Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith
Hadith
Imam Ahmad : 1
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ
Cuɛ kɔn jiök [Abdulla Bin Numair] jɛn cuɛ wee; cuɛ kɔn la̱r lär [Ithma’il] kä [Qais] jɛn cuɛ wee; [Abu Bakr] cuɛ rɔ jiɛc kä cuɛ Allah liak kä cuɛ jɛ jakä gɔaa kɛ kɔrɛ cuɛ wee; Ɣɔ̱ɔ̱n, cia cio̱o̱k ɛmɛ kuɛn: ‘Yɛn nɛy tin ŋa̱th, tiɛtdɛ rɔ̱; Thiɛlɛ ram mi ci duer mi bi ji moc riɛk mi ci ji moc kɛ dup ti jiäk'. -QS Al Mai̱da̱h ciök 105-. Kä kɛ thuɔ̱k cua kɔ liŋ ɛn ɣöö ci Jak Kuɔth sallallaahu 'alaihi wasallam ɛ lar i̱: 'Ɛpuc, mi ci naath jiäk nɛn kä kɛ kɔrɛ /cikɛ jɛ bi lo̱k, kɛ kɔrɛ bi Allah kɛ moc kɛ duäc kɛɛliw'.
Hadith
Imam Ahmad : 2
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَسُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْوَالِبِيِّ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي عَنْهُ غَيْرِي اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ قَالَ مِسْعَرٌ وَيُصَلِّي وَقَالَ سُفْيَانُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا غَفَرَ لَهُ
Mëë cɛ kɔn [Waki'] la̱r jɛ cuɛ wee; Mëë cɛ kɔn la̱r [Mith-ar] kɛnɛ [Thu̱pyan] kä [Uthman Bin Al Muɣirah Ath Thakapi̱] kä [Ali̱ Bin Rabi̱’a Al Wali̱bi̱] kä [Athma’Bin Al Ɣakam Al Padhari̱] kä [Ali], cuɛ wee; Mi cä ɣadith liŋ kä jääk Kuɔth sallallaahu 'alaihi wasallam, kɛ kɔrɛ bi Kuoth ɣä moc kɛ luäk kɛ kui̱dɛ kɛ min go̱o̱rɛ. kä mi ci raan ɛ la̱r ɣä, kɛ kɔrɛ bä jɛ thiec i̱ bɛ rɔ yac, mi cɛ rɔ yac kä ɣä bä jɛ confirm. Ɛpuc, ci Abu Bakr ɛ la̱r ɣä, kä ɛ thuɔ̱k ɛn ɣöö [Abu Bakr] cɛ gök sallallaahu 'alaihi wasallam liŋ i̱: '/Ciɛ ram mi ci duer la̱t kä bɛ rɔ moc kɛ tɔ̱ɔ̱c kä bɛ tɔ̱ɔ̱cdɛ jakä gɔaa, -cu Mis'ar ɛ lar; -' kɛ kɔrɛ cuɛ pal, kä Sufyan cuɛ wee 'kɛ kɔrɛ cuɛ pal kɛ rak'ah da̱ŋ rɛw kä cuɛ Allah thiec kɛ pälikä ɛ ni̱ mi̱ ɛ thuɔ̱k ɛn ɣöö Allah bɛ dueerkɛ pälikä'.
Hadith
Imam Ahmad : 3
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ يَعْنِي الْعَنْقَزِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ سَرْجًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرْ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْهُ إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لَا حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ حِينَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خَرَجْنَا فَأَدْلَجْنَا فَأَحْثَثْنَا يَوْمَنَا وَلَيْلَتَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ فَضَرَبْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى ظِلًّا نَأْوِي إِلَيْهِ فَإِذَا أَنَا بِصَخْرَةٍ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا بَقِيَّةُ ظِلِّهَا فَسَوَّيْتُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرَشْتُ لَهُ فَرْوَةً وَقُلْتُ اضْطَجِعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاضْطَجَعَ ثُمَّ خَرَجْتُ أَنْظُرُ هَلْ أَرَى أَحَدًا مِنْ الطَّلَبِ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَسَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْهَا ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ ضَرْعَهَا مِنْ الْغُبَارِ ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ كَفَّيْهِ مِنْ الْغُبَارِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ اللَّبَنِ فَصَبَبْتُ يَعْنِي الْمَاءَ عَلَى الْقَدَحِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ هَلْ أَنَى الرَّحِيلُ قَالَ فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلَّا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَّا فَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ قَدْرُ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا وَبَكَيْتُ قَالَ لِمَ تَبْكِي قَالَ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ مَا عَلَى نَفْسِي أَبْكِي وَلَكِنْ أَبْكِي عَلَيْكَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنَاهُ بِمَا شِئْتَ فَسَاخَتْ قَوَائِمُ فَرَسِهِ إِلَى بَطْنِهَا فِي أَرْضٍ صَلْدٍ وَوَثَبَ عَنْهَا وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُنْجِيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي مِنْ الطَّلَبِ وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ مِنْهَا سَهْمًا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ بِإِبِلِي وَغَنَمِي فِي مَوْضِعِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا قَالَ وَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُطْلِقَ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَتَلَقَّاهُ النَّاسُ فَخَرَجُوا فِي الطَّرِيقِ وَعَلَى الْأَجَاجِيرِ فَاشْتَدَّ الْخَدَمُ وَالصِّبْيَانُ فِي الطَّرِيقِ يَقُولُونَ اللَّهُ أَكْبَرُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَتَنَازَعَ الْقَوْمُ أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزِلُ اللَّيْلَةَ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لِأُكْرِمَهُمْ بِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا حَيْثُ أُمِرَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَوَّلُ مَنْ كَانَ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى أَخُو بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ رَاكِبًا فَقُلْنَا مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَى أَثَرِي ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ الْبَرَاءُ وَلَمْ يَقْدَمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى حَفِظْتُ سُوَرًا مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَكَانَ الْبَرَاءُ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ
Mëë cɛ kɔn la̱r ['Amru Bin Muɣammad Abu Thai̱d i.e. Al 'Anqadhi̱] cuɛ wee; Mëë cɛ kɔn [Ith-raɛl] la̱r lär kä [Abu I̱thak] kä [Al Barra’ Bin ‘Adhib], cuɛ wee; Abu Bakr cuɛ thɔ̱l kɔk kä 'Azib kɛ dirhamni̱ wäl diɔ̱k, Al Barra' cuɛ wee; kɛ kɔrɛ cu Abu Bakr A-dhib jiök; 'Läri jɛ Al Barro i̱ bɛ naŋ dhɔɔrä'. Kä cu 'A-dhib ɛ loc i̱; '/Ciɛ jɛn, ɛ ni̱ mi̱ go̱o̱ri ɣöö biɛ la̱r kɔn kɛ kui̱ kä min ci la̱t mëë ci̱ Rathul-ullah thällallahu 'alaihi wasallam ben raar kɛɛl kɛ ji̱'. cuɛ wee; kɛ kɔrɛ [Abu Bakr] cuɛ wee; 'Kɔn cua kɔ wä raar kɛ ja̱l kɛ wäär kä cua kɔ pɛ̈th kɛ ja̱l kɛ cäŋdäär kɛnɛ wäär min cakɔ wä kɛ jɛ, mëë cakɔ cop kɛ cäŋdäär kä cu cäŋ te nhial niɛ gua̱a̱th ɛmɔ, cua kɔ guic gua̱a̱th in tekɛ kɔn thi̱n kɛ ɣöö bä jɛ nɛn mi̱ tëëkɛ gua̱a̱th mi̱ dënɛ rɔ̱ gaŋ thi̱n, kɛ kɔr gua̱th mi̱ tɔt cua̱ päm mi̱ di̱i̱t nɛn kä cua̱ rɔ thiëëk kɛ jɛ kä cuɛ rɔ ri̱t ɛn ɣöö tëëkɛ päm mi̱ tɔt mi̱ ca kum rɛydɛ. cuɛ gua̱a̱th ɛmɔ rialikä kä cuɛ bi̱i̱ mi̱ ca la̱t kɛ kuak ti̱ ca la̱t kɛ kui̱ jaak Kuɔth in di̱i̱t la̱th piny, kɛ kɔrɛ cua̱ wee; "Nhɔk, ji̱n Kuoth Nhial," kɛ kɔrɛ cuɛ wä piny, kɛ kɔrɛ cua̱ wä raar kɛ ɣöö bä wä guic mi tëëkɛ ram mi guic, kɛ gua̱a̱th mi̱ tɔt cua̱ wut mi yiɛn thɔ̱ɔ̱l nɛn, cua̱ thiec; ‘Ɛ ji̱n raan ŋa, ŋuɛ̈t?’ cuɛ jɛ loc i̱; 'ɛ duŋ wutdä mi bä kä Quraysh,' kɛ kɔrɛ cuɛ ciötdɛ lat kä cua̱ jɛ ŋa̱c, cua̱ nyɔk kɛ thiec; ‘Kä thɔ̱ldu la cak? ’ cuɛ jɛ loc i̱; 'ɛpuc' cä nyɔk kɛ thiec; ‘Biɛ cak ka̱m ɣä? ’ cuɛ jɛ loc i̱; 'Ɣɔ̱ɔ̱n' kɛ kui̱c ɛmɔ cua̱ jɛ jiök i̱ bɛ thɔ̱ldɛ kɛl käp kä bɛ thɔ̱ldɛ kɛnɛ tetkɛ lak kä tul, cua̱ geriba mi̱ ca la̱t kɛ thɔ̱l nööŋ mi̱ ca kum kɛ bi̱i̱ mi̱ ca kum thokdɛ, kɛ kɔrɛ cuɛ thɔ̱l mi̱ tɔt thöp kɛ kui̱dä kä cua̱ pi̱w yuɔr wi̱i̱ geriba kɛ ɣöö bi̱ pinydɛ kulɛ leth ɛlɔ̱ŋ kä Mehulla the Allah wouldn’. 'alaihi wasallam kɛ ɣöö ba jɛ moc kɛ pi̱w, kä cuɛ ben raar ɛn ɣöö cɛ rɔ jiɛc niɛɛn, cua̱ wee; ‘Ɣɔ̱ɔ̱n Jak Kuɔth, math jɛ’ Cuɛ jɛ math amäni mëë cä lɔcdä tɛɛth, kɛ kɔrɛ cua̱ wee; ‘Ɛn gua̱a̱th ɛmɔ ɛ gua̱a̱th mi banɛ jiɛɛn?’ kɛ kui̱c ɛmɔ cua kɔ jiɛɛn gua̱a̱th ëë görkɛ naath kä cuɛ thil ram kɛl kä kɛ mi̱ cu kɔ jek ɛ ni̱ Suraqah Bin Malik Bin Ju'syum mi̱ te wi̱i̱ jio̱o̱k tuɔ̱ruɔ̱k, cua̱ wee; ''Ɣɔ̱ɔ̱n Jak Kuɔth, ɛn ram in jäl kɛ kɔn bɛ kɔn käp', cu gök ɛ loc: '/Cu lɔcdu jiääk, Kuoth tëë kɛɛl kɛ kɔn' amäni mëë ci Suraqah thia̱k kɛ kɔn, kɛ kui̱ na̱nä thɛp kɛl kiɛ thɛp da̱ŋ rɛw kiɛ thɛp da̱ŋ diɔ̱k, cua̱ wee; 'Ɣɔ̱ɔ̱n Jak Kuɔth, ɛn ram min jäl kɔn - bɛ kɔn käp' kä ɣän -kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ- cua̱ wiee, cu gök ɛ thiec: 'ɛŋu wiee yɛn?' Cuä jɛ loc i̱; 'Kɛ Allah, ɣän /cä wiee kɛ ɣöö cä diɛɛr kɛ kui̱dä, duŋni̱ ɣöö wiee kɛ ɣöö diɛɛrä kɛ kui̱du' kɛ kɔrɛ cu Ja̱k Kuɔth sallallaahu 'alaihi wasallam pal: 'banɛ jɛ ba̱ny piny -Suraqah- kɛ kui̱ go̱rädu' kɛ kɔrɛ cu ciökkɛ wä nhial ɛ wä kä jiɛc Suraqah's hamped off kä cuɛ jio̱o̱k tuɔ̱ruɔ̱kdɛ jumped off kä cuɛ jio̱o̱k tuɔ̱ruɔ̱kdɛ jumped off s; 'Ɣɔ̱ɔ̱n Muɣammad, ɣän ŋa̱cä jɛ ni̱ wal ɛn ɣöö nɛmɛ ɛ jɛn la̱tdu, kɛ kui̱c ɛmɔ pal Allah kɛ ɣöö bɛ ɣä kän kä min ci tuɔɔk kä ɣä, kɛ Allah bä ruacdu gaŋ ɛ la mi̱ ca tɛ̱̈ɛ̱̈ kä nɛy tin görkɛ ji̱ tin te jɔkdä, kä nɛmɛ ɛ jɛn thɛpdä min la thɛpdä, naŋ tha̱a̱ŋ thɛpnikä, kɛ thuɔ̱k bi wä rɛy gua̱th ɛmɛ kä bi wä kɛ kui̱diɛn.' Cu Abu Bakr ɛ ŋot kɛ mi̱ ruacɛ, kɛ kɔrɛ cu Rathulullah thallallaahu 'alaihi wathallam ɛ loc i̱; 'Ɣän /cä jɛ go̱r' kɛ kɔrɛ cu Rathullah challallahu 'alaihi wasallam pal kɛ kui̱dɛ kɛ ɣöö ba Suraqah lony - kä riɛk ëë ci tuɔɔk kä jɛ - kä cuɛ luny kä mäthni̱kɛ, Rathulullah shallallahu 'alaihi wasallam cuɛ ŋot kɛ ja̱lɛ kɛɛl kɛ ɣä, mëë cakɔ cop kä Medina kä cu naath kɔ nyuɔ̱ɔ̱r rɛy duëël pärä. Cu la̱a̱t kɛnɛ gaat ben raar kɛ pɛ̈th wäkɛ i̱; ''Allah ɛ jɛn in di̱tni̱jɛn, Rathulullah 'alai̱hi wathallam cɛ ben, Muɣammad cɛ ben'. Cu naath ŋaknɔm ŋak i̱ ɛ ŋa kä kɛ min tekɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ kɛ ɣöö bɛ ciëŋdɛ ciɛŋ ɛ jɛ, kɛ kui̱c ɛmɔ cu Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ɛ jiök i̱: ''kɛ wäär ɛmɛ bä cieŋ dhɔɔr man Bani Najar ni̱ Abdul MuTalib kɛ ɣöö bä kɛ luɔ̱th,'' kɛ kui̱c ɛmɔ mëë ci̱ runwaŋ cop kɛ cäŋ in dɔ̱ŋ cuɛ jiɛɛn ce̱tkɛ min ca la̱r jɛ. Barra' Bin Adhib cuɛ wee; 'Kä muɣajirin ëë nhiam mëë cu ben kä kɔ ɛ Muth'ab Bin Umair, däman Bani Abdud Dar, kɛ kɔrɛ cua Ibnu Ummi Maktum, min la cɔr, däman Bani Pihri̱, kɛ kɔrɛ cua Umar Bin Al Khaththab kɛ nɛy ti̱ jiɛn rɛw ja̱l, kɛ kui̱c ɛmɔ cua kɔ thiec; 'Ɛŋu mi ci Rathulullah thallallaahu 'alai̱hi wathallam ɛ la̱t?' cuɛ jɛ loc i̱; 'jɛn cuɛ te jɔkdä', kɛ kɔrɛ cu Rathul-ullah thallallaahu 'alaihi wathallam cop kɛnɛ Abu Bakr, Barro' cuɛ wee; 'Kä gök sallallaahu 'alaihi wasallam /cɛ de cop -rɛy Medina- ɛ ni̱ mi̱ kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ cä warɛgakni̱ ti̱ ŋuan ti̱ bä kä Al Mufashal kulɛ tit'. Cu I-thɛ-rɛl wee; 'Barro' ɛ määth Ansar mi̱ bɔ̱ kä Banu Ɣari̱tha'.
Hadith
Imam Ahmad : 4
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ قَالَ إِسْرَائِيلُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ بِبَرَاءَةٌ لِأَهْلِ مَكَّةَ لَا يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدَّةٌ فَأَجَلُهُ إِلَى مُدَّتِهِ وَاللَّهُ بَرِيءٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ قَالَ فَسَارَ بِهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ الْحَقْهُ فَرُدَّ عَلَيَّ أَبَا بَكْرٍ وَبَلِّغْهَا أَنْتَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ بَكَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدَثَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ مَا حَدَثَ فِيكَ إِلَّا خَيْرٌ وَلَكِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا يُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنِّي
Mëë cɛ kɔn [Waki'] la̱r jɛ cuɛ wee; cuɛ wee [I-thɛ-rɛl]; cuɛ lar i̱ [Abu I̱thɛk]; kä [Zaid Bin Yutsai'] kä [Abu Bakr] ɛn ɣöö ci gök ni Kuoth ɛ ja̱k kɛ ruac mi ca lat kɛ kui̱ kä ɣöö bɛ rɔ moc cuɔ̱ŋ kä nɛy tin cieŋ kä Makkah; 'Kä kɛ ɣöö /thiɛlɛ ram mi̱ bi̱ wä kä Polytheist mi̱ bi̱ wä kä Hajj kɛ kɔr runä ɛmɛ, /thiɛlɛ ram mi̱ bi̱ Tawaf la̱t ɛ /thiɛl bi̱i̱ kä /cɛ bi̱ wä nhial ɛ ni̱ Muthlim, ram min tekɛ mat kamdɛ kɛnɛ jääk Allah, ɛn pekdɛ ɛ jɛn guut mat ruac ɛmɔ, kä Allah kɛnɛ jääkdɛ bi̱ kɛn rɔ̱ lony kä polytheist'. Cu YAzid ɛ jiök; inɔ cuɛ jiɛɛn kɛnɛ nɛy da̱ŋ diɔ̱k. Kä cuɛ Ali jiök; 'guur jɛ kä luɔ̱c Abu Bakr kä ɣä kä läri jɛ ruacdu'. inɔ cuɛ jɛ la̱t, cuɛ wee; mëë ci Abu Bakr ben kä gök ni Kuoth, cuɛ wiee kä cuɛ thiec; 'Ɣɔ̱ɔ̱n, ci Kuoth ɛ lar i̱, tëëkɛ mi ci tuɔɔk kä ɣä?' cuɛ jɛ loc i̱; 'Thiɛlɛ mi ci tuɔɔk kä ji̱ ɛ ni mi gɔaa, duŋdɛ ɣöö ca ɣä la̱r lär ɛn ɣöö /ca ruac ɛmɛ bi lat ɛ ni ɣän kiɛ ram kɛl kä ɣä'.
Hadith
Imam Ahmad : 5
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَوْسَطَ قَالَ خَطَبَنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي هَذَا عَامَ الْأَوَّلِ وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ أَوْ قَالَ الْعَافِيَةَ فَلَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ قَطُّ بَعْدَ الْيَقِينِ أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ أَوْ الْمُعَافَاةِ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ تَعَالَى
Cuɛ kɔn la̱r [Muɣammad Bin Ja’par] jɛn cuɛ wee; Kä mëë cɛ ruac kɛ kɔn [Thyu’ba] kä [Yadhid Bin Khumair] kä [Thulaim Bin ‘Amir] kä [Authath], cuɛ wee; [Abu Bakr] cuɛ kɔn ruac lat kä cuɛ wee; Kä Rathullah cuɛ cuɔ̱ŋ gua̱a̱thdä rɛy runä min nhiam. Kä cu Abu Bakr wiee, kä cuɛ wee; thiec Allah kɛ kui̱ Al mu'Aafaat - pälikä - kiɛ jɛn bɛ wee Al 'Aa'fiyah - ga̱ŋ -, kɛ ɣöö thiɛlɛ ram mi ca ka̱m duɔ̱ɔ̱r mi̱ di̱i̱t mi̱ läny Al 'Aa'fiyah kiɛ Al mu'Aafaat kɛ kɔr ŋäthä, bi tekɛ thuɔ̱k kɛ ɣöö thuɔ̱k tekɛ kɛɛl kɛ gɔɔy la̱t kä kɛn da̱ŋ rɛw tekɛ rɛy nhial kä jɛn /cɛ tekɛ kac nhɔk ni rɔ̱, kä /cuarɛ rɔ̱ nhɔk, kä /cuarɛ määthnikun ŋok kä /cuarɛ rɔ̱ ri̱t kamnikun, Duŋni̱ ɣöö bia rɔ̱ dämani ce̱tkɛ min ci Allah Ta'ala ɛ lar.'
Hadith
Imam Ahmad : 6
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي هَذَا الْقَيْظِ عَامَ الْأَوَّلِ سَلُوا اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْيَقِينَ فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى
Caa jɛ la̱r kɔn ɛn ɣöö [Abdur-rahman Bin Mahdi] kɛnɛ [Abu-Amir] kɛn da̱ŋ rɛw cukɛ wee; Mëë cɛ kɔn la̱r [Zuɣai̱r c.d. Ibnu Muɣammad] kä [Abdullah c.d. Ibnu Muɣammad Bin 'Aqil] kä [Mu'adh Bin Ripa'a Bin Rapi' Al Anthari] kä gua̱n i.e. [Ripa'a Bin Rapi'] cuɛ wee; Ɣän cä [Abu Bakar Ash Thiddiq] liŋ ruacɛ nhial wi̱i̱ pulpitdä Rathullah tha̱llallaahu 'alaihi wathalla̱m, kɛ kɔrɛ cuɛ wee; 'Cä Rathullah liŋ i̱ wëë i̱,' kä cu Abu Bakr wiee mëë cɛ ciöt Rathulh lat, kɛ kɔrɛ cuɛ biɛt kɛ wieedɛ kä cuɛ wee; 'Cä Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam liŋ wëë i̱ larɛ jɛ kɛ cäŋ mi̱ leth, mi̱ leth ce̱tkɛ nɛmɛ rɛy runä min nhiam: 'thiec Allah kɛ pälikä, kɛ ga̱ŋ kɛnɛ ŋa̱th rɛy teekä min bi̱ ben kɛnɛ ɣɔw'.
Hadith
Imam Ahmad : 7
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ
Mëë cɛ kɔn [Abu Kamil] la̱r lär, cuɛ wee; Cuɛ kɔn la̱r [Ɣa̱mmad, min cɔali̱ Ibn Thalamah] kä [Ibn Abu 'Atiq] kä [gua̱n] kä [Abu Bakr], ɛn ɣöö ci̱ gök sallallaahu 'alaihi wasallam ɛ lar: 'Thiwak ɛ thok mi̱ la lak thokdɛ kä tɛth lɔcdɛ kɛ Kuoth'.
Hadith
Imam Ahmad : 8
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ و قَالَ يُونُسُ كَبِيرًا حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْأَشْيَبُ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ قَالَ قَالَ كَبِيرًا
Mëë cɛ kɔn la̱r [Ɣa̱thi̱im Bin Al Kathim] cuɛ wee; Mëë cɛ kɔn la̱r [Al Laits] cuɛ wee; Cuɛ ɣä jiök [Yadhid Bin Abu Ɣa̱bib] kä [Abul Khair] kä [Abdulla Bin 'Amru] kä [Abu Bakar Ath Thiddik] ɛn ɣöö cɛ Rathullah jiök; 'ŋi̱ecä ɣä Du'a min palä kɛ jɛ rɛy palädä,' Cuɛ loc i̱: 'kuɛn, Allahumma Innii Dhalamtu Napthii Zhulman Katsiiro, Walaa Yaghpirudz Dzunuuba Illaa Anta, Faghfirlii maghfiratan Min 'Indika Warɣamnii tekɛ lot wrong Innaka Antal Ghofuurur Rahiim ɣän, dueer ɛ ni ji̱n kɛ kɔrɛ bi dueerkä pälikä kɛ pälikä kä ji̱ kä bi ɣä kɔ̱a̱c lɔaac, kɛ thuɔ̱k ɛ ji̱n ram in pälikɛ dueer, ram mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac mi di̱i̱t-'. Cu [Jona] wee; 'kabiiraa -di̱i̱t-,' cɛ jɛ lat kɛ kɔn [Ɣa̱than Al Athi̱ yab] kä [Ibn Laɣi̱'a] jɛn cuɛ wee; cuɛ wee:'kabiiraa -di̱t-'.
Hadith
Imam Ahmad : 9
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ
Mëë cɛ kɔn la̱r [Abdurradhak] cuɛ wee; Cuɛ kɔn la̱r kɔn [Ma'mar] kä [Az Zuhri] kä ['Urwah] kä [Aisyah], ɛn ɣöö Fatimah kɛnɛ Al Abbas cukɛ ben kä Abu Bakr, kɛn da̱ŋ rɛw cukɛ go̱r ni̱ tha̱a̱ŋ kuakni̱kiɛn kä jääk Kuɔth sallallaahu 'alaihi Khaibar wasallam, mëë ci̱ kɛn da̱ŋ rɛw thiec kä kui̱ köör Faabu kɛ kui̱ köör during. Bakar] cuɛ kɛ jiök i̱; Kɛ thuɔ̱k, cä jääk Kuɔth liŋ i̱ wëë i̱: 'Kɔn /ci̱ kɔn tekɛ kuak ti̱ ca ka̱m kɔn, kuak tin canɛ ba̱ny piny la kɛn ɛ la muc, ji̱ dhɔar Muɣammad camkɛ ni̱ kuak ti̱ti̱ kärɔ̱'. Bä, kɛ Allah, /cä duɔ̱ɔ̱r mi̱ cä nɛn Rasulullah lätdɛ päl ɛ ni̱ mi̱ cä jɛ la̱t kɛ thuɔ̱k'.
Hadith
Imam Ahmad : 10
حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ الْحَارِثِ يَقُولُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مِنْ عَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ اسْتَعْبَرَ أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ تُؤْتَوْا شَيْئًا بَعْدَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ مِثْلَ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ
Mëë cɛ kɔn la̱r lär [Abu Abdurra̱hman Al Mukri̱'] cuɛ wee; Mëë cɛ kɔn la̱r [Ɣai̱wa Bin Thi̱urai̱h] cuɛ wee; Ɣän cä [Abdul Malik Bin Al Ɣari̱th] liŋ i̱; Ɛpuc [Abu Ɣuray] cuɛ wee; Ɣän cä [Abu Bakar Ath Thiddiq] liŋ wëë i̱ wi̱i̱ pulpit ɛmɛ; Ɣän cä Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam liŋ wëë i̱ kɛ cäŋ ɛmɛ rɛy runä min nhiam, kɛ kɔrɛ cu Abu Bakr bath ɛlɔ̱ŋ rɛy ruac ɛmɔ cuɛ wiee kä kɛ kɔrɛ cuɛ wee; Ɣän cä jääk Kuɔth (kä mal kɛnɛ puɔ̱th Kuɔth tekɛ jɛ) liŋ wëë i̱: '/Ca ji̱ moc kɛ duɔ̱ɔ̱r - min te rɛy gua̱th mi̱ di̱i̱t - kɛ kɔr ruac mi̱ thuɔ̱k mi̱ ce̱tkɛ Al Afiyah - ga̱ŋ -, kɛ kui̱c ɛmɔ thiec Kuoth kɛ kui̱ Al Afiyah'.
Hadith
Imam Ahmad : 11
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْغَارِ وَقَالَ مَرَّةً وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا
Mëë cɛ kɔn la̱r ['Affan] cuɛ wee; Mëë cɛ kɔn [Ɣa̱mmam] la̱r lär, cuɛ wee; cuɛ kɔn la̱r [Thabit] kä [Anath] ɛn ɣöö [Abu Bakar] cɛ jɛ la̱r jɛ, jɛn -Abu Bakar- cuɛ wee; Ɣän cä gök jiök i̱ sallallaahu 'alaihi wasallam mëë tëë rɛy ɣötdä, - rɛy latdä dɔ̱diɛn cuɛ wee; 'kä kɔn te kɔn rɛy kɔ̱kä, - kä mi̱ ci̱ ram kɛl kä kɛ ciökkɛ da̱ŋ rɛw nɛn, bi̱ kɛn kɔn nɛn piny ciöknikɛ', kɛ kɔrɛ cuɛ wee: 'Ɣɔ̱ɔ̱n Abu Bakr, ɛŋu mi caari kɛ kui̱ nɛɛni da̱ŋ rɛw, /ciɛ Allah in diɔ̱ɔ̱kdiɛn kä kɛn da̱ŋ rɛw'.
Hadith
Imam Ahmad : 12
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتَّبِعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ
Mëë cɛ kɔn [Rauh] la̱r jɛ cuɛ wee; Cuɛ kɔn la̱r [Ibn Abi 'Aruba] kä [Abu At Taiyyah] kä [Al Muɣirah Bin Thubai̱'] kä ['Amru Bin Ɣurai̱ti̱th] kä [Abu Bakar Ath Thiddik], jɛn cuɛ wee; 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam cuɛ kɔn jiök i̱ Dajjal bɛ ben raar kui̱c caam wecmuɔ̱ɔ̱n min cɔali̱ Khurasan, bi̱ nɛy ti̱ ŋuan jɛ guɔ̱ɔ̱r, ce̱tkɛ mi̱ ci̱ nhiamdiɛn ce̱tkɛ gëëk ti̱ ca moc kɛ thɛp'.
Hadith
Imam Ahmad : 13
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَخِيلٌ وَلَا خَبٌّ وَلَا خَائِنٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ الْمَمْلُوكُونَ إِذَا أَحْسَنُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَفِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَوَالِيهِمْ
Mëë cɛ kɔn [Abu Sa’id] la̱r lär ɛn ɣöö ɛ kuaany Bani Ɣa̱thi̱m ëë wal, cuɛ wee; Cuɛ kɔn la̱r lär [Ca̱daqah Bin Mutha] määthdɛ Ad Daqi̱k, mi̱ bä kä [Parqad] mi̱ bä kä [Murrah Bin Thai̱rahil] mi̱ bä kä [Abu Bakar Ath Thi̱ddiq], jɛn cuɛ wee; Kä cu ram in ca lat ɛ Kuoth (sallath kɛnɛ blessings Allah te kɛ jɛ) wee: 'Kä /ci nɛy tin jiäk, tin la ji̱ pɛ̈l, tin la ji̱ dual, kiɛ nɛy tin la ciɛŋ ti jiäk bi wä nhial, kä nɛy tin bi thi̱i̱k nhial kɛ nhiam go̱o̱ny kɛ nhiam bikɛ a läät ti gɔw kɛ kui̱ kä ɣöö ba min te kamdiɛn kɛnɛ Jazza math in te kamdiɛn kɛnɛ Allah A'.
Hadith
Imam Ahmad : 14
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ
Cuɛ kɔn la̱r lär [Abdullah Bin Muɣa̱mɛd Bin Abu Thyaiba]. Cu Abdullah ɛ lar i̱; kä cä jɛ liŋ kä Abdullah Bin Abu Thyaiba, jɛn cuɛ wee; Cuɛ kɔn la̱r [Muɣammad Bin Pudlail] kä [Al Walid Bin Jumai’] kä [Abu Ath Thupail] jɛn cuɛ wee; Mëë ci gök li̱w, cu Fatima warɛgak gɔ̱r kä Abu Bakr min tekɛ; 'Ji̱n kiɛ ji̱ dhɔaru ji̱n ci ji̱n ram min ci ruac Kuɔth ka̱n?' Cuɛ jɛ loc i̱; ‘Ɣän /ka̱n jɛ ka̱n, duŋni̱ ɣöö ji̱ dhɔarɛ cukɛ jɛ ka̱n,’ cu Fatima ɛ lar; 'Kä kɛn kuak Rathullah thallallaahu 'alaihi wathalla̱m tekɛ nikä?'' Kä cu [Abu Bakr] ɛ lar; ‘Ɛpuc cä jääk Kuɔth liŋ wëë i̱; 'Ɛpuc, mi̱ ci̱ Allah mi̱th ɛ la göök, kɛ kɔrɛ bɛ li̱w, kɛ kɔrɛ Jɛn - Allah - bɛ jɛ la̱t kɛ kui̱ nɛɛni̱ tin bi̱ ben kɔɔrɛ', kɛ kɔrɛ bä jɛ car i̱ bä jɛ luɔ̱c Muthlimni̱'. kɛ kɔrɛ cu Fatima ɛ jiök; 'Kä kɛ kɔrɛ biɛ ŋa̱c a gɔaa ɛn min ci liŋ kä Jak Kuɔth'.
Hadith
Imam Ahmad : 15
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُنَيْدَةَ الْبَرَاءُ بْنُ نَوْفَلٍ عَنْ وَالَانَ الْعَدَوِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الضُّحَى ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى الْأُولَى وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ النَّاسُ لِأَبِي بَكْرٍ أَلَا تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ صَنَعَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ يَصْنَعْهُ قَطُّ قَالَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا هُوَ كَائِنٌ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَأَمْرِ الْآخِرَةِ فَجُمِعَ الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ بِصَعِيدٍ وَاحِدٍ فَفَظِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ حَتَّى انْطَلَقُوا إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَالْعَرَقُ يَكَادُ يُلْجِمُهُمْ فَقَالُوا يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ وَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ قَالَ لَقَدْ لَقِيتُ مِثْلَ الَّذِي لَقِيتُمْ انْطَلِقُوا إِلَى أَبِيكُمْ بَعْدَ أَبِيكُمْ إِلَى نُوحٍ { إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ } قَالَ فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ وَاسْتَجَابَ لَكَ فِي دُعَائِكَ وَلَمْ يَدَعْ عَلَى الْأَرْضِ مِنْ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي انْطَلِقُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَهُ خَلِيلًا فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا فَيَقُولُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَإِنَّهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُحْيِي الْمَوْتَى فَيَقُولُ عِيسَى لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى سَيِّدِ وَلَدِ آدَمَ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ انْطَلِقُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَشْفَعَ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَيَنْطَلِقُ فَيَأْتِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام رَبَّهُ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِ جِبْرِيلُ فَيَخِرُّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ وَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ أُخْرَى فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَذْهَبُ لِيَقَعَ سَاجِدًا فَيَأْخُذُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِضَبْعَيْهِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّعَاءِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى بَشَرٍ قَطُّ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ خَلَقْتَنِي سَيِّدَ وَلَدِ آدَمَ وَلَا فَخْرَ وَأَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ حَتَّى إِنَّهُ لَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَكْثَرُ مِمَّا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الصِّدِّيقِينَ فَيَشْفَعُونَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ فَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الْعِصَابَةُ وَالنَّبِيُّ وَمَعَهُ الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالنَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الشُّهَدَاءَ فَيَشْفَعُونَ لِمَنْ أَرَادُوا وَقَالَ فَإِذَا فَعَلَتْ الشُّهَدَاءُ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَدْخِلُوا جَنَّتِي مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا قَالَ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا فِي النَّارِ هَلْ تَلْقَوْنَ مِنْ أَحَدٍ عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ فَيَجِدُونَ فِي النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُسَامِحُ النَّاسَ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَسْمِحُوا لِعَبْدِي كَإِسْمَاحِهِ إِلَى عَبِيدِي ثُمَّ يُخْرِجُونَ مِنْ النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي قَدْ أَمَرْتُ وَلَدِي إِذَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ ثُمَّ اطْحَنُونِي حَتَّى إِذَا كُنْتُ مِثْلَ الْكُحْلِ فَاذْهَبُوا بِي إِلَى الْبَحْرِ فَاذْرُونِي فِي الرِّيحِ فَوَاللَّهِ لَا يَقْدِرُ عَلَيَّ رَبُّ الْعَالَمِينَ أَبَدًا فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ مَخَافَتِكَ قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرْ إِلَى مُلْكِ أَعْظَمِ مَلِكٍ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَهُ وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهِ قَالَ فَيَقُولُ لِمَ تَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ وَذَاكَ الَّذِي ضَحِكْتُ مِنْهُ مِنْ الضُّحَى
Mëë cɛ kɔn la̱r [Ibra̱him Bin I̱thɛk Ath Thalaqani̱] cuɛ wee; Mëë cɛ ɣä la̱r lär [An Nadlar Bin Thyumail Al Madhini̱] cuɛ wee; Mëë cɛ ɣä la̱r [Abu Na’amah] cuɛ wee; Mëë cɛ ɣä la̱r [Abu Ɣunayda Al Barra’ Bin Naupal] kä [Walan Al ‘Adawi] kä [Ɣudhai̱pa] kä [Abu Bakar Ath Thiddik] cuɛ wee; 'Kɛ cäŋ kɛl kɛ runwaŋ cu Rathul-ullah pal kɛ runwaŋ. Kä cuɛ nyuur, amäni mëë ci gua̱a̱th dhuha cop, cu Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam dɔal, kɛ kɔrɛ cuɛ nyuur gua̱a̱thdɛ min nhiam amäni mëë cɛ pal kɛ cäŋdäär, pal Asr kɛnɛ Maghrib, /ke̱nɛ ruac amäni pal ca̱ŋ kɛ thuɔ̱k wäär kä Bakbur, kɛ kɔrɛ cuɛ wä dhɔɔrɛ kä ji̱ dhɔarɛ; ''Ɛŋu /ciɛ thiec ni jääk Kuɔth i̱ ɛŋu mi cɛ la̱t ɛn walɛ, cäŋ ni̱ mëë /ke̱nɛ jɛ met la̱t ni̱ wal?'' cuɛ wee i; kɛ kɔrɛ cuɛ jɛ thiec, kɛ kui̱c ɛmɔ cuɛ jɛ loc i̱: 'ɛpuc, ca ɣä nyuɔ̱th min bi tuɔɔk rɛy ciɛŋni ɣɔaa kɛnɛ ɣɔw in bi ben, kɛ kui̱c ɛmɔ nɛy tëë te nhiam kɛnɛ nɛy tin ci ben cukɛ rɔ̱ mat gua̱a̱th kɛl, kɛ kɔrɛ cu naath dual kɛ nɛmɛ, kɛ kui̱c ɛmɔ cukɛ ben kä A-dam kä cu ŋɛ̈th thia̱k kɛ kum, cukɛ wee; 'Ɣɔ̱ɔ̱n A-dam, ji̱n ɛ gua̱n nath kä Allah 'azza wajalla cɛ ji̱ kuany, kɛ kui̱c ɛmɔ thiec Kuäärdu kɛ ɣöö bɛ kɔn pal,' cu A-dam ɛ loc; 'Ɣän bä cä rut kɛ min rut kɛ ji̱, wër kä gua̱n kɛ kɔr guurdu, min la Nowa,' kɛ thuɔ̱k Allah cɛ A-dam, Nowa, ji̱ dhɔar A-bɛ-ram kɛnɛ ji̱ dhɔar 'Imran kuany wi̱i̱ nɛɛni diaal'. Ɛ jɛn cukɛ ben kä Nowa kä cukɛ jɛ jiök; 'Kämni kɔ pal nhiam Rabbdu, kɛ ɣöö ci Allah ji̱ kuany kä cɛ paldu loc kä /thiɛlɛ duel mi cɛ ba̱ny piny rɛy nɛɛni tin /ci ŋäth wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n'. Kä cu Nowa wee; 'Ɣän /cä de luäŋ kɛ pal kɛ kui̱du, kɛ kui̱c ɛmɔ wër kä Ibrahim, kɛ ɣöö ci Allah ɛ jakä nhɔkɛ'. Kɛ kɔrɛ cukɛ wä kä I-bɛ-ram, kä cu I-bɛ-ram wee; 'Ɣän /cä ji̱ dee moc kɛ pal, wër kä Muthɛ, kɛ ɣöö Allah cɛ ruac kɛ jɛ ni̱ wal'. Kä cu Muthɛ ɛ loc i̱; 'Ɣän thiɛlɛ ɣä min thieci, kɛ kui̱c ɛmɔ wër kä Isa bin Maryam, kɛ thuɔ̱k jɛn derɛ ji̱ ciöör jakä gɔw, derɛ ji̱ jua̱thni jakä gɔw kä derɛ nɛy tin ci li̱w jakä tëk'. Kä cu Yecu ɛ loc i̱; 'Ɣän thiɛlɛ ɣä min go̱o̱ri, duŋni̱ ɣöö wër kä kuääru, gat A-dam, kɛ ɣöö kɔ̱a̱kdɛ bɛ la jɛn in nhiam in ba lɛp kɛ cäŋ jiëcä nath, wër kä Muɣammad shallallahu 'alaihi wasallam, kɛ thuɔ̱k bɛ ji̱ pal nhiam Rabbdu'. Cuɛ wee i̱; ''Kä cuɛ jiɛɛn, kɛ kɔrɛ cu Jibril Kuäärdɛ guic, kɛ kɔrɛ cu Allah ɛ jiök: ''pa̱l jɛ - pal - kä moc jɛ kɛ thuk nhial'. cuɛ wee; kä kɛ kɔrɛ cu Jibril jiɛɛn kɛ ruac mi gɔaa, kɛ kɔrɛ cu Muhammad rɔ yuɔr piny kä cuɛ rɔ yuɔr piny kɛ cäŋ lɔ̱ŋä kɛl, kɛ kɔrɛ cu Allah ɛ jiök: 'kamni wi̱cdu nhial, O Muhammad, larɛ jɛ ɛn ɣöö ba ji̱ liŋ kä bi pal, ca ji̱ moc cuɔ̱ŋ kɛ ɣöö bi pal'. cuɛ wee; kɛ kui̱c ɛmɔ cuɛ wi̱cdɛ kap nhial kä mëë cɛ Kuäärɛ guic cuɛ rɔ yuɔr piny kɛ luthdɛ piny kɛ cäŋ lɔ̱ŋä dɔ̱diɛn, kä cu Allah ɛ nyɔk kɛ jiök i̱: 'kämni wi̱cdu nhial kä lar jɛ i̱ ba ji̱ liŋ, pal, ca ji̱ nhök ɣöö bi pal'. cuɛ wee; cuɛ wä kɛ ɣöö bɛ rɔ yuɔr piny, kä cu Ga-briel tetkɛ da̱ŋ rɛw käp, kɛ kɔrɛ cuɛ pal mi /ka̱n met lɛp ni wal lɛp kä raan, kɛ kui̱c ɛmɔ cuɛ wee; 'Ɣɔ̱ɔ̱n Rabbdä, ji̱n ci ɣä cak kɛ ɣöö bä la kuäär gatdä A-dam kä thiɛlɛ jɛ liak, ci ɣä jakä ram in nhiam mi ba kɔ̱a̱kdɛ lɛp kɛ cäŋ jiecä nath kä thilɛ liak, amäni mi ci nɛy ti ŋuan jakä bëë kä puɔ̱ldä ce̱tkɛ min te kam Shon'a kɛnɛ Ailah,' kɛ kɔrɛ cua lar; 'Cɔal Shiddiqin kɛ ɣöö bikɛ pal', kɛ kɔrɛ cua lar; 'Cɔal Nabni̱ . Ɣän'. Cuɛ wee i̱; kɛ kɔrɛ cu gök ben kɛ buɔ̱n nɛɛni ti guɔ̱ɔ̱rkɛ jɛ, kä cuɛ tekɛ gök mi tekɛ ji̱ kɔaarɛ da̱ŋ dhieec kiɛ bäkɛl, kä cuɛ tekɛ gök mi thiɛl ji̱ kɔaarɛ, kɛ kɔrɛ cua lar i̱; 'Cɔal martyrni̱ kɛ ɣöö bi̱kɛ pal kɛ kui̱ nɛɛni̱ tin görkɛ'. kä cuɛ ŋot kɛ mi̱ latdɛ ruac ëë ca lat ɛ gök ni thallallaahu 'alaihi wathallam; kɛ kui̱c ɛmɔ mëë ci martyrni̱ ɛ la̱t, cu gök wee: Allah cuɛ wee 'Ɣän ɛ ram mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac mi di̱i̱t kä nɛy tin tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac, wä rɛy nhialdä nɛy tin /ci mat kɛ ɣä kɛ duɔ̱ɔ̱r'. cuɛ wee i; kɛ kɔrɛ cukɛ wä nhial. Cuɛ wee: Kä cu Allah wee: ‘Guic ni rɛy maac mi thil pek, deri raan jek mi ci lät mi gɔaa met la̱t? ‘Jɛn cuɛ wee; Kä ɛnɔ cukɛ wut jek, kä cu Allah ɛ thiec i̱: ‘Ci ji̱n ci lät mi gɔaa met la̱t? ' cu wut ɛ loc i̱; '/Ciɛ jɛn, ɛ ni̱ ɣöö kɛ gua̱a̱th ëë wal cä ŋɔak jakä thia̱k kɛ kui̱ nath kɛ kui̱ ko̱kä kɛnɛ kök ŋɔaani̱'. Kä ɛnɔ cu Allah ɛ jiök: 'la̱tni jɛ kä thia̱k kɛ kui̱ läätdädä ce̱tkɛ min cɛ jakä thia̱k kɛ kui̱ läätdä tin kɔ̱kiɛn'. Kä cukɛ wut ka̱m raar rɛy maac mi thil pek, kä cu Allah ɛ thiec; ‘Ciɛ ji̱n ci lät ti gɔw met la̱t? ’ cuɛ jɛ loc i̱; '/Ciɛ jɛn, ɛ ni̱ mi̱ cä gatdä jiök i̱ mi̱ cä li̱w, waŋni ɣä kɛ mac kä bi̱ ɣä moc kɛ thɔ̱l, kä bi̱ ɣä naŋ rɛy yiëër kä bi̱ jɛ däk rɛy jiɔm, kɛ kɔrɛ kɛ Allah, Kuäär ɣɔaa kɛɛliw, /cɛ ɣä bi̱ lɛ nyɔk kɛ luɔ̱c jɔk'. Kä cu Allah wee: ‘Ɛŋu ci nɔmɔ la̱t ɔ? ’ cuɛ jɛ loc i̱; 'kɛ dual kɛ ji̱'. Kä gök sallallaahu 'alaihi wasallam cuɛ ŋot kɛ mi̱ latdɛ: kɛ kɔrɛ cu Allah ɛ lar: 'nɛnɛ kuäär in di̱i̱tni̱jɛn, kɛ kɔrɛ kɛ thuɔ̱k kɛ kui̱du jɛn cäätdɛ kɛ jɛ, ɛ cäŋ ni̱ mëë cɛ di̱t ni̱ jɛn kä wäl'. Cu gök ɛ ŋot kɛ mi̱ wee: cu läät ɛ lar i̱; 'ɛŋu ci ɣä kuëth thi̱n mi ɛ ji̱n kuäär?' Kä gök in ca lar i̱: 'ɛ jɛn min jak ɣä kä dɔal kɛ gua̱a̱th ëë wal'.
Hadith
Imam Ahmad : 16
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ وَإِنَّكُمْ تَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ وَلَا يُغَيِّرُوهُ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ
Mëë cɛ kɔn la̱r [Ɣa̱thi̱im Bin Al Kathim] cuɛ wee; Mëë cɛ kɔn la̱r [Zuhair min cɔali̱ Ibn Mu’awiyah] cuɛ wee; Cuɛ kɔn jiök [Ith-ma’il Bin Abu-Kalid] cuɛ wee; Mëë cɛ kɔn [Qais] la̱r lär, cuɛ wee; ' [Abu Bakr] cuɛ rɔ jiɛc kä cuɛ Allah liak kä cuɛ jɛ jakä gɔaa, kɛ kɔrɛ cuɛ wee; 'Ɣɔ̱ɔ̱n naath, kɛ thuɔ̱k ci yɛn ruac ɛmɛ kuɛn: ''Ɣɔ̱ɔ̱n nɛy tin ŋa̱th, yɛn tekɛ luäŋ kɛ kui̱ ramɔ kä yɛ, jɛn /cɛ yɛ bi ya̱r a cäŋɛ ni ram mi tɔt mi wä duer... -amäni guut ruac-, kä bia jɛ la̱th raar gua̱a̱thdɛ, cä jɛ liŋ ɛn ɣöö ci Jaök Kuɔth sallallaahu it 'alaihi doIndeviled wasallam wee, wëë i̱: kɛ kɔrɛ bɛ dual kɛ ɣöö bi Allah duäcdiɛn däk piny kä kɛ diaal.' Cuɛ wee i̱; ‘Kä cua̱ Abu Bakr liŋ wëë i̱; 'Yɛn naath, nɔ̱a̱nɛ rɔ̱ kä kac, kɛ ɣöö kac na̱nɛ yɛ kɛ ŋa̱th'.
Hadith
Imam Ahmad : 17
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ الْبَجَلِيِّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَسَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ رَجُلٌ بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْمُعَافَاةِ ثُمَّ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا
Mëë cɛ kɔn [Hasyim] la̱r jɛ cuɛ wee; Mëë cɛ kɔn la̱r [kä Thu-ba] cuɛ wee; cuɛ ɣä la̱r lär [Yadhid Bin Khumair] jɛn cuɛ wee; Ɣän cä [Sulaim Bin 'Amir] wut mi bëë kä Himyar liŋ, latdɛ ruac mi bä kä [Authath Bin I̱thma̱il Bin Authath Al Bajali] min latdɛ ruac mi bä kä [Abu Bakar], ɛn ɣöö cɛ jɛ liŋ mëë ci jääk Kuɔth (malä kɛnɛ puɔ̱th Kuɔth tekɛ jɛ) li̱w, cuɛ wee; Kä cu jääk Kuɔth cuɔ̱ŋ rɛy runä min nhiam gua̱a̱thdä kä cuɛ wiee kä cuɛ wee: 'Biɛ tekɛ thuɔ̱k, kɛ ɣöö thuɔ̱k wä kɛ kɛɛl kɛ gɔɔy kä kɛn da̱ŋ rɛw tekɛ nhial, kä nɔ̱a̱n rɔ kɛ kac, kɛ ɣöö kɛn tekɛ kɛ duer kä kɛn da̱ŋ rɛw tekɛ rɛy maac mi thil pek, kä thiec Allah kɛ kän, kɛ ɣöö kɛ thuɔ̱k thilɛ ram mi ca ka̱m duɔ̱ɔ̱r kɛ kɔr kä mëë cɛ ŋäth i̱ min gɔaa ni jɛn kä kän.' Kä cuɛ ŋot kɛ mi̱ latdɛ i̱ '/Cuarɛ rɔ̱ ŋok kamnikun, /cuarɛ rɔ̱ päl, /cuarɛ rɔ̱ nyir, kä /cuarɛ rɔ̱ moc kɛ nhök, duŋdɛ ɣöö bia läät Allah tin la dämani'.
Hadith
Imam Ahmad : 18
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي طَائِفَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ فَجَاءَ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ فَقَبَّلَهُ وَقَالَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَا أَطْيَبَكَ حَيًّا وَمَيِّتًا مَاتَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَتَقَاوَدَانِ حَتَّى أَتَوْهُمْ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا أُنْزِلَ فِي الْأَنْصَارِ وَلَا ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَأْنِهِمْ إِلَّا وَذَكَرَهُ وَقَالَ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتْ الْأَنْصَارُ وَادِيًا سَلَكْتُ وَادِيَ الْأَنْصَارِ وَلَقَدْ عَلِمْتَ يَا سَعْدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَأَنْتَ قَاعِدٌ قُرَيْشٌ وُلَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَبَرُّ النَّاسِ تَبَعٌ لِبَرِّهِمْ وَفَاجِرُهُمْ تَبَعٌ لِفَاجِرِهِمْ قَالَ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ صَدَقْتَ نَحْنُ الْوُزَرَاءُ وَأَنْتُمْ الْأُمَرَاءُ
Mëë cɛ kɔn la̱r ['Affan] cuɛ wee; Mëë cɛ kɔn la̱r lär [Abu 'Awanah] kä [Daud Bin Abdullah Al Audiy] kä [Ɣumaid Bin Abdulrahman] cuɛ wee; Mëë ci Rathul-ullah li̱w, [Abu Bakr] cuɛ te raar rɛy rɛ̈ɛ̈k Medina, jɛn -Ɣumaid Bin Abdurrahman- cuɛ wee; cuɛ ben kä cuɛ bi̱i̱ in kum nhiamdɛ lɛp kä cuɛ jɛ cim kä cuɛ wee; 'Ɣän cä nhɔk ɛn ɣöö bä gua̱n kɛnɛ man nhɔk ala luäkdu, tëkdu kɛnɛ lia̱a̱du bɛ gɔaa i̱di, Muɣammad shallallahu 'alaihi wasallam cɛ li̱w, kä ɛ Rabb gua̱n Kaaba'. kɛ kɔrɛ cuɛ ruac kɛ kui̱ hadith. Cuɛ wee i̱; 'Kä cu Abu Bakr kɛnɛ Umar wä -kä Ansar - tëë ŋaknɔm kɛ kui̱ kuäärä, kɛ kui̱c ɛmɔ cukɛ röm kɛ kɛ - Ansar -, kɛ kɔrɛ cu Abu Bakr ruac kä /ke̱nɛ duɔ̱ɔ̱r ba̱ny piny mi̱ ca la̱r ji̱ Ansar kä cuɛ thil duɔ̱ɔ̱r mi̱ ca lar ɛ Ja̱k Kuɔth (malä kɛnɛ puɔ̱th Kuɔth, kɛn nɛy diaal kɛ kui̱diɛn); 'Ɛpuc, ŋäc yɛn ɛ ni wal ɛn ɣöö ci Jak Kuɔth (ram kɛnɛ puɔ̱th Kuɔth tekɛ jɛ) cuɛ wee: 'Mi ci naath wä rɛy lo̱o̱lä kɛl kä wä Ansar rɛy lo̱o̱lä dɔ̱diɛn, kɛ kɔrɛ bä wä rɛy lo̱o̱lä Ansar.' kä ŋäci jɛ ni wal, O Sa'd, ɛn ɣöö ci Jak Kuɔth (malä kɛnɛ puɔ̱th Kuɔth tekɛ jɛ) cuɛ lar mëë ji̱n nyuur -/thiɛlɛ mi lätdi-, 'kɛn ji̱ Quraysh tin ruac kɛ kui̱ kä nɛmɛ, kɛ kui̱c ɛmɔ nɛy tin lät rɛy nath guɔ̱ɔ̱rkɛn nɛy tin lät kä kɛ -kɛn ji̱ Quraysh- kä nɛy tin /ca ruacdiɛn luɔ̱th guɔ̱ɔ̱rkɛ nɛy tin /ca luɔ̱th.' cuɛ wee; kɛ kɔrɛ cu [Tha'd] Abu Bakr loc; 'Ɛn ji̱n ɛ thuɔ̱k, kɔn lapnɛ mini̱thɛri̱ kä ji̱n lapnɛ kua̱r'.
Hadith
Imam Ahmad : 19
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ
Mëë cɛ kɔn la̱r [Ali Bin 'Ayyasy] cuɛ wee; Mëë cɛ kɔn la̱r [Al-Aththap Bin Khalid] cuɛ wee; Cuɛ ɣä jiök [ram] mi bä kä nɛy tin cieŋ kä Bathrɔh, mi bä kä [Thalɣah Bin Abdullah Bin Abdurrahman Bin Abu Bakar Ath Thiddik] cuɛ wee; Ɣän cä [gua̱n] liŋ latdɛ i̱ [gua̱n] cuɛ [Abu Bakr] liŋ i̱; Cuä Rathulullah thiec i̱ ɛ thallallaahu 'alai̱hi wathalla̱m; 'Ɣɔ̱ɔ̱n Jak Kuɔth, lät tin la̱tkɛ kɛ kui̱ ŋɔaani̱ tin ca yiath piny kiɛ kɛ kui̱ ŋɔaani̱ tin pay tuɔɔk?' Cuɛ loc i̱: 'Duŋni̱ ɣöö kɛ kui̱ kä tin ca lat'. cuɛ wee i̱, cä thiec; 'Kä ɛŋu mi lotdɛ ɛn la̱t ɛmɛ, O Jak Kuɔth? Cuɛ wee: ‘Ɛ mi thia̱k kä raan ɛn ɣöö bɛ lät ti gɔw la̱t kɛ kui̱ kä min cakɛ ni jɛ’.
Hadith
Imam Ahmad : 20
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ
Mëë cɛ kɔn la̱r [Abul Yaman] cuɛ wee; cuɛ la̱r kɔn [Syu’aib] kä [Az Zuhri] cuɛ wee; cuɛ ɣä la̱r lär [ɛ wut mi ŋäc ŋuɔ̱t mi bä kä Ansar], ɛn ɣöö cɛ [Uthman Bin 'Affan] liŋ ruacɛ kɛ ruac; kɛ ɣöö cuɛ tekɛ mäthni ti ŋuan ti la göök ti ŋuan ti ci jiäk lɔcdiɛn mëë ci gök li̱w, kɛ kui̱c ɛmɔ cu nuthdiɛn tekɛ diɛɛr, cu Uthman ɛ lar; 'Kä ɣän cua̱a̱ ram kɛl kä kɛ, mëë cä nyuur rɛy tɔ̱ɔ̱cä kɛl kä pa̱a̱ny, cu Umar wä nhiamdä kä cuɛ ɣä jiök i̱ tɔ̱ɔ̱c, duŋni̱ ɣöö /ka̱nɛ car ɛn ɣöö bɛ wä nhiam kä cuɛ ɣä jiök i̱ tɔ̱ɔ̱c, kɛ kui̱c ɛmɔ cuɛ wä amäni mëë cɛ röm kɛ Abu Bakr, kɛ kɔrɛ cuɛ jɛ jiök; ''Tëë kɛ mi bi ji̱ jakä ga̱a̱c, kɛ thuɔ̱k cä wä nhiam Uthman kä cä jɛ ner, duŋdɛ ɣöö /ke̱nɛ nerdä loc.' Kä ɛnɔ kɛ gua̱a̱th kuäärä Abu Bakr, cu Umar kɛnɛ Abu Bakr ben kä cu kɛn da̱ŋ rɛw ɣä nyuɔ̱ɔ̱r, kɛ kɔrɛ cu Abu Bakr ɛ jiök; ''Ci dämuɔɔr ni Umar ben kä ɣä kä cuɛ ɣä jiök i̱ cɛ wä nhiamdu kä cuɛ jiök i̱ hello, duŋni̱ ɣöö /ke̱ni jɛ loc, kä ɛŋu mi jak ji̱ kä lätni nɔmɔ?'' cuɛ wee i̱, cä loc; 'Ɣän /ka̱n jɛ la̱t'. Kä ɛnɔ cu Umar ɛ lar; 'Ɣɔ̱ɔ̱n, kɛ Allah, ci̱ ji̱n ɛ la̱t, duŋni̱ ɣöö ɛ kui̱ liakdu, Ɣɔ̱ɔ̱n Bani Umayyah.' Cuɛ wee i̱, “Ɣän cä loc i̱; ‘Kɛ Allah, /ka̱nɛ met car ɛn ɣöö ci̱ ji̱n wä kɛ mi̱ ci̱ ji̱n wä ner,’ cu Abu Bakr ɛ lar; ‘Uthman ɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ, kɛ thuɔ̱k ji̱n ci̱ ji̱n tekɛ tha̱a̱ŋ lätni̱ ti̱ bä kä jɛ,’ kɛ kui̱c ɛmɔ cua̱ wee; 'ɛpuc' cu Umar ɛ thiec; ‘Ɛ la̱t ŋukä ɛn nɔmɔ?’ kɛ kɔrɛ cu Uthman ɛ jiök; 'Allah cɛ gökdɛ li̱w sallallaahu 'alaihi wasallam ɛ ŋot /ka̱nɛ ni thiec kɛ kui̱ ga̱ŋ ruac ɛmɛ,' cu Abu Bakr ɛ lar; Cuɛ wee: ‘Ɣän cä jɛ thiec kɛ kui̱ ruac ɛmɔ; kɛ kui̱c ɛmɔ cua̱ rɔ jiɛc nhiamdɛ kä cua̱ jɛ jiök i̱ ‘kɛ gua̱n kɛnɛ man ji̱n tekɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ ti̱ ŋuan wi̱i̱dɛ,’ [Abu Bakr] cuɛ wee; Cuä thiec; O jääk Kuɔth, nɛmɛ derɛ kulɛ gɔaa i̱di? Kä cu Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ɛ lar i̱: ''Ram mi ci ruacdɛ jek kä ɣä min cä kɔn thöp gua̱ndɔɔŋdä kä cuɛ jɛ luɔ̱c ɣä, ɛn ruac ɛmɔ bɛ la ka̱ndɛ'.
