Имам Ахмад (الامام احمد) - 26363 Хадис
Хадис
Имам Ахмад : 1
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ
Бізге [Абдуллаһ бин Нумайрға] хабарлағаннан кейін, ол былай деді: «Бізге [Исмаилге] [Қайстан] хабарлаған ол былай деді: [Әбу Бәкір] орнынан тұрып, Аллаһқа мадақ айтып, Оны тазартты да: «Уа, адамдар, сендер мына аятты оқыдыңдар: «Ей, иман келтіргендер, сақ болыңдар! Егер сендер тура жолда болсаңдар, адасқан ешкім сендерге зиян тигізбейді» («Мәида» сүресі, 105-аят). Расында, біз Пайғамбарымыздың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай дегенін естідік: «Расында, егер адамдар жамандықты көріп, оны жоққа шығармаса, Аллаһ олардың барлығына азап әкелетін шығар».
Хадис
Имам Ахмад : 2
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَسُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْوَالِبِيِّ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي عَنْهُ غَيْرِي اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ قَالَ مِسْعَرٌ وَيُصَلِّي وَقَالَ سُفْيَانُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا غَفَرَ لَهُ
Бізге [Уаки] хадисін айтып бергеннен кейін, ол былай деді: «Бізге [Мисар] және [Суфиян] хадисін [Усман бин әл-Муғира Әс-Сақафиден] [Әли бин Рабиға әл-Уалибиден] [Әсма бин әл-Хакам әл-Фазариден] [Әлиден] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: «Егер мен Аллаһ Елшісінен (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) хадис естісем, Аллаһ маған қалағанынша пайда береді. Егер басқа біреу оны маған айтса, мен одан ант беруін сұраймын, егер ол маған ант берген болса, мен оны растаймын. Шынында да, Әбу Бәкір маған айтты, және [Әбу Бәкір] Пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Күнә жасап, содан кейін дәрет алып, дәретін жақсартатын адам емес», - деді Мисар; -» - деп, содан кейін намаз оқиды, ал Суфиян: «Содан кейін ол екі ракағат намаз оқып, Аллаһтан кешірім сұрайды, егер Аллаһ оның күнәсін кешірмесе», - дейді».
Хадис
Имам Ахмад : 3
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ يَعْنِي الْعَنْقَزِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ سَرْجًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرْ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْهُ إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لَا حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ حِينَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خَرَجْنَا فَأَدْلَجْنَا فَأَحْثَثْنَا يَوْمَنَا وَلَيْلَتَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ فَضَرَبْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى ظِلًّا نَأْوِي إِلَيْهِ فَإِذَا أَنَا بِصَخْرَةٍ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا بَقِيَّةُ ظِلِّهَا فَسَوَّيْتُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرَشْتُ لَهُ فَرْوَةً وَقُلْتُ اضْطَجِعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاضْطَجَعَ ثُمَّ خَرَجْتُ أَنْظُرُ هَلْ أَرَى أَحَدًا مِنْ الطَّلَبِ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَسَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْهَا ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ ضَرْعَهَا مِنْ الْغُبَارِ ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ كَفَّيْهِ مِنْ الْغُبَارِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ اللَّبَنِ فَصَبَبْتُ يَعْنِي الْمَاءَ عَلَى الْقَدَحِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ هَلْ أَنَى الرَّحِيلُ قَالَ فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلَّا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَّا فَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ قَدْرُ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا وَبَكَيْتُ قَالَ لِمَ تَبْكِي قَالَ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ مَا عَلَى نَفْسِي أَبْكِي وَلَكِنْ أَبْكِي عَلَيْكَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنَاهُ بِمَا شِئْتَ فَسَاخَتْ قَوَائِمُ فَرَسِهِ إِلَى بَطْنِهَا فِي أَرْضٍ صَلْدٍ وَوَثَبَ عَنْهَا وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُنْجِيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي مِنْ الطَّلَبِ وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ مِنْهَا سَهْمًا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ بِإِبِلِي وَغَنَمِي فِي مَوْضِعِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا قَالَ وَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُطْلِقَ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَتَلَقَّاهُ النَّاسُ فَخَرَجُوا فِي الطَّرِيقِ وَعَلَى الْأَجَاجِيرِ فَاشْتَدَّ الْخَدَمُ وَالصِّبْيَانُ فِي الطَّرِيقِ يَقُولُونَ اللَّهُ أَكْبَرُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَتَنَازَعَ الْقَوْمُ أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزِلُ اللَّيْلَةَ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لِأُكْرِمَهُمْ بِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا حَيْثُ أُمِرَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَوَّلُ مَنْ كَانَ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى أَخُو بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ رَاكِبًا فَقُلْنَا مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَى أَثَرِي ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ الْبَرَاءُ وَلَمْ يَقْدَمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى حَفِظْتُ سُوَرًا مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَكَانَ الْبَرَاءُ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ
Бізге [Амру бин Мұхаммед Әбу Саид, яғни Әл-Анқази] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: «Бізге [Исраилге] [Әбу Исхақтан] [Әл-Барра бин Азибтен] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: «Әбу Бәкір Азибтен он үш дирхамға ер-тоқым сатып алды», - деді Әл-Барра; сосын Әбу Бәкір Азибке: «Әл-Барроға оны менің үйіме апаруын айт», - деді. Сонда Азиб: «Жоқ, егер сен бізге Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) сенімен бірге шыққан кезде не істегенің туралы айтып бергің келмесе», - деп жауап берді. Содан кейін [Әбу Бәкір] былай деді: «Біз түнде жаяу серуендеп, күндіз де, түнде де жолымызды жылдамдаттық. Бесінші күні келгенде, күн тікелей төбеде тұрды. Мен айналамызға қарап, бізге баспана бар ма деп ойладым. Бір сәттен кейін үлкен тасты көрдім де, оған жақындадым, тастың көлеңкесімен жабылған кішкентай қуыс (ойық) екені анықталды. Сондықтан мен орынды ретке келтіріп, Аллаһ Елшісіне (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былғары жамылғы жайдым. Содан кейін: «Жат, уа, Аллаһ Елшісі», - дедім. Ол жатты. Содан кейін мен ешкім мені іздеп жүр ме деп сыртқа шықтым. Кенеттен ешкі бағушыны көрдім. Мен: «Сен кімге тиесілісің, уа, жігіт?» - деп сұрадым. Ол: «Құрайыштан келген бір адамға тиесілісің», - деп жауап берді. Содан кейін ол маған атын айтты, мен оны таныдым. Мен тағы да: «Ешкілерің сүт бере ме?» - деп сұрадым. Ол: «Иә», - деп жауап берді. Мен тағы да: «Оларды маған сауасың ба?» - деп жауап берді. Ол: «Иә», - деп жауап берді. Мен оған ешкілерінің бірін ұстап, ешкінің сүтін тазалауды бұйырдым. Ал қолдарын шаңнан тазартып, аузына матамен жабылған былғары гериба әкелдім, содан кейін ол маған аздап сүт сауды, мен түбі тым ыстық болмас үшін герибаның үстіне су құйдым, содан кейін мен оған сусын беру үшін Расулуллаһқа (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) келдім, сонда ол ұйқысынан оянып кеткен екен. Мен: «Уа, Аллаһтың елшісі, іш», - дедім. Ол мен жеңілдегенше ішті. Содан кейін мен: «Кететін уақыт келді ме?» - деп сұрадым. Біз адамдар іздеп жүргенде жолға шықтық, бірақ олардың ешқайсысы бізді ат үстіндегі Сурақа бин Мәлік бин Джусиумнан басқа таба алмады. Мен: «Уа, Аллаһтың елшісі, аң аулап жүрген бізді қуып жетеді», - дедім. Пайғамбар: «Қайғырма, Аллаһ бізбен бірге», - деп жауап берді. Сурақа бізге бір найза, екі найза немесе үш найзадай қашықтықта жақындағанша мен: «Уа, Аллаһтың елшісі, аң аулап жүрген бізді қуып жетеді», - дедім. Мен (сол кезде) жылап жатқан едім. Пайғамбар: «Сол кезде мен: «Уа, Аллаһтың елшісі, аң аулап жүрген бізді қуып жетеді», - деп сұрады. Пайғамбар: «Сол кезде мен жылап жатқан едім», - деп сұрады. Пайғамбар: «Сол кезде мен: «Уа, Аллаһтың елшісі, аң аулап жүрген бізді қуып жетеді», - деп сұрады. «Неге жылап тұрсың?» деп сұрадым мен; «Аллаһпен ант етемін, мен өзім үшін емес, сен үшін алаңдағандықтан жылап жатырмын». Содан кейін Пайғамбар (саллаллаһу алейһи уә сәлләм): «Біз оны (Сурақаны) Сенің қалауың бойынша қалдырамыз», - деп дұға етті. «Уа, Мұхаммед, мен бұл сенің ісің екенін білемін, сондықтан Аллаһтан мені бастан кешірген жағдайдан құтқаруын сұра, Аллаһпен ант етемін, мен сенің хабарыңды артымдағы сені іздеп жүргендерден құпия сақтаймын, ал мынау менің былғары жебе қорабым, жебелердің бірнешеуін ал, шын мәнінде, сен менің түйелерім мен ешкілерімнен осы жерде өтесің, сондықтан оларды өз қажеттіліктерің үшін ал», - деп жалғастырды Әбу Бәкір, сосын Пайғамбар (саллаллаһу алейһи уә сәлләм): «Маған бұл қажет емес», - деп жауап берді. Содан кейін Пайғамбар (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) Сурақаның (басына түскен апаттан) құтылып, достарына оралуы үшін дұға етті, Аллаһ менімен бірге сапарын жалғастырды, біз Мединаға келгенде, адамдар бізді қарсы алып, көшелерге және үйлердің шатырларына шықты. Қызметшілер мен балалар дереу шығып: «Алла ұлы, Расулуллаһ саллаллаһу алейһи уә сәлләм келді, Мұхаммед келді», – деді. Адамдар оның үйін кім иеленуге құқылы екендігі туралы дауласып жатқанда, Расулуллаһ саллаллаһу алейһи уә сәлләм: «Бүгін түнде мен оларды құрметтеу үшін Бани Наджар ағасы Абдул Муталибтің үйінде боламын», – деді де, келесі күні таң атқанда ол бұйрық бойынша кетіп қалды. Барра бин Азиб: «Бізге келген алғашқы мухажирлер Бани Абдуд Дардың ағасы Мушаб бин Умайр, содан кейін Бани Фихридің ағасы соқыр Ибн Умми Мактум, содан кейін жиырма адаммен бірге Омар бин әл-Хассаб болды, сондықтан біз: «Расулуллаһ саллаллаһу алейһи уә сәлләм не істеп жүр?» – деп сұрадық. Ол: «Ол менің артымда болды», – деп жауап берді. Содан кейін Расулуллаһ саллаллаһу алейһи уә сәлләм Әбу Бәкірмен бірге келді, – деді Барро. «Алла Елшісі (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) Мединаға келген кезде, мен сол кезде әл-Муфашалдан бірнеше хат жаттап алған едім: «Барро – Бану Харисадан шыққан ансарлардың досы».
Хадис
Имам Ахмад : 4
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ قَالَ إِسْرَائِيلُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ بِبَرَاءَةٌ لِأَهْلِ مَكَّةَ لَا يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدَّةٌ فَأَجَلُهُ إِلَى مُدَّتِهِ وَاللَّهُ بَرِيءٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ قَالَ فَسَارَ بِهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ الْحَقْهُ فَرُدَّ عَلَيَّ أَبَا بَكْرٍ وَبَلِّغْهَا أَنْتَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ بَكَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدَثَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ مَا حَدَثَ فِيكَ إِلَّا خَيْرٌ وَلَكِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا يُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنِّي
Бізге [Уакиге] айтқаннан кейін, ол былай деді: [Исраил] айтты; [Әбу Исхақ] айтты; [Зәйд бин Ютсайдан] [Әбу Бәкірден] былай деді: Пайғамбар (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) оны Мекке халқынан тәуелсіздік туралы мәлімдемемен жіберді: «Осы жылдан кейін ешбір мушрик қажылыққа бармайды, ешкім жалаңаш тауаф жасамайды және жұмаққа тек мұсылман ғана кіреді, кімде-кім өзі мен Аллаһтың елшісінің арасында келісім болса, онда шек келісім аяқталғанға дейін болады және Аллаһ пен Оның елшісі мушриктерден пәк болады». Язид былай деді; ол үш адаммен кетті. Содан кейін Ол Әлиге: «Оның соңынан еріп, Әбу Бәкірді маған қайтар және сол сөзді өзің арқылы жеткіз», - деді. Ол солай істеді, деді; Әбу Бәкір Пайғамбарға (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) келгенде, ол жылап: «Уа, Аллаһтың елшісі, маған бірдеңе болды ма?» - деп сұрады. Ол былай деп жауап берді: «Саған тек жақсылық болады, бірақ маған бұл мәселені тек мен немесе менің біреуім арқылы жеткізбеу бұйырылды».
Хадис
Имам Ахмад : 5
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَوْسَطَ قَالَ خَطَبَنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي هَذَا عَامَ الْأَوَّلِ وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ أَوْ قَالَ الْعَافِيَةَ فَلَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ قَطُّ بَعْدَ الْيَقِينِ أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ أَوْ الْمُعَافَاةِ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ تَعَالَى
Бізге [Мұхаммед бин Джафарға] ол былай деді: «Бізге [Шуба] туралы [Язид бин Хумайрдан] [Сулайм бин Амирден] [Аусастан] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: [Әбу Бәкір] бізге уағыз айтып: «Расулаллаһу ғаләйһи уә сәлләм бірінші жылы менің орнымда тұрды», - деді. Сонда Әбу Бәкір жылап жіберді де: «Аллаһтан кешірім сұраңдар немесе ол «Әл-Афия» (құтқарылу) дейді, өйткені ешкімге иманнан кейін «Әл-Афия» немесе «Әл-Муфаттан» маңыздырақ нәрсе берілмеген, шыншыл болыңдар, өйткені шыншылдық ізгілікпен бірге және екеуі де жұмақта, ал өтіріктен аулақ болыңдар, себебі өтірік жамандықпен бірге және екеуі де тозақта, және бір-біріңе қызғанбаңдар, дұшпандық жасамаңдар, достық байланыстарыңды үзбеңдер және бір-біріңнен бас тартпаңдар, сендер тек Аллаһ Тағала бұйырғандай бауыр боласыңдар», - деді».
Хадис
Имам Ахмад : 6
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي هَذَا الْقَيْظِ عَامَ الْأَوَّلِ سَلُوا اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْيَقِينَ فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى
Бізге [Абдуррахман бин Махди] мен [Әбу Амир] екеуі де былай деген: «Бізге [Зухайр, яғни Ибн Мұхаммед] [Абдуллаһ, яғни Ибн Мұхаммед бин Ақил] [Муаз бин Рифаъа бин Рафиъ әл-Ансари] әкесінен, яғни [Рифаъа бин Рафи] былай деген: «Мен [Әбу Бәкір Әш Сыддықтың] Расулуллаһтың صلى الله عليه وسلم мінберінен уағыз айтып, содан кейін: «Мен Расулуллаһтың صلى الله عليه وسلم былай дегенін естідім», - деп айтқанын естідім, ал Әбу Бәкір Расулуллаһтың صلى الله عليه وسلم есімін атағанда жылап жіберді, сосын көз жасынан үнсіз қалып: «Мен Расулуллаһтың صلى الله عليه وسلم бірінші жылы осындай ыстық күні: «Алладан кешірім, амандық және ақырет пен дүниеде сенімділік сұраңдар», - деп айтқанын естідім».
Хадис
Имам Ахмад : 7
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ
Бізге [Әбу Кәмилге] айтқаннан кейін, ол былай деді: «Бізге [Хаммадқа, атап айтқанда Ибн Сәламаға] [Ибн Әбу Атиқтан] [әкесінен] [Әбу Бәкірден] Пайғамбарымыздың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын): «Мисуак – ауызды тазартатын және Аллаһтың ризашылығына бөленетін нәрсе», – дегені жеткізілді».
Хадис
Имам Ахмад : 8
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ و قَالَ يُونُسُ كَبِيرًا حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْأَشْيَبُ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ قَالَ قَالَ كَبِيرًا
Бізге [Хасым бин Әл-Қасымға] айтқаннан кейін, ол былай деді: «Бізге [әл-Ләйтке] айтқаннан кейін, ол былай деді: Маған [Язид бин Әбу Хабиб], [Әбул-Хайр], [Абдулла бин Амру], [Әбу Бәкір аш-Шиддиқ] оның Пайғамбарымызға айтқанын жеткізді; «Маған намазымда дұға ететін дұғаны үйрет», - деп жауап берді: «Аллаһумма иннии жаләмту нәфсий зулман катсийро, уәлә яғфирудз зунуубә иллә анта, фағфирлий магфиратән мин 'Индика уархамнии иннака иннакә әлһәмнии, мен өзіме көп қателік жасаған жоқпын» Менің күнәларымды кешіре аласың, бірақ Сен менің күнәларымды Өз тарапыңнан кешіре гөр және маған рақым ет, расында Сен өте кешірімдісің, ерекше мейірімдісің!» (Юнус): «Кәбиирә (үлкен), оны бізге [Хасан әл Аси Яб] [Ибн Ләхиадан] баяндады, ол: «Кәби» деді.
Хадис
Имам Ахмад : 9
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ
Бізге [Абдурраззақ] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: «Бізге [Ма'марға] [аз-Зухриден] [Урвадан] [Айшадан] Фатима мен Әл-Аббастың Әбу Бәкірге келгені, екеуі де Аллаһ Елшісінен (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) мұраларынан үлес сұрағаны айтылды. Екеуі де Фадак соғысы кезінде оның жерін және Хайбар соғысынан өз үлесін сұраған кезде, [Әбу Бәкір] оларға: «Шын мәнінде, мен Аллаһ Елшісінің: «Біз мұрагер емеспіз, біз қалдырған байлық зекетке айналады, Мұхаммедтің отбасы тек осы байлықтан ғана жейді», - дегенін естідім. Сондықтан, Аллаһпен ант етемін, мен Аллаһ Елшісінің істегенін көрген бірде-бір нәрсені, егер мен оны міндетті түрде жасамасам, тастамаймын», - деді.
Хадис
Имам Ахмад : 10
حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ الْحَارِثِ يَقُولُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مِنْ عَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ اسْتَعْبَرَ أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ تُؤْتَوْا شَيْئًا بَعْدَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ مِثْلَ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ
Бізге [Әбу Абдуррахман әл-Мұқриге] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: «Бізге [Хайуа бин Шурайхқа] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: Мен [Абдул-Мәлик бин әл-Харистің] былай дегенін естідім: «Расында [Әбу Хурайра] былай деді: Мен [Әбу Бәкір аш-Сыддықтың] осы мінберде былай дегенін естідім; Мен Расулуллаһтың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) бірінші жылдың осы күні былай дегенін естідім, содан кейін Әбу Бәкір кеңеске соншалықты беріліп кеткендіктен, жылап жіберді де: «Мен Аллаһ Елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Сендерге әл-Афия (құтқарылу) сияқты шынайы сөзден кейін (жоғары мәртебе) ештеңе берілмейді, сондықтан Аллаһтан әл-Афия сұраңдар», - дегенін естідім».
Хадис
Имам Ахмад : 11
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْغَارِ وَقَالَ مَرَّةً وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا
Бізге [Аффанды] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: «Бізге [Хаммамды] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: [Сабитке] [Әбу Бәкірдің] оған [Абу Бәкірдің] айтқанын [Әбу Бәкірдің] айтқанын [Әбу Бәкірдің] бізге [Сабитке] жеткізгенін [хабарлағанын] ол былай деді: «Мен Пайғамбарға [оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын] үңгірде болған кезде айттым, - басқа бір риуаятта ол былай деді: «Біз үңгірде болдық, - егер олардың бірі екі аяғын көргенде, бізді аяғының астынан көрер еді», - деп, ол былай деді: «Уа, Әбу Бәкір, екі адам туралы не ойлайсың, Алла екеуінің үшіншісі емес пе?»
Хадис
Имам Ахмад : 12
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتَّبِعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ
Бізге [Раух] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: «Бізге [Ибн Әби Аруба], [Әбу әт-Таййя], [Әл-Муғира бин Субай], ['Амру бин Хурайтс], [Әбу Бәкір аш-Шиддиқ] айтып берді: «Пайғамбарымыз (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) бізге Дәжжалдың жердің шығыс бөлігінен, яғни Хорасаннан шығатынын, көптеген адамдар оның соңынан еретінін, жүздері балғамен соғылған қалқандар сияқты екенін айтты».
Хадис
Имам Ахмад : 13
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَخِيلٌ وَلَا خَبٌّ وَلَا خَائِنٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ الْمَمْلُوكُونَ إِذَا أَحْسَنُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَفِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَوَالِيهِمْ
Бізге [Әбу Саидке] Бани Хашимнің бұрынғы құлы болғанын айтып бергеннен кейін, ол былай деді: «Бізге [Шадақ бин Мусаға] досы Әд-Дақиқ, [Фарқадтан] [Мурра бин Шарахилден] [Әбу Бәкір Аш-Шиддиқтан] былай деді: «Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) былай деді: «Жұмаққа тентек, алдамшы, қорқақ және дөрекілік танытқандар кірмейді, ал жұмақ есігін бірінші болып қағатындар - олар мен Аллаһ Азза уә Джаллә арасындағыны және олар мен қожайындарының арасындағыны орындауға шебер құлдар».
Хадис
Имам Ахмад : 14
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ
Бізге [Абдуллаһ бин Мұхаммед бин Әбу Шайба] айтты. Абдуллаһ былай деді: «Мен мұны Абдуллаһ бин Әбу Шайбадан естідім», - деді ол; «Бізге [Мұхаммед бин Фудлайлдан] [Әл-Уалид бин Джумайдан] [Әбу Әс-Туфайлдан] ол былай деді: «Пайғамбар қайтыс болған кезде Фатима Әбу Бәкірге хат жазды, онда: «Сіз немесе сіздің отбасыңыз Пайғамбарға (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) мұрагер бола ма?», - деп жазылған. Ол: «Мен мұрагер болған жоқпын, бірақ оның отбасы мұрагер болды», - деп жауап берді. Фатима: «Онда Пайғамбардың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) үлестері қайда?» Сонда [Әбу Бәкір]: «Расында, мен Аллаһ Елшісінің: «Егер Аллаһ бір пайғамбарды тамақтандырса, содан кейін қайтыс болса, онда Ол (Аллаһ) оны одан кейінгілерге береді», - дегенін естідім», - деді. Сонда Фатима: «Онда сен Аллаһ Елшісінен естігеніңді жақсы білесің», - деді.
Хадис
Имам Ахмад : 15
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُنَيْدَةَ الْبَرَاءُ بْنُ نَوْفَلٍ عَنْ وَالَانَ الْعَدَوِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الضُّحَى ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى الْأُولَى وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ النَّاسُ لِأَبِي بَكْرٍ أَلَا تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ صَنَعَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ يَصْنَعْهُ قَطُّ قَالَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا هُوَ كَائِنٌ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَأَمْرِ الْآخِرَةِ فَجُمِعَ الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ بِصَعِيدٍ وَاحِدٍ فَفَظِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ حَتَّى انْطَلَقُوا إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَالْعَرَقُ يَكَادُ يُلْجِمُهُمْ فَقَالُوا يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ وَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ قَالَ لَقَدْ لَقِيتُ مِثْلَ الَّذِي لَقِيتُمْ انْطَلِقُوا إِلَى أَبِيكُمْ بَعْدَ أَبِيكُمْ إِلَى نُوحٍ { إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ } قَالَ فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ وَاسْتَجَابَ لَكَ فِي دُعَائِكَ وَلَمْ يَدَعْ عَلَى الْأَرْضِ مِنْ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي انْطَلِقُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَهُ خَلِيلًا فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا فَيَقُولُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَإِنَّهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُحْيِي الْمَوْتَى فَيَقُولُ عِيسَى لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى سَيِّدِ وَلَدِ آدَمَ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ انْطَلِقُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَشْفَعَ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَيَنْطَلِقُ فَيَأْتِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام رَبَّهُ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِ جِبْرِيلُ فَيَخِرُّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ وَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ أُخْرَى فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَذْهَبُ لِيَقَعَ سَاجِدًا فَيَأْخُذُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِضَبْعَيْهِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّعَاءِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى بَشَرٍ قَطُّ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ خَلَقْتَنِي سَيِّدَ وَلَدِ آدَمَ وَلَا فَخْرَ وَأَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ حَتَّى إِنَّهُ لَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَكْثَرُ مِمَّا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الصِّدِّيقِينَ فَيَشْفَعُونَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ فَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الْعِصَابَةُ وَالنَّبِيُّ وَمَعَهُ الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالنَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الشُّهَدَاءَ فَيَشْفَعُونَ لِمَنْ أَرَادُوا وَقَالَ فَإِذَا فَعَلَتْ الشُّهَدَاءُ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَدْخِلُوا جَنَّتِي مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا قَالَ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا فِي النَّارِ هَلْ تَلْقَوْنَ مِنْ أَحَدٍ عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ فَيَجِدُونَ فِي النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُسَامِحُ النَّاسَ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَسْمِحُوا لِعَبْدِي كَإِسْمَاحِهِ إِلَى عَبِيدِي ثُمَّ يُخْرِجُونَ مِنْ النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي قَدْ أَمَرْتُ وَلَدِي إِذَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ ثُمَّ اطْحَنُونِي حَتَّى إِذَا كُنْتُ مِثْلَ الْكُحْلِ فَاذْهَبُوا بِي إِلَى الْبَحْرِ فَاذْرُونِي فِي الرِّيحِ فَوَاللَّهِ لَا يَقْدِرُ عَلَيَّ رَبُّ الْعَالَمِينَ أَبَدًا فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ مَخَافَتِكَ قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرْ إِلَى مُلْكِ أَعْظَمِ مَلِكٍ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَهُ وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهِ قَالَ فَيَقُولُ لِمَ تَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ وَذَاكَ الَّذِي ضَحِكْتُ مِنْهُ مِنْ الضُّحَى
Бізге [Ибраһим бин Исхак Әс Талақани] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: Маған [Ән Нағлар бин Сюмайл Әл-Мазини] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: Маған [Әбу Нағама] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: Маған [Әбу Хунайда Әл-Барра бин Науфал] [Уәлан Әл-Адави] [Худзайфа] [Әбу Бәкір аш-Шиддиқ] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: «Бір күні таңертең Аллаһ Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) таңғы намазын оқыды. Содан кейін ол отырды, духа уақыты келгенде, Аллаһ Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) күлді, содан кейін түскі, аср және мағриб намаздарын оқығанша бастапқы орнында отырды, түннің соңында кешкі намазға дейін сөйлемеді, содан кейін отбасына кетті, содан кейін адамдар Әбу Бәкірге: «Неге Аллаһ Елшісінен бүгін не істегенін сұрамайсың, бұрын-соңды мұндайды істемеген болса да?» – деді. «Мұны істейсің бе?» – деп сұрады ол, сосын одан сұрады, ол былай деп жауап берді: «Иә, маған бұл дүние мен ақыретте не болатыны көрсетілді, сондықтан бұрынғылар мен келгендер бір жерге жиналды, содан кейін адамдар қорқып, тер бастарынан дірілдеп тұрған кезде Адамға келді, олар: «Уа, Адам, сен адамзаттың әкесісің және Аллаһ азза уәжалла сені таңдады, сондықтан Раббыңнан бізге шапағат етуін сұра», – деді. Адам: «Мен де сен тап болып отырған нәрсеге тап болып отырмын, әкеңнен кейінгі әкеңе, яғни Нұхқа бар, «Шын мәнінде, Аллаһ Адамды, Нұхты, Ибраһимнің отбасын және Имранның отбасын барлық халықтардан артық таңдады». Олар Нұхқа келіп: «Раббыңның алдында біз үшін шапағат ет, өйткені Аллаһ сені таңдады және дұғаңды қабыл етті, және жер бетінде кәпірлердің бірде-бір үйін қалдырмады», – деді. Сонда Нұх: «Мен сен үшін шапағат ете алмаймын, сондықтан Ибраһимге бар, өйткені Аллаһ оны оның досы етті», – деді. Содан кейін олар Ибраһимге барды, Ибраһим: « «Мен саған шапағат ете алмаймын, Мұсаға бар, өйткені Аллаһ онымен тікелей сөйлесті», - деп жауап берді. Сонда Мұса: «Сен сұраған нәрсе менде жоқ, сондықтан Мәриям ұлы Исаға бар, өйткені ол соқырды, алапесті емдей алады және өлілерді тірілте алады», - деп жауап берді. Сонда Иса: «Сен сұраған нәрсе менде жоқ, бірақ Адам ұлдарының мырзасына бар, өйткені оның қабірі қиямет күні бірінші болып ашылады, Мұхаммедке (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) бар, ол міндетті түрде сен үшін Раббыларыңның алдында шапағат етеді», - деді. Ол: «Ол кетіп қалды, сосын Жәбірейіл Раббысына қарады, сосын Аллаһ: «Оған (шапағат етуге) рұқсат бер және оған жұмақ туралы ізгі хабар бер», - деді. Содан кейін Жәбірейіл ізгі хабармен кетті, сосын Мұхаммед бір жұма бойы рүкүғ пен сәжде жасады, сосын Аллаһ: «Басыңды көтер, ей Мұхаммед, сенің дұғаң естіледі деп айт және шапағат ет. Саған шапағат етуге рұқсат берілді», - деді. Ол басын көтеріп, Раббысына қараған кезде тағы бір жұма бойы сәждеге бас иді. Алла тағы да: «Басыңды көтер де, сені естиді деп айт, шапағат ет, саған шапағат етуге рұқсат етілген», - деді. Ол сәждеге барды, ал Жәбірейіл оның екі қолын алып, бұрын-соңды ешбір адамға ашылмаған дұғаны оқыды, сонда ол: «Уа, Раббым, сен мені Адам баласының қожайыны етіп жараттың және онда тәкаппарлық жоқ, сен мені қиямет күні оның қабірі ашылған алғашқы адам еттің және тәкаппарлық жоқ, сен менің көліме Шона мен Айла арасындағыдай көп адам келгенше», - деді. Содан кейін: «Шиддиқиндерді шақырыңдар, олар шапағат етсін», - деді. Содан кейін: «Пайғамбарларды шақырыңдар», - деді. Содан кейін пайғамбар өзінің ізбасарларымен бірге келді, бес немесе алты ізбасарлары бар пайғамбар, ал ізбасарлары жоқ пайғамбар болды, содан кейін: «Шейіттерді шақырыңдар, олар қалаған адамдары үшін шапағат етсін», - деді. Пайғамбарымыз (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) сөзін жалғастырды; шейіттер осылай істегеннен кейін, Пайғамбарымыз: «Алла: «Мен мейірімділердің ең мейірімдісімін, маған ештеңені серік қоспағандар менің жәннатыма кірсін», - деді. Содан кейін олар жәннатқа кірді. Ол: «Содан кейін Алла: «Тозаққа қараңдар, жақсы іс істеген біреуді табасыңдар ма?» - деді. Ол: «Олар бір адамды тапты», - деді. Сонда Алла одан: «Сен ешқашан жақсы іс жасадың ба?» - деп сұрады. Әлгі адам: «Жоқ, бірақ бұрын мен адамдарға сатып алу-сату істерін жеңілдеткенмін», - деп жауап берді. Сонда Алла: «Менің құлыма басқа құлдарыма жеңілдеткендей, сен де оны жеңілдет», - деді. Содан кейін олар бір адамды тозақтан шығарды, сонда Алла одан: «Сен ешқашан жақсы істер жасадың ба?» - деп сұрады. «Жоқ, егер мен ұлыма егер мен өлсем, мені отқа жағып, ұн сияқты болғанша ұнтақтап, теңізге апарып, ауаға шашып тастасаң, Аллаһпен ант етемін, Раббым, барлық әлем мені мәңгілікке қайтара алмайды деп айтпасам». Сонда Аллаһ: «Неге олай істедің?» - деп сұрады. Ол: «Сенен қорқып», - деп жауап берді. Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) сөзін жалғастырды. Сонда Аллаһ: «Ең даңқты патшалыққа қараңыз, онда ол сіз үшін он есе көп», - деді. Пайғамбар сөзін жалғастырды. Қызметші: «Сен патша бола тұра, неге мені мазақтайсың?» - деп сұрады. Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Бұрын мені күлдірген нәрсе осы еді», - деді.
Хадис
Имам Ахмад : 16
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ وَإِنَّكُمْ تَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ وَلَا يُغَيِّرُوهُ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ
Бізге [Хасым бин Әл-Қасым] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: «Бізге [Зухайр, яғни Ибн Муъауия] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: «Бізге [Исмаил бин Әбу Халид] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: «[Әбу Бәкір] орнынан тұрып, Аллаһқа мадақ айтып, Оны тазартты, содан кейін ол былай деді: «Уа, адамдар, расында да сендер мына аятты оқыдыңдар: «Уа, мүміндер, сендер әрқайсысың үшін жауаптысыңдар, ол сендерге тіпті адасқан адамға да зиян тигізбейді... (аяттың соңына дейін)» және сендер оны орнынан қойдыңдар, мен Аллаһ Елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай дегенін естідім: «Расында, егер адамдар жамандықты көрсе, оны өзгертпесе, онда Аллаһ олардың барлығына азап жіберуінен қорқады». Ол былай деді: «Мен Әбу Бәкірдің былай дегенін естідім: «Уа, адамдар, өтіріктен аулақ болыңдар, өйткені өтірік сендерді иманнан алыстатады».
Хадис
Имам Ахмад : 17
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ الْبَجَلِيِّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَسَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ رَجُلٌ بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْمُعَافَاةِ ثُمَّ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا
Бізге [Хашимге] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: «Бізге [Шұбаға] айтып бергеннен кейін, ол маған [Язид бин Хумайрға] хабарлады», - деді ол: «Мен [Сулайм бин Амирдің] Химьярдан келген бір адамның [Ауса бин Исмаил бин Ауса әл-Баджалиден] әңгіме айтып жатқанын естідім, ол [Әбу Бәкірден] әңгіме айтып берген, ол бұл әңгімені Алла Елшісі (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) қайтыс болған кезде естіген, ол былай деді: «Алла Елшісі бірінші жылы менің орнымда тұрып, жылап: «Адал болыңдар, өйткені шыншылдық жақсылықпен бірге және екеуі де жұмақта, өтіріктен аулақ болыңдар, өйткені ол күнәмен бірге және екеуі де тозақта, және Алладан құтқарылуды сұраңдар, өйткені ешкімге құтқарылудан артық нәрсе берілмейді», - деді. Содан кейін ол былай деп жалғастырды: «Бір-біріңмен байланысыңды үзбеңдер, бір-біріңнен аулақ болыңдар, бір-біріңді жек көрмеңдер және бір-біріңе қызғанбаңдар, бірақ бауырлас Алланың құлдары болыңдар».
Хадис
Имам Ахмад : 18
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي طَائِفَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ فَجَاءَ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ فَقَبَّلَهُ وَقَالَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَا أَطْيَبَكَ حَيًّا وَمَيِّتًا مَاتَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَتَقَاوَدَانِ حَتَّى أَتَوْهُمْ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا أُنْزِلَ فِي الْأَنْصَارِ وَلَا ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَأْنِهِمْ إِلَّا وَذَكَرَهُ وَقَالَ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتْ الْأَنْصَارُ وَادِيًا سَلَكْتُ وَادِيَ الْأَنْصَارِ وَلَقَدْ عَلِمْتَ يَا سَعْدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَأَنْتَ قَاعِدٌ قُرَيْشٌ وُلَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَبَرُّ النَّاسِ تَبَعٌ لِبَرِّهِمْ وَفَاجِرُهُمْ تَبَعٌ لِفَاجِرِهِمْ قَالَ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ صَدَقْتَ نَحْنُ الْوُزَرَاءُ وَأَنْتُمْ الْأُمَرَاءُ
Бізге ['Аффанға] айтқаннан кейін ол былай деді: «Бізге [Әбу Әуанаға] [Дәуіт бин Абдулла әл-Аудийден] [Хумайд бин Абдуррахманнан] айтқаннан кейін ол былай деді: «Расулуллаһ саллаллаһу алейһи уә сәлләм қайтыс болған кезде, [Әбу Бәкір] Мединаның шетінде еді», - деді ол (Хумайд бин Абдуррахман); сосын ол келіп, бетін жауып тұрған матаны ашып, оны сүйіп: «Мен әкем мен анамды сенің құрбандығың ретінде қабылдауға дайынмын, сенің өмірің мен өлімің қандай керемет болады, Мұхаммед саллаллаһу алейһи уә сәлләм қайтыс болды, және Қағбаның иесі Раббыммен ант етемін», - деді. Содан кейін ол хадисті айтты. Ол былай дейді: «Содан кейін Әбу Бәкір мен Омар басшылық туралы бір-бірімен дауласып жатқан ансарларға барды, олармен (ансарлармен) кездесті, содан кейін Әбу Бәкір сөз сөйлеп, ансарларға уахи етілген ештеңені және Пайғамбардың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) олар туралы айтқан ештеңесін қалдырмай, олардың барлығын айтпай-ақ қойды да: «Расында, сен Пайғамбардың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын): «Егер адамдар бір аңғардан, ал ансарлар басқа аңғардан өтсе, мен ансарлардың аңғарынан өтемін», - дегенін білесің ғой, Сағд, сен отырғанда (ештеңе істемей) Аллаһ Елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Құрайыштар бұл істің басында, сондықтан халықтың адал адамдары өздерінің адал адамдарына (Құрайыштарға), ал олардың бағынбайтын адамдары өздерінің бағынбайтын адамдарына ілеседі», - дегенін білесің», - деді. Ол: «Сен дұрыс айтасың, біз министрміз, ал сендер басшыларсыңдар», - деді.
Хадис
Имам Ахмад : 19
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ
Бізге [Әли бин Айясиге] айтып бергеннен кейін, ол былай деді: «Маған Башрох халқынан [Талха бин Абдулла бин Абдуррахман бин Әбу Бәкір Аш-Шиддиқтан] [маған] [әкемнің] [әкесінің] [Әбу Бәкірдің] былай деп айтқанын естідім; Мен Расулуллаһтан [оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын]: «Уа, Аллаһтың елшісі, амалдар қалыптасқан нәрселерге негізделе ме, әлде жаңа нәрселерге негізделе ме?» деп сұрадым. Ол: «Бірақ белгіленген нәрселерге негізделе ме?» деп жауап берді. Ол: «Сонымен, жақсы істер жасаудың мақсаты не, уа, Аллаһтың елшісі?» деп сұрадым. Ол: «Әркімге жаратылған мақсатына сәйкес жақсы істер жасау оңай», - деді.
Хадис
Имам Ахмад : 20
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ
Бізге [Әбул Яманға] айтқаннан кейін, ол былай деді: «Бізге [Суайбқа] [әз-Зухриден] хабарлаған ол былай деді: «Маған [ансарлардан шыққан фиқһ саласының маманы] [Осман бин Аффанның] бір әңгіме айтып жатқанын естігенін; Пайғамбардың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) бірнеше сахабасы Пайғамбар (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) қайтыс болған кезде қайғырғанын, сондықтан олардың жартысына жуығы мазасызданғанын айтты», - деді Осман. «Мен де солардың арасында едім, қабырғалардың бірінің көлеңкесінде отырған кезде, Омар менің қасымнан өтіп бара жатып, амандасты, бірақ мен оның өтіп бара жатып, амандасқанын байқамадым, сондықтан ол Әбу Бәкірге жеткенше өтіп бара жатып, оған: «Сені таң қалдыратын нәрсе бар, шынымен де мен Османның қасынан өтіп бара жатып, оған амандастым, бірақ ол менің сәлеміме жауап бермеді», - деді. Әбу Бәкірдің билігі кезінде Омар мен Әбу Бәкір келіп, екеуі де маған амандасты, сонда Әбу Бәкір: «Сенің бауырың Омар маған келіп, сенің қасыңнан өтіп бара жатып, саған амандасқанын айтты, бірақ сен оған жауап бермедің, сені не үшін олай істеуге мәжбүр етті?» - деді. Ол: «Мен мұны істемедім», - деп жауап бердім. Сонда Омар: «Иә, Аллаһпен ант етемін, сен мұны істедің, бірақ бұл сенің тәкаппарлығыңнан болды, ей, Умайя», - деді. Ол: «Аллаһпен ант етемін, мен сенің өтіп бара жатып, маған амандасқаныңды ешқашан байқамадым», - деп жауап берді. Әбу Бәкір: «Осман дұрыс айтады, сен одан бірдеңемен айналысып жүрсің», - дедім. Мен: «Иә», - дедім. Омар: «Қандай шаруаң бар?» - деп сұрады. «Солай ма?» – деп сұрады Осман; «Алла Тағала өзінің пайғамбарын (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) біз одан бұл істің қауіпсіздігі туралы сұрамас бұрын қайтыс болды», – деді Әбу Бәкір; «Мен одан бұл іс туралы сұрадым», – деді ол; сондықтан мен оған қарсы тұрып: «Әкем мен анамның алдында сенің құқығың көбірек», – дедім [Әбу Бәкір]; мен: «Уа, Алланың Елшісі, бұл қалай қауіпсіз?» – деп сұрадым, сонда Пайғамбар (саллаллаһу алейһи уә сәлләм): «Кімде-кім менен бір кездері ағама айтқан сөзімді алып, оны маған қайтарса, онда бұл сөз ол үшін құтқарылу болады», – деді.
