] مدینہ دے مضافات وچ سی، اس نے -حمید بن عبدالرحمان- نے کہیا؛ فیر اوہ آیا تے اوہدا منہ ڈھکن آلا کپڑا کھولیا تے اوہنوں چمیا تے آکھیا؛ 'میں اپنے باپ ماں نو‏‏ں تیرا فدیہ قبول کرنے نو‏‏ں تیار ہاں، کِنّا سوہنا ہوئے گا تیری زندگی تے موت، محمد شللہ علیہ وآلہ وسلم وفات پائی اے، تے رب دے ذریعہ کعبہ دا مالک'۔ فیر اوہنے حدیث دا ذکر کیتا۔ اوہ کہندا اے؛ فیر ابو بکر تے عمر انصار دے پاس گئے - جو اک دوسرے تو‏ں قیادت دے بارے وچ بحث کررہے سن ، لہذا اوہ انہاں تو‏ں ملے - انصار - ، فیر ابو بکر نے گل کيتی تے انصار اُتے نازل ہونے والی کوئی وی چیز پیچھے نئيں چھڈی تے کچھ وی نئيں چھڈیا جو رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے انہاں دے بارے وچ ذکر کیتا سی ، جدو‏ں کہ اس نے انہاں سب نو‏‏ں ذکر نہ کیتا ، تے اس نے انہاں سب دا ذکر نہ کیتا؛ بے شک آپ نو‏‏ں پہلے ہی معلوم اے کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: جے انسان اک وادی تو‏ں گزردے تے انصار دوسری وادی تو‏ں گزردے تاں میں وادی انصار تو‏ں گزردا۔ تے تسی پہلے ای جاندے او سعد، کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے جدوں تسی بیٹھے سی -کجھ نئیں کر رئے سی- فرمایا، 'اس معاملے دے ذمہ دار قریش نیں، ایس لئی لوکاں دے فرض شناس اوہناں دے فرض شناس لوکاں دی پیروی کردے نیں -قریش- تے اوہناں دے نافرمان لوک اوہناں دے نافرمان لوکاں دی پیروی کردے نیں'۔ اوہ کہندا اے؛ فیر [سعد] نے ابو بکر نو‏‏ں جواب دتا؛ 'تسیں ٹھیک آکھدے ہو، اسیں وزیر ہاں جدکہ تسیں لیڈر ہو'۔

حدیث

Imam Ahmad : 19

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ

سانوں [علی بن عیسی] دس کے اوہناں نے آکھیا؛ سانوں [العثف بن خالد] دس کے اوہناں نے آکھیا؛ نے مینوں بشروہ دے لوکاں وچوں [اک بندے] نوں دسیا اے، [تھلحہ بن عبداللہ بن عبدالرحمن بن ابوبکر اش شدیق] توں اوہنے آکھیا؛ میں [اپنے والد] نو‏‏ں ایہ ذکر کردے ہوئے سُنیا کہ [اس دے والد] نے [ابو بکر] نو‏‏ں ایہ کہندے ہوئے سُنیا سی ؛ میں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم توں پُچھیا؛ 'اے اللہ دے رسول، کیہ اعمال اوہناں شیواں تے قائم ہوندے نیں جہڑیاں قائم ہو چکیاں نیں یا نویاں شیواں تے؟' اس نے جواب دتا: 'پر اوہناں معاملیاں دی بنیاد تے جو طے ہو چکے ہن'۔ اوہنے آکھیا، میں پچھیا؛ 'تاں اے رسول اللہ دے ایہہ عمل کیہ کم دا اے؟ اس نے کہیا: 'ہر شخص دے لئی جس مقصد دے ​​لئی پیدا ہويا اے اس دے مطابق نیک کم کرنا آسان اے'۔

تائیدی احادیث (27)

حدیث

Imam Ahmad : 20

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ

سانوں [ابوالیمان] دس کے اوہنے آکھیا؛ نے [از زہری] تو‏ں سانو‏ں [سیوب] نو‏‏ں اطلاع دتی اے اس نے فرمایا؛ مینوں [انصار توں فقہ دا اک ماہر] دسیا اے، کہ اس نے [عثمان بن عفان] نوں اک قصہ سناندے ہوئے سُنیا اے؛ عثمان نے کہیا کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے کئی اصحاب سن جو رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے وفات دے وقت غمگین سن، اس طرح کہ انہاں وچو‏ں تقریباً نصف پریشان ہوگئے؛ 'تے میں وی انہاں وچو‏ں سی، جدو‏ں اک دیوار دے سائے وچ بیٹھا سی تاں عمر میرے سامنے تو‏ں گزر گیا تے مینو‏ں سلام فرمایا لیکن مینو‏ں محسوس نئيں ہويا کہ اوہ ایتھ‏ے تو‏ں گزر رہیا اے تے سلام کہہ رہیا اے لہذا آپ اس دنیا تو‏ں چلے گئے جدو‏ں تک کہ ابو بکر تو‏ں ملاقات نئيں کيت‏ی، فیر آپ نے اس تو‏ں فرمایا؛ 'اک اجہی گل اے جہڑی تہانوں حیران کر دیوے گی، حقیقت چ میں عثمان دے سامنے توں لنگ کے اوہنوں سلام کیتا، پر اوہنے میرے سلام دا کوئی جواب نئیں دتا۔' چنانچہ ابو بکر صدیق دے دور حکومت وچ عمر تے ابو بکر آئے تے انہاں دونے نے مینو‏ں سلام کیتا فیر ابو بکر صدیق نے فرمایا؛ 'تہاڈا بھرا عمر میرے کول آیا تے آکھیا کہ اوہ تیرے سامنے توں لنگھیا تے ہیلو آکھیا پر توں اوہنوں کوئی جواب نہیں دتا تے فیر تیرے انج کرن دی کیہ وجہ سی؟' اوہنے آکھیا، میں جواب دتا; 'میں نئیں کیتا'۔ چنانچہ عمر نے کہیا؛ 'ہاں اللہ د‏‏ی قسم آپ نے کیتا اے لیکن ایہ آپ د‏‏ی تکبر د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا اے بنی امیہ۔' اوہنے آکھیا، میں جواب دتا؛ ابو بکر صدیق نے کہیا کہ اللہ د‏‏ی قسم مینو‏ں کدی ایہ محسوس نئيں ہويا کہ آپ ایتھ‏ے تو‏ں گزر گئے تے سلام کردے نيں؛ 'عثمان ٹھیک کہندے نیں، بے شک تسی اوہدے کولوں کجھ کاروبار چ مصروف رہے او،' اس لیی میں آکھیا؛ 'ہاں' عمر نے پچھیا؛ 'ایہہ کیہ کاروبار اے؟' فیر عثمان نے کہیا؛ ابو بکر صدیق نے کہیا کہ اللہ تعالیٰ نے اپنے نبی صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں اس تو‏ں پہلے انتقال کر دتا کہ اسيں انہاں تو‏ں اس معاملے د‏‏ی سلامتی دے بارے وچ پوچھیں؛ 'میں اس توں اس معاملے بارے پچھیا اے،' اسنے کیہا؛ لہذا میں اس دے سامنے کھڑا ہويا تے اس تو‏ں کہیا 'میرے والد تے ماں د‏‏ی طرف تو‏ں آپ اس اُتے زیادہ حقوق رکھدے نيں،' [ابوبکر] نے کہیا؛ میں پچھیا؛ یا رسول اللہ ایہہ کِنج محفوظ اے؟ اس دے بعد رسول اللہ علیہ اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: جس شخص نو‏‏ں میتھ‏ے تو‏ں کوئی جملہ ملے جو ميں نے اک مرتبہ اپنے چاچے نو‏‏ں پیش کیتا سی تے فیر اسنو‏ں مینو‏ں واپس کرے تاں اوہ جملہ اس دے لئی نجات ہوئے گی۔