Imam Ahmad : 161
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ عُمَرَ حَمَلَ عَلَى فَرَسٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَرَآهَا أَوْ بَعْضَ نِتَاجِهَا يُبَاعُ فَأَرَادَ شِرَاءَهُ فَسَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْهُ فَقَالَ اتْرُكْهَا تُوَافِكَ أَوْ تَلْقَهَا جَمِيعًا وَقَالَ مَرَّتَيْنِ فَنَهَاهُ وَقَالَ لَا تَشْتَرِهِ وَلَا تَعُدْ فِي صَدَقَتِكَ
Akɛɛ wɔ [Sufyan] kɛjɛ [Zaid Bin Aslam] kɛjɛ [etsɛ] ŋɔɔ akɛ Umar kɛ okpɔŋɔ tsu nii yɛ Allah gbɛ nɔ, no sɛɛ lɛ ena lɛ loo nɔ ni jɛ mli ba lɛ ekomɛi, no hewɔ lɛ etao ni ehé, no sɛɛ lɛ ebi Gbalɔ lɛ sallallaahu 'alaihi wasallam yɛ he, shi Gbalɔ lɛ baaha bo hetoo akɛ: up’ Umar bi shii enyɔ ni Gbalɔ lɛ gu lɛ ni ekɛɛ: ‘Kaahe ni okaŋɔ onibii ni okɛhaa lɛ ekoŋŋ’.
Imam Ahmad : 162
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ يُحَدِّثُ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَابِعُوا بَيْنَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ فَإِنَّ مُتَابَعَةً بَيْنَهُمَا يَنْفِيَانِ الْفَقْرَ وَالذُّنُوبَ كَمَا يَنْفِي الْكِيرُ خَبَثَ الْحَدِيدِ
Ekɛɛ wɔ [Sufyan] kɛjɛ [‘Ashim Bin ‘Ubaidillah] kɛjɛ [Abdullah Bin ‘Amir Bin Rabi’ah] ŋɔɔ akɛ egba sane ni jɛ [Umar] ŋɔɔ ni Gbalɔ lɛ kɛ ehe fɔ̃ enɔ lɛ, ni Sufyan yɛ be kroko mli lɛ kɛɛ akɛ; kɛjɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam lɛ ŋɔɔ lɛ, ekɛɛ: ‘Okɛ Hajj kɛ Umrah lɛ afata he, ejaakɛ kɛ́ onyiɛ enyɔ lɛ fɛɛ sɛɛ lɛ, ebaajie ohia kɛ esha kɛya, taakɛ dade sɔ̃lɔ jieɔ muji kɛjɛɔ dade mli lɛ’.
Imam Ahmad : 163
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ وَلِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لِدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Beni ekɛɛ wɔ [Sufyan] ni jɛ [Yahya] kɛjɛ [Muhammad Bin Ibrahim At Taimi] kɛjɛ [‘Alqamah Bin Waqqash] lɛ, ekɛɛ; Mi nu [Umar] kɛɛ; Mi nu Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam kɛɛ: 'Nifeemɔi damɔ yiŋtoi pɛ anɔ, ni mɔ fɛɛ mɔ baaná nɔ ni esusu he lɛ, mɔ fɛɛ mɔ ni feɔ e-Hijrah kɛha Allah kɛ E-bɔfo lɛ, no lɛ e-Hijrah lɛ baafee nɔ ni kɔɔ Allah kɛ E-bɔfo lɛ he, ni mɔ fɛɛ mɔ ni feɔ e-Hijrah koni ená jeŋba lɛ ebaaná nɔ ni ebaasumɔ ni ená Hijrah loo kɛha a, wo yiŋtoo ji'.
Imam Ahmad : 164
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدَةَ بْنِ أَبِي لُبَابَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ قَالَ الصُّبَيُّ بْنُ مَعْبَدٍ كُنْتُ رَجُلًا نَصْرَانِيًّا فَأَسْلَمْتُ فَأَهْلَلْتُ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ فَسَمِعَنِي زَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ وَأَنَا أُهِلُّ بِهِمَا فَقَالَا لَهَذَا أَضَلُّ مِنْ بَعِيرِ أَهْلِهِ فَكَأَنَّمَا حُمِلَ عَلَيَّ بِكَلِمَتِهِمَا جَبَلٌ فَقَدِمْتُ عَلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ فَأَقْبَلَ عَلَيْهِمَا فَلَامَهُمَا وَأَقْبَلَ عَلَيَّ فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَبْدَةُ قَالَ أَبُو وَائِلٍ كَثِيرًا مَا ذَهَبْتُ أَنَا وَمَسْرُوقٌ إِلَى الصُّبَيِّ نَسْأَلُهُ عَنْهُ
Beni ekɛɛ wɔ [Sufyan] kɛjɛ [Abdah Bin Abu Lubabah] kɛjɛ [Abu Wa`il] ŋɔɔ lɛ, ekɛɛ; [Shubay Bin Ma’bad] kɛɛ; Kulɛ miji Kristofonyo no sɛɛ lɛ mitsake mihe kɛtee Islam mli, no sɛɛ lɛ mikɛ mihe wo Hajj kɛ Umrah mli, no sɛɛ lɛ Zaid Bin Shuhan kɛ Salman Bin Rabi’ah nu mi beni mito miyiŋ akɛ mafee Hajj kɛ Umrah lɛ, amɛyi enyɔ lɛ fɛɛ amɛkɛɛ; ‘Mɔ nɛɛ etsɔ hiɛ etsɔ ehe fe eweku lɛ afukpɔŋɔ’. No hewɔ lɛ etamɔ nɔ ni mihiɛ gɔŋ yɛ nɔ ni mɛi enyɔ lɛ kɛɛ lɛ hewɔ, kɛkɛ ni miba Umar ŋɔɔ ni mikɛɛ lɛ he sane, kɛkɛ ni [Umar] ba amɛyi enyɔ lɛ aŋɔɔ ni egbe amɛnaa, kɛkɛ ni eba miŋɔɔ ni ekɛɛ; 'Oná gbɛtsɔɔmɔ ni kɔɔ Gbalɔ lɛ Sunnah he, ona gbɛtsɔɔmɔ yɛ ogbalɔ lɛ Sunnah he'. Abdah kɛɛ, Abu Wa`il kɛɛ; 'Mi kɛ Masruq fɔɔ Shubay baa ni wɔbiɔ nakai sane lɛ'.
Imam Ahmad : 165
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ذُكِرَ لِعُمَرَ أَنَّ سَمُرَةَ وَقَالَ مَرَّةً بَلَغَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ سَمُرَةَ بَاعَ خَمْرًا قَالَ قَاتَلَ اللَّهُ سَمُرَةَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَعَنَ اللَّهُ الْيَهُودَ حُرِّمَتْ عَلَيْهِمْ الشُّحُومُ فَجَمَلُوهَا فَبَاعُوهَا
Akɛɛ wɔ [Sufyan] kɛjɛ [’Amru] kɛjɛ [Thawus] kɛjɛ [Ibn Abbas] ni atsĩ tã kɛha [Umar] akɛ Samura -yɛ be kroko mli lɛ kɛɛ; - Eshɛ Umar ŋɔɔ akɛ Samurah miihɔ khamer, no hewɔ lɛ Umar kɛɛ; 'Allah akpata Samura hiɛ, anɔkwale mli lɛ, Allah bɔfo sallallaahu 'alaihi wasallam ekɛɛ: 'Allah loomɔ Yudafoi lɛ, ejaakɛ Allah egu amɛ lard, no sɛɛ lɛ amɛtsake lɛ amɛfee mu ni amɛhɔ̃ɔ'.
Imam Ahmad : 166
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو وَمَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَتْ أَمْوَالُ بَنِي النَّضِيرِ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا لَمْ يُوجِفْ الْمُسْلِمُونَ عَلَيْهِ بِخَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ فَكَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالِصَةً وَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ مِنْهَا نَفَقَةَ سَنَةٍ وَقَالَ مَرَّةً قُوتَ سَنَةٍ وَمَا بَقِيَ جَعَلَهُ فِي الْكُرَاعِ وَالسِّلَاحِ عُدَّةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Beni ekɛɛ wɔ [Sufyan] kɛjɛ [‘Amru] kɛ [Ma’mar] kɛjɛ [Az Zuhri] kɛjɛ [Malik Bin Aus Bin Al Hadatsan] kɛjɛ [Umar Bin Al Khaththab] ŋɔɔ lɛ, ekɛɛ; 'Bani Nadlir nibii ni Allah fee Fai nibii eha Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, ni Muslimbii lɛ kɛ okpɔŋɔi kɛ afukpɔŋɔi yeee nɔ kunim lɛ, no sɛɛ lɛ ebatsɔ Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam nibii ni he tse ni ekɛha eweku lɛ yɛ afi kroko nɔ lɛ kɛɛ,' 'Kɛha afi kome shishijee hiamɔ nii kɛ nɔ ni eshwɛ lɛ, ekɛ -heɔ- okpɔŋɔi kɛ tawuu nii kɛsaa ehe kɛha jihad yɛ Allah gbɛ nɔ'.
Imam Ahmad : 167
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسٍ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَطَلْحَةَ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ نَشَدْتُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ بِهِ أَعَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّا لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ قَالُوا اللَّهُمَّ نَعَمْ
Beni ekɛɛ wɔ [Sufyan] kɛjɛ [‘Amru] kɛjɛ [Az Zuhri] kɛjɛ [Malik Bin Aus] ŋɔɔ lɛ ekɛɛ; Mi nu ni [Umar] kɛɛ [Abdurrahman Bin Auf] akɛ, [Thalha], [Zubair] kɛ [Sa’ad]; 'Mikãa bo kitã yɛ Allah ni to ŋwɛi kɛ shikpɔŋ lɛ gbɛi mli, ani ole akɛ Allah bɔfo sallallaahu 'alaihi wasallam ekɛɛ: 'Anɔkwale, wɔjeee gboshinii ni ninamɔ ni wɔshiɔ yɛ sɛɛ lɛ bafeɔ ejurɔfeemɔ'. Amɛha hetoo akɛ; 'Kɛtsɔ Allah nɔ lɛ, eji anɔkwale'.
Imam Ahmad : 168
حَدَّثَنَا سَفْيَانُ عَنْ ابْنِ أَبِي يَزِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ
Akɛɛ wɔ [Sufyan] kɛjɛ [Ibn Abu Yazid] kɛjɛ [etsɛ] kɛjɛ [Umar Bin Al Khaththab] ŋɔɔ akɛ Gbalɔ lɛ kɛɛ: ‘Bii ji mɔ ni yɔɔ saatso -wu- lɛ nɔ’.
Imam Ahmad : 169
حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنِ ابْنِ أَبِي عَمَّارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَيْهِ عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ قَالَ سَأَلْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قُلْتُ { لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنْ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمْ الَّذِينَ كَفَرُوا } وَقَدْ أَمَّنَ اللَّهُ النَّاسَ فَقَالَ لِي عُمَرُ عَجِبْتُ مِمَّا عَجِبْتَ مِنْهُ فَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ صَدَقَةٌ تَصَدَّقَ اللَّهُ بِهَا عَلَيْكُمْ فَاقْبَلُوا صَدَقَتَهُ
Ekɛɛ wɔ [Ibn Idris] ekɛɛ wɔ [Ibn Juraij] kɛjɛ [Ibn Abi ‘Ammar] kɛjɛ [Abdullah Bin Babaih] kɛjɛ [Ya’la Bin Umaiyah] ekɛɛ; Mibi Umar Bin Al Khaththab, mikane Allah wiemɔ lɛ: ‘Ni kɛ́ ofã gbɛ yɛ shikpɔŋ lɛ hiɛ lɛ, no lɛ yiŋtoo ko bɛ ni baaha okane osɔlemɔi lɛ, kɛji osheɔ gbeyei akɛ mɛi ni heee yeee lɛ baatutua bo. Anɔkwale, mɛi ni heee yeee lɛ ji henyɛlɔi diɛŋtsɛ kɛha nyɛ’. -QS Nisa’ayat 101-. Ani Allah efeee adesai shweshweeshwe?’ [Umar] kɛɛ mi akɛ; 'Mihe fee mi naakpɛɛ tamɔ bo, no hewɔ lɛ mibi Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yɛ he, kɛkɛ ni ekɛɛ: 'No ji ejurɔfeemɔ ni jɛ Allah ŋɔɔ kɛha bo no hewɔ lɛ kpɛlɛmɔ E-jurɔfeemɔi lɛ anɔ'.
Imam Ahmad : 170
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَهُوَ بِعَرَفَةَ قَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ وَحَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ خَيْثَمَةَ عَنْ قَيْسِ بْنِ مَرْوَانَ أَنَّهُ أَتَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ جِئْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْ الْكُوفَةِ وَتَرَكْتُ بِهَا رَجُلًا يُمْلِي الْمَصَاحِفَ عَنْ ظَهْرِ قَلْبِهِ فَغَضِبَ وَانْتَفَخَ حَتَّى كَادَ يَمْلَأُ مَا بَيْنَ شُعْبَتَيْ الرَّحْلِ فَقَالَ وَمَنْ هُوَ وَيْحَكَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ فَمَا زَالَ يُطْفَأُ وَيُسَرَّى عَنْهُ الْغَضَبُ حَتَّى عَادَ إِلَى حَالِهِ الَّتِي كَانَ عَلَيْهَا ثُمَّ قَالَ وَيْحَكَ وَاللَّهِ مَا أَعْلَمُهُ بَقِيَ مِنْ النَّاسِ أَحَدٌ هُوَ أَحَقُّ بِذَلِكَ مِنْهُ وَسَأُحَدِّثُكَ عَنْ ذَلِكَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُ يَسْمُرُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اللَّيْلَةَ كَذَاكَ فِي الْأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ وَإِنَّهُ سَمَرَ عِنْدَهُ ذَاتَ لَيْلَةٍ وَأَنَا مَعَهُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَإِذَا رَجُلٌ قَائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمَسْجِدِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَمِعُ قِرَاءَتَهُ فَلَمَّا كِدْنَا أَنْ نَعْرِفَهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَقْرَأَ الْقُرْآنَ رَطْبًا كَمَا أُنْزِلَ فَلْيَقْرَأْهُ عَلَى قِرَاءَةِ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ قَالَ ثُمَّ جَلَسَ الرَّجُلُ يَدْعُو فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَهُ سَلْ تُعْطَهْ سَلْ تُعْطَهْ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْتُ وَاللَّهِ لَأَغْدُوَنَّ إِلَيْهِ فَلَأُبَشِّرَنَّهُ قَالَ فَغَدَوْتُ إِلَيْهِ لِأُبَشِّرَهُ فَوَجَدْتُ أَبَا بَكْرٍ قَدْ سَبَقَنِي إِلَيْهِ فَبَشَّرَهُ وَلَا وَاللَّهِ مَا سَبَقْتُهُ إِلَى خَيْرٍ قَطُّ إِلَّا وَسَبَقَنِي إِلَيْهِ
Ekɛɛ wɔ [Abu Mu’awiyah] Ekɛɛ wɔ [Al A’masy] kɛjɛ [Ibrahim] kɛjɛ [‘Alqamah] ekɛɛ; ‘Nuu ko ba koni ebakwɛ [Umar] beni eyɔɔ Arafat lɛ,’ [Abu Mu’awiyah] kɛɛ; ni Ekɛɛ wɔ [Al A’masy] ni jɛ [Khaitsamah] kɛjɛ [Qais Bin Marwan] akɛ eba koni ebakwɛ [Umar] no sɛɛ lɛ ekɛɛ; ‘O Amirul Mukminin, mijɛ Kufa miba ni mishi nuu ko ni tsɔɔ Mushaf lɛ -kɛtsɔ yitso nɔ-,’ kɛkɛ ni Umar mli fu kɛ gbee ni nɔ kwɔ ni tamɔ nɔ ni eshɛɔ ehiɛ fɛɛ he, kɛkɛ ni ebi; ‘Kpoo ha bo, namɔ ji lɛ?’ E -Qais- ha heto ke; 'Abdullah Bin Mas'ud'. Kɛkɛ ni emlifu lɛ ba shi trukaa ni ená miishɛɛ bɔni afee ni nibii aku amɛsɛɛ amɛba bɔ ni amɛyɔɔ lɛ, kɛkɛ ni ekɛɛ; 'Kpoo aha bo, kɛtsɔ Allah nɔ lɛ, mileee mɔ ko mɔ ko - yɛ nanemɛi lɛ ateŋ - ni hiɛ kã lolo ni yɔɔ hegbɛ yɛ nakai sane lɛ mli fe lɛ, makɛɛ bo yɛ nakai sane lɛ he, akɛ Allah bɔfo lɛ sallallaahu oalaihi wasallam damɔ shi be fɛɛ be - ewɔɔɔ - gbɛkɛ mli yɛ Abu Bakr masɛi kɛtsɔ night kome ni ekɛsusuɔ Muslimbii lɛ ahe lɛ nɔ. egbɛhe lɛ kɛ mi fata ehe, kɛkɛ ni Allah bɔfo lɛ je kpo ni wɔ hu wɔkɛ lɛ je kpo, trukaa lɛ, nuu ko damɔ shi ni esɔleɔ yɛ sɔlemɔtsu lɛ mli, kɛkɛ ni Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam te shi ni ebo nikanemɔ lɛ toi, ni beni eshwɛ fioo ni wɔbaale lɛ, Rasulullah shallalahallahalhiane tamɔ ‘alaihianhu the ‘alaihi wasallam’. blɛoo tamɔ bɔ ni ajie lɛ kpo lɛ, no lɛ esa akɛ ekane lɛ tamɔ bɔ ni Ibn Ummi ‘Abd’ kane lɛ. Umar tsa nɔ akɛ; ‘Kɛkɛ ni nuu lɛ ta shi ni esɔle, kɛkɛ ni Rasulullah kɛɛ lɛ akɛ; 'Abaaha bimɔ diɛŋtsɛ, abaaha bimɔ diɛŋtsɛ'. Umar kɛɛ; Mikɛɛ; Ekɛɛ akɛ: ‘Kɛtsɔ Allah nɔ lɛ, maba eŋɔɔ leebi maŋkpa diɛŋtsɛ ni mahã lɛ sanekpakpa; Kɛkɛ ni mitee eŋɔɔ leebi maŋkpa koni miyaha lɛ sanekpakpa lɛ, shi mina akɛ Abu Bakr etsɔ hiɛ etee eŋɔɔ ni ekɛɛ lɛ sanekpakpa lɛ, kɛtsɔ Allah nɔ lɛ, mikɛ lɛ etswaŋ akaŋ yɛ kpakpafeemɔ he kwraa ja etsɔ mihiɛ diɛŋtsɛ’.
Imam Ahmad : 171
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَابِسِ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَيَقُولُ إِنِّي لَأُقَبِّلُكَ وَأَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ لَمْ أُقَبِّلْكَ
Beni ekɛɛ wɔ [Abu Mu’awiyah] lɛ, ekɛɛ; Ekɛɛ wɔ [Al A’masy] kɛjɛ [Ibrahim] kɛjɛ [‘Abis Bin Rabi’ah] ŋɔɔ ekɛɛ; Mina [Umar] ni ekɛ ehiɛ miibɔ Tɛ Diŋ lɛ he ni ekɛɛ; 'Anɔkwale, mikɛ mihe shwie onɔ, ni mile akɛ tɛ kɛkɛ ji bo, eji minaaa Allah bɔfo lɛ ni miishɛje omii kulɛ, mikɛ mihe shwieŋ onɔ'.
Imam Ahmad : 172
حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ خَطَبَ عُمَرُ النَّاسَ بِالْجَابِيَةِ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ فِي مِثْلِ مَقَامِي هَذَا فَقَالَ أَحْسِنُوا إِلَى أَصْحَابِي ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ يَجِيءُ قَوْمٌ يَحْلِفُ أَحَدُهُمْ عَلَى الْيَمِينِ قَبْلَ أَنْ يُسْتَحْلَفَ عَلَيْهَا وَيَشْهَدُ عَلَى الشَّهَادَةِ قَبْلَ أَنْ يُسْتَشْهَدَ فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَنَالَ بُحْبُوحَةَ الْجَنَّةِ فَلْيَلْزَمْ الْجَمَاعَةَ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ مَعَ الْوَاحِدِ وَهُوَ مِنْ الِاثْنَيْنِ أَبْعَدُ وَلَا يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ فَإِنَّ ثَالِثَهُمَا الشَّيْطَانُ وَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ تَسُرُّهُ حَسَنَتُهُ وَتَسُوءُهُ سَيِّئَتُهُ فَهُوَ مُؤْمِنٌ
Beni ekɛɛ wɔ [Jarir] kɛjɛ [Abdul Malik Bin Umair] kɛjɛ [Jabir Bin Samura] ŋɔɔ lɛ, ekɛɛ akɛ; [Umar shiɛ] yɛ gbɔmɛi ahiɛ yɛ Jabiyah -akrowa ko ni yɔɔ Damasko- ni ekɛɛ; 'Anɔkwale, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam damɔ he ko tamɔ he ni miyɔɔ lɛ ni no sɛɛ lɛ ekɛɛ: 'Nyɛjiea nyɛ minanemɛi lɛ ayi kɛ ekpakpafeemɔ, no sɛɛ lɛ mɛi ni baaba amɛsɛɛ lɛ, no sɛɛ lɛ mɛi ni baaba amɛsɛɛ lɛ, no sɛɛ lɛ maŋ ko baaba, ni amɛteŋ mɔ kome baakã kitã dani abi lɛ ni eka kitã ni eye odase akɛ aye nɔ. Mɔ fɛɛ mɔ ni yɔɔ nyɛteŋ ni miisumɔ ni ená ŋwɛi ŋmɔlɔ lɛ, esa akɛ ekɛ ehe akpɛtɛ Jama’ah lɛ he, ejaakɛ Satan kɛ mɛi ni amɛkome amɛyɔɔ lɛ yɔɔ be mli ni ekɛ mɛi enyɔ yɔɔ lɛ baahi shi, ni nyɛkaha nyɛteŋ mɔ kome kɛ yoo ko pɛ ahi shi - ni jeee muhram - ejaakɛ yɛ anɔkwale mli lɛ, mɔ ni ji etɛ lɛ ji abonsam, mɔ fɛɛ mɔ ni hi jogbaŋŋ lɛ haa eheɔ eyeɔ a mista lɛ haa enáa miishɛɛ.
Imam Ahmad : 173
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْمُرُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ اللَّيْلَةَ كَذَلِكَ فِي الْأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا مَعَهُ
Ekɛɛ wɔ [Abu Mu’awiyah] Ekɛɛ wɔ [Al A’masy] kɛjɛ [Ibrahim] kɛjɛ [‘Alqamah] kɛjɛ [Umar], ekɛɛ; 'Allah bɔfo lɛ kɛ Abu Bakr susu Muslimbii lɛ asaji ahe gbɛkɛ muu lɛ fɛɛ, ni mi hu mikɛ lɛ yɔɔ'.
Imam Ahmad : 174
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ أَكْثَرَ مِمَّا سَأَلْتُهُ عَنْ الْكَلَالَةِ حَتَّى طَعَنَ بِإِصْبَعِهِ فِي صَدْرِي وَقَالَ تَكْفِيكَ آيَةُ الصَّيْفِ الَّتِي فِي آخِرِ سُورَةِ النِّسَاءِ
Ekɛɛ wɔ [Isma’il] kɛjɛ [Sa’id Bin Abu Arubah] kɛjɛ [Qatadah] kɛjɛ [Salim Bin Abul Ja’d] kɛjɛ [Ma’dan Bin Abu Thalhah] akɛ ekɛɛ; [Umar] kɛɛ; 'Mibiko Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam babaoo yɛ nɔ kroko he pɛŋ fe be mli ni mibi Kalalah he sane lɛ, no hewɔ lɛ ekɛ enine tswa mitsitsi beni ekɛɛ: 'No fa kɛha bo yɛ Ash Shaif kuku ni yɔɔ Surah An Nisa naagbee lɛ mli'.
Imam Ahmad : 175
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ فِي قَبْرِهِ بِالنِّيَاحَةِ عَلَيْهِ
Ekɛɛ wɔ [Yahya] Ekɛɛ wɔ [Syu’bah] Ekɛɛ wɔ [Qatadah] kɛjɛ [Sa’id Bin Al Musayyib] kɛjɛ [Ibn Umar] kɛjɛ [Umar] kɛjɛ Gbalɔ lɛ ŋɔɔ, ekɛɛ; 'Abaapiŋ mɔ ko ni egbo yɛ egbonyobu mli akɛni niyahah -foo- ni afeɔ yɛ enɔ lɛ hewɔ'.
Imam Ahmad : 176
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ مَوْلَى أَسْمَاءَ قَالَ أَرْسَلَتْنِي أَسْمَاءُ إِلَى ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ بَلَغَهَا أَنَّكَ تُحَرِّمُ أَشْيَاءَ ثَلَاثَةً الْعَلَمَ فِي الثَّوْبِ وَمِيثَرَةَ الْأُرْجُوَانِ وَصَوْمَ رَجَبٍ كُلِّهِ فَقَالَ أَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ صَوْمِ رَجَبٍ فَكَيْفَ بِمَنْ يَصُومُ الْأَبَدَ وَأَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ الْعَلَمِ فِي الثَّوْبِ فَإِنِّي سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ لَبِسَ الْحَرِيرَ فِي الدُّنْيَا لَمْ يَلْبَسْهُ فِي الْآخِرَةِ
Ekɛɛ wɔ [Yahya] kɛjɛ [Abdul Malik] Ekɛɛ wɔ [Abdul nyɔŋ Asma’] ekɛɛ; ‘Asma’ tsu mi kɛtee [Ibn Umar] -koni ekɛtsɔɔ- akɛ eshɛ ehe, ‘Akɛ ogu nibii etɛ; mfonirii ni yɔɔ atadei anɔ, tsɔnei ni akɛ siliki tsuru fee kɛ hɔmɔyeli yɛ Rajab’ nyɔŋ lɛ mli fɛɛ. No hewɔ lɛ Ibn Umar kɛɛ; ‘Yɛ nɔ ni otsĩ tã yɛ Rajab hɔmɔ ni ayeɔ lɛ he lɛ, no lɛ mɛi ni yeɔ hɔmɔ be fɛɛ be lɛ hu, ni nɔ ni otsĩ tã yɛ amagai ni yɔɔ atadei anɔ lɛ he lɛ, no lɛ minu [Umar] akɛ; Mi nu Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam kɛɛ: 'Mɔ fɛɛ mɔ ni woɔ siliki yɛ je nɛɛ mli lɛ, ewooo yɛ sɛɛ mli'.
Imam Ahmad : 177
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَأَنَا سَأَلْتُهُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ كُنَّا مَعَ عُمَرَ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَتَرَاءَيْنَا الْهِلَالَ وَكُنْتُ حَدِيدَ الْبَصَرِ فَرَأَيْتُهُ فَجَعَلْتُ أَقُولُ لِعُمَرَ أَمَا تَرَاهُ قَالَ سَأَرَاهُ وَأَنَا مُسْتَلْقٍ عَلَى فِرَاشِي ثُمَّ أَخَذَ يُحَدِّثُنَا عَنْ أَهْلِ بَدْرٍ قَالَ إِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُرِينَا مَصَارِعَهُمْ بِالْأَمْسِ يَقُولُ هَذَا مَصْرَعُ فُلَانٍ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَهَذَا مَصْرَعُ فُلَانٍ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى قَالَ فَجَعَلُوا يُصْرَعُونَ عَلَيْهَا قَالَ قُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا أَخْطَئُوا تِيكَ كَانُوا يُصْرَعُونَ عَلَيْهَا ثُمَّ أَمَرَ بِهِمْ فَطُرِحُوا فِي بِئْرٍ فَانْطَلَقَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ يَا فُلَانُ يَا فُلَانُ هَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَكُمْ اللَّهُ حَقًّا فَإِنِّي وَجَدْتُ مَا وَعَدَنِي اللَّهُ حَقًّا قَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُكَلِّمُ قَوْمًا قَدْ جَيَّفُوا قَالَ مَا أَنْتُمْ بِأَسْمَعَ لِمَا أَقُولُ مِنْهُمْ وَلَكِنْ لَا يَسْتَطِيعُونَ أَنْ يُجِيبُوا
Ekɛɛ wɔ [Yahya Bin Sa’id] ni mibi lɛ, Ekɛɛ wɔ [Sulaiman Bin Al Mughirah] Ekɛɛ wɔ [Tsabit] kɛjɛ [Anas] ekɛɛ; Wɔ kɛ [Umar] yɛ Mecca kɛ Medina teŋ no sɛɛ lɛ wɔyi enyɔ lɛ fɛɛ wɔna nyɔŋtsere hee lɛ - nyɔŋtsere ni tsɔɔ ŋwɛi -, ni minaa lɛ mli wa fe tsutsu lɛ bɔni afee ni manyɛ mana nyɔŋtsere hee lɛ, no hewɔ lɛ mikɛɛ Umar akɛ; ‘Ani osumɔɔɔ ni onaa?’ Eha hetoo akɛ; ‘Mana lɛ beni mikã mi saatso lɛ nɔ lɛ,’ kɛkɛ ni ebɔi wɔ Badr He Nilelɔ lɛ he sane gbaa, ekɛɛ; 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ji mɔ ni tsɔɔ wɔ he ni amɛ - heyelilɔi lɛ - ni agbe amɛ nyɛ - dani ta lɛ je shishi lɛ -, kɛkɛ ni ekɛɛ: 'Biɛ ji he ni nɛkɛ kɛ nɛkɛ wɔsɛɛ, kɛ Nyɔŋmɔ sumɔɔ, ni biɛ ji he kɛha nɛkɛ kɛ nɛkɛ wɔsɛɛ, kɛ Nyɔŋmɔ sumɔɔ,' Umar kɛɛ; ‘Kɛkɛ ni agbe amɛ yɛ nakai he lɛ, mibi; ‘Kɛtsɔ Mɔ ni tsu bo kɛ jamɔ ni ja lɛ nɔ lɛ, amɛtɔ̃ko yɛ nakai sane lɛ mli, agbe amɛ yɛ jɛmɛ,’ no sɛɛ lɛ, afã lɛ ni ekɛ amɛgbohii lɛ ashwie nu bu lɛ mli, no sɛɛ lɛ enyiɛ kɛtee amɛŋɔɔ - mɛi ni heee yeee lɛ agboi lɛ - ni ebi akɛ: ‘O nakai kɛ nakai kɛ nakai kɛ nakai kɛ nakai ani onaaa nɔ ni ji anɔkwale ni Allah wo shi akɛ eji anɔkwale? No hewɔ lɛ, minine eshɛ nɔ ni Allah ewo mi shi lɛ nɔ akɛ eji anɔkwale’. Umar kɛɛ; ‘O Allah bɔfo, ani okɛ gbɔmɛi ko miiwie be mli ni amɛbatsɔmɔ gbohii?’ Eha hetoo akɛ: ‘Onuuu nɔ ko fe bɔ ni amɛfee nɔ ni mikɛɛ lɛ, shi amɛnyɛŋ amɛha hetoo’.
Imam Ahmad : 178
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ فَلَمَّا رَجَعَ عَمْرٌو جَاءَ بَنُو مَعْمَرِ بْنِ حَبِيبٍ يُخَاصِمُونَهُ فِي وَلَاءِ أُخْتِهِمْ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ أَقْضِي بَيْنَكُمْ بِمَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا أَحْرَزَ الْوَلَدُ أَوْ الْوَالِدُ فَهُوَ لِعَصَبَتِهِ مَنْ كَانَ فَقَضَى لَنَا بِهِ
Ekɛɛ wɔ [Yahya] Ekɛɛ wɔ [Husain Al Mu’allim] Ekɛɛ wɔ [‘Amru Bin Syu’aib] kɛjɛ [etsɛ] kɛjɛ [enaa] ŋɔɔ ekɛɛ; beni ‘Amru ba shia lɛ, Ma’mar Bin Habib bii lɛ ba koni amɛbaye amɛnyɛmi yoo lɛ wala’ -nasab kɛ warits- lɛ he ŋwane amɛha Umar Bin Al Khaththab, no hewɔ lɛ [Umar] kɛɛ; 'Mikpɛɔ miyiŋ yɛ saji ni yɔɔ nyɛteŋ lɛ ahe yɛ nɔ ni minu kɛjɛ Allah bɔfo sallallaahu 'alaihi wasallam ŋɔɔ lɛ nɔ, akɛ ekɛɛ: 'Nɔ ni gbekɛ loo tsɛ lɛ nine shɛɔ nɔ lɛ ji e-Ashabah nɔ mɔ fɛɛ mɔ ni eji'. No hewɔ lɛ ekpɛ eyiŋ eha wɔ kɛ lɛ’.
Imam Ahmad : 179
قَالَ قَرَأْتُ عَلَى يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ غِيَاثٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيِّ قَالَا لَقِينَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَذَكَرْنَا الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَقَالَ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ فَقُولُوا إِنَّ ابْنَ عُمَرَ مِنْكُمْ بَرِيءٌ وَأَنْتُمْ مِنْهُ بُرَآءُ ثَلَاثَ مِرَارٍ ثُمَّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُمْ بَيْنَا هُمْ جُلُوسٌ أَوْ قُعُودٌ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَهُ رَجُلٌ يَمْشِي حَسَنُ الْوَجْهِ حَسَنُ الشَّعْرِ عَلَيْهِ ثِيَابُ بَيَاضٍ فَنَظَرَ الْقَوْمُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ مَا نَعْرِفُ هَذَا وَمَا هَذَا بِصَاحِبِ سَفَرٍ ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ آتِيكَ قَالَ نَعَمْ فَجَاءَ فَوَضَعَ رُكْبَتَيْهِ عِنْدَ رُكْبَتَيْهِ وَيَدَيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ فَقَالَ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ وَتَحُجُّ الْبَيْتَ قَالَ فَمَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَالْجَنَّةِ وَالنَّارِ وَالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَالْقَدَرِ كُلِّهِ قَالَ فَمَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْمَلَ لِلَّهِ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَمَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَمَا أَشْرَاطُهَا قَالَ إِذَا الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ الْعَالَةُ رِعَاءُ الشَّاءِ تَطَاوَلُوا فِي الْبُنْيَانِ وَوَلَدَتْ الْإِمَاءُ رَبَّاتِهِنَّ قَالَ ثُمَّ قَالَ عَلَيَّ الرَّجُلَ فَطَلَبُوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَمَكَثَ يَوْمَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةً ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ عَنْ كَذَا وَكَذَا قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ ذَاكَ جِبْرِيلُ جَاءَكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ قَالَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ جُهَيْنَةَ أَوْ مُزَيْنَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ أَفِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى أَوْ فِي شَيْءٍ يُسْتَأْنَفُ الْآنَ قَالَ فِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى فَقَالَ رَجُلٌ أَوْ بَعْضُ الْقَوْمِ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ قَالَ أَهْلُ الْجَنَّةِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَأَهْلُ النَّارِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ قَالَ يَحْيَى قَالَ هُوَ هَكَذَا يَعْنِي كَمَا قَرَأْتَ عَلَيَّ
Ahmad Bin Hambal kɛɛ akɛ; Mikane miha [Yahya Bin Sa’id] kɛjɛ [‘Utsman Bin Ghiyats] Akɛɛ mi [Abdullah Bin Buraidah] kɛjɛ [Yahya Bin Ya’mar] kɛ [Humaid Bin Abdurrahman Al Himyari] fɛɛ kɛɛ; wɔkɛ [Abdullah Bin Umar] kpe kɛkɛ ni wɔtsĩ taqdir he sane kɛ nɔ ni amɛwie yɛ taqdir he lɛ tã, kɛkɛ ni eha hetoo; ‘Kɛ́ oku osɛɛ kɛba amɛŋɔɔ lɛ, no lɛ kɛɛmɔ amɛ; "Ni Ibn Umar gbala ehe kɛjɛ ohe ni bo hu ogbala ehe kɛjɛ ehe -shii etɛ-''. Kɛkɛ ni ekɛɛ; 'Mikɛɛ [Umar Bin Al Khaththab], akɛ beni amɛtara Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam masɛi lɛ, trukaa lɛ, nuu ko ni yɔɔ fɛo ni nyiɛɔ nane nɔ, ni eyɛ hiɛ fɛfɛo lɛ tsi ebɛŋkɛ lɛ, ni eyɛ hiɛ fɛfɛo ko. no hewɔ lɛ gbɔmɛi lɛ kwɛ amɛhe, wɔleee akɛ gbɛfalɔ ji lɛ, kɛkɛ ni ekɛɛ; ‘O Allah bɔfo, miba bo ŋɔɔ,’ Gbalɔ lɛ ha hetoo akɛ: ‘Hɛɛ’ no hewɔ lɛ eba ni ekɛ enaji fĩ enaji ahe ni ekɛ eniji fĩ etsitsi nɔ, kɛkɛ ni ebi akɛ ‘Mɛni ji Islam; Gbalɔ lɛ ha hetoo akɛ: ‘Nyɛyea odase akɛ nyɔŋmɔ ko bɛ ni sa jamɔ ja Allah ni Muhammad ji Allah bɔfo, ni nyɛfeɔ sɔlemɔi lɛ, nyɛwoɔ zakat, nyɛyeɔ hɔmɔ yɛ Ramadan nyɔŋ lɛ mli ni nyɛfeɔ Hajj,’ ebi ekoŋŋ; ‘Mɛni ji Hemɔkɛyeli?’ Gbalɔ lɛ ha hetoo akɛ: ‘Esa akɛ ohe Allah, E-Ŋwɛibɔfoi lɛ, Ŋwɛi kɛ Hell, gbohiiashitee yɛ gbele sɛɛ kɛ Shishijee fɛɛ oye’. Ebi akɛ; ‘Mɛni ji Ihsan?’ Gbalɔ lɛ ha hetoo akɛ: ‘Esa akɛ ofee nibii kpakpai oha Allah tamɔ nɔ ni onaa Allah, ni kɛji onyɛɛɛ ona lɛ lɛ, no lɛ lɛɛlɛŋ, Enaa bo’. Ebi akɛ; ‘Ni mɛɛ be apokalips lɛ baaba?’ Gbalɔ lɛ ha hetoo akɛ: ‘Mɔ ni abiɔ lɛ lɛ leee nɔ ko fe mɔ ni biɔ lɛ sane lɛ’. Ebi akɛ; ‘Belɛ mɛni ji okadii lɛ?’ Gbalɔ lɛ ha hetoo akɛ: ‘Beni gbɔmɛi ni bɛ atadei, ni bɛ tokotai kɛ ohiafoi kɛ amɛhe woɔ akaŋshii mli koni amɛwo tsũi anɔ, ni nyɔji yei fɔɔ amɛnuŋtsɔmɛi’. Umar kɛɛ; kɛkɛ ni ekɛɛ akɛ: ‘Okɛ nuu lɛ ahiɛ akpe mi!’ Kɛkɛ ni amɛtao lɛ, shi amɛnaaa lɛ kwraa, no hewɔ lɛ, yɛ gbii enyɔ loo etɛ sɛɛ lɛ, ekɛɛ akɛ: ‘O Ibnul Khaththab, ani ole mɔ ni bi enɛ kɛ enɛ he sane?’ Umar ha hetoo akɛ; 'Allah kɛ E-bɔfo lɛ le jogbaŋŋ'. Gbalɔ lɛ kɛɛ: ‘Jibril ji mɔ ni ba bo ŋɔɔ koni ebatsɔɔ bo o-Deen -jamɔ lɛ he saji’. Umar kɛɛ; ‘Ni nuu ko ni jɛ Juhainah loo Muzainah lɛ bi lɛ akɛ; ‘O Allah bɔfo, mɛni wɔfeɔ, ani eji nɔ ko ni agbe naa momo loo eho loo eji nɔ ko hee bianɛ?’ Gbalɔ lɛ ha hetoo akɛ; ‘Nɔ ko ni eho -eho momo-,’ no sɛɛ lɛ nuu ko loo gbɔmɛi komɛi kɛɛ; ‘O Allah bɔfo, belɛ mɛni hewɔ wɔfeɔ ejurɔfeemɔ?’ No hewɔ lɛ Gbalɔ lɛ ha hetoo akɛ: ‘Afee mlɛo aha mɛi ni baafee Ŋwɛibii lɛ akɛ amɛaatsu Ŋwɛibii lɛ anifeemɔi ahe nii, ni afee lɛ mlɛo aha mɛi ni baafee Hellbii lɛ hu akɛ amɛbaafee Hellbii lɛ anifeemɔi’. Yahya kɛɛ; ‘Nakai ji bɔ ni okaneɔ ohaa mi’.
Imam Ahmad : 180
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَكَمِ قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ وَالدُّبَّاءِ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ وَالدُّبَّاءِ وَقَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُحَرِّمَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ تَعَالَى وَرَسُولُهُ فَلْيُحَرِّمْ النَّبِيذَ قَالَ وَسَأَلْتُ ابْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْجَرِّ قَالَ وَسَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَدَّثَ عَنْ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ وَحَدَّثَنِي أَخِي عَنْ أَبِي سَعِيدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْجَرِّ وَالدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ وَالْبُسْرِ وَالتَّمْرِ
Ekɛɛ wɔ [Yahya] kɛjɛ [Shu’ba] Ekɛɛ mi [Salamah Bin Kuhail] ekɛɛ; Mi nu ni [Abul Hakam] kɛɛ; Mibi [Ibn Abbas] wain ni yɔɔ al Jarr - tsɛnsi ni akɛ shikpɔŋ fee - kɛ ad Dubbaa` - tsɛnsi ni akɛ pɔmpi hewolo fee - lɛ he sane. No hewɔ lɛ, eha hetoo akɛ; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam gu wain yɛ al Jarr kɛ ad Dubbaa` ni ekɛɛ: 'Mɔ fɛɛ mɔ ni miisumɔ ni ekɛ nɔ ni Allah Ta'ala kɛ E-bɔfo lɛ efee haram lɛ afee haram lɛ, no lɛ efee haram wain ni ebatsɔ wain'. [Abul Hakam] kɛɛ; ni mibi [Ibn Zubair], no hewɔ lɛ eha hetoo; Rasulullah egu al Jarr kɛ ad Dubbaa`'. [Abul Hakam] kɛɛ; ni mibi [Ibn Umar], no hewɔ lɛ ekɛɛ [Umar] akɛ Gbalɔ lɛ egu al Jarr kɛ al Muzaffaat - ni ji tsɛnsii ni akɛ tar ekpɛ lɛ. [Abul Hakam] kɛɛ; ni ekɛɛ mi [mi nyɛmi nuu] kɛjɛ [Abu Sa’id] akɛ Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam egu kɛjɛ al Jarr, ad Dubbaa‘ kɛ al Muzaffaat kɛ agbɛnɛ hu datrɛfoi ni afeee lɛ ŋmɔlɔŋmɔlɔ kɛ datrɛfoi ni ekwɛ̃ -ni ato he gbɛjianɔ koni akɛfee ŋmei wain-’.