Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith
Hadith
Imam Ahmad : 1
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ
Дийцина вайга [ӀабдуллахӀ Бин Нумайра] цо аьлла; тхуна [ИсмаьӀална] [Къаисера] хаам бина цо аьлла; [Абу-Бакра] хьала а гӀаьттина, АллахӀана хастам бира, Иза цӀанвира, тӀаккха элира; ХӀай нах, баккъалла а аша дешна хӀара аят: «ХӀай ийман диллинарш, ларлолаш; Цхьана а галваьллачу стага зе дийр дац хьуна, нагахь санна хьуна нисвелла хиллехь». -КъС Аль Маидах аят 105-. Баккъалла а вайна хезира АллахӀан элчано саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам олуш: «Баккъалла а, нагахь санна нахана вониг гича, тӀаккха цара иза инкарло ца йича, тӀаккха АллахӀа царна массарна а Ӏазап дийр ду ала мегар ду».
Hadith
Imam Ahmad : 2
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَسُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْوَالِبِيِّ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي عَنْهُ غَيْرِي اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ قَالَ مِسْعَرٌ وَيُصَلِّي وَقَالَ سُفْيَانُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا غَفَرَ لَهُ
Тхоьга [ВакиӀе] дийцина цо элира; Тхуна [МисӀар] а, [Суфьян] а [Ӏусман Бин Ал МугӀира Ац Цакъафи] [Ӏали Бин РабиӀат Ал-Валиби] [АсмаӀбин Ал-Хьакам Ал-Фазари] [Ӏели]-гара дийцича, цо элира; Нагахь санна суна АллахӀан Элчано саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам хьадис хезнехь, тӀаккха Дала Шена луучуьнга хьаьжжина пайданаш ло суна цунах. ткъа нагахь санна кхечо соьга дийцича, тӀаккха ас цуьнга дуй баа боху, нагахь санна цо суна дуй биънехь тӀаккха ас иза тӀечӀагӀдо. Баккъалла а, Абу Бакара дийцина соьга, бакъ ду [Абу Бакарна] Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам олуш хезна: «Къа латийна, тӀаккха лийчар а даьккхина, шен лийчар дика динарг стаг вац, -МисӀара аьлла; -' тӀаккха цо ламаз дира, ткъа Суфьяна элира 'тӀаккха цо ши ракаӀат ламаз дира, АллахӀе гечдар дехна, нагахь санна шеко йоцуш АллахӀа шен къиношна гечдийр дацахь'.
Hadith
Imam Ahmad : 3
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ يَعْنِي الْعَنْقَزِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ سَرْجًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرْ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْهُ إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لَا حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ حِينَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خَرَجْنَا فَأَدْلَجْنَا فَأَحْثَثْنَا يَوْمَنَا وَلَيْلَتَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ فَضَرَبْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى ظِلًّا نَأْوِي إِلَيْهِ فَإِذَا أَنَا بِصَخْرَةٍ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا بَقِيَّةُ ظِلِّهَا فَسَوَّيْتُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرَشْتُ لَهُ فَرْوَةً وَقُلْتُ اضْطَجِعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاضْطَجَعَ ثُمَّ خَرَجْتُ أَنْظُرُ هَلْ أَرَى أَحَدًا مِنْ الطَّلَبِ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَسَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْهَا ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ ضَرْعَهَا مِنْ الْغُبَارِ ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ كَفَّيْهِ مِنْ الْغُبَارِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ اللَّبَنِ فَصَبَبْتُ يَعْنِي الْمَاءَ عَلَى الْقَدَحِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ هَلْ أَنَى الرَّحِيلُ قَالَ فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلَّا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَّا فَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ قَدْرُ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا وَبَكَيْتُ قَالَ لِمَ تَبْكِي قَالَ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ مَا عَلَى نَفْسِي أَبْكِي وَلَكِنْ أَبْكِي عَلَيْكَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنَاهُ بِمَا شِئْتَ فَسَاخَتْ قَوَائِمُ فَرَسِهِ إِلَى بَطْنِهَا فِي أَرْضٍ صَلْدٍ وَوَثَبَ عَنْهَا وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُنْجِيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي مِنْ الطَّلَبِ وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ مِنْهَا سَهْمًا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ بِإِبِلِي وَغَنَمِي فِي مَوْضِعِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا قَالَ وَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُطْلِقَ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَتَلَقَّاهُ النَّاسُ فَخَرَجُوا فِي الطَّرِيقِ وَعَلَى الْأَجَاجِيرِ فَاشْتَدَّ الْخَدَمُ وَالصِّبْيَانُ فِي الطَّرِيقِ يَقُولُونَ اللَّهُ أَكْبَرُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَتَنَازَعَ الْقَوْمُ أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزِلُ اللَّيْلَةَ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لِأُكْرِمَهُمْ بِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا حَيْثُ أُمِرَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَوَّلُ مَنْ كَانَ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى أَخُو بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ رَاكِبًا فَقُلْنَا مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَى أَثَرِي ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ الْبَرَاءُ وَلَمْ يَقْدَمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى حَفِظْتُ سُوَرًا مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَكَانَ الْبَرَاءُ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ
Тхоьга [Ӏамру Бин Мухьаммад Абу СаӀид и.дӀ.кх.а Аль-Анкъази] дийцина цо элира; Тхуна [Исраиле] [Абу Исхьакъера] [Ал-Барраъ Бин Ӏазибера] дийцина, цо элира; Абу-Бакра Ӏазибера кхузткъа дирхӀамна седа эцна, Ал-Барра аьлла; тӀаккха Абу-Бакра аьлла Ӏазибе; — Ал Баррога ала, сан цӀа дӀавига иза». Цундела Ӏазиба жоп делира; — ХӀан-хӀа, РасулуллахӀ шайца араваьллачу хенахь айхьа динарг дийца лаахь бен. боху цо; тӀаккха [Абу-Бакра] элира; 'Тхо буьйсанна лелаш арадевлира, тхо тӀехдовлучу дийнахь а, буса а некъ сиха бира, делкъал тӀаьхьа тхо кхаьчча, малх нийсса лакхахь бара, тхуна гонаха хьаьжира со, тхуна цхьа а тховкӀело юй хьажа, цхьа мӀаьрго яьлча суна боккха тӀулг гира, со цунна тӀевеара, ткъа цигахь жимма дӀакъевлина хилар гучуделира, цу чохь - меттиг дӀанисйина, Делан Элчанна саллаллахӀу ӀалайхӀи васалламна кожан халат яржийна, тӀаккха ас элира; "ДӀавижахьа, хӀай АллахӀан Элча", - тӀаккха охьавижира иза, тӀаккха со аравелира, цхьа а хьоьжуш вуй те аьлла, цӀеххьана суна гира кӀезий лелош волу стаг, ас хаьттира; — Хьенан ву хьо, жима стаг? цо жоп делира; 'принадлежит одного человека принадлежит Къурайшу', тӀаккха цо шен цӀе а аьлла, суна иза вевзира, ас юха а хаьттира; — Хьан кӀезано шура лой? — жоп делира цо; — хӀаъ — юха а хаьттира ас; — Суна шура экспресс йийр юй ахь? — жоп делира цо; 'ХӀаъ' цундела ас омра дира цунна, шен цхьа кӀезий схьа а лаьцна, кӀезан шура а, куьйган пӀелгаш а лаьттах цӀанде аьлла, ас багахь кӀадинан хьарча а долуш, чкъоьран гериба еара, тӀаккха цо суна жимма шура хьаькхира, ткъа ас гериба тӀе хи хьаькхира, I get cahulla of the Meahunger to the the God's, I get to the Meahulla the saawn'. ӀалайхӀи васаллам цунна хи дала, ткъа иза набарна тӀера самаваьлла хилар гучуделира, ас элира; «ХӀай Делан Элча, мала» Цо иза мелира суна паргӀатваллалц, тӀаккха ас элира; — Вай дӀадаха хан юй? цундела тхо новкъадевлира, нах лоьхуш болуш, царех цхьанна а ца карийра тхо, говрахь волу Суракъа Бин Малик Бин ДжуӀсум воцург, элира ас; «ХӀай Делан Элча, вайна таллар деш верг вайна тӀехволуш ву», - аьлла, жоп делира Пайхамара: «гӀайгӀане ма хила, АллахӀ вайца ву» Суракъа вайна гергахь хилчахьана, цхьана турна я шина турна я кхаа турна генахь хилчахьана, ас элира; «ХӀай Делан Элча, вайна тӀаьхьакхуьур ву вайна» аьлла, со -цу хенахь- воьлхуш вара, Пайхамара хаьттира: «хӀунда воьлху хьо?» Ас жоп делира; 'ВаллахӀи, со велха ца волу, со сайна сагатдеш хиларна, амма со воьлхуш ву, со хьуна сагатдеш хиларна' тӀаккха АллахӀан Элчано саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам доӀа дира: 'вай оставляем его -Суракъат- к Твоему желанию' тӀаккха когаш хьала а баьккхина, Суракъатан говран кийра кхаччалц дӀа а хьаькхна, жуьппе чу хьаьвзира иза; «ХӀай Мухьаммад, суна хӀинцале а хаьа, хӀара хьан Ӏамал юйла, цундела АллахӀе доӀа дехьа, суна хиллачух со кӀелхьара ваккхахьара аьлла, АллахӀаца ас хьан кхаъ къайле латтор бу, суна тӀехьа лаьттачу хьо лоьхучарна, ткъа хӀара ю сан чкъоьран тарраш, цхьайолу тарраш схьаэца, бакъдерг аьлча, сан эмкалшна юккъехула хӀокху меттехь хӀара санна, дӀагӀо хьо». Абу Бакара кхидӀа а дийцира, тӀаккха РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам жоп делира; 'Суна ца оьшу иза' тӀаккха РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам доӀа дира цунна, цундела Суракъа паргӀатвелира - шена тӀехӀоьттинчу бохамах - шен накъосташна тӀе юхавирзира, РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дӀабаьхьира соьца шен некъ, тхо Мединате кхаьчча, наха тхо тӀеийцира p.m. Ялхой а, бераш а сихха арадевлира, бохуш; 'АллахӀ воккха ву, РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам веана, Мухьаммад веана'. Нах къийсалуш бара, шайх муьлхачун бакъо ю шен цӀа шена дӀалаца бохуш, цундела РасулуллахӀ саллаллохӀу ӀалайхӀи васаллам элира: «тховса Бани Наджаран ден вешин Ӏабдул МуТӀелибан цӀахь Ӏийр ву со, церан сий дан», цундела шолгӀачу дийнахь Ӏуьйре хилча, омра ма-дарра дӀавахара иза. Барраъ Бин Ӏазиба аьлла; — Дуьххьара тхоьга веана мухӀажир вара Бани Ӏабдуд Даран ваша МушӀаб Бин Ӏумаир, тӀаккха бӀаьрзе хилла Ибну Умми Мактум вара, Бани Фихрин ваша вара, тӀаккха Ӏумар Бин Аль-Хатстхаб ткъе итт стаг а волуш говрахь вара, цундела оха хаьттира; — РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам хӀун дина? цо жоп делира; 'он был за мной', тӀаккха РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Абу Бакарца цхьаьна кхаьчна, Барро' элира; 'Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам -Мединате- кхачор вацара, цу хенахь ас «Аль-Муфашал» жайни тӀера масех кехат дагахь Ӏамийна ца хиллехь». Исраила элира; «Барро» хилла «Бану Харицах» ансарийн доттагӀ.
Hadith
Imam Ahmad : 4
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ قَالَ إِسْرَائِيلُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ بِبَرَاءَةٌ لِأَهْلِ مَكَّةَ لَا يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدَّةٌ فَأَجَلُهُ إِلَى مُدَّتِهِ وَاللَّهُ بَرِيءٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ قَالَ فَسَارَ بِهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ الْحَقْهُ فَرُدَّ عَلَيَّ أَبَا بَكْرٍ وَبَلِّغْهَا أَنْتَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ بَكَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدَثَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ مَا حَدَثَ فِيكَ إِلَّا خَيْرٌ وَلَكِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا يُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنِّي
Тхоьга [ВакиӀе] дийцина цо элира; аьлла [Исраила]; аьлла [Абу Исхьакъа]; [Заид Бин ЮцайӀ] тӀера [Абу-Бакр] тӀера, Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам шена Маккин охӀлунах йозуш ца хиларан дӀахьедарца ваийтина хилар; «ХӀара шо дӀадаьлча цхьа а мушрик ХьаьжцӀа ца вахкийта, бусалба стаг воцург Ӏовдал тӀаваф ца деш, ялсамане гӀур воцуш, шена а, Делан Элчанна а юкъахь барт хилларг, доза барт чекхбаллалц ду, ткъа АллахӀ а, Цуьнан Элча а мушрикех маьрша хир ву». Язид элира; цундела кхаа стагаца дӀавахара иза. ТӀаккха Цо элира Ӏелига; «цунна тӀаьхьа а хӀоьттина, Абу-Бакр соьга юхаверзаве, ахь дина дӀахьедар дӀакхачаде». иштта дира цо, аьлла; Абу-Бакр Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам волчу веъча, цо велха а воьлхуш, хаьттира; — ХӀай Делан Элча, цхьа хӀума хиллий суна? цо жоп делира; — Дика доцург хӀумма а ца хилла хьуна, амма соьга омра дина, и гӀуллакх ас я сох цхьаммо бен дӀа ма кхачаде аьлла».
Hadith
Imam Ahmad : 5
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَوْسَطَ قَالَ خَطَبَنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي هَذَا عَامَ الْأَوَّلِ وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ أَوْ قَالَ الْعَافِيَةَ فَلَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ قَطُّ بَعْدَ الْيَقِينِ أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ أَوْ الْمُعَافَاةِ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ تَعَالَى
Дийцина вайга [Мухьаммад Бин ДжаӀфара] цо аьлла; Тхуна [СюӀбата] [Язид Бин Хумайрера] [Сулайм Бин Ӏамирера] [Аусатера] [СуӀиймах] дийцина, цо элира; [Абу Бакара] хьехам бира тхуна, цо элира; РасуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам хьалхарчу шарахь сан меттахь лаьтташ вара. ТӀаккха Абу-Бакра вилхира, тӀаккха элира; АллахӀе деха Аль муӀафаат - гечдар - я цо боху Аль Ӏафийат - кхерамазалла -, хӀунда аьлча цхьанна а ца ло Ал Ӏафийат я Аль муӀафаатал доккха хӀума тешначул тӀаьхьа, хьанал хила хӀунда аьлча хьаналалла диканца цхьаьна ю, ткъа ший а ялсаманехь ду, ткъа аьшпашна гена довла, хӀунда аьлча аьшпашна гена довла, хӀунда аьлча аьшпаш боцуш ду вовшашца хьагӀ е, мостагӀалла леладе, доттагӀаллин уьйраш ма хадае, вовшех дӀа ма дерза, Амма АллахӀа ТаӀала омра ма-дарра вежарий хила».
Hadith
Imam Ahmad : 6
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي هَذَا الْقَيْظِ عَامَ الْأَوَّلِ سَلُوا اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْيَقِينَ فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى
Вайна дийцина, [Ӏабдуррахьман Бин МахӀдис] а, [Абу Ӏамира] а шиммо а аьлла; [Зухьайр и.дӀ.кх.а Ибну Мухьаммад] [ӀабдуллахӀ и.дӀ.кх.Ибну Мухьаммад Бин Ӏакъил] [МуӀадз Бин РифаӀат Бин РафиӀ Ал Ансари] шен дегара и.дӀ.кх.а [РифаӀат Бин РафиӀ] дийцинчул тӀаьхьа цо элира; Суна хезира [Абу Бакар Аш Сиддикъ] РасуллахӀан минбар тӀера хьехам беш, тӀаккха олуш; «Суна хезира РасуллахӀа шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам олуш», ткъа Абу-Бакар велха велира, цо РасуллахӀа шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам цӀе яьккхича, тӀаккха шен бӀаьрхишна юкъара вист ца хуьлуш, элира цо; — Хьалхарчу шарахь иштта йовхачу, йовхачу дийнахь РасулуллахӀа шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам олуш хезира суна: «АллахӀе гечдар деха, маьрша хилар, эхартахь а, дуьненахь а тешам бар деха».
Hadith
Imam Ahmad : 7
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ
Тхоьга [Абу Камиле] дӀа а дийцина, цо элира; Вайга [Хьаммаде, вуьшта аьлча Ибн Саламате] [Ибн Абу Ӏатикъера] [шен дега] [Абу Бакарера] дийцина, Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам аьлла: «Сивак бага цӀанъеш ю, АллахӀ реза ю».
Hadith
Imam Ahmad : 8
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ و قَالَ يُونُسُ كَبِيرًا حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْأَشْيَبُ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ قَالَ قَالَ كَبِيرًا
Тхоьга [Хьасийм Бин Аль-Къасимна] дийцина цо элира; Тхоьга [Ал-Лаитс] дийцина цо элира; Цо соьга [Язид Бин Абу Хьабиба] [Абул-Хайрера] [ӀабдуллахӀ Бин Ӏамру] [Абу Бакар Аш Шиддике] дийцина, цо РасуллахӀе аьлла; 'учи мне дуа, с которым я молюсь в своем молитве,' Он ответил: 'читайте, АллахӀумма Иннии Жаламту Нафсии Жулман Кациеро, Валаа Ягфирудз Дзунуба Иллаа Анта, Фагфирлии магфиратан Мин 'Индика Вархамнии Иннака Антал Гхофуурур Рахиим но мой вронг а за Аллах мой къинош доцург Хьо тӀаккха сан къиношна гечдехьа хьайн агӀор гечдарца, къинхетам бехьа сох, баккъалла а Хьо ву-кх гечдеш верг, къинхетаме верг-'. [Юнуса] элира; ‘кабиираа -боккха-,’ вайна [Хьасан Аль Асы йаб] [Ибн ЛахӀиӀатера] дийцина цо аьлла; аьлла: 'кабиираа -боккха-'.
Hadith
Imam Ahmad : 9
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ
Тхоьга [Ӏабдурраззакъе] дийцина, цо элира; Вайга [МаӀмар] дийцина [Аз Зухри] тӀера [Ӏурватера] [Ӏайсатера], ФатӀимат а, Ал-Ӏаббас а Абу-Бакр волчу баьхкина хилар, цу шинне а шайн ирсах дакъа доьхуш Делан Элчанера саллаллохӀу ӀалайхӀи васаллам, цу шинне а цуьнан дакъа дехча, Фадакъера латта а, цуьнан латта а дехча [1]. Бакар] аьлар цаьрга; Бакъдерг аьлча, АллахӀан элчано олуш хезира суна: «Вай ирс долуш дац, вай дитина бахам сагӀа хуьлу, Мухьаммадан доьзало оцу бахамах бен ца юу». Цундела, ВаллахӀи, РасулуллахӀа лелош гина хӀума ас дӀатосур дац, ас иза билггал ца дича'.
Hadith
Imam Ahmad : 10
حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ الْحَارِثِ يَقُولُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مِنْ عَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ اسْتَعْبَرَ أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ تُؤْتَوْا شَيْئًا بَعْدَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ مِثْلَ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ
Тхоьга [Абу Ӏабдуррохьман Аль-МукъриӀе] дийцича, цо элира; Тхоьга [ХӀайвах Бин Сюрайх] дийцича, цо элира; Суна хезира [Ӏабдул-Малик Бин Аль-Хьарита] олуш; Баккъалла а [Абу ХӀурайрас] аьлла; Суна хезира [Абу Бакар Аш Сиддикъа] оцу минбар тӀехь олуш; Суна хезира РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам олуш оцу хьалхарчу шеран хӀокху дийнахь, тӀаккха Абу-Бакр хьехамехь сел чӀогӀа галваьлла, велха а воьлхуш, тӀаккха элира; Суна хезира Делан Элчано (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) олуш: «Шуна цхьа хӀума ца ло - иза лакхарчу даржехь ду - Аль-Афийа санна даггара лехначул тӀаьхьа - кхерамазалла -, цундела АллахӀе Аль-Афийа деха».
Hadith
Imam Ahmad : 11
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْغَارِ وَقَالَ مَرَّةً وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا
Тхоьга [Ӏаффан] дӀа а дийцина, цо элира; Тхоьга [Хьаммам] дӀа а дийцина, цо элира; тхуна [Сабита] [Анасера] хаам бина, [Абу Бакара] шега дийцина хилар, цо -Абу Бакара- аьлла; Пайхамаре саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам элира ас, иза гӀу чохь волуш, - кхечу ривайатехь аьлла цо; 'ткъа вай гӀу чохь дара, - нагахь санна царех цхьанна шен ши ког гича, царна тхо цуьнан когаш кӀелара гур дара', тӀаккха цо элира: "ХӀай Абу-Бакр, хьуна хӀун хета шина стагах, АллахӀ цу шиннах кхоалгӀаниг вац" аьлла.
Hadith
Imam Ahmad : 12
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتَّبِعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ
Тхоьга [Раух] дӀа а дийцина, цо элира; Дийцина тхуна [Ибн Аби Ӏарубас] [Абу Ат Таййа] тӀера [Ал МугӀира Бин Субай] тӀера [Ӏамру Бин ХӀурайтера] [Абу Бакар Аш Шиддикъ] тӀера, цо аьлла; РасулуллахӀа шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дийцира тхуна, Хурасан олучу лаьттан малхбалерчу декъера Дадджал аравер ву, цунна тӀаьхьа дуккха а нах хир бу, церан яххьаш молот тоьхна турсаш санна санна».
Hadith
Imam Ahmad : 13
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَخِيلٌ وَلَا خَبٌّ وَلَا خَائِنٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ الْمَمْلُوكُونَ إِذَا أَحْسَنُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَفِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَوَالِيهِمْ
Бани Хьашиман лай хилла волу стаг тхуна [Абу СаӀиде] дийцина, цо элира; Дийцина тхуна [Шадакъа Бин Муса] доттагӀ Ад Дакъикъ, [Фаркъад] [Мурра Бин Сярахил] [Абу Бакар Аш Шиддикъ] тӀера, цо аьлла; АллахӀан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) аьлла: «Я ялсамане гӀур бац осала нах, хьеравалархой, кӀоршаме леларш, я оьзда доцуш леларш, ткъа хьалха стигалан неӀ тоьхна нах хир бу лайш, шайна а, шайн АллахӀана а юкъахь дерг ваззана юккъехь дерг дӀадахьа говза».
Hadith
Imam Ahmad : 14
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ
Дийцина вайга [ӀабдуллахӀ Бин Мухьаммад Бин Абу Сайба]. Ӏабдуллас элира; ткъа суна иза ӀабдуллахӀ Бин Абу Сяйбагара хезна, цо элира; Дийцина вайга [Мухьаммад Бин Фудлаил] [Аль-Валид Бин ДжумайӀ] [Абу Ат Туфаил] тӀера цо аьлла; Пайхамар дӀакхелхича, Фатимас Абу-Бакре кехат яздина, шена чохь; — Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам ирс долуш вуй хьо я хьан доьзал? Цо жоп делира; — Суна ирс ца хилла, амма цуьнан доьзална хилла, — элира Фатимас; — ТӀаккха мичахь ду РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васалломан дакъош? Цундела [Абу-Бакра] элира; «Бакъдолуш, суна хезира АллахӀан элчано олуш; «Бакъдолуш, нагахь санна АллахӀа пайхамар кхабахь, тӀаккха иза велча, тӀаккха Цо – АллахӀа – иза цунна тӀаьхьа богӀучарна деш хилча», тӀаккха ас ниййат до иза бусалба нахана юхадерзо». тӀаккха Фатимас аьлар; «ТӀаккха хьуна дика хаьа хьайна Делан Элчанера хезнарг».
Hadith
Imam Ahmad : 15
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُنَيْدَةَ الْبَرَاءُ بْنُ نَوْفَلٍ عَنْ وَالَانَ الْعَدَوِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الضُّحَى ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى الْأُولَى وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ النَّاسُ لِأَبِي بَكْرٍ أَلَا تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ صَنَعَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ يَصْنَعْهُ قَطُّ قَالَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا هُوَ كَائِنٌ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَأَمْرِ الْآخِرَةِ فَجُمِعَ الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ بِصَعِيدٍ وَاحِدٍ فَفَظِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ حَتَّى انْطَلَقُوا إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَالْعَرَقُ يَكَادُ يُلْجِمُهُمْ فَقَالُوا يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ وَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ قَالَ لَقَدْ لَقِيتُ مِثْلَ الَّذِي لَقِيتُمْ انْطَلِقُوا إِلَى أَبِيكُمْ بَعْدَ أَبِيكُمْ إِلَى نُوحٍ { إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ } قَالَ فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ وَاسْتَجَابَ لَكَ فِي دُعَائِكَ وَلَمْ يَدَعْ عَلَى الْأَرْضِ مِنْ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي انْطَلِقُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَهُ خَلِيلًا فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا فَيَقُولُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَإِنَّهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُحْيِي الْمَوْتَى فَيَقُولُ عِيسَى لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى سَيِّدِ وَلَدِ آدَمَ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ انْطَلِقُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَشْفَعَ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَيَنْطَلِقُ فَيَأْتِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام رَبَّهُ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِ جِبْرِيلُ فَيَخِرُّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ وَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ أُخْرَى فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَذْهَبُ لِيَقَعَ سَاجِدًا فَيَأْخُذُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِضَبْعَيْهِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّعَاءِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى بَشَرٍ قَطُّ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ خَلَقْتَنِي سَيِّدَ وَلَدِ آدَمَ وَلَا فَخْرَ وَأَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ حَتَّى إِنَّهُ لَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَكْثَرُ مِمَّا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الصِّدِّيقِينَ فَيَشْفَعُونَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ فَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الْعِصَابَةُ وَالنَّبِيُّ وَمَعَهُ الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالنَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الشُّهَدَاءَ فَيَشْفَعُونَ لِمَنْ أَرَادُوا وَقَالَ فَإِذَا فَعَلَتْ الشُّهَدَاءُ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَدْخِلُوا جَنَّتِي مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا قَالَ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا فِي النَّارِ هَلْ تَلْقَوْنَ مِنْ أَحَدٍ عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ فَيَجِدُونَ فِي النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُسَامِحُ النَّاسَ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَسْمِحُوا لِعَبْدِي كَإِسْمَاحِهِ إِلَى عَبِيدِي ثُمَّ يُخْرِجُونَ مِنْ النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي قَدْ أَمَرْتُ وَلَدِي إِذَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ ثُمَّ اطْحَنُونِي حَتَّى إِذَا كُنْتُ مِثْلَ الْكُحْلِ فَاذْهَبُوا بِي إِلَى الْبَحْرِ فَاذْرُونِي فِي الرِّيحِ فَوَاللَّهِ لَا يَقْدِرُ عَلَيَّ رَبُّ الْعَالَمِينَ أَبَدًا فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ مَخَافَتِكَ قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرْ إِلَى مُلْكِ أَعْظَمِ مَلِكٍ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَهُ وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهِ قَالَ فَيَقُولُ لِمَ تَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ وَذَاكَ الَّذِي ضَحِكْتُ مِنْهُ مِنْ الضُّحَى
Тхоьга [ИбрахӀим Бин Исхьакъ Ат Тхалакъанига] дийцича, цо элира; Соьга [Ан Надлар Бин Сюмаил Аль Мазини] дийцича, цо элира; Соьга [Абу НаӀамате] дийцича, цо элира; Соьга [Абу Хьунайда Ал Барраъ Бин Науфал] [Валан Аль Ӏадави] [Хьудзайфа] [Абу Бакар Аш Шиддикъ] тӀера [Абу Бакар Аш Шиддикъ] тӀера дийцина цо элира; — Цхьана Ӏуьйранна РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам пхьуьйра ламаз дира. ТӀаккха охьахиира иза, зухьа дан хан тӀекхаччалц, РасулуллахӀ шаллаллохӀу ӀалайхӀи васаллам велавелира, тӀаккха шен хьалхалерчу меттехь охьахиира делкъа ламаз даллалц, аср, маьркӀижа ламаз даллалц, буьйса чекхйолуш маьркӀажа ламаз даллалц вист ца хилира иза, тӀаккха шен доьзале цӀа вахара Бакбур нахе; — ХӀунда ца хоьтту ахь АллахӀан элчане тахана цо динарг хӀун ду, хӀинццалц цо иза дина ца хиллехь а? цо аьлар; тӀаккха цо хаьттина цуьнга, цундела цо жоп делла: «хӀаъ, дуьненан а, эхартан а гӀуллакхашкахь хир дерг гайтина суна, цундела хьалха хилларш а, тӀебаьхкинарш а цхьана меттехь гулбелла, тӀаккха нах хӀокхунах кхерабелла, цундела уьш Адам волчу баьхкина, хьацар дӀакъовла герга долуш, аьлла; «ХӀай Адам, хьо адамийн да ву, АллахӀа Ӏазза важалла хаьржина ву хьо, хьайн Деле тхуна шафаӀат дар деха», - жоп делира Адама; «Со а ву хьуна дуьхьал лаьттачунна дуьхьал, хьайн дена тӀаьхьа хьайн дена тӀе гӀо, Нухь волчу», баккъалла а, АллахӀа Адам а, Нухь а, ИбрахӀиман доьзал а, Ӏимранан доьзал а массо а нахана тӀехула хаьржина». ТӀаккха Нохь волчу а баьхкина, элира цара; «Хьайн Раббина хьалха шафаӀат де Ахь тхуна, хӀунда аьлча АллахӀа хьо хаьржина ву, хьан доӀанна жоп делла, Цо лаьтта тӀехь кафиршна юкъахь цхьа а цӀа ца дитина». ТӀаккха Нохьас элира; «Сан йиш яц хьуна шафаӀат дан, цундела ИбрахӀим волчу гӀо, хӀунда аьлча АллахӀа иза шен везаш вина». ТӀаккха уьш ИбрахӀим волчу бахара, ИбрахӀима элира; «Сан йиш яц хьуна шафаӀат дан, Муса волчу гӀо, хӀунда аьлча АллахӀа цкъа цуьнца ма-дарра къамел дина». ТӀаккха Мусас жоп делира; «Ахь доьхург соьгахь дац, цундела Ӏиса бин Марьям волчу гӀо, баккъалла а цуьнан ницкъ кхочу бӀаьрзечарна а, цомгушчарна а дарба дан, белларш денбан». ТӀаккха Ӏийсас жоп делира; «Ахь доьхург соьгахь дац, амма хьайн эла волчу гӀо, Адаман кӀант, хӀунда аьлча цуьнан каш къемат дийнахь уггар хьалха схьадоьллур ду, Мухьаммад волчу гӀо, шафаӀат дийр ду хьуна хьан Раббина хьалха». Цо элира; «Иштта дӀавахара иза, тӀаккха Жибрил шен Далла дуьхьалвелира, тӀаккха АллахӀа элира: «Пурба ло цунна – шафаӀат де – стигалан кхаъ лохьа цунна». боху цо; тӀаккха Жибрил дӀавахара кхаъ бохьуш, тӀаккха Мухьаммад рукуӀ дира, цхьана пӀераскан дийнахь сужуд дира, тӀаккха АллахӀа элира: «хьайн корта хьалабаккха хӀай Мухьаммад, хьайна хезаш хир ву ала, шафаӀат де, хьуна пурба делла шафаӀат дан». боху цо; цундела цо шен корта хьалабаьккхира, шен Деле хьаьжча, кхин цхьана пӀераскан дийнахь муьтӀахь хилла сужуд дира цо, ткъа АллахӀа юха а элира: «хьайн корта хьалаайбина, хьайна хезар ду ала, шафаӀат де, шафаӀат дан бакъо ю хьуна». боху цо; сужуде вахара иза, тӀаккха Жабраила цуьнан ши куьг схьалецира, тӀаккха цкъа а цхьана а адамна схьадиллина доцу доӀа схьадиллира, цундела элира цо; «ХӀай сан Рабб, Ахь со кхоьллина Адаман кӀентан эла хилийта, куралла а йоцуш, къематдийнахь цуьнан каш хьалхара схьаделла ахь со, куралла а йоцуш, ШонӀана а, Ӏайлана а юкъахь сан Ӏам тӀе богӀу нах мел дукха хилийталц», тӀаккха аьлла; «Шиддикъина кхайкха, цара шафаӀат дайта», тӀаккха аьлла; — Набс кхайкха . Со'. Цо элира; тӀаккха Пайхамар веана шен мурдийн тоба а йолуш, тӀаккха цхьа Пайхамар хилла пхи-ялх мурд волуш, цхьа Пайхамар хилла цхьа а мурд воцуш, тӀаккха аьлла; — ГӀазоташка кхайкха, цара шайна луучу нахана шафаӀат дайта». ткъа Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам кхидӀа а дийцира; цундела гӀазотхоша иза дича, Пайхамара аьлла: АллахӀа аьлла: «Со ву къинхетамечарех уггаре а къинхетаме верг, сан стигал чу чугӀо соьца цхьа а хӀума накъост ца лелош берш». цо аьлар; тӀаккха уьш стигала бахара. Цо элира: ТӀаккха АллахӀа аьлла: «Жоьжахати чу хьажа, цкъа а дика Ӏамал йина стаг карий хьуна? — Цо боху; Цундела царна цхьа стаг карийра, тӀаккха АллахӀа хаьттира цуьнга: «Цкъа а дика Ӏамал йина ахь? — жоп делира къонахчо; — ХӀан-хӀа, хьалха заманахь ас нахана эцаран-дохкаран гӀуллакхашкахь аттачу даьккхина хилар доцург». Цундела АллахӀа аьлла: «Сан лайна атта де Ахь, цо сан кхечу лайшна атта ма-даккхара». ТӀаккха цара цхьа стаг жоьжахатера араваьккхира, АллахӀа хаьттира цуьнга; — Цкъа а дика гӀуллакхаш диний ахь? — жоп делира цо; «ХӀан-хӀа, ас сайн кӀанте ца аьлча, нагахь санна со велча, со цӀергахь вага, тӀаккха мукх санна, хьакха, тӀаккха хӀорда чу а дигина, хӀаваэхь дӀасадаржаде, тӀаккха массо а дуьненан Дела волчу АллахӀаца, со кхин цкъа а юхаверзо ницкъ кхочур бац цуьнан». ТӀаккха АллахӀа аьлла: «ХӀунда дина ахь иза? — жоп делира цо; 'Хьох кхоьруш'. Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам кхидӀа а элира: тӀаккха АллахӀа элира: «ХӀара ду уггаре а сийлахьчу пачхьалкхан паччахьалла, тӀаккха баккъалла а шуна иза цунах тера ду, ур-атталла иттозза сов ду иза». Пайхамара кхидӀа а дийцира: ялхочо элира; — Хьо паччахь волуш, со хӀунда вас йо ахь? Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам аьлла: «хьалха со велавелларг иза ду».
Hadith
Imam Ahmad : 16
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ وَإِنَّكُمْ تَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ وَلَا يُغَيِّرُوهُ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ
Тхоьга [Хьасийм Бин Аль-Къасимна] дийцина цо элира; Тхоьга [Зухьайре, аьлча а, Ибн МуӀавията] дийцина, цо элира; Дийцина вайга [ИсмаьӀил Бин Абу Халиде] цо аьлла; Тхоьга [Къайс] дӀа а дийцина, цо элира; ' [Абу-Бакар] хьала а гӀаьттина, АллахӀана хастам бира, Иза цӀанвира, тӀаккха цо элира; «ХӀай нах, баккъалла а аша доьшуш ду хӀара аят: «ХӀай шу ийман диллинарш, шу шайна хӀоранна а жоьпаллехь ду, цо шуна зе дийр дац уггаре а жимма а галваьллачу стагана... -аят чекхдаллалц-, ткъа аша иза меттигера арадаьккхина, суна хезира АллахӀан Элчано саллаллахӀу ӀалайхӀи довиллаллам олуш, нагахь санна наха ма хийцира: тӀаккха кхоьру АллахӀа царна массарна а Ӏазап даржорна». Цо боху; — Абу-Бакра олуш хезира суна; «ХӀай нах, аьшпашна гена довла, баккъалла а, аьшпаша гена до шу ийманах».
Hadith
Imam Ahmad : 17
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ الْبَجَلِيِّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَسَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ رَجُلٌ بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْمُعَافَاةِ ثُمَّ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا
Тхоьга [Хьасийма] дийцина, цо элира; Тхоьга [ШуӀбате] дийциначул тӀаьхьа цо элира; хаам бина соьга [Язид Бин Хумайре] цо элира; Суна хезира [Сулайм бин Ӏамир] ХӀимярера цхьана стага, [Аусат бин ИсмаьӀил бин Аусат Ал Баджали] [Абу Бакарера] дийцар дуьйцуш, шена иза хезнера Делан Элча (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) дӀакхелхича, цо элира; Делан Элча хьалхарчу шарахь сан меттехь лаьтташ вара, тӀаккха велха а воьлхуш, элира: «Хьанал хила, хӀунда аьлча хьаналалла диканца йоьду, ткъа ший а стиглахь ю, ткъа аьшпашна гена вала, хӀунда аьлча уьш къиношца бу, ший а жоьжахатехь ду, ткъа АллахӀе кӀелхьардовлар деха, хӀунда аьлча, баккъалла а цхьанна а ца ло кӀелхьардовларал дика долчух тешначул тӀаьхьа». ТӀаккха цо кхидӀа а элира «вовшашца уьйраш ма хадае, вовшех ларло, вовшашца цабезам ма бе, вовшашца хьагӀ а ма е, вежарий болчу АллахӀан лайш хила».
Hadith
Imam Ahmad : 18
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي طَائِفَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ فَجَاءَ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ فَقَبَّلَهُ وَقَالَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَا أَطْيَبَكَ حَيًّا وَمَيِّتًا مَاتَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَتَقَاوَدَانِ حَتَّى أَتَوْهُمْ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا أُنْزِلَ فِي الْأَنْصَارِ وَلَا ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَأْنِهِمْ إِلَّا وَذَكَرَهُ وَقَالَ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتْ الْأَنْصَارُ وَادِيًا سَلَكْتُ وَادِيَ الْأَنْصَارِ وَلَقَدْ عَلِمْتَ يَا سَعْدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَأَنْتَ قَاعِدٌ قُرَيْشٌ وُلَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَبَرُّ النَّاسِ تَبَعٌ لِبَرِّهِمْ وَفَاجِرُهُمْ تَبَعٌ لِفَاجِرِهِمْ قَالَ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ صَدَقْتَ نَحْنُ الْوُزَرَاءُ وَأَنْتُمْ الْأُمَرَاءُ
Тхоьга [Ӏаффан] дӀа а дийцина, цо элира; Тхоьга [Абу Ӏаванах] [Дауд Бин ӀабдуллахӀ Аль Аудий] [Хьумайд Бин Ӏабдуррахьман] дийцина цо элира; РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дӀакхелхича, [Абу-Бакр] Мадинат йистехь волуш, цо -Хьумайд Бин Ӏабдуррохьмана- элира; тӀаккха схьа а веана, юьхь дӀакъовлуш долу кӀади схьа а диллина, цунна мара а воьллина, элира цо; «Со реза ву сан да а, нана а хьан мах санна тӀеэца, ма хаза хир ду хьан дахар а, Ӏожалла а, Мухьаммад шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дӀакхелхина, КаӀбат долахочо Раббас». цул тӀаьхьа хьадис хьахийра цо. Цо боху; ТӀаккха Абу-Бакр а, Ӏумар а дӀавахара -ансарашна тӀе - вовшашца куьйгалла дарна тӀехь къийсалуш болчу, цундела царна дуьхьалкхетта уьш - ансарашна -, тӀаккха Абу-Бакра къамел дира, ансарашна тӀе доссийнарг цхьа а хӀума тӀаьхьа ца дитира, Делан Элчано (саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам) аьлларг а ца дитира; «Бакъдолуш, шуна хӀинцале а хаьа, АллахӀан элчано (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) аьлла хилар: «Нагахь санна адамаш цхьана тогӀи чухула чекхдовлуш, ансарш кхечу тогӀи чухула чекхдовлуш хилча, тӀаккха со ансарин тогӀи чухула чекхвер вара». ткъа хьуна хӀинцале а хаьа, хӀай СаӀд, АллахӀан Элчано (саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам) хьо хиъна Ӏаш -хӀумма а ца деш- аьлла хилар: «Къурайшаш бу оцу гӀуллакхна тӀехь куьйгалла деш, цундела халкъан декхарш кхочушдеш болу нах церан декхарш кхочушдечу нахана -къурайшашна- тӀаьхьабевлла бу, ткъа церан муьтӀахь доцу къам церан муьтӀахь доцчу нахана тӀаьхьабевлла бу». боху цо; тӀаккха [СаӀда] жоп делира Абу Бакарна; — Хьо бакъ ву, тхо министраш ду, ткъа шу куьйгалхой ду».
Hadith
Imam Ahmad : 19
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ
Тхоьга [Ӏали Бин Ӏайясига] дийцина цо элира; Тхоьга [Аль-АстӀаф бин Халиде] дийцина цо элира; Дийцина соьга [цхьана стага] Башрох халкъах, [Талхьах Бин ӀабдуллахӀ Бин Ӏабдуррахьман Бин Абу Бакар Аш Шиддикъ] цо аьлла; Суна [сан дас] хьахош хезира, [шен дас] [Абу-Бакра] олуш хезира аьлла; Ас хаьттира РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам; «ХӀай Делан Элча, Ӏамалш дӀахӀиттийначу хӀуманашна тӀехь ю я керлачу хӀуманашна тӀехь ю?» Цо жоп делира: «Амма билгалдаьхначу гӀуллакхашна тӀе а тевжаш». цо элира, ас хаьттира; — ТӀаккха и гӀиллакх хӀун ду, хӀай Делан Элча? Цо аьлла: «ХӀора стагана атта ду ша кхоьллинчу Ӏалашонца догӀуш долу дика Ӏамалш ян».
Hadith
Imam Ahmad : 20
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ
Тхоьга [Абул Ямане] дийцича, цо элира; тхуна [СюӀайба] [Аз Зухри] тӀера хаам бина цо аьлла; хаам бина соьга [ансарех фикъхӀан говзанча волчу], шена [Ӏусман Бин Ӏаффана] цхьа дийцар дуьйцуш хезна аьлла; Пайхамаран саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам масех асхьаб хилла хилар, Пайхамар велча гӀайгӀане хилла, царех ах гергга сингаттамехь хилла хилар, Ӏусмана аьлла; — Ткъа со царех цхьаъ вара, со цхьана пенан ӀиндагӀехь хиъна Ӏаш волуш, Ӏумар суна хьалхахула тӀех а ваьлла, соьга салам а делла, амма суна иза тӀехволуш санна ца хетара, салам а делла, цундела иза дӀавахара Абу-Бакрна дуьхьалкхетталц, тӀаккха цо элира цуьнга; — Цхьа хӀума ду хьо цецвоккхур волуш, бакъдерг аьлча, ас Ӏусманна хьалхахула чекх а ваьлла, салам делира цуьнга, амма цо сан саламна жоп ца делира. Цундела Абу-Бакран паччахьаллехь волчу хенахь Ӏумар а, Абу-Бакр а веара, цу шинне а соьга салам делира, тӀаккха Абу-Бакра элира; — Сан ваша Ӏумар со волчу а веана, ша хьуна хьалхахула чекх а ваьлла, салам делира, амма ахь цунна жоп ца делира, тӀаккха хӀун бахьана дара ахь и дан? цо элира: «Ас жоп делира; — Ас ца дина иза. Цундела Ӏумара элира; — ХӀаъ, ВаллахӀи, ахь дина иза, амма хьан куралла бахьана долуш хилла иза, хӀай Бани Умайя. Цо элира: «Ас жоп делира; «ВаллахӀи, цкъа а ца хааделира суна, хьо тӀех а ваьлла, соьга салам делла», - элира Абу-Бакара; «Ӏусман бакъ ву, баккъалла а, цуьнгара цхьацца гӀуллакхашца озавелла хилла хьо», - элира ас; — хӀаъ, — хаьттира Ӏумара; — ХӀун гӀуллакх ду иза? тӀаккха Ӏусмана аьлар; «АллахӀа шен Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дӀавелира, оха цуьнга оцу гӀуллакхан кхерамзаллех лаьцна хаттале», - аьлла Абу Бакара; — Ас цуьнга хаьттина гӀуллакхах лаьцна, — элира цо; цундела ас цунна тӀе а хӀоьттина, элира цуьнга: «сан деца а, ненаца а хьан бакъонаш алсам ю цунна тӀехь», [Абу-Бакра] элира; ас хаьттира; ХӀай Делан Элча, хӀара маьрша муха ду? ТӀаккха РасулуллахӀ шаллаллохӀу ӀалайхӀи васаллама аьлла: «Ас цкъа сан ден вешина кховдийна хилла соьгара хан схьаэцна, тӀаккха иза суна юхаерзийначунна, тӀаккха и хан цунна кӀелхьарвалар хир ду».
