Imam Ahmad : 161
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ عُمَرَ حَمَلَ عَلَى فَرَسٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَرَآهَا أَوْ بَعْضَ نِتَاجِهَا يُبَاعُ فَأَرَادَ شِرَاءَهُ فَسَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْهُ فَقَالَ اتْرُكْهَا تُوَافِكَ أَوْ تَلْقَهَا جَمِيعًا وَقَالَ مَرَّتَيْنِ فَنَهَاهُ وَقَالَ لَا تَشْتَرِهِ وَلَا تَعُدْ فِي صَدَقَتِكَ
Kiyehe’ qe [laj Sufyan] rik’in [laj Zaid Bin Aslam] rik’in [lix yuwa’] naq laj Umar kiroksi jun li kawaay sa’ xb’ehil li Allah, toja’ naq kiril malaj junjunq reheb’ li k’a’ru ki’el chaq, jo’kan naq kiraj xloq’b’al, toja’ naq kixpatz’ re li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam chirix a’an, a’b’an a’an Leave li Profeet choq’ aawe malaj kixsume: up’ laj Umar kixpatz’ wiib’ sut ut li Profeet kixram chiru ut a’an kixye: ‘Maaloq’ ut maak’am wi’chik laa limos’.
Imam Ahmad : 162
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ يُحَدِّثُ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَابِعُوا بَيْنَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ فَإِنَّ مُتَابَعَةً بَيْنَهُمَا يَنْفِيَانِ الْفَقْرَ وَالذُّنُوبَ كَمَا يَنْفِي الْكِيرُ خَبَثَ الْحَدِيدِ
Ak xye qe [laj Sufyan] chalen chaq [laj Ashim Bin ‘Ubaidillah] chalen chaq [laj Abdullah Bin ‘Amir Bin Rabi’ah] naq kixye li seraq’ chalen chaq [laj Umar] li kik’ojob’aak xch’ool xb’aan li Profeet, ut laj Sufyan sa’ jalan chik hoonal kixye; chalen chaq li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam, kixye: ‘Cheochb’eeni li Hajj ut li Umrah, xb’aan naq xtaaqenkil li wiib’ chi na’leb’ a’in tixsach li neb’a’il ut li maak, jo’ chanchan naq jun aj yiib’anel ch’iich’ naxrisi li tz’ajnil sa’ li ch’iich’’.
Imam Ahmad : 163
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ وَلِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لِدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Naq kixye qe [laj Sufyan] chalen chaq [Yahya] chalen chaq [Laj Muhammad Bin Ibrahim At Taimi] chalen chaq [Alqamah Bin Waqqash] kixye; Kiwab’i [laj Umar] chixyeeb’al; Kiwab’i li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam chixyeeb’al: ‘Li b’aanuhom ka’ajwi’ naxk’e rib’ sa’ xb’een li na’leb’, ut chixjunileb’ te’xtaw li k’a’ru kiraj, ani tixb’aanu lix Hijrah rik’in li Allah ut lix taql, toja’ naq lix Hijrah taawanq chiru li Allah ut lix taql, ut ani tixb’aanu lix Hijrah re xtawb’al li ruchich’och’il winqilal tixk’ul li k’a’ru taaraj a’an malaj choq’ re jun li wo, k’oxlanb’il’.
Imam Ahmad : 164
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدَةَ بْنِ أَبِي لُبَابَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ قَالَ الصُّبَيُّ بْنُ مَعْبَدٍ كُنْتُ رَجُلًا نَصْرَانِيًّا فَأَسْلَمْتُ فَأَهْلَلْتُ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ فَسَمِعَنِي زَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ وَأَنَا أُهِلُّ بِهِمَا فَقَالَا لَهَذَا أَضَلُّ مِنْ بَعِيرِ أَهْلِهِ فَكَأَنَّمَا حُمِلَ عَلَيَّ بِكَلِمَتِهِمَا جَبَلٌ فَقَدِمْتُ عَلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ فَأَقْبَلَ عَلَيْهِمَا فَلَامَهُمَا وَأَقْبَلَ عَلَيَّ فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَبْدَةُ قَالَ أَبُو وَائِلٍ كَثِيرًا مَا ذَهَبْتُ أَنَا وَمَسْرُوقٌ إِلَى الصُّبَيِّ نَسْأَلُهُ عَنْهُ
Naq kixye qe [laj Sufyan] chalen chaq [laj Abdah Bin Abu Lubabah] chalen chaq [laj Abu Wa`il] kixye; [Laj Shubay Bin Ma’bad] kixye; Junxil laa’in jun kristiaan toja’ naq xinjal ink’a’uxl sa’ li Islam, toja’ naq xink’oxla xb’aanunkil li Hajj ut li Umrah, toja’ naq laj Zaid Bin Shuhan ut laj Salman Bin Rabi’ah xine’rab’i naq xink’oxla xb’aanunkil li Hajj ut li Umrah, xkab’ichaleb’ ke’xye; ‘Li winq a’in jwal q’etq’et chiru lix kameey lix junkab’al’. Jo’kan naq chanchan naq yookin chixk’amb’al jun li tzuul xb’aan li k’a’ru ke’xye li wiib’, toja’ naq xinwulak rik’in laj Umar ut xinseraq’i re chirix a’an, toja’ naq [laj Umar] kiwulak rik’ineb’ li wiib’ ut kixq’usheb’, toja’ naq kichal wik’in ut kixye; ‘Xak’ul li b’eresink chirix li Sunnah re li Profeet, xak’ul li b’eresink chirix li Sunnah re laa Profeet’. Laj Abdah kixye, laj Abu Wa`il kixye; ‘Laj Masruq ut laa’in k’iila sut nokochal rik’in laj Shubay chixpatz’b’al chirix a’an’.
Imam Ahmad : 165
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ذُكِرَ لِعُمَرَ أَنَّ سَمُرَةَ وَقَالَ مَرَّةً بَلَغَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ سَمُرَةَ بَاعَ خَمْرًا قَالَ قَاتَلَ اللَّهُ سَمُرَةَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَعَنَ اللَّهُ الْيَهُودَ حُرِّمَتْ عَلَيْهِمْ الشُّحُومُ فَجَمَلُوهَا فَبَاعُوهَا
Ak yeeb’il qe [laj Sufyan] chalen chaq [’Amru] chalen chaq [Thawus] chalen chaq [Ibn Abbas] yeeb’il resil re [laj Umar] naq li xSamura -sa’ jalan chik hoonal kixye; - Ak xwulak chaq rik’in laj Umar naq li xSamura yook xk’ayinkileb’ li khamer, jo’kan naq laj Umar kixye; 'Li Allah chixsach ru li xSamura, relik chi yaal naq li xtaql li Allah sallallaahu 'alaihi wasallam kixye: 'Li Allah kixmajewaheb' laj Judio, xb'aan naq li Allah kixram chiruheb' li b'aqlaq ch'iich', toja' naq ke'xjal cho'q aseeyt ut ke'xk'ayi'.
Imam Ahmad : 166
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو وَمَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَتْ أَمْوَالُ بَنِي النَّضِيرِ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا لَمْ يُوجِفْ الْمُسْلِمُونَ عَلَيْهِ بِخَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ فَكَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالِصَةً وَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ مِنْهَا نَفَقَةَ سَنَةٍ وَقَالَ مَرَّةً قُوتَ سَنَةٍ وَمَا بَقِيَ جَعَلَهُ فِي الْكُرَاعِ وَالسِّلَاحِ عُدَّةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Naq kixye qe [laj Sufyan] rik’in [laj Amru] ut [laj Ma’mar] rik’in [laj Az Zuhri] rik’in [laj Malik Bin Aus Bin Al Hadatsan] rik’in [laj Umar Bin Al Khaththab] kixye; 'Li k'a'ru re li Bani Nadlir li kixk'e li Allah choq' re laj Fai choq' re li Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, ut li ink'a' ki'elk chi uub'ej xb'aaneb' laj Musulman rik'in kawaay ut kameey, toja' naq ki'ok cho'q saq ruhil k'a'aq re ru re li Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam li kixk'e re li xjunkab'al chiru jun chik chihab' kixye,' 'Chiru jun chihab' li xb'eenil na'ajmank ut li rela' ki'oksimank re -xloq'b'al- li kawaay ut li k'anjeleb'aal re kawresink-ib' choq' re li jihad sa' xb'ehil li Allah'.
Imam Ahmad : 167
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسٍ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَطَلْحَةَ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ نَشَدْتُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ بِهِ أَعَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّا لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ قَالُوا اللَّهُمَّ نَعَمْ
Naq kixye qe [laj Sufyan] chalen chaq [‘Amru] chalen chaq [laj Az Zuhri] chalen chaq [Malik Bin Aus] kixye; Kiwab’i [laj Umar] chixyeeb’al re [laj Abdurrahman Bin Auf], [laj Thalhah], [laj Zubair] ut [laj Sa’ad]; 'Ninyeechi'i eere sa' xk'ab'a' li Allah li kixxaqab' li choxa ut li ch'och', ma nekenaw naq li xtaql li Allah sallallaahu 'alaihi wasallam kixye: 'Relik chi yaal, ink'a' noko'eechani ut li b'ihomal naqakanab' chiqasutam na'ok cho'q tz'aqal rahok'. Eb’ a’an ke’xsume; ‘Rik’in li Allah, yaal a’an’.
Imam Ahmad : 168
حَدَّثَنَا سَفْيَانُ عَنْ ابْنِ أَبِي يَزِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ
Kiyehe’ qe [laj Sufyan] rik’in [laj Ibn Abu Yazid] rik’in [lix yuwa’] rik’in [laj Umar Bin Al Khaththab] naq li Profeet kixye: ‘Eb’ li kok’al a’aneb’ re li ani wan xch’aat -b’eelomej-’.
Imam Ahmad : 169
حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنِ ابْنِ أَبِي عَمَّارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَيْهِ عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ قَالَ سَأَلْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قُلْتُ { لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنْ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمْ الَّذِينَ كَفَرُوا } وَقَدْ أَمَّنَ اللَّهُ النَّاسَ فَقَالَ لِي عُمَرُ عَجِبْتُ مِمَّا عَجِبْتَ مِنْهُ فَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ صَدَقَةٌ تَصَدَّقَ اللَّهُ بِهَا عَلَيْكُمْ فَاقْبَلُوا صَدَقَتَهُ
Ak xye qe [laj Ibn Idris] ak xye qe [laj Ibn Juraij] chalen chaq [laj Ibn Abi ‘Ammar] chalen chaq [laj Abdullah Bin Babaih] chalen chaq [Laj Ya’la Bin Umaiyah] kixye; Kinpatz’ re laj Umar Bin Al Khaththab, kinwil ru li raatin li Allah: ‘Ut naq tatb’eeq sa’ xb’een li ruchich’och’, toja’ naq maak’a’ rajb’al naq taaye laa tij, wi nakatxuwak chi q’etq’eto’k xb’aaneb’ li ink’a’ neke’paab’an. Relik chi yaal, eb’ li ink’a’ neke’paab’an a’aneb’ tz’aqal aj xik’ ilonel choq’ aawe’. -QS Jun li Nisa’ayat 101-. Ma inkʼaʼ tabʼiʼ li Allah kixyiibʼebʼ li poyanam chi kolbʼilebʼ rix?». [Laj Umar] kixye we; “Xinsach inch’ool jo’ laa’at, jo’kan naq xinpatz’ re li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam chirix a’an, toja’ naq kixye: ‘A’an li tenq’ank rik’in li Allah choq’ aawe jo’kan naq k’ulub’a lix tenq’ tumin’.
Imam Ahmad : 170
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَهُوَ بِعَرَفَةَ قَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ وَحَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ خَيْثَمَةَ عَنْ قَيْسِ بْنِ مَرْوَانَ أَنَّهُ أَتَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ جِئْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْ الْكُوفَةِ وَتَرَكْتُ بِهَا رَجُلًا يُمْلِي الْمَصَاحِفَ عَنْ ظَهْرِ قَلْبِهِ فَغَضِبَ وَانْتَفَخَ حَتَّى كَادَ يَمْلَأُ مَا بَيْنَ شُعْبَتَيْ الرَّحْلِ فَقَالَ وَمَنْ هُوَ وَيْحَكَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ فَمَا زَالَ يُطْفَأُ وَيُسَرَّى عَنْهُ الْغَضَبُ حَتَّى عَادَ إِلَى حَالِهِ الَّتِي كَانَ عَلَيْهَا ثُمَّ قَالَ وَيْحَكَ وَاللَّهِ مَا أَعْلَمُهُ بَقِيَ مِنْ النَّاسِ أَحَدٌ هُوَ أَحَقُّ بِذَلِكَ مِنْهُ وَسَأُحَدِّثُكَ عَنْ ذَلِكَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُ يَسْمُرُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اللَّيْلَةَ كَذَاكَ فِي الْأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ وَإِنَّهُ سَمَرَ عِنْدَهُ ذَاتَ لَيْلَةٍ وَأَنَا مَعَهُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَإِذَا رَجُلٌ قَائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمَسْجِدِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَمِعُ قِرَاءَتَهُ فَلَمَّا كِدْنَا أَنْ نَعْرِفَهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَقْرَأَ الْقُرْآنَ رَطْبًا كَمَا أُنْزِلَ فَلْيَقْرَأْهُ عَلَى قِرَاءَةِ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ قَالَ ثُمَّ جَلَسَ الرَّجُلُ يَدْعُو فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَهُ سَلْ تُعْطَهْ سَلْ تُعْطَهْ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْتُ وَاللَّهِ لَأَغْدُوَنَّ إِلَيْهِ فَلَأُبَشِّرَنَّهُ قَالَ فَغَدَوْتُ إِلَيْهِ لِأُبَشِّرَهُ فَوَجَدْتُ أَبَا بَكْرٍ قَدْ سَبَقَنِي إِلَيْهِ فَبَشَّرَهُ وَلَا وَاللَّهِ مَا سَبَقْتُهُ إِلَى خَيْرٍ قَطُّ إِلَّا وَسَبَقَنِي إِلَيْهِ
Ak xye qe [Laj Abu Mu’awiyah] Ak xye qe [Al A’masy] chalen chaq [laj Abraham] chalen chaq [Alqamah] kixye; ‘Jun li winq kichal chirilb’al [laj Umar] naq wan chaq Arafat,’ chan [laj Abu Mu’awiyah]; ut Ak xye qe [laj Al A’masy] chalen chaq [Khaitsamah] chalen chaq [Qais Bin Marwan] naq kichal chirilb’al [laj Umar] toja’ naq kixye; “At Amirul Mukminin, xinchal chaq Kufa ut xinkanab’ aran jun li winq li naxtz’iib’a li Mushaf -chi tz’iib’anb’il chi tz’iib’anb’il-,” toja’ naq laj Umar kijosq’o’ sa’ jun nimla xyaab’ kuxej li chanchan naq ki’ok chi nimank sa’ chixjunil li rilob’aal, toja’ naq kixpatz’; «Ra chaalel saʼ eebʼeen, ani aʼan?». A’an -Qais- kixsume; Li xAbdullah, a’an laj Abdullah. Toja’ naq sa’ junpaat ki’oso’ lix josq’il ut kireek’a xsahil xch’ool re naq kisutq’i li k’a’aq re ru jo’ chanchan naq kiwan chaq, toja’ naq kixye; “Rahilal sa’ eeb’een, xb’aan li Allah ink’a’ ninnaw ru anihaq —sa’ xyanqeb’ li rochb’een —li toj yo’yo li wan xnimal xk’ulub’ sa’ li na’leb’ a’an chiru a’an, tinye eere chirix a’an, naq li taqlanb’il aj k’amol esil re li Allah sallallaahu oalaihi wasallam junelik xaqxo chi k’aak’alenk —ink’a’ kiwar —chiru li q’ojyin sa’ xjayal li Abu Bakr night ut li musulman a’an li affod, li xjayalil ut laa’in wankin rik’in, toja’ naq li xtaql li Dios ki’el chaq ut koo’el chaq rik’in, sa’ junpaat kiwan jun li winq xaqxo chi tijok sa’ li mezquita, toja’ naq li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kiwakli ut kirab’i li ilok ru hu, ut naq ka’ch’in chik ma xqanaw ru, li Rasulullah shallallahirhale kixye jo’ li ‘alaihiralhu li’: chi q’un jo’ chanru naq kik’utb’esiman, toja’ naq tento tixyaab’asi jo’ chanru naq kixyaab’asi laj Ibn Ummi ‘Abd’. Laj Umar kixye wi’chik; 'Toja' naq li winq kichunla ut kitijok, toja' naq li Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam kixye re; ‘Li patz’ok taak’eemanq chi yaal, li patz’ok taak’eemanq chi yaal’. Laj Umar kixye; Kinye; ‘Sa’ xk’ab’a’ li Allah, tinchalq chi yaal rik’in eq’la ut tink’e re li chaab’il esilal,’ chan; Toja’ naq xkohin rik’in eq’la re xk’eeb’al re li chaab’il esilal, a’b’an xintaw naq laj Abu Bakr xko’o chiwu rik’in ut kixye re li chaab’il esilal, xb’aan li Allah ink’a’ raj tin’ok chi wech’ink rik’in choq’ re li chaab’ilal chi junajwa wi ink’a’ tz’aqal wan chiwu’.
Imam Ahmad : 171
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَابِسِ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَيَقُولُ إِنِّي لَأُقَبِّلُكَ وَأَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ لَمْ أُقَبِّلْكَ
Naq kixye qe [laj Abu Mu’awiyah] kixye; Ak xye qe [laj Al A’masy] chalen chaq [laj Abraham] chalen chaq [laj Abis Bin Rabi’ah] naq kixye; Kiwil [laj Umar] chixtz’ub’ankil ru li Q’eq Pek ut chixyeeb’al; ‘Relik chi yaal, xintz’ub’ aawu, ut ninnaw naq yal jun pek laa’at, wi ta ink’a’ xinwil li xtaql li Allah chi tz’ub’uk aawe, ink’a’ raj xintz’ub’ aawu’.
Imam Ahmad : 172
حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ خَطَبَ عُمَرُ النَّاسَ بِالْجَابِيَةِ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ فِي مِثْلِ مَقَامِي هَذَا فَقَالَ أَحْسِنُوا إِلَى أَصْحَابِي ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ يَجِيءُ قَوْمٌ يَحْلِفُ أَحَدُهُمْ عَلَى الْيَمِينِ قَبْلَ أَنْ يُسْتَحْلَفَ عَلَيْهَا وَيَشْهَدُ عَلَى الشَّهَادَةِ قَبْلَ أَنْ يُسْتَشْهَدَ فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَنَالَ بُحْبُوحَةَ الْجَنَّةِ فَلْيَلْزَمْ الْجَمَاعَةَ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ مَعَ الْوَاحِدِ وَهُوَ مِنْ الِاثْنَيْنِ أَبْعَدُ وَلَا يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ فَإِنَّ ثَالِثَهُمَا الشَّيْطَانُ وَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ تَسُرُّهُ حَسَنَتُهُ وَتَسُوءُهُ سَيِّئَتُهُ فَهُوَ مُؤْمِنٌ
Naq kixye qe [laj Jarir] rik’in [laj Abdul Malik Bin ‘Umair] rik’in [laj Jabir Bin Samura] kixye; [Laj Umar kipuktesink] chiruheb’ li tenamit sa’ Jabiyah -jun li k’aleb’aal sa’ Damasco- ut kixye; “Relik chi yaal, li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kixxaqab’ rib’ sa’ jun na’ajej jo’ b’ar wi’ wankin laa’in ut chirix a’an kixye: ‘Chenimaaq eeru li wochb’een rik’in chaab’ilal, toja’ naq eb’ li te’chalq chirixeb’, toja’ naq te’chalq jun tenamit, jun reheb’ a’an tixye jun li jurament rub’elaj naq taapatz’manq re naq tixye jurament ut tixch’olob’ xyaalal jo’ chanru naq taa’uxq. Li ani sa’ eeyanq naraj xk’ulb’al xya’al li choxa tento naq tixchap rib’ rik’in li Jama’ah, xb’aan naq laj Satanas wan rik’ineb’ li wankeb’ xjuneseb’ naq rik’in wiib’ chi poyanam te’kanaaq chi najt, ut meekanab’ naq junaq eere taawanq xjunes rik’in jun li ixq - li maawa’ aj muhram - xb’aan naq chi yaal li rox winq a’an jun aj tza, anihaq li xchaab’ilal naxk’e chi saho’k xch’ool a’an li sa’.
Imam Ahmad : 173
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْمُرُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ اللَّيْلَةَ كَذَلِكَ فِي الْأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا مَعَهُ
Ak xye qe [laj Abu Mu’awiyah] Ak xye qe [laj Al A’masy] rik’in [laj Abraham] rik’in [‘Alqamah] rik’in [laj Umar], chan; 'Li xtaql li Dios sallallaahu 'alaihi wasallam kixpatz' xna'leb' chiru chixjunil li q'oqyink rik'in laj Abu Bakr chirix li k'a'ru neke'xb'aanu laj musulman, ut laa'in wankin rik'in'.
Imam Ahmad : 174
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ أَكْثَرَ مِمَّا سَأَلْتُهُ عَنْ الْكَلَالَةِ حَتَّى طَعَنَ بِإِصْبَعِهِ فِي صَدْرِي وَقَالَ تَكْفِيكَ آيَةُ الصَّيْفِ الَّتِي فِي آخِرِ سُورَةِ النِّسَاءِ
Ak xye qe [laj Isma’il] rik’in [laj Sa’id Bin Abu ‘Arubah] rik’in [Qatadah] rik’in [Salim Bin Abul Ja’d] rik’in [Ma’dan Bin Abu Thalhah] naq kixye; [Laj Umar] kixye; “Maajun wa xinpatz’ re li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam naab’al chirix k’a’ruhaq chik chiru naq xinpatz’ chirix laj Kalalah, jo’kan naq kixsak’ li ru’uj ruq’ sa’ lin ch’ool naq kixye: ‘Tz’aqal a’an choq’ aawe sa’ li raqal Ash Shaif sa’ xraqik li Surah An Nisa’.
Imam Ahmad : 175
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ فِي قَبْرِهِ بِالنِّيَاحَةِ عَلَيْهِ
Kixye qe [laj Yahya] Kixye qe [laj Syu’bah] Kixye qe [Qatadah] rik’in [laj Sa’id Bin Al Musayyib] rik’in [laj Ibn Umar] rik’in [Umar] rik’in li Profeet aj b’alaq’, chan; ‘Jun li kamenaq taarahob’tesiiq sa’ lix muqleb’aal jo’ xmaak’a’il li niyahah -yaab’ak- sa’ xb’een’.
Imam Ahmad : 176
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ مَوْلَى أَسْمَاءَ قَالَ أَرْسَلَتْنِي أَسْمَاءُ إِلَى ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ بَلَغَهَا أَنَّكَ تُحَرِّمُ أَشْيَاءَ ثَلَاثَةً الْعَلَمَ فِي الثَّوْبِ وَمِيثَرَةَ الْأُرْجُوَانِ وَصَوْمَ رَجَبٍ كُلِّهِ فَقَالَ أَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ صَوْمِ رَجَبٍ فَكَيْفَ بِمَنْ يَصُومُ الْأَبَدَ وَأَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ الْعَلَمِ فِي الثَّوْبِ فَإِنِّي سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ لَبِسَ الْحَرِيرَ فِي الدُّنْيَا لَمْ يَلْبَسْهُ فِي الْآخِرَةِ
Kixye qe [laj Yahya] chalen chaq [laj Abdul Malik] Kixye qe [laj Abdullah moos Asma’] kixye; Li x’Asma’ kinixtaqla rik’in [laj Ibn Umar] -re xnumsinkil- naq kiwulak rik’in, ‘Naq xaram oxib’ li na’leb’; jalam-uuch sa’ xb’een li t’ikr, li b’atz’uul yiib’anb’il rik’in kaq seda ut li ayun chiru chixjunil li po Rajab’. Jo’kan naq laj Ibn Umar kixye; ‘Chirix li k’a’ru xaye chirix li ayun Rajab, toja’ naq k’a’ru chirixeb’ li ani neke’ayunik chiru chixjunil li hoonal, ut chirix li k’a’ru xaye chirixeb’ li jalam-uuch sa’ xb’een li t’ikr, toja’ naq xwab’i [laj Umar] xyeeb’al; Kiwab’i li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam chixyeeb’al: ‘Ani naxk’e li seda sa’ li ruchich’och’ a’in ink’a’ tixk’e sa’ li ruchich’och’ chirix a’an’.
Imam Ahmad : 177
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَأَنَا سَأَلْتُهُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ كُنَّا مَعَ عُمَرَ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَتَرَاءَيْنَا الْهِلَالَ وَكُنْتُ حَدِيدَ الْبَصَرِ فَرَأَيْتُهُ فَجَعَلْتُ أَقُولُ لِعُمَرَ أَمَا تَرَاهُ قَالَ سَأَرَاهُ وَأَنَا مُسْتَلْقٍ عَلَى فِرَاشِي ثُمَّ أَخَذَ يُحَدِّثُنَا عَنْ أَهْلِ بَدْرٍ قَالَ إِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُرِينَا مَصَارِعَهُمْ بِالْأَمْسِ يَقُولُ هَذَا مَصْرَعُ فُلَانٍ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَهَذَا مَصْرَعُ فُلَانٍ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى قَالَ فَجَعَلُوا يُصْرَعُونَ عَلَيْهَا قَالَ قُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا أَخْطَئُوا تِيكَ كَانُوا يُصْرَعُونَ عَلَيْهَا ثُمَّ أَمَرَ بِهِمْ فَطُرِحُوا فِي بِئْرٍ فَانْطَلَقَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ يَا فُلَانُ يَا فُلَانُ هَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَكُمْ اللَّهُ حَقًّا فَإِنِّي وَجَدْتُ مَا وَعَدَنِي اللَّهُ حَقًّا قَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُكَلِّمُ قَوْمًا قَدْ جَيَّفُوا قَالَ مَا أَنْتُمْ بِأَسْمَعَ لِمَا أَقُولُ مِنْهُمْ وَلَكِنْ لَا يَسْتَطِيعُونَ أَنْ يُجِيبُوا
Kixye qe [laj Yahya Bin Sa’id] ut laa’in xinpatz’ re, Kixye qe [laj Sulaiman Bin Al Mughirah] Kixye qe [laj Tsabit] chalen chaq [laj Anas] kixye; Laa’o ut [laj Umar] wanko sa’ xyanq Meca ut Medina toja’ naq sa’ wiib’al xqil li ak’ po - li po li yoo chi nimank -, ut jwal q’un wi’chik lin ilok re naq tinruuq chirilb’al li ak’ po, jo’kan naq kinye re laj Umar; —Ma inkʼaʼ taawaj rilbʼal? Kixsume; ‘Tinwil ru naq tinwarq sa’ lin warib’aal,’ toja’ naq ki’ok chixyeeb’al qe chirix li Experto re Badr, chan; “A’an li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam li kixk’ut chiqu li na’ajej b’ar wi’ eb’ a’an - eb’ laj maak - li ke’kamsiik ewer - rub’elaj li pleet -, toja’ naq kixye: “A’in li na’ajej choq’ re li jo’kan ut li jo’kan wulaj, wi li Dios naraj, ut a’in li na’ajej choq’ re li jo’kan ut li wulaj, wi li Dios naraj,” chan laj Umar; ‘Toja’ naq ke’kamsiik sa’ li na’ajej a’an, kinpatz’; “Rik’in li ani kitaqlank aawe rik’in li tz’aqal paab’aal, ink’a’ ke’palto’ sa’ li na’leb’ a’an, ke’kamsiik aran,” toja’ naq kitaqlaak chixkutb’al lix tib’eleb’ sa’ li jul, toja’ naq kib’eek chiruheb’ —lix tib’eleb’ li ink’a’ neke’paab’an —ut kixpatz’: ‘O jo’kan ut jo’kan ut jo’kan ut jo’kan ma ink’a’ xetaw li k’a’ru tz’aqal yeechi’inb’il xb’aan li Allah tz’aqal yaal naq? Jo’kan naq xintaw li k’a’ru kixyeechi’i we li Allah naq yaal’. Laj Umar kixye; —At aj taqlanel re li Allah, ma yookat chi aatinak rik’in jun tenamit naq xe’ok choq’ kamenaq? Kixsume: «Inkʼaʼ chik xawabʼi chiruhebʼ li xinye, abʼan inkʼaʼ keʼruuk xsumenkil».
Imam Ahmad : 178
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ فَلَمَّا رَجَعَ عَمْرٌو جَاءَ بَنُو مَعْمَرِ بْنِ حَبِيبٍ يُخَاصِمُونَهُ فِي وَلَاءِ أُخْتِهِمْ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ أَقْضِي بَيْنَكُمْ بِمَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا أَحْرَزَ الْوَلَدُ أَوْ الْوَالِدُ فَهُوَ لِعَصَبَتِهِ مَنْ كَانَ فَقَضَى لَنَا بِهِ
Kixye qe [laj Yahya] Kixye qe [laj Husain Al Mu’allim] Kixye qe [laj ‘Amru Bin Syu’aib] rik’in [lix yuwa’] rik’in [lix mama’chin] kixye; naq laj Amru kiwulak sa’ rochoch, eb’ li ralal xk’ajol laj Ma’mar Bin Habib ke’chal chi wech’ink chirix li wala’ -nasab ut warits- re li ranab’ rik’in laj Umar Bin Al Khaththab, jo’kan naq kixye [laj Umar]; 'Nink'uub' li k'a'aq re ru sa' eeyanq rik'in li k'aru xwab'i rik'in li xtaql li Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, naq kixye: 'Li k'a'ru naxtaw li k'uula'al malaj li yuwa'b'ej, a'an re lix Ashabah anihaq a'an'. Jo’kan naq kixk’uub’ choq’ qe rik’in a’an’.
Imam Ahmad : 179
قَالَ قَرَأْتُ عَلَى يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ غِيَاثٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيِّ قَالَا لَقِينَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَذَكَرْنَا الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَقَالَ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ فَقُولُوا إِنَّ ابْنَ عُمَرَ مِنْكُمْ بَرِيءٌ وَأَنْتُمْ مِنْهُ بُرَآءُ ثَلَاثَ مِرَارٍ ثُمَّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُمْ بَيْنَا هُمْ جُلُوسٌ أَوْ قُعُودٌ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَهُ رَجُلٌ يَمْشِي حَسَنُ الْوَجْهِ حَسَنُ الشَّعْرِ عَلَيْهِ ثِيَابُ بَيَاضٍ فَنَظَرَ الْقَوْمُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ مَا نَعْرِفُ هَذَا وَمَا هَذَا بِصَاحِبِ سَفَرٍ ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ آتِيكَ قَالَ نَعَمْ فَجَاءَ فَوَضَعَ رُكْبَتَيْهِ عِنْدَ رُكْبَتَيْهِ وَيَدَيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ فَقَالَ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ وَتَحُجُّ الْبَيْتَ قَالَ فَمَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَالْجَنَّةِ وَالنَّارِ وَالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَالْقَدَرِ كُلِّهِ قَالَ فَمَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْمَلَ لِلَّهِ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَمَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَمَا أَشْرَاطُهَا قَالَ إِذَا الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ الْعَالَةُ رِعَاءُ الشَّاءِ تَطَاوَلُوا فِي الْبُنْيَانِ وَوَلَدَتْ الْإِمَاءُ رَبَّاتِهِنَّ قَالَ ثُمَّ قَالَ عَلَيَّ الرَّجُلَ فَطَلَبُوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَمَكَثَ يَوْمَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةً ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ عَنْ كَذَا وَكَذَا قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ ذَاكَ جِبْرِيلُ جَاءَكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ قَالَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ جُهَيْنَةَ أَوْ مُزَيْنَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ أَفِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى أَوْ فِي شَيْءٍ يُسْتَأْنَفُ الْآنَ قَالَ فِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى فَقَالَ رَجُلٌ أَوْ بَعْضُ الْقَوْمِ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ قَالَ أَهْلُ الْجَنَّةِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَأَهْلُ النَّارِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ قَالَ يَحْيَى قَالَ هُوَ هَكَذَا يَعْنِي كَمَا قَرَأْتَ عَلَيَّ
Laj Ahmad Bin Hambal kixye; Xinwil ru chiru [laj Yahya Bin Sa’id] rik’in [laj Utsman Bin Ghiyats] Kiyehe’ we [laj Abdullah Bin Buraidah] rik’in [laj Yahya Bin Ya’mar] ut [laj Humaid Bin Abdurrahman Al Himyari] xkab’ichaleb’ ke’xye; xqanaw ru [laj Abdullah Bin Umar] toja’ naq xqaye resil li taqdir ut li k’a’ru ke’xye chirix li taqdir, toja’ naq kixsume; «Wi tatsutqʼiiq rikʼinebʼ, tojaʼ naq taaye rehebʼ; “Naq laj Ibn Umar kixjach rib’ eerik’in ut laa’ex xexjach rib’ rik’in -oxib’ sut-’’. Toja’ naq kixye; “Xinye re [laj Umar Bin Al Khaththab], naq naq chunchuukeb’ chixk’atq li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam, sa’ junpaat kinach’ok rik’in jun li winq jwal ch’ina-us rilb’al chi roq, li wan chaq jun li winq jwal chaab’il rilb’al chi roq, li wan chaq jun li b’atz’unel re jo’kan naq eb’ li tenamit ke’ril rib’ chirib’ileb’ rib’, ink’a’ xqanaw naq a’an jun aj b’e, toja’ naq kixye; ‘At aj taqlanel re li Allah, yookin chi chalk aawik’in,’ li Profeet kixsume: ‘Yaal’ jo’kan naq kichal ut kixk’e lix tel chiru lix tel ut lix tel sa’ xb’een lix tel, toja’ naq kixpatz’: ‘K’a’ru li Islam; Li Profeet kixsume: ‘Chech’olob’ xyaalal naq maajun chik dios k’ulub’ej re loq’onink ka’ajwi’ li Allah ut laj Muhammad a’an lix taql li Allah, ut laa’ex nekeb’aanu li tij, neketoj li zakat, nekex’ayunik sa’ li po Ramadan ut nekeb’aanu li Hajj,’ chan wi’chik; «Kʼaru li Paabʼaal?». Li Profeet kixsume: ‘Tento raj naq taapaab’ li Allah, eb’ lix Ángel, li Choxa ut li B’ak’leb’aal Kaax, li wakliik chi yo’yo chirix li kamk ut chixjunil li Destino’. Kixpatz’; —Kʼaru li Ihsan? Li Profeet kixsume: ‘Tento taab’aanu li chaab’il k’anjel choq’ re li Allah chanchan naq nakawil li Allah, ut wi ink’a’ naru nakawil ru toja’ naq relik chi yaal naq a’an nakatril’. Kixpatz’; «Ut joʼqʼe tkʼulmanq li apokalipsis?». Li Profeet kixsume: ‘Li ani yoo chi patz’e’k re ink’a’ naxnaw xkomon chik chiru li ani napatz’ok re’. Kixpatz’; —Tojaʼ naq, kʼaruhebʼ li eetalil? Li Profeet kixsume: ‘Naq eb’ li tenamit li maak’a’eb’ raq’, maak’a’eb’ roq ut eb’ li neb’a’ neke’xb’aanu li wech’ok-ib’ re xwaklesinkileb’ li kab’l, ut eb’ li ixq moos neke’yo’la lix b’eelom’. Laj Umar kixye; tojaʼ naq kixye: «Kʼe li winq chiwu!». Toja’ naq ke’xsik’, a’b’an ink’a’ ke’ril chi junajwa, jo’kan naq chirix wiib’ malaj oxib’ kutan kixye: “At Ibnul Khaththab, ma nakanaw ani kipatz’ok chirix a’in ut a’in?”. Laj Umar kixsume; ‘Li Allah ut lix taql neke’xnaw chi us’. Li Profeet kixye: ‘A’an laj Jibril li kichal aawik’in re xk’utb’al chawu chirix li na’leb’ re laa Deen -paab’aal’. Laj Umar kixye; ‘Ut kipatz’e’ re xb’aan jun winq aj Juhainah malaj Muzainah kixye; ‘At aj taqlanel re li Allah, k’a’ru naqab’aanu, ma a’an k’a’ruhaq li ak xtz’aqlok ru malaj ak xnume’ malaj ma a’an k’a’ruhaq ak’ anajwan?’. Li Profeet kixsume; ‘K’a’ruhaq li ak xnume’ -ak wan-,’ toja’ naq naxye jun li winq malaj junjunq li tenamit; —At aj taqlanel re li Allah, k’a’ut naq naqab’aanu li tenq’ank? Jo’kan naq li Profeet kixsume: ‘Ink’a’ ch’a’aj choq’ reheb’ li te’wanq choq’ aj ralch’och’ sa’ Choxa xb’aanunkil lix b’aanuhomeb’ li wankeb’ sa’ Choxa, ut ink’a’ ch’a’aj chiruheb’ li te’wanq choq’ aj ralch’och’ sa’ B’ak’leb’aal Kaax xb’aanunkil lix b’aanuhomeb’ li wankeb’ sa’ B’ak’leb’aal Kaax’. Laj Yahya kixye; ‘Jo’kan naq nakawil ru chiwu’.
Imam Ahmad : 180
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَكَمِ قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ وَالدُّبَّاءِ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ وَالدُّبَّاءِ وَقَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُحَرِّمَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ تَعَالَى وَرَسُولُهُ فَلْيُحَرِّمْ النَّبِيذَ قَالَ وَسَأَلْتُ ابْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْجَرِّ قَالَ وَسَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَدَّثَ عَنْ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ وَحَدَّثَنِي أَخِي عَنْ أَبِي سَعِيدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْجَرِّ وَالدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ وَالْبُسْرِ وَالتَّمْرِ
Kixye qe [laj Yahya] chalen chaq [laj Shuba] Kixye we [laj Salamah Bin Kuhail] naq kixye; Kiwab’i [laj Abul Hakam] chixyeeb’al; Xinpatz’ re [re laj Ibn Abbas] chirix li viin sa’ al Jarr - jun li uk’leb’ sek’ yiib’anb’il rik’in ch’och’ - ut ad Dubbaa` - jun li uk’leb’ sek’ yiib’anb’il rik’in xtz’uumal re li kalab’a -. Jo'kan naq kixsume; Li xRasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kixram li viin sa’ al Jarr ut ad Dubbaa` ut kixye: ‘Ani naraj xb’aanunkil chi haram li k’a’ru xe’xb’aanu li Allah Ta’ala ut lix taql, toja’ naq tixb’aanu li viin haram li ak x’ok choq’ viin’. [Laj Abul Hakam] kixye; ut kinpatz’ [re laj Ibn Zubair], jo’kan naq kixsume; Li xnimal ru aj b’anonel kixram li al Jarr ut li ad Dubbaa`'. [Laj Abul Hakam] kixye; ut laa’in kinpatz’ re [re laj Ibn Umar], jo’kan naq kixye re [re laj Umar] naq li Profeet kixram li al Jarr ut li al Muzaffaat - li uk’leb’ sek’ b’onb’il rik’in alquitrán. [Laj Abul Hakam] kixye; ut kixye chaq we [li was] rik’in [laj Abu Sa’id] naq li Rasulullah kixram chiru laj al Jarr, ad Dubbaa` ut al Muzaffaat jo’ ajwi’ li datil li ink’a’ q’un ut li datil li ak xq’ano’ -li k’uub’anb’il choq’ re xyiib’ankil li viin re li palma-’.