Imam Ahmad : 1
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ
En uwacu iwa [Abdullah Bin Numair] ewacu; unyutho iwa [Isma'il] kud i [Qais] ewacu; [Abu Bakr] ucungu man epaku Allah man eloke man ewacu; O dhanu, andha wusomo verse eni: 'O wun ma wuyio, wugwokri; Ng'atu moko mbe ma rac ma copo timo iri rac tek inwango telowic'. -QS Al Maidah verse 105-. Man andha wawinjo jakwenda pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Andha, ka dhanu gineno rac man gikwero ngo, ci Allah bi ketho kum ikum gi zo'.
Imam Ahmad : 2
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَسُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْوَالِبِيِّ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي عَنْهُ غَيْرِي اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ قَالَ مِسْعَرٌ وَيُصَلِّي وَقَالَ سُفْيَانُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا غَفَرَ لَهُ
I ngei wecu iwa [Waki'] ewacu; I ngei wecu iwa [Mis'ar] man [Sufyan] kud i [Uthman Bin Al Mughirah Ats Tsaqafi] kud i [Ali Bin Rabi'ah Al Walibi] kud i [Asma'Bin Al Hakam Al Fazari] kud i [Ali], ewacu; Ka awinjo hadith kud ibang jakwenda pa Allah, ci Allah mio ira bero kud i iye nimakere ku gin ma emito. man ka ngati mukende uwacu ira, ci apenje ekwong, ka ekwong ira ci amoko. Andha, Abu Bakr uwacu ira, man andha [Abu Bakr] uwinjo jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Etie ngo dhanu ma timo dubo man etimo ablution man etimo ablution pare maber, -Mis'ar uwacu; -' edong ekwayu, ma Sufyan uwacu 'i ngeye ekwayu rwoth ario man epenju Allah pi weko dubo pare tek Allah biweko dubo pare'.
Imam Ahmad : 3
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ يَعْنِي الْعَنْقَزِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ سَرْجًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرْ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْهُ إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لَا حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ حِينَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خَرَجْنَا فَأَدْلَجْنَا فَأَحْثَثْنَا يَوْمَنَا وَلَيْلَتَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ فَضَرَبْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى ظِلًّا نَأْوِي إِلَيْهِ فَإِذَا أَنَا بِصَخْرَةٍ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا بَقِيَّةُ ظِلِّهَا فَسَوَّيْتُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرَشْتُ لَهُ فَرْوَةً وَقُلْتُ اضْطَجِعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاضْطَجَعَ ثُمَّ خَرَجْتُ أَنْظُرُ هَلْ أَرَى أَحَدًا مِنْ الطَّلَبِ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَسَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْهَا ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ ضَرْعَهَا مِنْ الْغُبَارِ ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ كَفَّيْهِ مِنْ الْغُبَارِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ اللَّبَنِ فَصَبَبْتُ يَعْنِي الْمَاءَ عَلَى الْقَدَحِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ هَلْ أَنَى الرَّحِيلُ قَالَ فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلَّا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَّا فَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ قَدْرُ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا وَبَكَيْتُ قَالَ لِمَ تَبْكِي قَالَ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ مَا عَلَى نَفْسِي أَبْكِي وَلَكِنْ أَبْكِي عَلَيْكَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنَاهُ بِمَا شِئْتَ فَسَاخَتْ قَوَائِمُ فَرَسِهِ إِلَى بَطْنِهَا فِي أَرْضٍ صَلْدٍ وَوَثَبَ عَنْهَا وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُنْجِيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي مِنْ الطَّلَبِ وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ مِنْهَا سَهْمًا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ بِإِبِلِي وَغَنَمِي فِي مَوْضِعِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا قَالَ وَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُطْلِقَ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَتَلَقَّاهُ النَّاسُ فَخَرَجُوا فِي الطَّرِيقِ وَعَلَى الْأَجَاجِيرِ فَاشْتَدَّ الْخَدَمُ وَالصِّبْيَانُ فِي الطَّرِيقِ يَقُولُونَ اللَّهُ أَكْبَرُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَتَنَازَعَ الْقَوْمُ أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزِلُ اللَّيْلَةَ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لِأُكْرِمَهُمْ بِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا حَيْثُ أُمِرَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَوَّلُ مَنْ كَانَ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى أَخُو بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ رَاكِبًا فَقُلْنَا مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَى أَثَرِي ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ الْبَرَاءُ وَلَمْ يَقْدَمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى حَفِظْتُ سُوَرًا مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَكَانَ الْبَرَاءُ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ
I ngei wecu iwa ['Amru Bin Muhammad Abu Sa'id i.e. Al 'Anqazi] ewacu; I ngei ma ewacu iwa [Israil] kud i [Abu Ishaq] kud i [Al Barra' Bin 'Azib], ewacu; Abu Bakr ung'iewo saddle kud i bang 'Azib pi dirhams apar wi adek, Al Barra' uwacu; i ngeye Abu Bakr uwacu ni Azib; 'Wec ni Al Barro nia eter i ot para'. Dong' Azib udwoko; 'Ungo, kawang imito titu iwa ikum gin ma itimo kinde ma Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam uwok kudi'. ewacu; eka [Abu Bakr] uwacu; 'Wawotho wotho dyewor man wawotho pio pio i dyeceng man dyewor ma wakadhu kudu, kinde ma wawok i diewor man ceng ubedo malo, aneno kabedo mwa ni neno ka nyo kabedo moku nuti piwa, i ngeye nyanok aneno kidi madit man awok i bange man edoko ni kabedo moko ma nok - ma ucungo i iye - ma tipo pa kidi umu ayubu kabedo ne man apoko bongo mi adila pi jakwenda pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, eka awacu; "Bed piny, O Jakwenda pa Mungu," egam ebedo piny, egam awok woko ka neno ka ngati moko ubeneno, ndhundhu aneno jakwath diel, apenje; 'Ibedo pa ngati makani, awobi?' edwoko; 'ubedo pa ngati moko kud i Quraysh,' ewacu nyinge man angeye, apenje kendu; 'Diel peri nyayu cak? ' edwoko; 'eyo' apenju kendu; 'Icopo nyuthu cak ira? ' edwoko; 'Eyo' ci amiye cik ni emaku acel pa diel pare man elok cak diel ne man cinge kud i buru, akelo geriba ma juyubu ku bongo ma umu dhoge, ecaku cak cak manok ira man abolo pii iwi diel ne kara piny kud ubed ma lyeth akeca, eka abino i bang' Mellah pa Mullah pa geriba 'sahila'. miye kongo, man edoko nya ecer kud i nindo pare, awacu; 'O jakwenda pa Allah, madh' En emadh nitundo ma awinjo maber, man awacu; 'Saa utimiri pi wan ni weko?' ci wacidho podi dhanu ubedu ka sayu man ngati moko ope ma unwangu wa mako Suraqah Bin Malik Bin Ju'syum iwi kana, awacu; 'O Jakwenda pa Mungu, ngati ma ube dwarwa bi kadhu wa', jabila udwoko: ' kud ibed ku can, Allah utiye kudwa' nitundu ma Suraqah ubedo ceng kudwa, ma romo bor pa tong acel nyo tong ario nyo tong adek, awacu; 'O Jakwenda pa Allah, ngati ma ubeyenyo wa - ebi mako wa' man an -i kare ne- abe ywak, jabila upenju kumae: 'pirango ma ibe ywak?' Adwoko; 'Ku Mungu, abe ywak ungo pi lworo pira kena, ento abe ywak pi lworo piri' eka Jakwenda pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ukwayu: 'waweke -Suraqah- ni yeny peri' eka tyende ucungo iwi ic pa Suraqah epodho piny man epodho kud i ngom man ewacu; 'O Muhammad, dong angeyu niya eni ubedo tic peri, dong kwai ibang Allah ni laru an kud i gin ma utimere ira, ku Allah abigwoko lembe peri ni ju ma gibe sayu in ma gini ingeya, man eni ubedo thwol para mi adila, ting thwon moko, andha ibi kadhu kud i kind ngamia para man diel para i kabedu eni man eni, dong kwany kud i bang gi pi yeny peri. Abu Bakr umediri, man Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam udwoko; 'Amito ngo' edong Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam olemo pire kara Suraqah ubed agonya - kud i peko ma wok i kume - man edok i bang jurimo pare, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam umediri ku wotho pare ku an, kinde ma watuc i Medina, dhanu ujolo wa man giwok kud i dhugola man wi ot, Jutic man awiya giwok woko pio pio giwacu kumae; 'Allah ubedo madit, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ubinu, Muhammad ubinu'. Dhanu ubedu ka pyem ikum ngati makani ma ubedu ku twero mi bedo i ot pare, pieno Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam uwacu: 'tin uthieno abibedo i ot pa Bani Najar uncle Abdul MuTalib pi miyo igi deyo,' pieno kinde ma uthieno ceng ma lubo ewok woko calu ma juyero ire. Barra' Bin Azib uwacu; 'Muhajirin mir acel ma bino i bangwa ubedo Mush'ab Bin Umair, umego pa Bani Abdud Dar, i ngeye Ibnu Ummi Maktum, ma ubedo jamutoro, umego pa Bani Fihri, i ngeye Umar Bin Al Khaththab ku dhanu pyer aryo gi ringo, ci wapenjo; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam utimo ang'o?' edwoko; 'ebedo ingeya', eka Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam utuc ku Abu Bakr, Barro' uwacu; 'Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam copo tuc ungo -i Medina- tek i kare meno nangu abedo ka poyo waraga mapol kud ibang Al Mufashal'. Israel uwacu; 'Barro' ubedo jarimbe pa Ansar kud i Banu Haritsah'.
Imam Ahmad : 4
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ قَالَ إِسْرَائِيلُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ بِبَرَاءَةٌ لِأَهْلِ مَكَّةَ لَا يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدَّةٌ فَأَجَلُهُ إِلَى مُدَّتِهِ وَاللَّهُ بَرِيءٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ قَالَ فَسَارَ بِهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ الْحَقْهُ فَرُدَّ عَلَيَّ أَبَا بَكْرٍ وَبَلِّغْهَا أَنْتَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ بَكَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدَثَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ مَا حَدَثَ فِيكَ إِلَّا خَيْرٌ وَلَكِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا يُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنِّي
I ngei wecu iwa [Waki'] ewacu; uwacu [Israil]; uwacu [Abu Ishaq]; kud ibang [Zaid Bin Yutsai'] kud ibang [Abu Bakr] ma jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uoro ire ku waraga mi bedo agonya kud i bang dhanu mi Makkah; 'Kara ngati moko mbe ma copo cidho i Hajj ingey oro maeni, ngati moko mbe ma bitimo Tawaf ma ling ling man ebimondo ngo i polo mako ngati mu'a Muslim, ngati moko ci ma utiye ku winjiri ikind gi ku Jakwenda pa Allah, wange utiye nitundo i ajik pa winjiri, man Allah ku Jakwenda pare gibibedo agonya kud i bang ju ma timo Mungu mapol'. YAzid uwacu; ci ewok ku dhanu adek. I ngeye ewacu ni Ali; 'lubu tok pare man idwog Abu Bakr ira man iter lembe peri'. kumeno etimo, ewacu; kinde ma Abu Bakr ubino ibang jakwenda, ekok man epenju; 'O Jakwenda pa Allah, piny moko utimere ira?' edwoko; 'Gin moko mbe ma utimere iri kende kende ber, ento juyero ira nia lembe eni kud utimiri kende kende an nyo ngati acel ikindwa'.
Imam Ahmad : 5
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَوْسَطَ قَالَ خَطَبَنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي هَذَا عَامَ الْأَوَّلِ وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ أَوْ قَالَ الْعَافِيَةَ فَلَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ قَطُّ بَعْدَ الْيَقِينِ أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ أَوْ الْمُعَافَاةِ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ تَعَالَى
En uwacu iwa [Muhammad Bin Ja'far] ewacu; I ngei ma enyutho iwa [Shu'bah] kud i [Yazid Bin Khumair] kud i [Sulaim Bin 'Amir] kud i [Ausath], ewacu; [Abu Bakr] uponjo iwa man ewacu; Rasullah shallallahu 'alaihi wasallam ucungu kaka para i oro mir acel. I ngeye Abu Bakr ukok, ewacu; penj Allah pi Al mu'Aafaat - weko dubo - nyo ewacu Al 'Aa'fiyah - bedo maber -, kum ngati moko mbe ma jumiyu piny moko madit uloyu Al 'Aa'fiyah nyo Al mu'Aafaat ingey yioyic, bed m'atira kum m'atira utiye karacelu ku ber man gin ario zoo gitiye i polo, man bed cen kud i ndra kum ndra utiye karacelu ku timo marac man gin ario zoo gitiye i polo, man kud ibed ku lworo judhog, man kud wutur mer man kud wulok kud ibang wadi, ento wubed umego calu Allah Ta'ala ungolo.'
Imam Ahmad : 6
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي هَذَا الْقَيْظِ عَامَ الْأَوَّلِ سَلُوا اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْيَقِينَ فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى
Juyero iwa niya [Abdurrahman Bin Mahdi] ku [Abu 'Amir] giwacu; I ngei ma ewacu iwa [Zuhair i.e. Ibnu Muhammad] kud i bang [Abdullah i.e. Ibnu Muhammad Bin 'Aqil] kud i bang [Mu'adz Bin Rifa'ah Bin Rafi' Al Ansari] kud i bang won i.e. [Rifa'ah Bin Rafi'] ewacu; Awinjo [Abu Bakar Ash Siddiq] ka rweyo lembanyong'a kud i kabedo pa Rasullah sallallaahu 'alaihi wasallam, man ewacu; 'Awinjo Rasullah shallallahu 'alaihi wasallam uwacu,' man Abu Bakr ukok kinde ma elwongo nying Rasullah shallallahu 'alaihi wasallam, man edoko ling kud i ywak pare man ewacu; 'Awinjo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam uwacu i ceng ma lyet, ma lyet calu maeni i oro mir acel: 'penj Allah pi kisa, gwok man gen i anyim man i ng'om'.
Imam Ahmad : 7
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ
I ngei wecu iwa [Abu Kamil], ewacu; Juyero iwa [Hammad, ma nyinge Ibn Salamah] kud i bang [Ibn Abu 'Atiq] kud i [baba pare] kud i bang [Abu Bakr], nia jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Siwak ubedo piny ma lwoko dog man ebedo kud anyonga pa Allah'.
Imam Ahmad : 8
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ و قَالَ يُونُسُ كَبِيرًا حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْأَشْيَبُ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ قَالَ قَالَ كَبِيرًا
I ngei wecu iwa [Hasyim Bin Al Qasim] ewacu; I ngei wecu iwa [Al Laits] ewacu; Ewecu ira [Yazid Bin Abu Habib] kud i [Abul Khair] kud i [Abdullah Bin 'Amru] kud i [Abu Bakar Ash Shiddiq] nia ewacu ni Rasulllah; 'ponj ira Du'a ma alego kudu i rwo para,' Edwoko kumae: 'kwan, Allahumma Innii Zhalamtu Nafsii Zhulman Katsiiro, Walaa Yaghfirudz Dzunuuba Illaa Anta, Faghfirlii maghfiratan Min 'Indika Warhamnii Innaka Antal Gfuur' Allah atimo marac, madwong, man ngati moko ope ma copo weko dubo para kende kende in iwek dubo para ku weko dubo kud i bang peri man ibed ku kisa ikuma, andha in re ma iweko dubo, ja kisa-'. [Yonah] uwacu; 'kabiiraa -big-,' ukoro iwa [Hasan Al Asy yab] kud i [Ibn Lahi'ah] ewacu; ewacu: 'kabiiraa -dit-'.
Imam Ahmad : 9
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ
I ngei wecu iwa [Abdurrazzaq] ewacu; Juyero iwa [Ma'mar] kud i [Az Zuhri] kud i ['Urwah] kud i [Aisyah], nia Fatimah ku Al Abbas gibino ibang Abu Bakr, gin ario zoo gibekwayu dul pa piny migi kud i bang' Jakwenda pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, kinde ma gin ario zoo gipenjo pi ngom pare i kare mi lwiny man dul pare kud i bang' Fadakbar kud i bang' Khabu [Aisyah] ewacu. igi; I andha, awinjo jakwenda pa Mungu uwacu: 'Wan wabedo ngo ju ma jupoko, lonyo ma waweko doko alms, juru ot pa Muhammad camu kende kud i lonyo eni'. Dong, ku Allah, abiweko ngo piny moko ma aneno Rasulullah timo kawang atimo andha.
Imam Ahmad : 10
حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ الْحَارِثِ يَقُولُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مِنْ عَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ اسْتَعْبَرَ أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ تُؤْتَوْا شَيْئًا بَعْدَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ مِثْلَ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ
I ngei wecu iwa [Abu Abdurrahman Al Muqri'] ewacu; I ngei wecu iwa [Haiwah Bin Syuraih] ewacu; Awinjo [Abdul Malik Bin Al Harith] uwacu; Andha [Abu Hurairah] uwacu; Awinjo [Abu Bakar Ash Siddiq] uwacu iwi kanica eni; Awinjo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam uwacu i ceng maeni mi oro mir acel, man Abu Bakr ugam unyai i paru pare ma ekok man ewacu kumae; Awinjo jakwenda pa Mungu (kuc man mugisa pa Allaah ubed iwie) uwacu: 'Jumiyi ngo piny moko - ma utiye i rwom ma malu - ingey wec ma atira calu Al Afiyah - bedo maber -, dong penj Allah pi Al Afiyah'.
Imam Ahmad : 11
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْغَارِ وَقَالَ مَرَّةً وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا
I ngei wecu iwa ['Affan] ewacu; I ngei ma ewacu iwa [Hammam], ewacu; unyutho iwa [Thabit] kud i [Anas] nia [Abu Bakar] uwacu ire, en -Abu Bakar- uwacu; Awacu ni jabila sallallaahu 'alaihi wasallam kinde ma ebedo i got, - i lapor mange ewacu; 'man wabedu i got, - man ka ngati acel m'ikindgi uneno tyende ario, nwango gineno wa kud i the tyende', ewacu: 'O Abu Bakr, iparu ango ikum dhanu ario, Allah epe mir adek ikind ju aryo'.
Imam Ahmad : 12
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتَّبِعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ
I ngei wecu iwa [Rauh] ewacu; En uwacu iwa [Ibn Abi 'Arubah] kud i [Abu At Taiyyah] kud i [Al Mughirah Bin Subai'] kud i ['Amru Bin Huraits] kud i [Abu Bakar Ash Shiddiq], ewacu; 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam uwacu iwa nia Dajjal biwok kud i thenge mi yo piny mi ng'om ma julwongo Khurasan, dhanu mapol bilubo tokgi, calu wang gi ubedo calu jam lwiny ma jugoyo ku martel'.
Imam Ahmad : 13
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَخِيلٌ وَلَا خَبٌّ وَلَا خَائِنٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ الْمَمْلُوكُونَ إِذَا أَحْسَنُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَفِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَوَالِيهِمْ
I ngei wecu iwa [Abu Sa'id] ngati macon pa Bani Hashim, ewacu; En uwacu iwa [Shadaqah Bin Musa] jarimbe Ad Daqiq, kud i [Farqad] kud i [Murrah Bin Syarahil] kud i [Abu Bakar Ash Shiddiq], ewacu; Jakwenda pa Mungu (kuc man mugisa pa Allaah ubed iwie) uwacu: 'Ju ma timo lembe marac, ju ma timo lembe marac, ju ma lworo, nyo ju ma timo lembe marac gibimondo ngo i polo, man dhanu ma bi goyo dhugola mi polo mir acel gibibedo jurutic ma ber i timo gin ma ni ikind gi ku Allah Alla Jaster gin ma ni ikind gi ku master migi'.
Imam Ahmad : 14
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ
En uwacu iwa [Abdullah Bin Muhammad Bin Abu Syaibah]. Abdullah uwacu; man awinjo kud ibang Abdullah Bin Abu Syaibah, ewacu; En uwacu iwa [Muhammad Bin Fudlail] kud i [Al Walid Bin Jumai'] kud i [Abu Ath Thufail] ewacu; Kinde ma jabila utho, Fatima ukyewu waraga ni Abu Bakr ma uketho i iye; 'In nyo juru ot peri wube nwango rwoth pa jabila sallallaahu 'alaihi wasallam?' Edwoko kumae; 'An re ma anwangu ngo, ento juru ot pare re ma anwangu,' Fatima uwacu; 'Ka dong dul pa Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam utiye kani?' Dong [Abu Bakr] uwacu; 'Andha awinjo jakwenda pa Allah uwacu; 'Andha, ka Allah umiyu cam ni jabila, man etho, eca en - Allah - etimo ni ju ma bino ingeye', eca amito adok cen ni ju Muslim'. i ngeye Fatima uwacu; 'I ngeye ingeyo maber ango ma iwinjo kud ibang jakwenda pa Allah'.
Imam Ahmad : 15
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُنَيْدَةَ الْبَرَاءُ بْنُ نَوْفَلٍ عَنْ وَالَانَ الْعَدَوِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الضُّحَى ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى الْأُولَى وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ النَّاسُ لِأَبِي بَكْرٍ أَلَا تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ صَنَعَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ يَصْنَعْهُ قَطُّ قَالَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا هُوَ كَائِنٌ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَأَمْرِ الْآخِرَةِ فَجُمِعَ الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ بِصَعِيدٍ وَاحِدٍ فَفَظِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ حَتَّى انْطَلَقُوا إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَالْعَرَقُ يَكَادُ يُلْجِمُهُمْ فَقَالُوا يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ وَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ قَالَ لَقَدْ لَقِيتُ مِثْلَ الَّذِي لَقِيتُمْ انْطَلِقُوا إِلَى أَبِيكُمْ بَعْدَ أَبِيكُمْ إِلَى نُوحٍ { إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ } قَالَ فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ وَاسْتَجَابَ لَكَ فِي دُعَائِكَ وَلَمْ يَدَعْ عَلَى الْأَرْضِ مِنْ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي انْطَلِقُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَهُ خَلِيلًا فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا فَيَقُولُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَإِنَّهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُحْيِي الْمَوْتَى فَيَقُولُ عِيسَى لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى سَيِّدِ وَلَدِ آدَمَ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ انْطَلِقُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَشْفَعَ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَيَنْطَلِقُ فَيَأْتِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام رَبَّهُ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِ جِبْرِيلُ فَيَخِرُّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ وَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ أُخْرَى فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَذْهَبُ لِيَقَعَ سَاجِدًا فَيَأْخُذُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِضَبْعَيْهِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّعَاءِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى بَشَرٍ قَطُّ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ خَلَقْتَنِي سَيِّدَ وَلَدِ آدَمَ وَلَا فَخْرَ وَأَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ حَتَّى إِنَّهُ لَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَكْثَرُ مِمَّا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الصِّدِّيقِينَ فَيَشْفَعُونَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ فَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الْعِصَابَةُ وَالنَّبِيُّ وَمَعَهُ الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالنَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الشُّهَدَاءَ فَيَشْفَعُونَ لِمَنْ أَرَادُوا وَقَالَ فَإِذَا فَعَلَتْ الشُّهَدَاءُ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَدْخِلُوا جَنَّتِي مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا قَالَ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا فِي النَّارِ هَلْ تَلْقَوْنَ مِنْ أَحَدٍ عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ فَيَجِدُونَ فِي النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُسَامِحُ النَّاسَ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَسْمِحُوا لِعَبْدِي كَإِسْمَاحِهِ إِلَى عَبِيدِي ثُمَّ يُخْرِجُونَ مِنْ النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي قَدْ أَمَرْتُ وَلَدِي إِذَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ ثُمَّ اطْحَنُونِي حَتَّى إِذَا كُنْتُ مِثْلَ الْكُحْلِ فَاذْهَبُوا بِي إِلَى الْبَحْرِ فَاذْرُونِي فِي الرِّيحِ فَوَاللَّهِ لَا يَقْدِرُ عَلَيَّ رَبُّ الْعَالَمِينَ أَبَدًا فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ مَخَافَتِكَ قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرْ إِلَى مُلْكِ أَعْظَمِ مَلِكٍ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَهُ وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهِ قَالَ فَيَقُولُ لِمَ تَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ وَذَاكَ الَّذِي ضَحِكْتُ مِنْهُ مِنْ الضُّحَى
I ngei wecu iwa [Ibrahim Bin Ishaq Ath Thalaqani] ewacu; I ngei wecu ira [An Nadlar Bin Syumail Al Mazini] ewacu; I ngei wecu ira [Abu Na'amah] ewacu; I ngei wecu ira [Abu Hunaidah Al Barra' Bin Naufal] kud i [Walan Al 'Adawi] kud i [Hudzaifah] kud i [Abu Bakar Ash Shiddiq] ewacu; 'Idiwor acel Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam utimo rwo mi uthieno. I ngeye ebedo piny, nitundu ma sawa mi dhuha utuc, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam unyero, man ebedo i kabedu pare macon nitundu etimo rwo mi diewor, rwo mi Asr man Maghrib, eweco ngo nitundu rwo mi diewor i thum pa dyewor, edok i pacu pa juru ot pare, man dhanu uwacu ni Abur; 'Pirango ma ipenjo ngo jakwenda pa Allah ango ma etimo tin, kadi nangu etimo ngo con?' ewacu; egam epenje, egam edwoko kumae: 'eyo, junyutho ira ango ma bitimere i lembe mi ng'om man mi ng'om, dong' ju ma con man ju ma gibino gicokiri i kabedo acel, dong' dhanu gibedo ku lworo i kum lembe maeni, pieno gibino ibang' Adamu podi lyethu ubekadhu kud i wigi, giwacu; 'O Adam, in ibedo won dhanu man Allah 'azza wajalla eyiri, dong kwa Rwoth peri ni kwaye piwa,' Adam udwoko; 'An bende abekadhu kud i gin ma in ibekadhu kud i iye, cidh ibang won peri ingey won peri, ma en e Noah,' andha Allah oyero Adamu, Noah, juru ot pa Abraham man juru ot pa 'Imran iwi dhanu ceke'. E gibino i bang Noa man giwacu kumae; 'Mi iwa kwac i wang Rabb peri, kum Allah eyiri man egamu rwo peri man eweko ngo ot moko ci ikind ju ma yio ngo iwi ngom'. I ngeye Noa uwacu; 'Acopo kwayo piri ngo, ci cidhi i bang Ibrahim, kum Allah uketho ebedo jahera pare'. I ngeye gicidho ibang Ibrahim, man Ibrahim uwacu; 'Acopo miyo iri ngo kony, cidhi i bang Moses, kum Allah uweco kude direct'. I ngeye Musa udwoko kumae; 'Ape ku gin ma ipenjo, ci cidhi i bang Isa bin Maryam, andha ecopu cango ju ma wang gi otho, ju ma two man dwoko ju ma tho kwo'. E Yesu udwoko lembe; 'Ape ku gin ma ipenjo, ento cidhi i bang rwoth peri, wod pa Adam, kum liel pare bibedo mir acel ma jubi yabo i ceng mir cer, cidhi i bang Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam, andha ebikwayu piri i wang Rabb peri'. Ewecu; 'Eka ecidho, eka Jibril unwangu Rwoth pare, eka Allah uwacu: 'wek - kwac - man mi ire lembanyong'a mi polo'. ewacu; i ngeye Jibril uweko ku lembanyong'a, i ngeye Muhammad ucungo piny man epodho piny pi ceng abic acel, i ngeye Allah uwacu: 'ting wiyi malo, O Muhammad, wac ni jubi winji man ikwac, jumiyi twero mi kwac'. ewacu; egam etingo wiye malu man kinde ma eneno Rwoth pare edwoko wiye piny pi ceng abic mange, man Allah uwacu kendu kumae: 'ting wic peri malu man iwac nia jubiwinji, kwac, juyio iri ni kwac'. ewacu; ecidho ni rwo, man Gabriel umaku cinge ario, man eyabu rwo ma podi eyabu ngo ni dhanu moko ci, ewacu; 'O Rabb para, icwio an ni abed rwoth pa wod Adam man epe ku kwinyo, iketha abedo ngati mir acel ma juyabu liel pare i ceng mi cer man epe ku kwiny, nitundu iketh dhanu madwong ma bino i nam para calu ma nwang ikind Shon'a ku Ailah,' eka juwacu; 'Lwong Shiddiqin kara gikony', eka juwacu; 'Lwong Nabs An'. Ewecu; i ngeye jabila bino ku dul pa julub pare, man jabila moko ubedu ku julub pare abic nyo abusiel, man jabila moko ubedu ku julub pare ngo, man juwacu; 'Lwong ju m'utho pi yioyic migi kara gi kwac pi ju ma gimito'. man jabila sallallahu 'alaihi wasallam umediri; pieno kinde ma ju m'utho gi timo kumeno, jabila uwacu: Allah uwacu 'An a ngati ma kisa uloyu kud i kind ju ma kisa, gimondo i polo para ju ma gibedo ngo ku winjiri ku an'. ewacu; i ngeye gimondo i polo. Ewecu: Man Allah uwacu: 'Nen i nam mac, inwango ngati moku ma timo tic maber? 'Ewacu; Dong ginwangu ngati moko, e Allah upenje kumae: 'Itimo tic moko maber? ' jal ne udwoko; 'Ungo, kende kende nia i kare mukadho atimo lembe yot ni dhanu i lembe mi wil man lworo'. Allah uwacu: 'keth obed yot ni jatic para calu ma etimo yot ni jurutic para mukende'. I ngeye giwodho ngati moko kud i nam mac, man Allah upenje; 'Itimo tic moko maber? ' edwoko; 'Ungo, kawang awacu ni woda nia ka atho, wanga ku mac man ithura calu ngano, man iter i nam man ipok i polo, eca ku Allah, Rwoth mi ng'om zoo, ecopo dwoko an kendo ngo'. I ngeye Allah uwacu: 'Pirango ma itimo kumeno? ' edwoko; 'pi lworo peri'. Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam umediri: e Allah uwacu: 'nen ker pa ker ma dit uloyu, man andha iri etiye calu en, kadok wang apar ma rom ku pare'. Jakwenda umediri: jatic uwacu; 'pirango ma ibecayu an ka ibedo rwoth?' Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'eni re ma uketho abedo ku ngyeru i kare mukadho'.
Imam Ahmad : 16
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ وَإِنَّكُمْ تَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ وَلَا يُغَيِّرُوهُ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ
I ngei wecu iwa [Hasyim Bin Al Qasim] ewacu; I ngei wecu iwa [Zuhair ma nyinge Ibn Mu'awiyah] ewacu; En uwacu iwa [Isma'il Bin Abu Khalid] ewacu; I ngei wecu iwa [Qais], ewacu; ' [Abu Bakr] ucungu man epaku Allah man eloke, e ewacu; 'O dhanu, andha wubesomo verse eni: 'O wun ma wuyio, wubedo ku twero ikum ngati acel acel ikindwu, ebitimo ngo rac ikum ngati moko ma rwinyo... -nitundu i ajiki pa verse-, man wukethe woko, awinjo jakwenda pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'In deeed, dong wulok rac, dong wulok rac ungo ju lworo nia Allah bi poko poko ikum gi zo.' Eyero kumae; 'Man awinjo Abu Bakr uwacu; 'O dhanu, wubed cen kud ndra, kum andha ndra ketho wu bor ku yioyic'.
Imam Ahmad : 17
حَدَّثَنَا هَاشِمٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ الْبَجَلِيِّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَسَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ رَجُلٌ بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْمُعَافَاةِ ثُمَّ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا
I ngei wecu iwa [Hasyim] ewacu; I ngei ma ewacu iwa [Shu'bah] ewacu; ewacu ira [Yazid Bin Khumair] ewacu; Awinjo [Sulaim Bin 'Amir] ngati moko kud i Himyar, ubeweco lapor pa [Ausath Bin Isma'il Bin Ausath Al Bajali] ma uwacu lapor pa [Abu Bakar], nia ewinjo kinde ma Jakwenda pa Allah (kuc man mugisa pa Allaah ubed iwie) utho, ewacu; Jakwenda pa Allah ucungu i oro mir acel i kabedu para man ekok man ewacu: 'Bed m'atira, kum m'atira cidho ku berocwiny man gin ario zoo gitiye i polo, man bed bor ku ndra, kum gitiye ku dubo man gin ario zoo gitiye i nam mac, man ipenj Allah pi both, kum andha ngati moko mbe ma jumiyu ire piny moko ingey yio nia ber uloyu both'. I ngeye emedire ni 'kud wutur mer ikind wu, kud wuwek wun, wubed kud anyonga ikind wu, man wubed ku lworo ikind wu, ento wubed jurutic pa Allah ma gitiye umego'.
Imam Ahmad : 18
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي طَائِفَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ فَجَاءَ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ فَقَبَّلَهُ وَقَالَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَا أَطْيَبَكَ حَيًّا وَمَيِّتًا مَاتَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَتَقَاوَدَانِ حَتَّى أَتَوْهُمْ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا أُنْزِلَ فِي الْأَنْصَارِ وَلَا ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَأْنِهِمْ إِلَّا وَذَكَرَهُ وَقَالَ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتْ الْأَنْصَارُ وَادِيًا سَلَكْتُ وَادِيَ الْأَنْصَارِ وَلَقَدْ عَلِمْتَ يَا سَعْدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَأَنْتَ قَاعِدٌ قُرَيْشٌ وُلَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَبَرُّ النَّاسِ تَبَعٌ لِبَرِّهِمْ وَفَاجِرُهُمْ تَبَعٌ لِفَاجِرِهِمْ قَالَ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ صَدَقْتَ نَحْنُ الْوُزَرَاءُ وَأَنْتُمْ الْأُمَرَاءُ
I ngei wecu iwa ['Affan] ewacu; I ngei wecu iwa [Abu 'Awanah] kud ibang [Daud Bin Abdullah Al Audiy] kud ibang [Humaid Bin Abdurrahman] ewacu; Kinde ma Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam utho, [Abu Bakr] ubedu i dhu Medina, en -Humaid Bin Abdurrahman- uwacu; man ebino man eyabu bongo ma umu wange man edham ewacu; 'Atiye ayika ni jolo wego ku min calu cul peri, kwo peri man tho peri bibedo ber nenedi, Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam utho, man ku Rabb won Kaaba'. i ngeye ewacu hadith. Eyero kumae; 'I ngeye Abu Bakr ku Umar gicidho - ibang Ansar - ma gibedu ka pyem ikindgi ikum tela, ci girombo kudgi - Ansar -, i ngeye Abu Bakr uweco man eweko ngo piny moko ci ma jukoro ni Ansar man piny moko ci ma Jakwenda pa Allah (kuc man mugisa pa Allaah ubed iwie) uwacu ikumgi tek ewacu ngo ikum gi zo; 'Andha, dong' ing'eyo nia Jakwenda pa Mungu (kuc man mugisa pa Allaah ubed iwie) uwacu: 'Ka dhanu ukadhu kud i lum acel man Ansar ukadhu kud i lum mange, ci an bende abikadhu kud i lum pa Ansar.' man dong ing'eyo, O Sa'd, nia Jakwenda pa Mungu (kuc man mugisa pa Allaah ubed iwie) uwacu kinde ma ibedo piny -ibetimo piny moko-, 'Ju Quraysh re ma gitelo wi lembe eni, pieno dhanu ma timo tic pa dhanu lubo dhanu ma timo tic migi - Quraysh- man dhanu migi ma timo ngo lembe lubo dhanu migi ma timo ngo lembe'. ewacu; eka [Sa'd] udwoko Abu Bakr; 'Ibeweco lemandha, wan wabedo judongo ento in ibedo jutelwic'.
Imam Ahmad : 19
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ
I ngei wecu iwa [Ali Bin 'Ayyasy] ewacu; I ngei wecu iwa [Al 'Aththaf Bin Khalid] ewacu; Ewecu ira [ngati moko] kud i kind dhanu mi Bashroh, kud i [Thalhah Bin Abdullah Bin Abdurrahman Bin Abu Bakar Ash Shiddiq] ewacu; Awinjo [baba] uwacu nia [baba] uwinjo [Abu Bakr] uwacu; Apenju Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam; 'O Jakwenda pa Allah, timo moko ucungo iwi piny ma juketho nyo iwi piny manyen?' Edwoko kumae: 'Ento nimakere ku lembe ma judaru ketho'. ewacu, apenju; 'Ci timo eni pi ango, O Jakwenda pa Allah? Eyero kumae: 'Eyot ni dhanu ceke ni timo tic maber nimakere ku the lembe ma jucwiye pire'.
Imam Ahmad : 20
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ
I ngei wecu iwa [Abul Yaman] ewacu; ewacu iwa [Syu'aib] kud i bang [Az Zuhri] ewacu; ewacu ira [ngati moko ma ngeyo lembe mi cik kud i Ansar], nia ewinjo [Uthman Bin 'Affan] ubeweco lembe moko; nia ju mapol pa jabila sallallahu 'alaihi wasallam gibedo ku can kinde ma jabila sallallahu 'alaihi wasallam utho, uketho nusu migi gibedo ku lworo, Uthman uwacu; 'Man an abedo acel ikin gi, kinde ma abedo i tipo pa cel acel, Umar ukadhu i nyima man ewacu ira foc, ento awinjo ngo nya ebe kadhu man ewacu ira foc, ci etho nitundo eromo ku Abu Bakr, e ewacu ire; 'Lembe moko nuti ma bi nyayu wur iri, andha akadhu in kore pa Uthman man amothe, ento edwoko ngo foc para.' Pieno i rundi pa Abu Bakr, Umar ku Abu Bakr gibino man gin ario zoo gimotha, man Abu Bakr uwacu; 'Umeru Umar ubino i bang'a man ewacu niya ekadho inyim peri man ewacu iri, ento igamu ngo, dong ango ma umiyu itimo kumeno?' ewacu, adwoko; 'Atimo ngo'. Umar uwacu; 'Eyo, ku Allah, itimo, ento ubedu pi kwinyo peri, O Bani Umayyah.' Eyero kumae, Adwoko; 'Ku Allah, awinjo ngo nya i kadho man i motha,' Abu Bakr uwacu; 'Uthman utiye kakare, andha ibedo ka timo tic moko kud i bange,' ewacu; 'eyo' Umar upenju; 'Eni tic ango?' eka Uthman uwacu; 'Allah utho ku jabila pare sallallaahu 'alaihi wasallam ma podi wapenje ngo ikum bedo ber pa lembe eni,' Abu Bakr uwacu; 'Apenje ikum lembe ne,' ewacu; ci acungu iwange man awacu ire 'ku wora ku min ot para ibedo ku twero madwong iwie,' [Abu Bakr] uwacu; Apenju; O Jakwenda pa Allah, eni ber nenedi? I ngeye Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Ngati moko ci ma ugamu pokolembe kud i banga ma agam amiyo ni nera man edwogo ira, ecaku pokolembene bibedo both ire'.