Imam Ahmad : 1
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ
Egblɔ na mí [Abdullah Bin Numair] be egblɔ be; na míenya [Isma’il] tso [Qais] egblɔ be; [Abu Bakr] tsi tre hekafu Allah eye wòkɔ eŋu emegbe egblɔ be; O dukɔwo, nyateƒee, miexlẽ kpukpui sia be: ‘Mi xɔsetɔwo, mikpɔ mia ɖokui dzi nyuie; Ame aɖeke si tra mɔ mawɔ nuvevi wò ne èxɔ mɔfiame o’. -QS Al Maidah kpukpui 105-. Eye nyateƒee míese Allah ƒe dɔla sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Nyateƒee, ne amewo kpɔ vɔ̃ eye emegbe womegbe o la, ekema Allah ade tohehe wo katã kloe’.
Imam Ahmad : 2
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَسُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْوَالِبِيِّ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي عَنْهُ غَيْرِي اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ قَالَ مِسْعَرٌ وَيُصَلِّي وَقَالَ سُفْيَانُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا غَفَرَ لَهُ
Esi wògblɔe na mí [Waki’] vɔ la, egblɔ be; Esi wògblɔ [Mis’ar] kple [Sufyan] tso [Uthman Bin Al Mughirah Ats Tsaqafi] gbɔ na mí tso [Ali Bin Rabi’ah Al Walibi] gbɔ tso [Asma’Bin Al Hakam Al Fazari] gbɔ tso [Ali] gbɔ vɔ la, egblɔ be; Ne mese hadith tso Allah ƒe dɔla sallallaahu 'alaihi wasallam gbɔ la, ekema Allah naa viɖem tso eme le nusi wòlɔ̃ nu. eye ne ame bubu gblɔe nam la, ekema mebianɛ be wòaka atam, ne eka atam nam la ekema meɖo kpe edzi. Nyateƒee, Abu Bakr gblɔe nam, eye enye nyateƒe be [Abu Bakr] se Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Menye ŋutsue wɔ nuvɔ̃ eye emegbe wòwɔ tsilele eye wòna eƒe tsilele nyo o, -Mis’ar gblɔ be; -' emegbe edo gbe ɖa, esime Sufyan gblɔ be 'ekema edo gbe ɖa rak'ah eve eye wòbia Allah be wòatsɔe ake ye negbe ɖe kakaɖedzitɔe la, Allah atsɔ eƒe nuvɔ̃wo ake'.
Imam Ahmad : 3
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ يَعْنِي الْعَنْقَزِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ سَرْجًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرْ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْهُ إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لَا حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ حِينَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خَرَجْنَا فَأَدْلَجْنَا فَأَحْثَثْنَا يَوْمَنَا وَلَيْلَتَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ فَضَرَبْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى ظِلًّا نَأْوِي إِلَيْهِ فَإِذَا أَنَا بِصَخْرَةٍ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا بَقِيَّةُ ظِلِّهَا فَسَوَّيْتُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرَشْتُ لَهُ فَرْوَةً وَقُلْتُ اضْطَجِعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاضْطَجَعَ ثُمَّ خَرَجْتُ أَنْظُرُ هَلْ أَرَى أَحَدًا مِنْ الطَّلَبِ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَسَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْهَا ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ ضَرْعَهَا مِنْ الْغُبَارِ ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ كَفَّيْهِ مِنْ الْغُبَارِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ اللَّبَنِ فَصَبَبْتُ يَعْنِي الْمَاءَ عَلَى الْقَدَحِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ هَلْ أَنَى الرَّحِيلُ قَالَ فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلَّا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَّا فَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ قَدْرُ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا وَبَكَيْتُ قَالَ لِمَ تَبْكِي قَالَ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ مَا عَلَى نَفْسِي أَبْكِي وَلَكِنْ أَبْكِي عَلَيْكَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنَاهُ بِمَا شِئْتَ فَسَاخَتْ قَوَائِمُ فَرَسِهِ إِلَى بَطْنِهَا فِي أَرْضٍ صَلْدٍ وَوَثَبَ عَنْهَا وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُنْجِيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي مِنْ الطَّلَبِ وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ مِنْهَا سَهْمًا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ بِإِبِلِي وَغَنَمِي فِي مَوْضِعِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا قَالَ وَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُطْلِقَ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَتَلَقَّاهُ النَّاسُ فَخَرَجُوا فِي الطَّرِيقِ وَعَلَى الْأَجَاجِيرِ فَاشْتَدَّ الْخَدَمُ وَالصِّبْيَانُ فِي الطَّرِيقِ يَقُولُونَ اللَّهُ أَكْبَرُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَتَنَازَعَ الْقَوْمُ أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزِلُ اللَّيْلَةَ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لِأُكْرِمَهُمْ بِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا حَيْثُ أُمِرَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَوَّلُ مَنْ كَانَ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى أَخُو بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ رَاكِبًا فَقُلْنَا مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَى أَثَرِي ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ الْبَرَاءُ وَلَمْ يَقْدَمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى حَفِظْتُ سُوَرًا مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَكَانَ الْبَرَاءُ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ
Esi wògblɔ [‘Amru Bin Muhammad Abu Sa’id i.e. Al ‘Anqazi] na mí vɔ la, egblɔ be; Esi wògblɔ [Israil] na mí tso [Abu Ishaq] gbɔ tso [Al Barra’ Bin ‘Azib] gbɔ vɔ la, egblɔ be; Abu Bakr ƒle sɔdola tso ‘Azib gbɔ ɖe dirham wuietɔ̃ nu, Al Barra’ gblɔ be; emegbe Abu Bakr gblɔ na Azib be; 'Gblɔ na Al Barro be wòakplɔe ayi nye aƒeme'. Ale ‘Azib ɖo eŋu be; 'Ao, negbe ɖe nèdi be yeagblɔ nusi nèwɔ esime Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam do kpli wò' na mí ko. egblɔ be; emegbe [Abu Bakr] gblɔ be; 'Míedo go le zɔzɔm le zã me eye míewɔ duƒuƒu le mɔa dzi le ŋkeke kple zã si me míeto la me, esi míeva ɖo le ŋdɔ me eye ɣea nɔ etame tẽ la, mekpɔe ƒo xlã mí be makpɔe ɖa be bebeƒe aɖe li na mí hã, le ɣeyiɣi kpui aɖe megbe la mekpɔ kpe gã aɖe eye mete ɖe eŋu eye wòva dze be do sue aɖe le eme - si do ɖe eme - si kpea ƒe vɔvɔli tsyɔ, eyata medzra teƒea ɖo eye mekeke a lãgbalẽwu na Allah ƒe dɔla sallallaahu 'alaihi wasallam, emegbe megblɔ be; "Mlɔ anyi, Oo Allah ƒe dɔla," emegbe wòmlɔ anyi, emegbe medo go be makpɔe ɖa be ame aɖe le ŋku lém ɖe eŋu hã, kasia mekpɔ gbɔ̃kplɔla aɖe, mebia; ‘Ameka tɔ nènye, ɖekakpui?’ eɖo eŋu be; ‘ŋutsu aɖe si tso Quraysh tɔe,’ emegbe egblɔ eƒe ŋkɔ eye mekpɔe dze sii, megabia ake; ‘Ðe wò gbɔ̃ naa notsi? ’ eɖo eŋu be; ‘ẽ’ megabia ake; ‘Àɖe notsi ɖa nam? ’ eɖo eŋu be; 'Ẽ' eyata meɖe gbe nɛ be wòalé eƒe gbɔ̃ ɖeka eye wòakɔ gbɔ̃ ƒe notsi kple eƒe asibidɛwo ŋu tso ke me, metsɔ lãgbalẽ geriba si ŋu avɔ tsyɔ nu nu le vɛ, emegbe etsɔ notsi vi aɖe nam eye mekɔ tsi ɖe geriba la dzi ale be ete nagaxɔ dzo akpa o, emegbe meva Allah ƒe dɔla sallallaahu 'alaihi wasallam gbɔ be mana no aha nɛ, eye wòva dze be enyɔ tso eƒe alɔ̃ me, megblɔ be; ‘Oo Allah ƒe dɔla, noe’ Enoe vaseɖe esime mekpɔ gbɔdzɔe, emegbe megblɔ be; ‘Ðe ɣeyiɣia de be míadzoa?’ eyata míedze mɔ esime ameawo nɔ didim eye wo dometɔ aɖeke mete ŋu ke ɖe mía ŋu o negbe Suraqah Bin Malik Bin Ju’syum si nɔ sɔ dzi ko, megblɔ be; ‘Oo Allah ƒe dɔla, amesi le mía dim la adze mía dzi’, Nyagblɔɖila la ɖo eŋu be: ‘mègalé blanui o, Allah le mía gbɔ’ vaseɖe esime Suraqah te ɖe mía ŋu, abe akplɔ ɖeka alo akplɔ eve alo akplɔ etɔ̃ ƒe didime ene la, megblɔ be; 'Oo Allah ƒe dɔla, amesi le mía dim - alé mí' eye nye -ɣemaɣi- menɔ avi fam, Nyagblɔɖila la bia be: 'nukatae nèle avi fam?' Meɖo eŋu be; 'Le Allah me la, nyemele avi fam elabena metsi dzi ɖe ɖokuinye ŋu o, ke boŋ mele avi fam elabena metsi dzi ɖe ŋuwò' emegbe Allah ƒe dɔla sallallaahu 'alaihi wasallam do gbe ɖa be: 'míegblẽe ɖi -Suraqah- ɖe Wò lɔlɔ̃nu nu' emegbe afɔwo vaseɖe Suraqah ƒe sɔ ƒe dɔgbo gbɔ la ge ɖe anyigba sesẽa me eye wòti kpo tso edzi hegblɔ be; 'O Muhammad, menya xoxo be wò nuwɔnae nye esia, eyata do gbe ɖa na Allah be wòaɖem tso nusi dzɔ ɖe dzinye me, to Allah dzi la, maɣla wò nya na amesiwo le wò dim siwo le megbenye, eye nye lãgbalẽ aŋutrɔvi lae nye esi, tsɔ aŋutrɔawo dometɔ aɖewo, le nyateƒe me la, àto nye tedziwo kple gbɔ̃wo me le teƒe sia kple afisia, eyata xɔ le wo si hena wò hiahiãwo'. Abu Bakr yi edzi, emegbe Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ɖo eŋu be; 'Mehiãe o' emegbe Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam do gbe ɖa ɖe eta ale be woɖe Suraqah - tso afɔku si dzɔ ɖe edzi me - eye wòtrɔ yi exɔlɔ̃wo gbɔ, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yi eƒe mɔzɔzɔa dzi kplim, esi míeva ɖo Medina la, amewo xɔ mí nyuie eye wodo go yi ablɔwo dzi kple aƒewo tame, p Dɔlawo kple ɖeviawo do kaba gblɔ be; 'Allah ye nye gãtɔ, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam va, Muhammad va'. Ameawo nɔ nya hem le wo dometɔ si si gome le be wòaxɔ eƒe aƒe ŋu, eyata Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘zã sia me la, matsi Bani Najar tɔɖia Abdul MuTalib ƒe aƒeme atsɔ ade bubu wo ŋu,’ eyata esi ŋu ke la, edzo abe alesi woɖe gbe nɛ ene. Barra’ Bin Azib gblɔ be; 'Muhajirin gbãtɔ si va mía gbɔ enye Mush'ab Bin Umair, Bani Abdud Dar nɔviŋutsu, emegbe Ibnu Ummi Maktum, si nye ŋkuagbãtɔ, Bani Fihri nɔviŋutsu, emegbe Umar Bin Al Khaththab kple ame blaeve do sɔ, eyata míebia be; 'Nukae Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wɔ?' eɖo eŋu be; ‘enɔ megbenye’, emegbe Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam va ɖo kple Abu Bakr, Barro’ gblɔ; 'Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam mava ɖo -le Medina- negbe ɖe ɣemaɣi la, melé lɛta geɖewo ɖe susu me tso Al Mufashal gbɔ'. Israel gblɔ be; 'Barro' nye Ansar xɔlɔ̃ tso Banu Haritsah'.
Imam Ahmad : 4
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ قَالَ إِسْرَائِيلُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ بِبَرَاءَةٌ لِأَهْلِ مَكَّةَ لَا يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدَّةٌ فَأَجَلُهُ إِلَى مُدَّتِهِ وَاللَّهُ بَرِيءٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ قَالَ فَسَارَ بِهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ الْحَقْهُ فَرُدَّ عَلَيَّ أَبَا بَكْرٍ وَبَلِّغْهَا أَنْتَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ بَكَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدَثَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ مَا حَدَثَ فِيكَ إِلَّا خَيْرٌ وَلَكِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا يُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنِّي
Esi wògblɔe na mí [Waki’] vɔ la, egblɔ be; gblɔ be [Israil]; gblɔ [Abu Ishaq] be; tso [Zaid Bin Yutsai’] gbɔ tso [Abu Bakr] gbɔ be Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam dɔe kple ɖokuisinɔnɔ ƒe nya aɖe tso Makkahtɔwo gbɔ; 'Ale be mawusubɔla aɖeke magayi Hajj le ƒe sia megbe o, ame aɖeke mawɔ Tawaf amama o eye mage ɖe dziƒo o negbe Moslemtɔ ko, amesiame si si nubabla le eya kple Allah ƒe dɔla dome la, seɖoƒea le nubabla la ƒe nuwuwu, eye Allah kple Eƒe dɔla la avo tso mawunyalawo si me'. YAzid gblɔ be; eyata edzo kple ame etɔ̃. Emegbe Egblɔ na Ali be; 'dze eyome eye nàtrɔ Abu Bakr vɛ nam eye nàgblɔ nya si nègblɔ la gbɔ'. ale wòwɔe, egblɔ be; esi Abu Bakr va Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ la, efa avi hebia be; ‘Oo Allah ƒe dɔla, ɖe nane dzɔ ɖe dzinyea?’ eɖo eŋu be; 'Naneke medzɔ ɖe mia dzi o negbe nyui ko, gake wode se nam be woagagblɔ nya sia o negbe nye alo nye dometɔ ɖeka koe'.
Imam Ahmad : 5
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَوْسَطَ قَالَ خَطَبَنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي هَذَا عَامَ الْأَوَّلِ وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ أَوْ قَالَ الْعَافِيَةَ فَلَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ قَطُّ بَعْدَ الْيَقِينِ أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ أَوْ الْمُعَافَاةِ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ تَعَالَى
Egblɔ na mí [Muhammad Bin Ja’far] be egblɔ be; Esi wògblɔ [Syu’bah] na mí tso [Yazid Bin Khumair] gbɔ tso [Sulaim Bin ‘Amir] gbɔ tso [Ausath] gbɔ la, egblɔ be; [Abu Bakr] ɖe gbeƒã na mí eye wògblɔ be; Rasullah shallallahu 'alaihi wasallam tsi tre ɖe nye teƒe le ƒe gbãtɔ me. Emegbe Abu Bakr fa avi, emegbe egblɔ be; bia Allah be Al mu'Aafaat - tsɔtsɔke - alo egblɔ be Al 'Aa'fiyah - dedienɔnɔ -, elabena wometsɔa naneke si lolo wu Al 'Aa'fiyah alo Al mu'Aafaat naa ame aɖeke le dzixɔse megbe o, nye anukwareɖila elabena anukwareɖiɖi le ɖeka kple nɔnɔme nyui eye wo ame evea siaa le dziƒo, eye mite ɖa tso alakpanyawo gbɔ elabena alakpanyawo le ɖeka kple vɔ̃ɖinyenye eye wo ame evea siaa le dzomavɔ me, eye migaʋã ŋu wo nɔewo o, mizu futɔwo, eye migatso xɔlɔ̃wɔwɔ ƒe kadodowo me eye miatrɔ le mia nɔewo gbɔ o, Ke boŋ minye nɔviwo abe alesi Allah Ta’ala de se ene.’
Imam Ahmad : 6
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي هَذَا الْقَيْظِ عَامَ الْأَوَّلِ سَلُوا اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْيَقِينَ فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى
Wogblɔ na mí be [Abdurrahman Bin Mahdi] kple [Abu ‘Amir] siaa gblɔ be; Esi wògblɔ [Zuhair i.e. Ibnu Muhammad] na mí tso [Abdullah i.e. Ibnu Muhammad Bin ‘Aqil] gbɔ tso [Mu’adz Bin Rifa’ah Bin Rafi’ Al Ansari] gbɔ tso fofoa gbɔ i.e. [Rifa’ah Bin Rafi’] gbɔ la, egblɔ be; Mese [Abu Bakar Ash Siddiq] wònɔ gbeƒã ɖem tso Rasullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ƒe nuƒolanɔƒe, emegbe wògblɔ be; ‘Mese Rasullah shallallahu ‘alaihi wasallam gblɔ,’ eye Abu Bakr fa avi esi wòyɔ Rasullah shallallahu ‘alaihi wasallam ƒe ŋkɔ, emegbe ezi ɖoɖoe tso eƒe aɖatsiwo me hegblɔ be; 'Mese Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam gblɔ le ŋkeke si dzi yame xɔ dzo abe esia ene dzi le ƒe gbãtɔ me be: 'bia Allah be wòatsɔe ake, dedienɔnɔ kple kakaɖedzi le agbemeŋkekewo kple xexeame ŋu'.
Imam Ahmad : 7
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ
Esi wògblɔe na mí [Abu Kamil] vɔ la, egblɔ be; Wogblɔ na mí [Hammad, si nye Ibn Salamah] tso [Ibn Abu ‘Atiq] gbɔ tso [fofoa] gbɔ tso [Abu Bakr] gbɔ, be Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Siwak nye nu me kɔklɔ eye wòdzea Allah ŋu’.
Imam Ahmad : 8
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ و قَالَ يُونُسُ كَبِيرًا حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْأَشْيَبُ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ قَالَ قَالَ كَبِيرًا
Esi wògblɔe na mí [Hasyim Bin Al Qasim] vɔ la, egblɔ be; Esi wògblɔe na mí [Al Laits] vɔ la, egblɔ be; Egblɔ nam [Yazid Bin Abu Habib] tso [Abul Khair] gbɔ tso [Abdullah Bin ‘Amru] gbɔ tso [Abu Bakar Ash Shiddiq] gbɔ be yegblɔ na Rasulllah; 'fia Du'a si metsɔ doa gbe ɖa le nye gbedodoɖa me lam,' Eɖo eŋu be: 'xlẽe, Allahumma Innii Zhalamtu Nafsii Zhulman Katsiiro, Walaa Yaghfirudz Dzunuuba Illaa Anta, Faghfirlii maghfiratan Min 'Indika Warhamnii Innaka Antal Ghofurur Rahiim '-O Allah, mewɔ nuvɔ̃ geɖe le ɖokuinye ŋu, eye ame aɖeke mate ŋu atsɔ nye ake o nuvɔ̃wo negbe ɖeko Wòe tsɔe ke nye nuvɔ̃wo tso wò akpa dzi eye nàkpɔ nublanui nam, nyateƒee, wòe nye ame si tsɔa ke wu, nublanuikpɔla wu-'. [Yona] gblɔ be; 'kabiiraa -big-,' gblɔe na mí [Hasan Al Asy yab] tso [Ibn Lahi'ah] gbɔ egblɔ; egblɔ be: 'kabiiraa -gã-'.
Imam Ahmad : 9
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ
Esi wògblɔe na mí [Abdurrazzaq] vɔ la, egblɔ be; Wogblɔ na mí [Ma'mar] tso [Az Zuhri] tso ['Urwah] tso [Aisyah] gbɔ, be Fatimah kple Al Abbas va Abu Bakr gbɔ, wo ame evea siaa wobia woƒe domenyinu ƒe akpa aɖe tso Allah ƒe Dɔla sallallaahu 'alaihi wasallam gbɔ, esime wo ame evea siaa bia eƒe anyigba le Fadak-ʋaa me kple eƒe gome tso Khaibar-ʋaa me, emegbe [Abu Bakar] gblɔ be woawo; Le nyateƒe me la, mese Allah ƒe dɔla gblɔ be: ‘Míenyi dome o, kesinɔnu siwo míegblẽ ɖi la zua dɔmenyonunana, kesinɔnu sia me koe Muhammad ƒe ƒomea ɖuna’. Eyata, to Allah dzi la, nyemaɖe asi le nusi mekpɔ Rasulullah le wɔwɔm ŋu o negbe ɖe mewɔe godoo hafi’.
Imam Ahmad : 10
حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ الْحَارِثِ يَقُولُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مِنْ عَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ اسْتَعْبَرَ أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ تُؤْتَوْا شَيْئًا بَعْدَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ مِثْلَ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ
Esi wògblɔe na mí [Abu Abdurrahman Al Muqri’] vɔ la, egblɔ be; Esi wògblɔe na mí [Haiwah Bin Syuraih] vɔ la, egblɔ be; Mese [Abdul Malik Bin Al Harith] gblɔ be; Nyateƒee [Abu Hurairah] gblɔ be; Mese [Abu Bakar Ash Siddiq] gblɔ le nuƒolanɔƒe sia be; Mese Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam gblɔ le ƒe gbãtɔ ƒe ŋkeke sia dzi, emegbe Abu Bakr bu le aɖaŋuɖoɖoa me ale gbegbe be wòfa avi eye emegbe wògblɔ be; Mese Allah ƒe dɔla (ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi) gblɔ be: ‘Wometsɔ nane na wò o - si le ɖoƒe kɔkɔ aɖe - le tohehe anukwaretɔe abe Al Afiyah - dedienɔnɔ - megbe, eyata bia Allah be wòana Al Afiyah’.
Imam Ahmad : 11
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْغَارِ وَقَالَ مَرَّةً وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا
Esi wògblɔe na mí [‘Affan] vɔ la, egblɔ be; Esi wògblɔe na mí [Hammam] vɔ la, egblɔ be; na míenya [Thabit] tso [Anas] gbɔ be [Abu Bakar] gblɔe nɛ, eya -Abu Bakar- gblɔ be; Megblɔ na Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam esime wònɔ agadoa me, - le nuŋlɔɖi bubu me la, egblɔ be; 'eye míenɔ agadoa me, - eye ne wo dometɔ ɖeka kpɔ eƒe afɔ eveawo la, anye ne wokpɔ mí tso eƒe afɔ te', emegbe egblɔ be: 'O Abu Bakr, nukae nèsusu tso ame eve ŋu, ɖe Allah menye etɔ̃lia le wo ame evea dome oa'.
Imam Ahmad : 12
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتَّبِعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ
Esi wògblɔe na mí [Rauh] vɔ la, egblɔ be; Egblɔ na mí [Ibn Abi ‘Arubah] tso [Abu At Taiyyah] gbɔ tso [Al Mughirah Bin Subai’] gbɔ tso [‘Amru Bin Huraits] gbɔ tso [Abu Bakar Ash Shiddiq] gbɔ, egblɔ be; 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam gblɔ na mí be Dajjal ado tso anyigba ƒe ɣedzeƒekpa dzi si woyɔna be Khurasan, ame geɖewo adze eyome, abe ɖe woƒe mo le abe akpoxɔnu siwo wotsɔ akplɔ ƒoe ene'.
Imam Ahmad : 13
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَخِيلٌ وَلَا خَبٌّ وَلَا خَائِنٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ الْمَمْلُوكُونَ إِذَا أَحْسَنُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَفِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَوَالِيهِمْ
Abu Sa’id, si nye Banu Hashim ƒe kluvi tsã, gblɔ na mí be: Sadaqah bin Musa, si nye Ad Daqiq xɔlɔ̃, gblɔ na mí tso Farqad gbɔ tso Murrah bin Syrahil gbɔ tso Abu Bakr al-Siddiq gbɔ, amesi gblɔ be: Allah ƒe dɔla (Allah ƒe ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi) gblɔ be: “Nublanui, ameflula, vɔvɔ̃nɔtɔ, kple amemabumabutɔ aɖeke mage ɖe Paradiso me o, eye ame gbãtɔ siwo aƒo Paradiso ƒe ʋɔtru la anye kluvi nyui siwo nyo le nusi le wo kple Allah, Dziƒoʋĩtɔ la dome, kple nusi le wo kple woƒe aƒetɔ dome la me."
Imam Ahmad : 14
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ
Egblɔ na mí be [Abdullah Bin Muhammad Bin Abu Syaibah]. Abdullah gblɔ be; eye mesee tso Abdullah Bin Abu Syaibah gbɔ, egblɔ be; Egblɔ na mí [Muhammad Bin Fudlail] tso [Al Walid Bin Jumai’] gbɔ tso [Abu Ath Thufail] gbɔ be; Esi Nyagblɔɖila la ku la, Fatima ŋlɔ lɛta na Abu Bakr si me; 'Wò alo wò ƒomea le Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam dome domea?' Eɖo eŋu be; Fatima gblɔ be: ‘Menye nyee nyi dome o, gake eƒe ƒomea ya nyie; 'Ekema afikae Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ƒe gomewo le?' Eyata [Abu Bakr] gblɔ be; ‘Nyateƒee, mese Allah ƒe dɔla gblɔ be; 'Nyateƒee, ne Allah na nuɖuɖu Nyagblɔɖila aɖe, emegbe wòku la, ekema Eya - Allah - wɔe na amesiwo ava ɖe eyome', ekema meɖoe be matrɔe ana Moslemtɔwo'. emegbe Fatima gblɔ be; 'Ekema mienya nusi miese tso Allah ƒe dɔla gbɔ nyuie wu'.
Imam Ahmad : 15
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُنَيْدَةَ الْبَرَاءُ بْنُ نَوْفَلٍ عَنْ وَالَانَ الْعَدَوِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الضُّحَى ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى الْأُولَى وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ النَّاسُ لِأَبِي بَكْرٍ أَلَا تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ صَنَعَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ يَصْنَعْهُ قَطُّ قَالَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا هُوَ كَائِنٌ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَأَمْرِ الْآخِرَةِ فَجُمِعَ الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ بِصَعِيدٍ وَاحِدٍ فَفَظِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ حَتَّى انْطَلَقُوا إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَالْعَرَقُ يَكَادُ يُلْجِمُهُمْ فَقَالُوا يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ وَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ قَالَ لَقَدْ لَقِيتُ مِثْلَ الَّذِي لَقِيتُمْ انْطَلِقُوا إِلَى أَبِيكُمْ بَعْدَ أَبِيكُمْ إِلَى نُوحٍ { إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ } قَالَ فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ وَاسْتَجَابَ لَكَ فِي دُعَائِكَ وَلَمْ يَدَعْ عَلَى الْأَرْضِ مِنْ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي انْطَلِقُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَهُ خَلِيلًا فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا فَيَقُولُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَإِنَّهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُحْيِي الْمَوْتَى فَيَقُولُ عِيسَى لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى سَيِّدِ وَلَدِ آدَمَ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ انْطَلِقُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَشْفَعَ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَيَنْطَلِقُ فَيَأْتِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام رَبَّهُ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِ جِبْرِيلُ فَيَخِرُّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ وَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ أُخْرَى فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَذْهَبُ لِيَقَعَ سَاجِدًا فَيَأْخُذُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِضَبْعَيْهِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّعَاءِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى بَشَرٍ قَطُّ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ خَلَقْتَنِي سَيِّدَ وَلَدِ آدَمَ وَلَا فَخْرَ وَأَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ حَتَّى إِنَّهُ لَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَكْثَرُ مِمَّا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الصِّدِّيقِينَ فَيَشْفَعُونَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ فَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الْعِصَابَةُ وَالنَّبِيُّ وَمَعَهُ الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالنَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الشُّهَدَاءَ فَيَشْفَعُونَ لِمَنْ أَرَادُوا وَقَالَ فَإِذَا فَعَلَتْ الشُّهَدَاءُ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَدْخِلُوا جَنَّتِي مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا قَالَ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا فِي النَّارِ هَلْ تَلْقَوْنَ مِنْ أَحَدٍ عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ فَيَجِدُونَ فِي النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُسَامِحُ النَّاسَ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَسْمِحُوا لِعَبْدِي كَإِسْمَاحِهِ إِلَى عَبِيدِي ثُمَّ يُخْرِجُونَ مِنْ النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي قَدْ أَمَرْتُ وَلَدِي إِذَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ ثُمَّ اطْحَنُونِي حَتَّى إِذَا كُنْتُ مِثْلَ الْكُحْلِ فَاذْهَبُوا بِي إِلَى الْبَحْرِ فَاذْرُونِي فِي الرِّيحِ فَوَاللَّهِ لَا يَقْدِرُ عَلَيَّ رَبُّ الْعَالَمِينَ أَبَدًا فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ مَخَافَتِكَ قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرْ إِلَى مُلْكِ أَعْظَمِ مَلِكٍ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَهُ وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهِ قَالَ فَيَقُولُ لِمَ تَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ وَذَاكَ الَّذِي ضَحِكْتُ مِنْهُ مِنْ الضُّحَى
Esi wògblɔe na mí [Ibrahim Bin Ishaq Ath Thalaqani] vɔ la, egblɔ be; Esi wògblɔe nam [An Nadlar Bin Syumail Al Mazini] vɔ la, egblɔ be; Esi wògblɔe nam [Abu Na’amah] vɔ la, egblɔ be; Esi wògblɔ [Abu Hunaidah Al Barra’ Bin Naufal] nam tso [Walan Al ‘Adawi] gbɔ tso [Hudzaifah] gbɔ tso [Abu Bakar Ash Shiddiq] gbɔ vɔ la, egblɔ be; 'Gbeɖeka ŋdi Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam do ŋdi gbedodoɖa. Emegbe ebɔbɔ nɔ anyi, vaseɖe esime dhuha ƒe ɣeyiɣia ɖo la, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ko nu, emegbe wòbɔbɔ nɔ eƒe teƒe gbãtɔ vaseɖe esime wòdo gbe ɖa le ŋdɔ me, Asr kple Maghrib gbedodoɖawo, meƒo nu o vaseɖe fiẽgbedodoɖa le zã ƒe nuwuwu, emegbe wòyi aƒeme le eƒe ƒomea gbɔ, emegbe ameawo gblɔ na Abu Bakr be; ‘Nukatae mèbia Allah ƒe dɔla be nukae wòwɔ egbea o, togbɔ be mewɔe kpɔ o hã?’ egblɔ be; emegbe ebiae, ale wòɖo eŋu be: ‘ẽ, woɖe nusi ava dzɔ le xexe sia kple etsɔme ƒe nyawo me fiam, eyata amesiwo nɔ anyi do ŋgɔ kple amesiwo va la ƒo ƒu ɖe teƒe ɖeka, emegbe amewo nɔ vɔvɔ̃m na esia, eyata wova Adam gbɔ esime fifia tsyɔ wo dzi kloe, wogblɔ be; ‘O Adam, wòe nye ameƒomea fofo eye Allah ‘azza wajalla tia wò, eyata bia wò Aƒetɔ be wòaɖe kuku ɖe mía ta,’ Adam ɖo eŋu; ‘Nye hã mele nusi nèdze ŋgɔe la me tom, yi fofowò gbɔ le fofowò, si nye Noa yome,’ nyateƒee, Allah tia Adam, Noa, Abraham ƒe ƒomea kple ‘Imran ƒe ƒomea ɖe ameawo katã dzi’. Ale wova Noa gbɔ hegblɔ be; 'Na kukuɖeɖe mí le Wò Rabb ŋkume, elabena Allah tia wò eye wòɖo Wò gbedodoɖa ŋu eye megblẽ aƒe aɖeke ɖi le dzimaxɔsetɔwo dome le anyigba dzi o'. Tete Noa gblɔ be; 'Nyemate ŋu aɖe kuku ɖe tawò o, eyata yi Ibrahim gbɔ, elabena Allah tsɔe wɔ eƒe lɔlɔ̃tɔ'. Emegbe woyi Ibrahim gbɔ, eye Ibrahim gblɔ be; 'Nyemateŋu aɖe kuku na wò o, yi Mose gbɔ, elabena Allah ƒo nu kplii tẽ ɣeaɖeɣi'. Tete Musa ɖo eŋu be; 'Nusi nèbia la mele asinye o, eyata yi Isa bin Maryam gbɔ, nyateƒee, ateŋu ada gbe le ŋkunɔwo, dɔnɔwo eye wòana ame kukuwo nagbɔ agbe'. Tete Yesu ɖo eŋu be; 'Nusi nèbia la mele asinye o, gake yi wò aƒetɔ gbɔ, Adam vi, elabena eƒe yɔdo anye gbãtɔ si woaʋu le Tsitretsitsi Ŋkeke dzi, yi Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam gbɔ, kakaɖedzitɔe la, aɖe kuku ɖe tawò le wò Rabb ŋkume'. Egblɔ be; 'Eyata edzo, emegbe Jibril dze ŋgɔ eƒe Aƒetɔ, emegbe Allah gblɔ be: 'ɖe mɔ nɛ - ɖe kuku - eye nàna dziƒonyanyui lae'. egblɔ be; emegbe Jibril dzo kple nya nyuia, emegbe Muhammad bɔbɔ eye wòbɔbɔ ta Dzoɖa ɖeka, emegbe Allah gblɔ be: ‘kɔ ta dzi, Oo Muhammad, gblɔ be woase wò nyawo eye nàɖe kuku, wona mɔ wò be nàɖe kuku’. egblɔ be; eyata ekɔ ta ɖe dzi eye esi wòkpɔ eƒe Aƒetɔ la ebɔbɔ eɖokui tsɔ bɔbɔ eɖokui na Dzoɖa bubu, eye Allah gagblɔ ake be: ‘kɔ ta dzi eye nàgblɔ be woase ye, ɖe kuku, woɖe mɔ na wò be nàɖe kuku’. egblɔ be; eyi ɖabɔbɔ ta, eye Gabriel lé eƒe asi eveawo, emegbe eʋu gbedodoɖa aɖe si womeʋu kpɔ na amegbetɔ aɖeke kpɔ o, eyata egblɔ be; ‘Oo nye Rabb, èwɔm be manye Adam vi ƒe aƒetɔ eye dada aɖeke meli o, èwɔm ame gbãtɔ si na woʋu eƒe yɔdo le Tsitretsitsiŋkekea dzi eye dada aɖeke meli o, vaseɖe esime nàwɔ ame geɖe siwo va nye ta la gbɔ abe alesi wole Shon’a kple Ailah dome ene,’ emegbe wogblɔ be; ‘Yɔ Shiddiqintɔwo ale be woaɖe kuku’, emegbe wogblɔ be; ‘Yɔ Nabtɔwo Nye'. Egblɔ be; emegbe Nyagblɔɖila la va kple eyomedzelawo ƒe ƒuƒoƒo aɖe, eye Nyagblɔɖila aɖe nɔ anyi si si eyomedzela atɔ̃ alo ade le, eye Nyagblɔɖila aɖe hã nɔ anyi si yomedzelawo menɔ o, emegbe wogblɔ be; 'Yɔ xɔsetakukulaawo ale be woaɖe kuku ɖe amesiwo wodi ta'. eye Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam yi edzi; eyata esi xɔsetakukulaawo wɔe vɔ la, Nyagblɔɖila la gblɔ be: Allah gblɔ be ‘Nyee nye nublanuikpɔla wu le nublanuikpɔlawo dome, ge ɖe nye dziƒo amesiwo medea ha aɖeke kplim o’. egblɔ be; emegbe woge ɖe dziƒo. Egblɔ be: Emegbe Allah gblɔ be: ‘Mikpɔ dzomavɔ me ɖa, ɖe miekpɔ ame aɖe si wɔ dɔ nyui aɖe kpɔa? ‘Egblɔ be; Eyata wokpɔ ŋutsu aɖe, emegbe Allah biae be: ‘Èwɔ dɔ nyui aɖe kpɔa? ’ ŋutsua ɖo eŋu be; 'Ao, negbe ɖeko va yi la, mena nuwo nɔ bɔbɔe na amewo le nuƒle kple nudzadzra ƒe nyawo me'. Eyata Allah gblɔ be: ‘na wòanɔ bɔbɔe na nye dɔla abe alesi wòna wònɔ bɔbɔe na nye dɔla bubuawo ene’. Emegbe wokplɔ ame aɖe tso dzomavɔ me, eye Allah biae be; ‘Ðe nèwɔ dɔ nyui aɖe kpɔa? ’ eɖo eŋu be; 'Ao, negbe ɖe megblɔ na vinye be ne meku la, tsɔ dzo fiãm emegbe nàtum abe wɔ ene, emegbe nàtsɔe ayi atsiaƒu me eye nàkakae ɖe yame, ekema to Allah, xexeame katã ƒe Aƒetɔ dzi la, magate ŋu agbugbɔm agbɔ gbeɖe o'. Emegbe Allah gblɔ be: ‘Nukatae nèwɔ nenema? ’ eɖo eŋu be; 'le vɔvɔ̃ na Wò ta'. Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam yi edzi be: emegbe Allah gblɔ be: ‘kpɔ fiaɖuƒe si ŋu ŋutikɔkɔe le wu la ɖa, ekema nyateƒe na mi la, ele abe eyama ene, esɔ gbɔ wu alesi wòle zi gbɔ zi ewo gɔ̃ hã’. Nyagblɔɖila la yi edzi be: dɔla la gblɔ be; 'nukatae nèdoa vloam esime nènye fia?' Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘emae nye nusi na meko nu va yi’.
Imam Ahmad : 16
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ وَإِنَّكُمْ تَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ وَلَا يُغَيِّرُوهُ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ
Esi wògblɔe na mí [Hasyim Bin Al Qasim] vɔ la, egblɔ be; Esi wògblɔe na mí [Zuhair si nye Ibn Mu’awiyah] vɔ la, egblɔ be; Egblɔ na mí [Isma’il Bin Abu Khalid] be egblɔ be; Esi wògblɔe na mí [Qais] vɔ la, egblɔ be; ’ [Abu Bakr] tsi tre kafu Allah eye wòkɔ eŋu, emegbe egblɔ be; 'O amewo, nyateƒee, miele kpukpui sia xlẽm: 'O mi amesiwo xɔe se, mie le mia dometɔ ɖesiaɖe ƒe agbanɔamedzi dzi, magblẽ nu le mi ame suetɔ kekeake si tra mɔ gɔ̃ hã ŋu o... -vaseɖe kpukpui la ƒe nuwuwu-, eye mietsɔe da ɖe teƒea, mese Allah ƒe dɔla sallallaahu 'alaihi wasallam gblɔ be: 'Nyateƒee, ne amewo kpɔ vɔ̃ la, ekema migatrɔe o, ekema wovɔ̃na nɛ.' be Allah akaka tohehe na wo katã.’ Egblɔ be; ‘Eye mese Abu Bakr gblɔ be; 'Oo amewo, mite ɖa tso alakpanyawo gbɔ, elabena alakpanyawo tea mi ɖa tso xɔse gbɔ vavã'.
Imam Ahmad : 17
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ الْبَجَلِيِّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَسَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ رَجُلٌ بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْمُعَافَاةِ ثُمَّ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا
Esi wògblɔe na mí [Hasyim] vɔ la, egblɔ be; Esi wògblɔ [Shu’bah la] na mí vɔ la, egblɔ be; na menya [Yazid Bin Khumair] egblɔ be; Mese [Sulaim Bin ‘Amir] ŋutsu aɖe si tso Himyar, nɔ ŋutinya aɖe gblɔm tso [Ausath Bin Isma’il Bin Ausath Al Bajali] si gblɔ ŋutinya aɖe tso [Abu Bakar] gbɔ, be yesee esime Allah ƒe dɔla (ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi) ku, egblɔ be; Allah ƒe dɔla tsi tre ɖe nye teƒe le ƒe gbãtɔ me eye emegbe wòdo ɣli gblɔ bena: ‘Miɖi anukware, elabena anukwareɖiɖi zɔna kple nyuiwɔwɔ eye wo ame evea siaa le dziƒo, eye mite ɖa tso alakpanyawo gbɔ, elabena wole nuvɔ̃ gbɔ eye wo ame evea siaa le dzomavɔ me, eye mibia ɖeɖe tso Allah gbɔ, elabena le nyateƒe me la, wometsɔa naneke naa ame aɖeke le esi wòxɔe se be enyo wu ɖeɖekpɔkpɔ vɔ megbe o’. Emegbe eyi edzi be ‘migatso kadodo me kple mia nɔewo o, miƒo asa na mia nɔewo, milé fu mia nɔewo, eye migaʋã ŋu mia nɔewo o, ke boŋ minye Allah ƒe dɔla siwo nye nɔviwo’.
Imam Ahmad : 18
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي طَائِفَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ فَجَاءَ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ فَقَبَّلَهُ وَقَالَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَا أَطْيَبَكَ حَيًّا وَمَيِّتًا مَاتَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَتَقَاوَدَانِ حَتَّى أَتَوْهُمْ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا أُنْزِلَ فِي الْأَنْصَارِ وَلَا ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَأْنِهِمْ إِلَّا وَذَكَرَهُ وَقَالَ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتْ الْأَنْصَارُ وَادِيًا سَلَكْتُ وَادِيَ الْأَنْصَارِ وَلَقَدْ عَلِمْتَ يَا سَعْدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَأَنْتَ قَاعِدٌ قُرَيْشٌ وُلَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَبَرُّ النَّاسِ تَبَعٌ لِبَرِّهِمْ وَفَاجِرُهُمْ تَبَعٌ لِفَاجِرِهِمْ قَالَ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ صَدَقْتَ نَحْنُ الْوُزَرَاءُ وَأَنْتُمْ الْأُمَرَاءُ
Esi wògblɔe na mí [‘Affan] vɔ la, egblɔ be; Esi wògblɔ [Abu ‘Awanah] na mí tso [Daud Bin Abdullah Al Audiy] gbɔ tso [Humaid Bin Abdurrahman] gbɔ vɔ la, egblɔ be; Esi Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ku la, [Abu Bakr] nɔ Medina ƒe gbɔto, eya -Humaid Bin Abdurrahman- gblɔ be; emegbe eva ʋu avɔ si tsyɔ mo nɛ eye wògbugbɔ nu nɛ hegblɔ be; 'Melɔ̃ be maxɔ fofonye kple danye abe wò tafe ene, aleke gbegbe wò agbe kple ku adze anie, Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam ku, eye to Rabb si nye Kaaba tɔ dzi'. emegbe eyɔ hadith la. Egblɔ be; 'Emegbe Abu Bakr kple Umar yi -ɖe Ansartɔwo gbɔ - amesiwo nɔ nya hem kple wo nɔewo le kplɔlanyenye ŋu, eyata wodo go wo - Ansartɔwo -, emegbe Abu Bakr ƒo nu eye megblẽ naneke si woɖe ɖe go na Ansartɔwo o eye megblẽ naneke si Allah ƒe dɔla (ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi) ƒo nu tso wo ŋu o negbe ɖe wòyɔ wo katã, eye wògblɔ be; 'Nyateƒee, mienya xoxo be Allah ƒe dɔla (ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi) gblɔ be: 'Ne amegbetɔwo to bali ɖeka me eye Ansar to bali bubu me la, ekema nye hã mato Ansar ƒe bali me.' eye ènya xoxo, Oo Sa’d, be Allah ƒe dɔla (ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi) gblɔ esime nèbɔbɔ nɔ anyi -mele naneke wɔm o- be, ‘Qurayshtɔwoe le nya sia dzi kpɔm, eyata dukɔa ƒe ame siwo wɔa dɔ nyuie la dzea woƒe dɔdzikpɔlawo yome -Qurayshtɔwo- eye woƒe ame tomaɖolawo dzea woƒe ame tomaɖolawo yome’. egblɔ be; emegbe [Sa’d] ɖo eŋu be Abu Bakr; 'Mieto nyateƒe, míenye subɔlawo esime mienye kplɔlawo'.
Imam Ahmad : 19
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ
Esi wògblɔe na mí [Ali Bin ‘Ayyasy] vɔ la, egblɔ be; Esi wògblɔe na mí [Al ‘Aththaf Bin Khalid] vɔ la, egblɔ be; Egblɔ nam [ŋutsu aɖe] tso Bashrohtɔwo me, tso [Thalhah Bin Abdullah Bin Abdurrahman Bin Abu Bakar Ash Shiddiq] gbɔ egblɔ be; Mese [fofonye] gblɔ be [fofoa] se [Abu Bakr] gblɔ be; Mebia Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam be; 'Oo Allah ƒe dɔla, ɖe nuwɔnawo nɔ te ɖe nusiwo woɖo anyi dzi loo alo ɖe nu yeyewo dzia?' Eɖo eŋu be: ‘Gake wotu esia ɖe nya siwo ŋu wotso nya me le dzi’. egblɔ bena: Mebia; ‘Ekema nuka tae nuwɔna sia le, Oo Allah ƒe dɔla? Egblɔ be: ‘Ele bɔbɔe na ame sia ame be wòawɔ dɔ nyuiwo le ɖekawɔwɔ me kple tameɖoɖo si ta wowɔe ɖo’.
Imam Ahmad : 20
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ
Esi wògblɔe na mí [Abul Yaman] vɔ la, egblɔ be; ka nya ta na mí [Syu’aib] tso [Az Zuhri] gbɔ egblɔ be; na menya [ŋutsu aɖe si bi ɖe senyawo me tso Ansar], be yese [Uthman Bin ‘Affan] wònɔ ŋutinya aɖe gblɔm; be Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam ƒe zɔhɛ geɖewo nɔ anyi siwo lé blanui esime Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam ku, ale be wo dometɔ afã kloe tsi dzimaɖi, Uthman gblɔ; 'Eye menye wo dometɔ ɖeka, esi menɔ anyi ɖe gliawo dometɔ ɖeka ƒe vɔvɔli te la, Umar to ŋgɔnye hedo gbe nam, gake nyemese le ɖokuinye me be ele yiyim eye wòdo gbe nam o, eyata eku vaseɖe esime wòdo go Abu Bakr, emegbe egblɔ nɛ be; ‘Nane li si awɔ nuku na wò, le nyateƒe me la, meto Uthman ŋkume hedo gbe nɛ, gake meɖo nye gbedonamea ŋu o.’ Eyata le Abu Bakr ƒe dziɖuɣi la, Umar kple Abu Bakr va eye wo ame evea siaa do gbe nam, emegbe Abu Bakr gblɔ be; 'Nɔviwò Umar va gbɔnye hegblɔ be yeto ŋgɔwò hedo gbe nɛ, gake mèɖo eŋu nɛ o, eyata nukae na nèwɔe nenema?' egblɔ bena: Meɖo eŋu; 'Menye nyee wɔe o'. Eyata Umar gblɔ be; 'Ẽ, to Allah dzi, èwɔe, gake wò dada tae, Oo Bani Umayyah.' Egblɔ bena: Meɖo eŋu; Abu Bakr gblɔ be: ‘Le Allah me la, nyemese le ɖokuinye me kpɔ be èto afima eye nèdo gbe nam o; ‘Uthman ƒe nya sɔ, nyateƒee, vovo menɔ ŋuwò le asitsatsa aɖewo me tso egbɔ,’ eyata megblɔ be; ‘ẽ’ Umar bia be; ‘Asitsatsa kae nye ema?’ emegbe Uthman gblɔ be; ‘Allah ku eƒe Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam hafi míebiae tso nya sia ƒe dedienɔnɔ ŋu,’ Abu Bakr gblɔ; Egblɔ be: ‘Mebia nyae tso nya la ŋu; eyata metsi tre ɖe eŋu hegblɔ nɛ be ‘to fofonye kple danye dzi la, gomenɔamesi geɖe le asiwò ɖe edzi,’ [Abu Bakr] gblɔ; Mebia be; Oo Allah ƒe dɔla, aleke esia le dedie? Emegbe Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Amesiame si axɔ tohehe aɖe tso gbɔnye si metsɔ na fonye tsã eye emegbe wòtrɔe nam la, ekema tohehe ma anye ɖeɖe nɛ’.