Imam Ahmad : 1
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ
Sa tukuna vei keitou [Atula Bini Numair] ni kaya; sa vakaraitaka vei keitou [Isimeli] mai [Qais] e kaya; [Abu Bakr] a tucake ka vakacaucautaki Allah ka vakasavasavataki Koya ka qai kaya; Kemuni na tamata, e dina o ni wilika na tikina oqo: ‘Oi kemuni sa vakabauta, ni qarauni kemuni; E sega ni dua na tamata vakacalai ena vakaleqai iko kevaka o sa ciqoma na veidusimaki'. -QS na tikina e 105-. Ka dina sara keitou rogoca na Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ni kaya: 'E dina sara, kevaka era raica na tamata na ca ka ra qai sega ni cakitaka, sa na qai voleka ni vakayacora o Allah na itotogi vei ira kece'.
Imam Ahmad : 2
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَسُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْوَالِبِيِّ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي عَنْهُ غَيْرِي اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ قَالَ مِسْعَرٌ وَيُصَلِّي وَقَالَ سُفْيَانُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا غَفَرَ لَهُ
Ni sa tukuna vei keimami [Waki’] sa kaya; Ni sa tukuna vei keitou o [Mis'ar] kei [Sufyan] mai vei [Usimani Bini Al Mughirah Ats Tsaqafi] mai vei [Ali Bini Rabi'a Al Walibi] mai vei [Asima Bini Al Hakam Al Fazari] mai vei [Ali], e kaya; Kevaka au rogoca e dua na hadith mai vei Rasula, sa qai solia vei au o Allah na veivakalougatataki mai kina me vaka na ka e vinakata. ka kevaka e dua tale e tukuna vei au, au sa qai kerei koya me bubului, kevaka e sa bubului vei au au sa qai vakadeitaka. E dina sara, sa tukuna vei au o Abu Bakr, ka sa dina sara ni sa rogoca [o Abu Bakr] na Parofita ni kaya: ‘E sega ni tamata e cakava e dua na ivalavala ca ka qai vakayacora na veivakasavasavataki ka cakava me vinaka na nona veivakasavasavataki, -e kaya o Mis’ar; -' sa qai masu, ni kaya o Sufyan 'sa qai masu e rua na rak'ah ka kerea na veivosoti vei Allah vakavo ga kevaka e dina sara ni na vosoti Allah na nona ivalavala ca'.
Imam Ahmad : 3
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ يَعْنِي الْعَنْقَزِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ سَرْجًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرْ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْهُ إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لَا حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ حِينَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خَرَجْنَا فَأَدْلَجْنَا فَأَحْثَثْنَا يَوْمَنَا وَلَيْلَتَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ فَضَرَبْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى ظِلًّا نَأْوِي إِلَيْهِ فَإِذَا أَنَا بِصَخْرَةٍ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا بَقِيَّةُ ظِلِّهَا فَسَوَّيْتُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرَشْتُ لَهُ فَرْوَةً وَقُلْتُ اضْطَجِعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاضْطَجَعَ ثُمَّ خَرَجْتُ أَنْظُرُ هَلْ أَرَى أَحَدًا مِنْ الطَّلَبِ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَسَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْهَا ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ ضَرْعَهَا مِنْ الْغُبَارِ ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ كَفَّيْهِ مِنْ الْغُبَارِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ اللَّبَنِ فَصَبَبْتُ يَعْنِي الْمَاءَ عَلَى الْقَدَحِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ هَلْ أَنَى الرَّحِيلُ قَالَ فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلَّا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَّا فَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ قَدْرُ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا وَبَكَيْتُ قَالَ لِمَ تَبْكِي قَالَ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ مَا عَلَى نَفْسِي أَبْكِي وَلَكِنْ أَبْكِي عَلَيْكَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنَاهُ بِمَا شِئْتَ فَسَاخَتْ قَوَائِمُ فَرَسِهِ إِلَى بَطْنِهَا فِي أَرْضٍ صَلْدٍ وَوَثَبَ عَنْهَا وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُنْجِيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي مِنْ الطَّلَبِ وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ مِنْهَا سَهْمًا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ بِإِبِلِي وَغَنَمِي فِي مَوْضِعِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا قَالَ وَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُطْلِقَ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَتَلَقَّاهُ النَّاسُ فَخَرَجُوا فِي الطَّرِيقِ وَعَلَى الْأَجَاجِيرِ فَاشْتَدَّ الْخَدَمُ وَالصِّبْيَانُ فِي الطَّرِيقِ يَقُولُونَ اللَّهُ أَكْبَرُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَتَنَازَعَ الْقَوْمُ أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزِلُ اللَّيْلَةَ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لِأُكْرِمَهُمْ بِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا حَيْثُ أُمِرَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَوَّلُ مَنْ كَانَ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى أَخُو بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ رَاكِبًا فَقُلْنَا مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَى أَثَرِي ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ الْبَرَاءُ وَلَمْ يَقْدَمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى حَفِظْتُ سُوَرًا مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَكَانَ الْبَرَاءُ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ
Ni sa tukuna oti vei keitou [Amru Bini Muhamadi Abu Said o ya o Al 'Anqazi] e kaya; Ni sa tukuna oti vei keimami [Isireli] mai [Abu Isaki] mai [Al Barra’ Bin ‘Azib], e kaya; A volia o Abu Bakr e dua na idabedabe mai vei 'Azib ena tinikatolu na dirham, e kaya o Al Barra'; sa qai kaya o Apu Bakari vei Asipi; 'Tukuna vei Al Barro me kauti koya ki na noqu vale'. Sa qai sauma o ‘Asipi; 'Sega, vakavo ga ke o vinakata mo tukuna vei keimami na ka o cakava ena gauna e lako mai kina kei iko o Rasulullah'. e kaya; sa qai kaya [o Apu Baka]; 'Keirau a lako yani ka lako voli ena bogi ka vakatotolotaka na gaunisala ena siga kei na bogi keirau lako curuma tiko, ni keirau yaco yani ena lomaloma ni siga ka sa tu sara ga e cake na matanisiga, au rai wavoliti keirau me raica kevaka e tiko e dua na ivakaruru vei keirau, ni oti e dua na gauna lekaleka au raica e dua na vatu levu ka'u a torova yani ka sa yaco me tiko kina e dua na ubi lailai - na ca - Au a vakasavasavataka na vanua ka tevuka e dua na isulu kulinimanumanu me baleti Rasula, au qai kaya; "Mo davo sobu, O iko na italatala i Allah," sa qai davo sobu, au sa qai lako yani meu raica kevaka e dua e vakaraica tiko, vakasauri ga au raica e dua na dauvakatawa me, au taroga; 'O cei o nona, cauravou?' e sauma mai; ‘e nona e dua na tamata mai Quraysh,’ sa qai tukuna na yacana ka’u sa kilai koya, au sa taroga tale; ‘E dau vakasucuma beka na nomu me? ’ e sauma mai; ‘io’ au taroga tale; ‘O na vakaraitaka beka na sucu vei au? ’ e sauma mai; 'Io' au sa qai vakaroti koya me taura e dua na me ka vakasavasavataka na sucu ni me kei na iqaqalo ni ligana mai na kuvu ni soso, au kauta mai e dua na geriba kulinimanumanu kei na dua na isulu e ubia na gusuna, oti sa qai susuga vakalailai na sucu me baleti au ka'u sa sova na wai ena geriba me rawa ni katakata sara kina na botona, Sa Alaihulla au sega ni' Wasalami me solia vua e dua na gunu, ka sa qai laurai ni sa yadra mai na nona moce, au kaya; ‘O iko na italai i Allah, gunuva’ E gunuva me yacova niu sa vakila na vakacegu, au qai kaya; 'Sa kena gauna beka me datou biubiu?' keitou sa qai biubiu ni ra sa vakasaqara tiko na tamata ka sega ni dua vei ira e kunei keitou rawa vakavo ga o Suraqah Bin Malik Bin Ju’syum ena ose, au kaya; 'O iko na italai ni Allah, o koya e vakasasataki keda tiko ena vakadrukai keda', e sauma na Parofita: 'kakua ni rarawa, o Allah e tiko vata kei keda' me yacova ni sa voleka vei keda o Suraqah, me baleta na yawa ni dua na moto se rua na moto se tolu na moto, au kaya; 'O iko na italai ni Allah, o koya e vakasasataki keda tiko - ena rawati keda' ka'u -ena gauna oya- a tagi tiko, a taroga na Parofita: 'na cava o tagi tiko kina?' Au sauma; 'Ena vuku i Allah, au sega ni tagi baleta niu lomaleqataki au, ia au tagi tiko baleta niu lomaleqataki iko' sa qai masulaka o Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam: 'Keimami biuti koya -Suraqah- ki na Nomuni lewa' sa qai yava cake ki na kete ni ose nei Suraqah ka kaya o koya; 'O Muhammad, Au sa kila tu ni oqo na nomu ivalavala, o koya gona mo masu vei Allah me vakabulai au mai na ka sa yaco vei au, mai vei Allah au na maroroya na nomu itukutuku e dua na ka vuni vei ira era sa vakasaqarai iko tiko era sa tu e dakuqu, ka oqo na noqu kulinimanumanu ni dakaititi quiver, taura eso na dakaititi, ena kena dina o na gadreva na noqu kameli oqo ena vakakina mai vei ira.' E tomana o Abu Bakr, qai sauma o Rasulullah; 'Au sega ni gadreva' sa qai masulaki koya me rawa ni sereki o Suraqah - mai na leqa e yacovi koya - ka lesu tale vei ira na nona itokani. veiqaravi An kei ira na gone era curu sara mai tuba, ka kaya; 'Sa levu duadua o Kalou, sa lako mai o Rasula, sa lako mai o Muhamadi'. Era veibataka tiko na tamata se o cei vei ira e dodonu me taukena na nona vale mai vua, sa qai kaya kina o Rasulullah: 'ena bogi nikua au na tiko ena vale nei Bani Najar na tukaqu o Abdul MuTalib me dokai ira,' o koya gona ni sa mataka na siga ka tarava sa biubiu me vaka e vakaroti. E kaya o Bara' Bini Asipi; 'Na imatai ni muhajirin ka lako mai vei keitou o Mushapi Bini Umair, na taci Bani Abdud Dar, oti o Ibnu Umi Maktum, ka mataboko, na taci Bani Fihri, oti o Umar Bini Al Khathab vata kei na ruasagavulu na tamata era vodo ose, keitou sa qai taroga; 'Na cava e cakava o Rasulullah?' e sauma mai; 'e a tiko e dakuqu', sa qai yaco yani o Rasulullah kei Abu Bakr, e kaya o Barro; 'Ena sega ni yaco yani na italai ni Kalou - ki Medina- vakavo ga ena gauna o ya au a vulica vakatitobu e vica na ivola mai vei Al Mufashal'. E kaya o Isireli; O 'Barro' e dua na itokani ni Ansar mai Banu Haritsa'.
Imam Ahmad : 4
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ قَالَ إِسْرَائِيلُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ بِبَرَاءَةٌ لِأَهْلِ مَكَّةَ لَا يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدَّةٌ فَأَجَلُهُ إِلَى مُدَّتِهِ وَاللَّهُ بَرِيءٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ قَالَ فَسَارَ بِهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ الْحَقْهُ فَرُدَّ عَلَيَّ أَبَا بَكْرٍ وَبَلِّغْهَا أَنْتَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ بَكَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدَثَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ مَا حَدَثَ فِيكَ إِلَّا خَيْرٌ وَلَكِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا يُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنِّي
Ni sa tukuna vei keimami [Waki’] sa kaya; sa kaya [Isireli]; sa kaya [o Apu Isaki]; mai vei [Zaid Bin Yutsai’] mai vei [Abu Bakar] ni a talai koya na Parofita o Sallallahu Alaihi Wasallam kei na dua na itukutuku ni tu galala mai vei ira na tamata mai Makkah; 'Me kakua kina ni dua na daulotu levu ena lako ena Hajj ni oti na yabaki oqo, e sega ni dua ena vakayacora na Tawaf luvawale ka na sega ni curu ki lomalagi vakavo ga e dua na Musolomani, o koya e tiko e dua na veidinadinati ena kedrau maliwa kei na italai i Allah, na iyalayala e tiko ki na icavacava ni veidinadinati, ka na galala o Allah kei na nona italai mai vei ira na daulotu levu'. E kaya o Yazid; sa mani biubiu kina kei na tolu na tamata. Sa qai kaya o Koya vei Ali; 'muri koya ka vakasukai Abu Bakr vei au ka vakadewataka na itukutuku mai vei iko'. sa vakakina ko koya, sa kaya ko koya; ni sa lako mai o Abu Bakr vua na Parofita, sa tagi ka taroga; 'O iko na italai ni Allah, sa yaco beka vei au e dua na ka?' e sauma mai; 'E sega ni dua na ka e yaco vei iko vakavo ga na vinaka, ia au sa vakaroti me kakua ni vakadewataki na ka oqo vakavo ga o au se dua vei au'.
Imam Ahmad : 5
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَوْسَطَ قَالَ خَطَبَنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي هَذَا عَامَ الْأَوَّلِ وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ أَوْ قَالَ الْعَافِيَةَ فَلَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ قَطُّ بَعْدَ الْيَقِينِ أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ أَوْ الْمُعَافَاةِ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ تَعَالَى
Sa tukuna vei keda [Muhamadi Bin Ja’fa] ni kaya; Ni sa vakamacalataka oti vei keitou [Suba] mai vei [Yazid Bini Kumair] mai vei [Sulaimi Bini Amir] mai [Ausaci], e kaya; [Abu Bakr] a vunau vei keitou ka kaya; E a tucake tu ena noqu vanua ena imatai ni yabaki o Rasula. Sa qai tagi o Abu Bakr, qai kaya; kerea vei Allah me baleta na Al mu'Aafaat - veivosoti - se e kaya o koya Al 'Aa'fiyah - veitaqomaki -, baleta ni sega ni dua e soli vua e dua na ka levu cake mai vei Al 'Aafiyah se Al mu'Aafaat ni oti na vakabauta, mo dina baleta ni dina e tiko vata kei na itovo vinaka ka rau tiko ruarua e lomalagi ka rau sega ni cakava, ka tiko vakayawa mai na lasu kei na lasu e sega ni tiko kina mo ni veivuvutaki, mo ni veimecaki, ka kakua ni musuka na veiwekani ni veitokani ka veivutuni, Ia mo ni veitacini me vaka sa vakarota o Allah Ta’ala.’
Imam Ahmad : 6
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي هَذَا الْقَيْظِ عَامَ الْأَوَّلِ سَلُوا اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْيَقِينَ فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى
Sa tukuni vei keda ni rau kaya ruarua o [Abdurrahman Bin Mahdi] kei [Abu Amir]; Ni sa tukuna oti vei keitou [Zuhair o ya o Ibnu Muhamadi] mai vei [Abdullah o Ibnu Muhamad Bin 'Aqil] mai vei [Mu'adz Bin Rifa'a Bin Rafi' Ali Ansari] mai vei tamana i.e. [Rifa'ah Bin Rafi'] e kaya; Au rogoca [Abu Bakar Ash Siddiq] ni vunau tiko mai na itutu ni vunau nei Rasula, ka qai kaya; ‘Au rogoca ni kaya o Rasula,’ qai tagi o Abu Bakr ni cavuta na yaca i Rasula, oti sa qai cegu na nona tagi qai kaya; 'Au rogoca na Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam kaya ena dua na siga katakata, katakata me vaka oqo ena imatai ni yabaki: 'kerea vei Allah na veivosoti, veitaqomaki kei na vakanuinui ena bula e muri kei na vuravura'.
Imam Ahmad : 7
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ
Ni sa tukuna oti vei keitou [Abu Kamili], e kaya; Sa tukuni vei keda [Hammad, oya o Ibn Salamah] mai vei [Ibn Abu 'Atiq] mai vei [tamana] mai vei [Abu Bakr], ni a kaya na Parofita: 'Siwak e dua na dauvakasavasavataki gusu ka sa marautaka o Allah'.
Imam Ahmad : 8
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ و قَالَ يُونُسُ كَبِيرًا حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْأَشْيَبُ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ قَالَ قَالَ كَبِيرًا
Ni sa tukuna oti vei keitou [o Hasimi Bini Al Kasimi] e kaya; Ni sa tukuna oti vei keitou [Al Laits] e kaya; Sa tukuna vei au o [Yazid Bin Abu Habib] mai vei [Abul Khair] mai vei [Abdullah Bin Amru] mai vei [Abu Bakar Ash Siddiq] ni a kaya vei Rasulllah; 'vakavulica vei au na Du'a au masuta kina ena noqu masu,' E sauma o koya: 'wilika, Allahumma Innii Zhalamtu Nafsii Zhulman Katsiiro, Walaa Yaghfirudz Dzunuuba Illaa Anta, Faghfirlii maghfiratan Min 'Indika Warhamnii Innaka Antal Ghofuurur Rahiim no dua na wrongvegi for a, O Allah my I ivalavala ca vakavo ga ke o qai vosoti au ena veivosoti mai na nomuni yasana ka lomani au, e dina sara ni o ni sa dauveivosoti duadua, na dauloloma duadua-'. E kaya o [Jona]; ‘kabiiraa -levu-,’ sa vakamacalataka vei keda [Hasan Al Asy yab] mai vei [Ibn Lahi’ah] e kaya; e kaya: 'kabiiraa -levu-'.
Imam Ahmad : 9
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ
Ni sa tukuna oti vei keitou [Abdurrazaq] e kaya; Sa tukuni vei keitou [Ma'mar] mai [Az Zuhri] mai ['Urwah] mai [Aisyah], ni rau a lako mai vei Abu Bakr o Fatimah kei Al Abbas, rau a kerea ruarua e dua na ivotavota ni nodrau ivotavota mai vei Rasullah Sallalahu Alaii Wasallam, ena gauna oya rau a kerea ruarua kina na nona ivotavota ni ivalu kei na nona ivotavota ni ivalu mai vei [ kaya vei ira; Na kena dina, au rogoca na italai ni Allah ni kaya: ‘Eda sega ni taukena, na iyau eda biuta e yaco me iloloma, na matavuvale nei Muhammad e kana ga mai na iyau oqo’. O koya gona, mai vei Allah, au na sega ni biuta e dua na ka au a raica ni cakava o Rasulullah vakavo ga kevaka au sa cakava vakaidina '.
Imam Ahmad : 10
حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ الْحَارِثِ يَقُولُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مِنْ عَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ اسْتَعْبَرَ أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ تُؤْتَوْا شَيْئًا بَعْدَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ مِثْلَ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ
Ni sa tukuna oti vei keitou [Abu Abdurrahmani Al Muqri’] e kaya; Ni sa tukuna oti vei keimami [Haiwah Bin Syuraih] e kaya; Au rogoca [o Abdul Malik Bin Al Harith] ni kaya; E kaya dina [o Apu Uraira]; Au rogoca [Abu Bakar Asidiki] ni kaya ena itutu ni vunau oqo; Au rogoca na nona kaya ena siga oqo ni imatai ni yabaki, sa qai yali vakalevu o Abu Bakr ena ivakasala ka tagi ka qai kaya; Au a rogoca ni kaya: 'E sega ni soli vei iko e dua na ka - ka sa tu ena dua na itutu cecere - ni oti e dua na itotogi dina me vakataki Al Afiyah - veitaqomaki -, mo kerea kina vei Allah me baleta na Al Afiyah'.
Imam Ahmad : 11
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْغَارِ وَقَالَ مَرَّةً وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا
Ni sa tukuna oti vei keitou [‘Affan] e kaya; Ni sa tukuna oti vei keitou [Hamami], sa qai kaya; sa vakaraitaka vei keitou [Thabit] mai vei [Ana] ni sa tukuna vua o [Apu Bakar], o koya -Apu Bakar- e kaya; Au a kaya vua na Parofita Salaalahu Alaihi Wasallam ena gauna e tiko kina ena loma ni qara, - ena dua tale na itukutuku e kaya kina; 'ka keitou a tiko ena qara, - ka kevaka e dua vei ira e raica na yavana ruarua, era na raici keitou mai na ruku ni yavana', sa qai kaya: 'O Abu Bakr, na cava o nanuma me baleta e rua na tamata, e sega beka ni o Allah na ikatolu ni rua'.
Imam Ahmad : 12
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتَّبِعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ
Ni sa tukuna oti vei keitou [Rauh] sa kaya; Sa tukuna vei keda [Ibn Api 'Aruba] mai [Abu At Taiyyah] mai [Ali Mughirah Bin Subai'] mai [Amru Bin Huraits] mai [Abu Bakar Ash Shiddiq], e kaya; 'E tukuna vei keitou na Parofita ni na lako mai na Dajjal mai na tokalau kei vuravura ka vakatokai o Khurasan, e vuqa na tamata era na muri koya, me vaka ni matadra e vaka na isasabai sa vakamamacataki'.
Imam Ahmad : 13
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَخِيلٌ وَلَا خَبٌّ وَلَا خَائِنٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ الْمَمْلُوكُونَ إِذَا أَحْسَنُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَفِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَوَالِيهِمْ
Ni sa tukuna oti vei keitou [Abu Said] na bobula makawa nei Bani Hashim, e kaya; Sa tukuna vei keda [Shadaqah Bin Musa] itokani Ad Daqiq, mai [Farqad] mai [Murra Bin Syarahil] mai [Abu Bakar Ash Shiddiq], e kaya; Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam kaya: 'Se na curu ki lomalagi o ira era dau veivakaisini, dau veivakaisini, dau rere, se o ira era dau ivalavala vakasisila, kei ira na tamata era na tukituki taumada ena katuba ni lomalagi era na dauveiqaravi era dau veiqaravi vinaka ena kena vakayacori na veika e tiko ena kedrau maliwa kei Allah Azza wa Jalla kei na veika e tiko ena kedrau maliwa kei na'.
Imam Ahmad : 14
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ
Sa tukuna vei keda [Atula Bini Muhamadi Bini Abu Siyaiba]. E kaya o Abtula; ka’u sa rogoca mai vei Abdullah Bin Abu Syaiba, e kaya o koya; Sa tukuna vei keda [Muhammad Bin Fudlail] mai [Al Walid Bin Jumai’] mai [Abu Ath Thufail] e kaya; Ni sa mate na Parofita, a vola o Fatima e dua na ivola vei Abu Bakr ka tiko kina; 'O iko se na nomu matavuvale o sa taukena tiko beka o Rasulullah Salalahu Alahi Wasallam?' E sauma o koya; ‘Au sega ni taukena, ia eratou taukena na nona matavuvale,’ e kaya o Fatima; 'Ia e vei na ivotavota nei Rasulullah Salalahu Alahi Wasallam?' Sa qai kaya kina [o Apu Baka]; 'Io au a rogoca na italai i Allah ni kaya; 'E dina sara, kevaka e vakani Allah e dua na Parofita, qai mate, sa qai cakava o Koya - Allah - me baleti ira era muri koya mai', sa qai au sa nakita meu vakasuka tale vei ira na Musolomani'. sa qai kaya o Fatima; 'Oti o sa qai kila vinaka cake na ka o sa rogoca mai vua na italai ni Allah'.
Imam Ahmad : 15
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُنَيْدَةَ الْبَرَاءُ بْنُ نَوْفَلٍ عَنْ وَالَانَ الْعَدَوِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الضُّحَى ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى الْأُولَى وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ النَّاسُ لِأَبِي بَكْرٍ أَلَا تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ صَنَعَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ يَصْنَعْهُ قَطُّ قَالَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا هُوَ كَائِنٌ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَأَمْرِ الْآخِرَةِ فَجُمِعَ الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ بِصَعِيدٍ وَاحِدٍ فَفَظِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ حَتَّى انْطَلَقُوا إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَالْعَرَقُ يَكَادُ يُلْجِمُهُمْ فَقَالُوا يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ وَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ قَالَ لَقَدْ لَقِيتُ مِثْلَ الَّذِي لَقِيتُمْ انْطَلِقُوا إِلَى أَبِيكُمْ بَعْدَ أَبِيكُمْ إِلَى نُوحٍ { إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ } قَالَ فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ وَاسْتَجَابَ لَكَ فِي دُعَائِكَ وَلَمْ يَدَعْ عَلَى الْأَرْضِ مِنْ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي انْطَلِقُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَهُ خَلِيلًا فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا فَيَقُولُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَإِنَّهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُحْيِي الْمَوْتَى فَيَقُولُ عِيسَى لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى سَيِّدِ وَلَدِ آدَمَ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ انْطَلِقُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَشْفَعَ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَيَنْطَلِقُ فَيَأْتِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام رَبَّهُ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِ جِبْرِيلُ فَيَخِرُّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ وَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ أُخْرَى فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَذْهَبُ لِيَقَعَ سَاجِدًا فَيَأْخُذُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِضَبْعَيْهِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّعَاءِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى بَشَرٍ قَطُّ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ خَلَقْتَنِي سَيِّدَ وَلَدِ آدَمَ وَلَا فَخْرَ وَأَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ حَتَّى إِنَّهُ لَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَكْثَرُ مِمَّا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الصِّدِّيقِينَ فَيَشْفَعُونَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ فَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الْعِصَابَةُ وَالنَّبِيُّ وَمَعَهُ الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالنَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الشُّهَدَاءَ فَيَشْفَعُونَ لِمَنْ أَرَادُوا وَقَالَ فَإِذَا فَعَلَتْ الشُّهَدَاءُ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَدْخِلُوا جَنَّتِي مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا قَالَ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا فِي النَّارِ هَلْ تَلْقَوْنَ مِنْ أَحَدٍ عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ فَيَجِدُونَ فِي النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُسَامِحُ النَّاسَ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَسْمِحُوا لِعَبْدِي كَإِسْمَاحِهِ إِلَى عَبِيدِي ثُمَّ يُخْرِجُونَ مِنْ النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي قَدْ أَمَرْتُ وَلَدِي إِذَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ ثُمَّ اطْحَنُونِي حَتَّى إِذَا كُنْتُ مِثْلَ الْكُحْلِ فَاذْهَبُوا بِي إِلَى الْبَحْرِ فَاذْرُونِي فِي الرِّيحِ فَوَاللَّهِ لَا يَقْدِرُ عَلَيَّ رَبُّ الْعَالَمِينَ أَبَدًا فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ مَخَافَتِكَ قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرْ إِلَى مُلْكِ أَعْظَمِ مَلِكٍ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَهُ وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهِ قَالَ فَيَقُولُ لِمَ تَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ وَذَاكَ الَّذِي ضَحِكْتُ مِنْهُ مِنْ الضُّحَى
Ni sa tukuna oti vei keitou [Iparaimi Bini Isaki Ath Thalaqani] e kaya; Ni sa tukuna oti vei au [E dua na dauvakacaca] e kaya; Ni sa tukuna vei au [Abu Na'ama] sa qai kaya; Ni sa tukuna oti vei au [Abu Hunaida Al Barra’ Bin Naufal] mai [Walan Al ‘Adawi] mai [Hudzaifah] mai [Abu Bakar Ash Shiddiq] e kaya; 'Ena dua na mataka a masulaka o Rasulullah na masu ni mataka. Sa qai dabe sobu, me yacova ni sa yaco mai na gauna ni dhuha, sa qai lasa o Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam, sa qai dabe ena nona vanua taumada me yacova ni sa masu ena lomaloma ni sigalevu, na masu ni Asr kei na Maghrib, sa sega ni vosa me yacova na masu ni yakavi ena icavacava ni bogi, sa qai kaya na nona matavuvale ki na A Bakbu na tamata; 'Na cava o sega ni taroga kina na italai i Allah na ka e cakava nikua, e dina ga ni se bera vakadua ni cakava e liu?' e kaya; sa qai tarogi koya, sa qai sauma mai: ‘io, sa vakaraitaki vei au na ka ena yaco ena veika ni vuravura oqo kei na veisiga mai muri, sa qai soqoni vata kina o ira era a tiko e liu kei ira era sa lako mai ena dua ga na vanua, sa qai rerevaka na tamata na ka oqo, era sa qai lako mai vei Atama ni sa voleka ni ubi ira na buno, era kaya; ‘O Atama, o iko na tama ni tamata ka sa digitaki iko o Allah ‘azza wajalla, kerea gona na nomu Turaga me masulaki keda,’ e sauma o Atama; ‘Oi au talega au sotava tiko na ka o sotava tiko, lako vei tamamu ni oti na tamamu, oya o Noa,’ dina ga ni sa digitaki Atama o Allah, Noa, na matavuvale nei Eparama kei na matavuvale nei ‘Imran vei ira na tamata kecega’. Era sa qai lako mai vei Noa ka kaya; 'Solia vei keimami na veimasulaki ena mata ni Nomuni Rabb, baleta ni sa digitaki kemuni o Allah ka sauma na Nomuni masu ka sa sega ni biuta e dua na vale ena kedra maliwa na tawavakabauta ena dela ni vuravura'. Sa qai kaya o Noa; 'Au sega ni rawa ni masulaki iko, mo lako vei Eparama, baleta ni sa cakava o Allah me nona daulomani'. Sa qai lako vei Eparaama, ka kaya o Eparaama; 'Au sega ni rawa ni solia vei iko na veimasulaki, lako vei Mosese, baleta ni Allah ena dua na gauna a vosa vua vakadodonu'. Sa qai sauma o Musa; 'E sega vei au na ka o kerea, mo lako vei Isa bin Maryam, e dina sara ni rawa ni vakabulai ira na mataboko, na tauvimate ka vakabulai ira na mate'. Sa qai sauma ko Jisu; 'E sega vei au na ka o kerea, ia mo lako vua na nomu turaga, na luve i Atama, baleta na nona ibulubulu ena imatai ni kena dolavi ena Siga ni Tucaketale, mo lako vei Muhammad Sallallahu Alaihi Wasallam, ena vakadeitaka me masulaki iko ena mata ni nomu Rabb'. E kaya; 'Sa qai biubiu, sa qai sotava o Jibril na nona Turaga, sa qai kaya o Allah: 'vakatarai koya - veimasulaki - ka solia vua na itukutuku vinaka ni lomalagi'. e kaya; sa qai biubiu o Jibril kei na itukutuku vinaka, sa qai tekiduru o Muhamadi ka cuva sobu me dua na Vakaraubuka, sa qai kaya o Allah: ‘laveta cake na ulumu, O Muhamadi, kaya ni o na rogoci ka veimasulaki, sa soli vei iko na veivakadonui mo veimasulaki’. e kaya; sa qai laveta cake na uluna ka ni sa raica na nona Turaga sa cuva sobu ena vakamalumalumutaki koya me baleta e dua tale na Vakaraubuka, ka kaya tale o Allah: ‘laveta cake na ulumu ka kaya ni o na rogoci, veimasulaki, o sa vakatarai mo veimasulaki’. e kaya; a lako me cuva sobu, ka taura o Keperieli na ligana ruarua, ka qai dolava e dua na masu ka se bera vakadua ni dolava e liu vua e dua na tamata, sa qai kaya kina; ‘Oi kemuni na noqu Rabb, o ni sa buli au meu turaga ni luve i Atama ka sega na viavialevu, o ni sa cakava meu imatai me dolavi na nona ibulubulu ena Siga ni Tucaketale ka sega na viavialevu, me yacova ni o ni sa cakava me levu na tamata era lako mai ki na noqu drano me vaka era tiko ena maliwa ni Shon’a kei Ailah,’ sa qai tukuni; ‘Kacivi ira na Shiddiqin me ra veimasulaki’, sa qai tukuni; 'Kacivi ira na Parofita'. E kaya; sa qai lako mai na Parofita kei na dua na ilawalawa nona imuri, ka dua na Parofita e lima se ono na nona imuri, ka dua na Parofita e sega na nona imuri, sa qai tukuni; 'Kacivi ira na mate me rawa ni ra masulaki ira na tamata era vinakata'. ka tomana tikoga na Parofita; o koya gona ni ra sa cakava vakakina na martyrs, na Parofita e kaya: Allah kaya 'Oi au na dauloloma duadua vei ira na dauloloma, curu ki na noqu lomalagi o ira era sega ni veimaliwai kei na dua na ka vei au'. e kaya; oti era sa qai curu ki lomalagi. E kaya: Sa qai kaya o Allah: ‘Raica ki eli, o kunea beka e dua e sa bau cakava e dua na cakacaka vinaka? ‘E kaya o koya; Era sa qai kunea e dua na tamata, sa qai tarogi koya o Allah: ‘O sa bau cakava e dua na cakacaka vinaka? ’ e sauma mai na tamata; 'Sega, vakavo ga ena veigauna sa oti au sa vakarawarawataka na veika vei ira na tamata ena veika ni volivoli kei na volivolitaki'. Sa kaya kina o Allah: 'vakarawarawataka na noqu tamata me vaka e sa vakarawarawataka vei ira na noqu tamata tale eso'. Era qai kauta mai e dua na tamata mai eli, ka tarogi koya o Allah; ‘O sa bau cakava e dua na cakacaka vinaka? ’ e sauma mai; 'Sega, vakavo ga kevaka au tukuna vei luvequ tagane ni kevaka au mate, vakamai au ena bukawaqa qai qaqi au me vaka na falawa, qai kauta ki wasawasa ka vakasavi koya ena cagi, qai mai vei Allah, Turaga ni vuravura kecega, ena sega vakadua ni rawa ni kauti au lesu tale mai'. Sa qai kaya o Allah: ‘Na cava o cakava kina oqori? ’ e sauma mai; 'ena vuku ni rerevaki Kemuni'. E tomana na Parofita sallallaahu Alaihi Wasallam: sa qai kaya o Allah: 'raica na matanitu ni matanitu lagilagi duadua, sa qai dina sara vei kemuni e vaka kina, e tini sara mada ga na kena levu'. E tomana na Parofita: e kaya na dauveiqaravi; 'na cava o vakalialiai au kina ni o sa tui?' E kaya na Parofita: 'oqori na ka e vakavuna meu lasa ena veigauna sa oti'.
Imam Ahmad : 16
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ وَإِنَّكُمْ تَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ وَلَا يُغَيِّرُوهُ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ
Ni sa tukuna oti vei keitou [o Hasimi Bini Al Kasimi] e kaya; Ni sa tukuna oti vei keitou [o Zuhair oya o Ibn Muawiya] e kaya; Sa tukuna vei keda [Isimeli Bini Apu Khalid] ni kaya; Ni sa tukuna oti vei keitou [Qais], e kaya; ’ [Abu Bakr] a tucake ka vakacaucautaki Allah ka vakasavasavataki Koya, sa qai kaya; 'Oi kemuni na tamata, dina sara o ni wilika tiko na tikina oqo: 'Oi kemuni na tamata vakabauta, o ni sa vakaitavitaki kemuni yadua, ena sega ni vakaleqai kemuni na tamata lailai sara mada ga e lako cala... -me yacova na icavacava ni tikina-, ka o ni biuta tani mai na kena vanua, au rogoca o Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam veisautaka kevaka era sega ni cakava na tamata, rerevaka ni na vakatetea o Allah na itotogi vei ira kece.’ E kaya; ‘Ka’u a rogoca ni kaya o Apu Bakr; ‘Oi kemuni na tamata, mo ni lako tani mai na lasu, ni sa vakayawataki kemuni dina na lasu mai na vakabauta’.
Imam Ahmad : 17
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ الْبَجَلِيِّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَسَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ رَجُلٌ بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْمُعَافَاةِ ثُمَّ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا
Ni sa tukuna oti vei keitou [Hasyim] e kaya; Ni sa tukuna oti vei keimami [na Su'ba] sa qai kaya; sa vakaraitaka vei au [Yazid Bin Kumair] e kaya; Au a rogoci [Sulaim Bin Amir], e dua na turaga mai Himyar, ni talanoataka e dua na italanoa mai vei [Ausath Bin Isma’il Bin Ausath Al Bajali] ka a talanoataka e dua na italanoa mai vei [Abu Bakar], ni a rogoca ena gauna e mate kina o Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam, e kaya; Na italatala ni Allah a tu ena imatai ni yabaki ena noqu vanua ka qai tagi ka kaya: 'Mo dina, baleta na dina e lako vata kei na vinaka ka rau sa tiko ruarua mai lomalagi, ka tiko tani mai na lasu, baleta ni rau sa tiko vata kei na ivalavala ca ka rau sa tiko ruarua e eli, ka kerea vei Allah me baleta na veivakabulai, baleta ni dina sara e sega ni dua e soli vua e dua na ka ni oti na nona vakabauta ni sa vinaka cake mai na salva'. Sa qai tomana o koya ‘kakua ni muduka na veiwekani kei na dua tale, vakanadakuya na dua tale, veicati, ka kakua ni kocokoco, ia mo ni dauveiqaravi nei Allah erau veitacini’.
Imam Ahmad : 18
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي طَائِفَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ فَجَاءَ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ فَقَبَّلَهُ وَقَالَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَا أَطْيَبَكَ حَيًّا وَمَيِّتًا مَاتَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَتَقَاوَدَانِ حَتَّى أَتَوْهُمْ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا أُنْزِلَ فِي الْأَنْصَارِ وَلَا ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَأْنِهِمْ إِلَّا وَذَكَرَهُ وَقَالَ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتْ الْأَنْصَارُ وَادِيًا سَلَكْتُ وَادِيَ الْأَنْصَارِ وَلَقَدْ عَلِمْتَ يَا سَعْدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَأَنْتَ قَاعِدٌ قُرَيْشٌ وُلَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَبَرُّ النَّاسِ تَبَعٌ لِبَرِّهِمْ وَفَاجِرُهُمْ تَبَعٌ لِفَاجِرِهِمْ قَالَ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ صَدَقْتَ نَحْنُ الْوُزَرَاءُ وَأَنْتُمْ الْأُمَرَاءُ
Ni sa tukuna oti vei keitou [‘Affan] e kaya; Ni sa tukuna oti vei keitou [Abu 'Awanah] mai vei [Daud Bin Abdullah Al Audiy] mai vei [Humaid Bin Abdurrahman] e kaya; Ni sa mate o Rasula, a tiko o [Abu Bakr] ena taudaku kei Medina, ka kaya o koya -Humaid Bin Abdurrahman-; sa qai lako mai ka dolava na isulu e ubia tu na matana ka reguci koya ka kaya; 'Au na ciqomi tamaqu kei tinaqu me nomu ivoli, na totoka ni nomu bula kei na mate, sa mate o Muhammad Shallallahu Alaihi Wasallam, ka mai vei Rabb na itaukei ni Kaaba'. qai cavuta na hadith. E kaya; 'Sa qai lako o Abu Bakr kei Umar - vei ira na Ansar - erau veileti tiko vakataki rau me baleta na veiliutaki, erau sa qai sotavi rau - na Ansar -, sa qai vosa o Abu Bakr ka sega ni biuta tu mai e dua na ka sa vakatakilai mai vei ira na Ansar ka sega ni dua na ka e cavuta o Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam na veika kece e tukuna o koya kei na tamata vakavo ga, o koya; 'E dina sara, o ni sa kila tu ni sa kaya o Rasulullah: 'Kevaka era lako sivita na tamata e dua na buca ka ra lako sivita na Ansar e dua tale na buca, au na qai lako sivita na buca ni Ansar.' ka o sa kila tu, Kemuni na Sa'd, ni a kaya o Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ni o dabe tiko -sega ni cakava e dua na ka-, 'era sa qarava tiko na Quraysh na ka oqo, o koya gona na tamata vakaitavi ni tamata era muri ira na tamata vakaitavi vei ira -na Quraysh- kei na nodra tamata talaidredre era muri ira na nodra tamata talaidredre'. e kaya; sa qai sauma o [Sa'd] vei Apu Bakar; 'O ni sa dina, keitou sa italatala ka o ni sa iliuliu'.
Imam Ahmad : 19
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ
Ni sa tukuna oti vei keitou [Ali Bini ‘Ayasi] e kaya; Ni sa tukuna oti vei keitou [Ali Atafa Bin Khalid] e kaya; Sa tukuna vei au [e dua na tamata] mai vei ira na tamata mai Bashroh, mai vei [Talaha Bini Abdullah Bini Abdurrahmani Bini Abu Bakar Asi Sidiki] e kaya; Au rogoca [na tamaqu] ni cavuta ni [tamana] a rogoca [o Abu Bakr] ni kaya; Au a tarogi Rasulullah; 'O iko na italatala ni Allah, na ivalavala e yavutaki ena veika sa tauyavutaki se ena veika vou?' E sauma o koya: ‘Ia e yavutaki ena veika e sa vakatulewataki oti’. e kaya, Au a taroga; 'Ia na cava na ivalavala oqo me baleta, O iko na italai i Allah? E kaya: ‘E rawarawa vua na tamata yadua me cakava na cakacaka vinaka me salavata kei na inaki e buli kina’.
Imam Ahmad : 20
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ
Ni sa tukuna oti vei keitou [Apuli Yamani] sa qai kaya; sa ripotetaka vei keitou [Syu’aib] mai vei [Az Zuhri] e kaya; sa vakaraitaka vei au [e dua na tamata kenadau ena lawa mai na Ansar], ni a rogoca [Usimani Bini ‘Affan] ni tukuna tiko e dua na italanoa; ni tiko e vica na itokani ni Parofita o Shallallahu Alaihi Wasallam era a rarawa ena gauna e mate kina na Parofita o Shallallahu Alaihi Wasallam, ka voleka ni so vei ira era sa lomaocaoca, e kaya o Uthman; 'Ka'u a dua vei ira, ni'u dabe tiko ena lomaloma ni dua na bai, a lako sivita o Umar ka kaya vei au na vakabula, ia au sega ni vakila ni sa lako sivita tiko ka vakabula, sa qai lako sivita me yacova ni sa sotavi Abu Bakr, sa qai kaya vua; 'E tiko e dua na ka ena kurabuitaki iko, na kena dina au a lako sivita e mata i Uthman ka kidavaki koya, ia e sega ni sauma na noqu kidavaki.' O koya gona ena gauna ni veiliutaki nei Abu Bakr, erau a lako mai o Umar kei Apu Bakr ka rau kidavaki au ruarua, sa qai kaya o Apu Bakr; 'A lako mai vei au na tacimu o Umar ka kaya ni a lako sivita e matamu ka kaya vakabula, ia o sega ni sauma vua, na cava gona e vakavuna mo cakava kina oqori?' sa kaya ko koya, Au sauma; 'Au a sega ni cakava'. Sa qai kaya o Umar; 'Io, ena vuku i Allah, o sa cakava, ia e baleta na nomu viavialevu, O Bani Umayyah.' Sa kaya ko koya, Au sauma; ‘Ena vuku i Allah, au sega vakadua ni vakila ni o lako sivita ka kidavaki au,’ e kaya o Abu Bakr; ‘E dina o Uthman, dina sara o sa osooso ena so na bisinisi mai vua,’ au sa qai kaya; ‘io’ e taroga o Umar; 'Na bisinisi cava oqori?' sa qai kaya o Ucimani; 'A sa takali yani o Allah na nona Parofita ni bera ni keitou tarogi koya me baleta na taqomaki ni ka oqo,' e kaya o Abu Bakr; ‘Au sa tarogi koya me baleta na ka oqo,’ e kaya; au sa qai tucake vua ka kaya vua ‘mai vei tamaqu kei tinaqu e levu cake na nomu dodonu vei koya,’ e kaya o [Abu Bakr]; Au a taroga; O iko na italai i Allah, e sa taqomaki vakacava oqo? sa qai kaya o Rasula: 'o koya e ciqoma e dua na itotogi mai vei au ka'u a solia ena dua na gauna vei tukaqu ka qai vakasuka tale mai vei au, sa na qai veivakabulai na itotogi oqori'.