Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith
Hadith
Imam Ahmad : 161
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ عُمَرَ حَمَلَ عَلَى فَرَسٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَرَآهَا أَوْ بَعْضَ نِتَاجِهَا يُبَاعُ فَأَرَادَ شِرَاءَهُ فَسَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْهُ فَقَالَ اتْرُكْهَا تُوَافِكَ أَوْ تَلْقَهَا جَمِيعًا وَقَالَ مَرَّتَيْنِ فَنَهَاهُ وَقَالَ لَا تَشْتَرِهِ وَلَا تَعُدْ فِي صَدَقَتِكَ
A fɔra an ye [Sufyan] ka bɔ [Zaid Bin Aslam] fɛ ka bɔ [a fa] fɛ ko Umar ye so dɔ ta Ala sira kan, o kɔ, a y’a ye walima a nɔɔ dɔw, o la, a y’a fɛ k’a san, o kɔ, a ye kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ɲininga o koo la, nka a ka kira bena a to i ye. up’ Umar ye ɲiningali kɛ siɲɛ fila ani kira y’a bali k’a fɔ ko: ‘I kana a san ani i kana a ta i ka saraka la’.
Hadith
Imam Ahmad : 162
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ يُحَدِّثُ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَابِعُوا بَيْنَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ فَإِنَّ مُتَابَعَةً بَيْنَهُمَا يَنْفِيَانِ الْفَقْرَ وَالذُّنُوبَ كَمَا يَنْفِي الْكِيرُ خَبَثَ الْحَدِيدِ
A y’a fɔ an ye ko [Sufyan] bɔra [Ashim Bin Ubaidillah] la ka bɔ [Abdullah Bin Amir Bin Rabi’ah] la a ye maana min fɔ ka bɔ [Umar] la, cira y’a jigi la min kan, Sufyan y’a fɔ wagati wɛrɛ la ko; ka bɔ kira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, a ko: ‘Aw ka taga ni hiji ni umra ye, bari n’aw tugura o fila bɛɛ kɔ, o bena fantanya ni jurumu ban, i n’a fɔ nɛgɛsotigi be nɔgɔ bɔ nɛgɛ la cogo min na’.
Hadith
Imam Ahmad : 163
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ وَلِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لِدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
A y’a fɔ an ye [Sufyan] ka bɔ [Yahya] ka bɔ [Muhamadu Bin Ibrahima At Taimi] ka bɔ [‘Alqama Bin Waqash] la, a ko; N y’a mɛn [Umar] b’a fɔra ko; N y’a mɛn ko Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Kɛwalew be bɔ ŋaniya dɔrɔn lo la, ani bɛɛ b’a ŋaniya sɔrɔ, mɔgɔ o mɔgɔ y’a ka hijra kɛ Ala n’a ka ciden ye, o tuma na, a ka hijra bena kɛ Ala n’a ka ciden fan fɛ, ani mɔgɔ o mɔgɔ y’a ka hijra kɛ ka cɛya sɔrɔ, a bena a ka hijra sɔrɔ walima a ka muso kama. laɲinin lo’.
Hadith
Imam Ahmad : 164
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدَةَ بْنِ أَبِي لُبَابَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ قَالَ الصُّبَيُّ بْنُ مَعْبَدٍ كُنْتُ رَجُلًا نَصْرَانِيًّا فَأَسْلَمْتُ فَأَهْلَلْتُ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ فَسَمِعَنِي زَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ وَأَنَا أُهِلُّ بِهِمَا فَقَالَا لَهَذَا أَضَلُّ مِنْ بَعِيرِ أَهْلِهِ فَكَأَنَّمَا حُمِلَ عَلَيَّ بِكَلِمَتِهِمَا جَبَلٌ فَقَدِمْتُ عَلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ فَأَقْبَلَ عَلَيْهِمَا فَلَامَهُمَا وَأَقْبَلَ عَلَيَّ فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَبْدَةُ قَالَ أَبُو وَائِلٍ كَثِيرًا مَا ذَهَبْتُ أَنَا وَمَسْرُوقٌ إِلَى الصُّبَيِّ نَسْأَلُهُ عَنْهُ
A y’a fɔ an ye [Sufyan] ka bɔ [Abda Bin Abu Lubaba] ka bɔ [Abu Wa’il] la, a ko; [Subay Bin Ma’bad] ko; N tun ye kerecɛn ye fɔlɔ o kɔfɛ n donna silamɛya la, o kɔfɛ n tun b’a fɛ ka hiji ni umra kɛ, o kɔfɛ Zaid Bin Shuhan ni Salman Bin Rabi’ah ye n lamɛn tuma min na n tun b’a fɛ ka hiji ni umra kɛ, u fila bɛɛ ko; ‘Nin mɔgɔ ka jugu ka tɛmɛ a ka denbaya ka ɲɔgɔmɛ kan’. O la, a kɛra i n’a fɔ n tun be kulu dɔ ta, o fila ka kumaw kosɔn, o kɔ, n nana Umar fɛ k’o fɔ a ye, o kɔ, [Umar] nana u fila fɛ k’u kɔrɔfɔ, o kɔ, a nana n fɛ k’a fɔ ko; ‘Aw ye bilasirali sɔrɔ kira ka sunna koo la, aw ye bilasirali sɔrɔ aw ka kira ka sunna koo la’. Abda ko: «Abu Wayili ko; ‘Ne ni Masruq be to ka na Shubay fɛ k’o koo ɲininga’.
Hadith
Imam Ahmad : 165
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ذُكِرَ لِعُمَرَ أَنَّ سَمُرَةَ وَقَالَ مَرَّةً بَلَغَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ سَمُرَةَ بَاعَ خَمْرًا قَالَ قَاتَلَ اللَّهُ سَمُرَةَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَعَنَ اللَّهُ الْيَهُودَ حُرِّمَتْ عَلَيْهِمْ الشُّحُومُ فَجَمَلُوهَا فَبَاعُوهَا
A fɔra an ye [Sufyan] ka bɔ [Amru] ka bɔ [Thawus] ka bɔ [Ibn Abbas] ka kuma fɔ [Umar] ye ko Samura -waati wɛrɛ la ko; - A tun sera Umar ma ko Samura be khamer feere, o la, Umar ko; ‘Ala ka Samura halaki, tiɲɛ na, Ala ka ciden y’a fɔ ko: ‘Ala ye yahutuw danga, bari Ala ye tulu bali u la, o kɔ, u y’a yɛlɛma k’a kɛ tulu ye k’a feere’.
Hadith
Imam Ahmad : 166
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو وَمَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَتْ أَمْوَالُ بَنِي النَّضِيرِ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا لَمْ يُوجِفْ الْمُسْلِمُونَ عَلَيْهِ بِخَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ فَكَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالِصَةً وَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ مِنْهَا نَفَقَةَ سَنَةٍ وَقَالَ مَرَّةً قُوتَ سَنَةٍ وَمَا بَقِيَ جَعَلَهُ فِي الْكُرَاعِ وَالسِّلَاحِ عُدَّةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
A y’a fɔ an ye ko [Sufyan] ka bɔ [Amru] la ani [Ma’mar] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Malik Bin Aus Bin Al Hadatsan] ka bɔ [Umar Bin Al Khathab] la, a ko; 'Bani Nadlir ka nafolo min kɛra Fai ka nafolo ye Rasulullah ye, silamɛw ma min minɛ ni so ni ɲɔgɔmɛ ye, o kɔfɛ, o kɛra Rasulullah ka bolofɛn saniyanin ye, a ye min di a ka denbaya ma saan kelen wɛrɛ kɔnɔ,' 'Saan kelen makoɲɛfɛn jɔnjɔnw ni tɔw kama a tun be -sow ni marifaw san ka jihadi labɛn Ala sira kan'.
Hadith
Imam Ahmad : 167
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسٍ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَطَلْحَةَ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ نَشَدْتُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ بِهِ أَعَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّا لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ قَالُوا اللَّهُمَّ نَعَمْ
A y’a fɔ an ye ko [Sufyan] ka bɔ [Amru] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Malik Bin Aus] la, a ko; N y’a mɛn [Umar] b’a fɔra [Abdurrahman Bin Auf] ye ko, [Taliha], [Zubayiri] ani [Sa’adi]; 'Ne b'i kali Ala tɔgɔ la, min ye sankolow ni dugukolo sigi, yala i b'a lɔn ko Ala ka ciden ko: 'Tiɲɛ na, an ma ciyɛn sɔrɔ, an be nafolo min to yen, o be kɛ saraka ye'. O k’a jaabi ko; ‘Ala ka sira la, tiɲɛ lo’.
Hadith
Imam Ahmad : 168
حَدَّثَنَا سَفْيَانُ عَنْ ابْنِ أَبِي يَزِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ
A fɔra an ye [Sufyan] ka bɔ [Ibnu Abu Yazid] fɛ ka bɔ [a facɛ] fɛ ka bɔ [Umar Bin Al Khaththab] fɛ ko cira sallallaahu a ko: ‘Denw ye min ta ye, min be ni layɔrɔ ye -cɛ-’.
Hadith
Imam Ahmad : 169
حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنِ ابْنِ أَبِي عَمَّارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَيْهِ عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ قَالَ سَأَلْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قُلْتُ { لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنْ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمْ الَّذِينَ كَفَرُوا } وَقَدْ أَمَّنَ اللَّهُ النَّاسَ فَقَالَ لِي عُمَرُ عَجِبْتُ مِمَّا عَجِبْتَ مِنْهُ فَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ صَدَقَةٌ تَصَدَّقَ اللَّهُ بِهَا عَلَيْكُمْ فَاقْبَلُوا صَدَقَتَهُ
A y’a fɔ an ye [Ibnu Idrisi] y’a fɔ an ye [Ibnu Juraij] ka bɔ [Ibnu Abi ‘Ammar] ka bɔ [Abdullah Bin Babaih] ka bɔ [Ya’la Bin Umaiya] la a ko; N ye Umar Bin Al Khaththab ɲininga, n ye Ala ka kuma kalan: ‘Ani n’i be tagama dugukolo sanfɛ, o tuma na, kuun t’a la i ka i ka delili kalan, n’i be siranna kafiriw ka bin i kan. Tiɲɛ na, kafiriw ye juguw ye aw fɛ tiɲɛn na’. -QS Nisayati 101-. Yala Ala ma adamadenw latanga wa?’ [Umar] ko ne ma ko; 'Ne kabakoyara i n'a fɔ aw, o la n ye Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ɲininga o la, o kɔfɛ a ko: 'O ye saraka ye ka bɔ Ala fɛ aw ye o la aw ka sɔn a ka saraka ma'.
Hadith
Imam Ahmad : 170
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَهُوَ بِعَرَفَةَ قَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ وَحَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ خَيْثَمَةَ عَنْ قَيْسِ بْنِ مَرْوَانَ أَنَّهُ أَتَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ جِئْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْ الْكُوفَةِ وَتَرَكْتُ بِهَا رَجُلًا يُمْلِي الْمَصَاحِفَ عَنْ ظَهْرِ قَلْبِهِ فَغَضِبَ وَانْتَفَخَ حَتَّى كَادَ يَمْلَأُ مَا بَيْنَ شُعْبَتَيْ الرَّحْلِ فَقَالَ وَمَنْ هُوَ وَيْحَكَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ فَمَا زَالَ يُطْفَأُ وَيُسَرَّى عَنْهُ الْغَضَبُ حَتَّى عَادَ إِلَى حَالِهِ الَّتِي كَانَ عَلَيْهَا ثُمَّ قَالَ وَيْحَكَ وَاللَّهِ مَا أَعْلَمُهُ بَقِيَ مِنْ النَّاسِ أَحَدٌ هُوَ أَحَقُّ بِذَلِكَ مِنْهُ وَسَأُحَدِّثُكَ عَنْ ذَلِكَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُ يَسْمُرُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اللَّيْلَةَ كَذَاكَ فِي الْأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ وَإِنَّهُ سَمَرَ عِنْدَهُ ذَاتَ لَيْلَةٍ وَأَنَا مَعَهُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَإِذَا رَجُلٌ قَائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمَسْجِدِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَمِعُ قِرَاءَتَهُ فَلَمَّا كِدْنَا أَنْ نَعْرِفَهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَقْرَأَ الْقُرْآنَ رَطْبًا كَمَا أُنْزِلَ فَلْيَقْرَأْهُ عَلَى قِرَاءَةِ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ قَالَ ثُمَّ جَلَسَ الرَّجُلُ يَدْعُو فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَهُ سَلْ تُعْطَهْ سَلْ تُعْطَهْ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْتُ وَاللَّهِ لَأَغْدُوَنَّ إِلَيْهِ فَلَأُبَشِّرَنَّهُ قَالَ فَغَدَوْتُ إِلَيْهِ لِأُبَشِّرَهُ فَوَجَدْتُ أَبَا بَكْرٍ قَدْ سَبَقَنِي إِلَيْهِ فَبَشَّرَهُ وَلَا وَاللَّهِ مَا سَبَقْتُهُ إِلَى خَيْرٍ قَطُّ إِلَّا وَسَبَقَنِي إِلَيْهِ
A y’a fɔ an ye [Abu Mu’awiyah] A y’a fɔ an ye [Al A’masy] ka bɔ [Ibrahima] ka bɔ [Alqama] la a ko; ‘Cɛɛ dɔ nana [Umar] filɛ k’a to Arafat,’ [Abu Mu’awiya] ko ten; ani A y’a fɔ an ye [Al A’masy] ka bɔ [Khaitsamah] ka bɔ [Qais Bin Marwan] la ko a nana [Umar] filɛ o kɔ, a ko; ‘E Amirul Mukminin, n bɔra Kufa ka mɔgɔ dɔ to yen min tun be Mushaf dictate -by rote-,’ o kɔ, Umar dimina ni kanba ye min tun be komi a tun be yɛlɛla a ɲɛda bɛɛ kan, o kɔ, a y’a ɲininga; ‘Bɔnɔ b’i ye, jɔn lo?’ A -Qais- y’a jaabi ko; ‘Abdullah Bin Masu’. O kɔ, a ka dimi barila ka dɔgɔya ani a nisɔndiyara fɔɔ koow segira ka kɛ cogo kɔrɔ la, o kɔ, a ko; 'Bɔnɛ b'aw kan, Ala ka n' ma mɔgɔ si lɔn - sahabaw cɛma - min be niin na hali bi min ka joo ka bon o koo la ka tɛmɛ ale kan, n' bena o fɔ aw ye, ko Ala ka ciden sallallaahu 'alaihi wasallam tun be lɔ tuma bɛɛ kɔlɔsili la - a tun tɛ sinɔgɔ - sufɛ Abu Bakr gɛrɛfɛ night kelen ye ka baro kɛ silamɛw kan. a kɛrɛfɛla ni ne tun b’a fɛ, o kɔ, Ala ka ciden bɔra an bɔra n’a ye, yɔrɔnin kelen cɛɛ dɔ lɔnin be misiri kɔnɔ ka seli kɛ, o kɔ, Rasulullah wulila ka kalan lamɛn, ani tuma min na an tun be ɲini ka lɔn, Rasulullah tun be i n’a fɔ ‘alaihilahu the:’ nɔgɔman na i n’a fɔ a yirala cogo min na, o kɔ, a ka kan k’a kalan i n’a fɔ Ibn Ummi ‘Abd’ y’a kalan cogo min na. Umar y’a fɔ tugun ko; ‘O kɔ, cɛɛ sigira ka delili kɛ, o kɔ, Rasulullah y’a fɔ a ye ko; ‘Deli bena di tiɲɛn na, ɲiningali bena di tiɲɛn na’. Umar ko; Ne ko; A ko: ‘Ala ka sira la, siga t’a la, ne bena na a fɛ sɔgɔma joona ka kibaro diiman fɔ a ye; O kɔ, n tagara a fɛ sɔgɔmada joona ka kibaru diman fɔ a ye, nka n y’a ye ko Abu Bakri tun kɔnna ka kɔn n ɲɛ a fɛ ka kibaru diman fɔ a ye, Ala ka sira la, n tɛna ɲɔgɔndan kɛ n’a ye ɲumanya la fiyo fo n’a tun be n ɲɛfɛ tiɲɛ na’.
Hadith
Imam Ahmad : 171
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَابِسِ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَيَقُولُ إِنِّي لَأُقَبِّلُكَ وَأَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ لَمْ أُقَبِّلْكَ
A y’o fɔ an ye [Abu Mu’awiyah] minkɛ, a ko; A y’a fɔ an ye [Al A’masy] ka bɔ [Ibrahima] ka bɔ [Abis Bin Rabi’a] la ko; N ye [Umar] ye a be Kabakuru Fiman mugan k’a fɔ; ‘Tiɲɛ na, n y’i mugan, n b’a lɔn fana ko i ye kabakuru dɔrɔn ye, ni n tun ma Ala ka ciden ye k’i mugan, n tun t’i mugan’.
Hadith
Imam Ahmad : 172
حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ خَطَبَ عُمَرُ النَّاسَ بِالْجَابِيَةِ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ فِي مِثْلِ مَقَامِي هَذَا فَقَالَ أَحْسِنُوا إِلَى أَصْحَابِي ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ يَجِيءُ قَوْمٌ يَحْلِفُ أَحَدُهُمْ عَلَى الْيَمِينِ قَبْلَ أَنْ يُسْتَحْلَفَ عَلَيْهَا وَيَشْهَدُ عَلَى الشَّهَادَةِ قَبْلَ أَنْ يُسْتَشْهَدَ فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَنَالَ بُحْبُوحَةَ الْجَنَّةِ فَلْيَلْزَمْ الْجَمَاعَةَ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ مَعَ الْوَاحِدِ وَهُوَ مِنْ الِاثْنَيْنِ أَبْعَدُ وَلَا يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ فَإِنَّ ثَالِثَهُمَا الشَّيْطَانُ وَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ تَسُرُّهُ حَسَنَتُهُ وَتَسُوءُهُ سَيِّئَتُهُ فَهُوَ مُؤْمِنٌ
A y’a fɔ an ye [Jarir] ka bɔ [Abdul Malik Bin Umayiri] ka bɔ [Jabir Bin Samura] la a ko; [Umar ye waajuli kɛ] mɔgɔw ɲɛfɛ Jabiya -Damasi dugu dɔ la- k’a fɔ ko; Tiɲɛ na, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam lɔra yɔrɔ dɔ la i n’a fɔ ne be yɔrɔ min na ani o kɔ, a ko: ‘Aw ka ne teriw tando ni ɲumanya ye, o kɔ, minw bena na u kɔ, o kɔ, minw bena na u kɔ, o kɔ, jama dɔ bena na, u la kelen bena kali sanni k’a ɲini a fɛ a ka kali ani ka seereya kɛ ka sɔrɔ ka seereya kɛ. Aw cɛma, mɔgɔ o mɔgɔ b’a fɛ ka sankolo kasa sɔrɔ, o ka kan ka nɔrɔ jama la, bari Sutana be ni minw be u kelen na k’a sɔrɔ u be ni mɔgɔ fila ye, u bena to yɔrɔjan, ani aw kana a to mɔgɔ kelen ka to a kelen ni muso ye - min tɛ muhram ye - bari tiɲɛ na, mɔgɔ sabanan ye jinɛ ye, min ka ɲumanya b’a la a la a ka mista ye, o tigi ka ɲumanya b’a nisɔndiya a la.
Hadith
Imam Ahmad : 173
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْمُرُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ اللَّيْلَةَ كَذَلِكَ فِي الْأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا مَعَهُ
A y’a fɔ an ye [Abu Mu’awiyah] A y’a fɔ an ye [Al A’masy] ka bɔ [Ibrahima] ka bɔ [Alqamah] ka bɔ [Umar] la, a ko; 'Ala ka ciden ye suu kuru bɛɛ kɛ ni Abu Bakri ye silamɛw ka koow la, ne tun b'a fɛ'.
Hadith
Imam Ahmad : 174
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ أَكْثَرَ مِمَّا سَأَلْتُهُ عَنْ الْكَلَالَةِ حَتَّى طَعَنَ بِإِصْبَعِهِ فِي صَدْرِي وَقَالَ تَكْفِيكَ آيَةُ الصَّيْفِ الَّتِي فِي آخِرِ سُورَةِ النِّسَاءِ
A y’a fɔ an ye ko [Isimayili] ka bɔ [Sa’id Bin Abu Arubah] ka bɔ [Qatada] ka bɔ [Salim Bin Abul Ja’d] ka bɔ [Ma’dan Bin Abu Talhah] la ko; [Umar] ko; 'Ne ma deli ka Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ɲininga ko caman na foyi la, n ma kɛ tuma min na n ye Kalalah ɲininga, o la, a y'a bolokunnaden sɔgɔ n disi la k'a fɔ ko: 'O be bɔ i ye Ash Shaif ka ayati kɔnɔ min be sura An Nisa laban na'.
Hadith
Imam Ahmad : 175
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ فِي قَبْرِهِ بِالنِّيَاحَةِ عَلَيْهِ
A y’a fɔ an ye [Yahya] A y’a fɔ an ye [Syu’ba] A y’a fɔ an ye [Qatadah] ka bɔ [Sa’id Bin Al Musayyib] ka bɔ [Ibnu Umar] ka bɔ [Umar] ka bɔ cira sallallaahu ‘alayihi wasallam, a ko; ‘Mɔgɔ salen bena tɔɔrɔ a ka kaburu kɔnɔ niyahah -kasi- min be kɛ a kan’ kosɔn’.
Hadith
Imam Ahmad : 176
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ مَوْلَى أَسْمَاءَ قَالَ أَرْسَلَتْنِي أَسْمَاءُ إِلَى ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ بَلَغَهَا أَنَّكَ تُحَرِّمُ أَشْيَاءَ ثَلَاثَةً الْعَلَمَ فِي الثَّوْبِ وَمِيثَرَةَ الْأُرْجُوَانِ وَصَوْمَ رَجَبٍ كُلِّهِ فَقَالَ أَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ صَوْمِ رَجَبٍ فَكَيْفَ بِمَنْ يَصُومُ الْأَبَدَ وَأَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ الْعَلَمِ فِي الثَّوْبِ فَإِنِّي سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ لَبِسَ الْحَرِيرَ فِي الدُّنْيَا لَمْ يَلْبَسْهُ فِي الْآخِرَةِ
A y’a fɔ an ye [Yahya] ka bɔ [Abdul Malik] A y’a fɔ an ye [Abdul jɔn Asma’] a ko; ‘Asma’ ye n ci ka taga [Ibn Umar] fɛ -k’a yira- ko a sera a ma, ‘Ko i ye koo saba bali; jaaw be faniw kan, sɔgɔlan minw dilanna ni siliki wuleman ye ani sunɔgɔ be kɛ Rajab’ kalo kuru bɛɛ kɔnɔ. O la, Ibnu Umar ko; ‘I ye min fɔ Rajab sunɔgɔ kan, o tuma na, mɔgɔ minw be sunɔgɔ tuma bɛɛ, ani i ye min fɔ jaaw kan faniw kan, o tuma na, n y’a mɛn [Umar] b’a fɔra ko; N y’a mɛn ko cira sallallaahu ‘alayihi wasallam y’a fɔ ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ ye siliki don diɲɛ kɔnɔ, o tigi tɛna a don lahara’.
Hadith
Imam Ahmad : 177
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَأَنَا سَأَلْتُهُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ كُنَّا مَعَ عُمَرَ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَتَرَاءَيْنَا الْهِلَالَ وَكُنْتُ حَدِيدَ الْبَصَرِ فَرَأَيْتُهُ فَجَعَلْتُ أَقُولُ لِعُمَرَ أَمَا تَرَاهُ قَالَ سَأَرَاهُ وَأَنَا مُسْتَلْقٍ عَلَى فِرَاشِي ثُمَّ أَخَذَ يُحَدِّثُنَا عَنْ أَهْلِ بَدْرٍ قَالَ إِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُرِينَا مَصَارِعَهُمْ بِالْأَمْسِ يَقُولُ هَذَا مَصْرَعُ فُلَانٍ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَهَذَا مَصْرَعُ فُلَانٍ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى قَالَ فَجَعَلُوا يُصْرَعُونَ عَلَيْهَا قَالَ قُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا أَخْطَئُوا تِيكَ كَانُوا يُصْرَعُونَ عَلَيْهَا ثُمَّ أَمَرَ بِهِمْ فَطُرِحُوا فِي بِئْرٍ فَانْطَلَقَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ يَا فُلَانُ يَا فُلَانُ هَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَكُمْ اللَّهُ حَقًّا فَإِنِّي وَجَدْتُ مَا وَعَدَنِي اللَّهُ حَقًّا قَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُكَلِّمُ قَوْمًا قَدْ جَيَّفُوا قَالَ مَا أَنْتُمْ بِأَسْمَعَ لِمَا أَقُولُ مِنْهُمْ وَلَكِنْ لَا يَسْتَطِيعُونَ أَنْ يُجِيبُوا
A y’a fɔ an ye [Yahya Bin Sa’id] ani ne y’a ɲininga, A y’a fɔ an ye [Sulayiman Bin Al Mughirah] A y’a fɔ an ye [Tsabit] ka bɔ [Anas] la a ko; An ni [Umar] tun be Mɛki ni Madina cɛ o tuma na an fila bɛɛ ye kalo kura ye - kalo tilancɛ -, ani ne ka yeli tun ka ɲi ka tɛmɛ fɔlɔ kan fɔɔ n tun be se ka kalo kura ye, o la n y’a fɔ Umar ye ko; ‘I t’a fɛ k’a ye wa?’ A ka o jaabi ko; ‘Ne bena a ye n’ lanin be n’ ka dilan kan,’ o kɔ, a y’a daminɛ ka Badiri lɔnbaga koo fɔ an ye, a ko; ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam lo y’a yira an na yɔrɔ min na u - kafiriw - fagara kunu - sanni kɛlɛ ka daminɛ -, o kɔfɛ a ko: ‘Nin ye sini ni nin yɔrɔ ye, ni Ala sɔnna, ani nin ye sini ni nin yɔrɔ ye, ni Ala sɔnna,’ Umar ko ten; ‘O kɔ, u y’u faga o yɔrɔ la, n y’a ɲininga; ‘Min y’i ci ni diinɛ tilennin ye, u ma fili o koo la, u fagara yen,’ o kɔ, a y’a fɔ a ye k’u ka suuw fili kɔlɔn kɔnɔ, o kɔ, a tagamana ka taga u fan fɛ - kafiriw ka suuw - k’a ɲininga ko: ‘E, Ala ye min layidu ta, o ye tiɲɛn ye wa? O la, Ala ye layidu min ta ne ye, ne y’o sɔrɔ’. Umar ko; ‘E Ala ka ciden, yala i be kuma jama dɔ fɛ k’a sɔrɔ u kɛra suw ye wa?’ A y’a jaabi ko: ‘I ma ne ka kumaw mɛn ka tɛmɛ u kan, nka u ma se k’u jaabi’.
Hadith
Imam Ahmad : 178
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ فَلَمَّا رَجَعَ عَمْرٌو جَاءَ بَنُو مَعْمَرِ بْنِ حَبِيبٍ يُخَاصِمُونَهُ فِي وَلَاءِ أُخْتِهِمْ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ أَقْضِي بَيْنَكُمْ بِمَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا أَحْرَزَ الْوَلَدُ أَوْ الْوَالِدُ فَهُوَ لِعَصَبَتِهِ مَنْ كَانَ فَقَضَى لَنَا بِهِ
A y’a fɔ an ye [Yahya] A y’a fɔ an ye [Husain Al Mu’allim] A y’a fɔ an ye [Amru Bin Syu’aib] ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [a bɛnba] la a ko; tuma min na ‘Amru nana so, Ma’mar Bin Habib denw nana sɔsɔli kɛ u balimamuso ka wala’ -nasab ni warits- kan Umar Bin Al Khathab fɛ, o la [Umar] y’a fɔ; ‘Ne be koow latigɛ aw ni ɲɔgɔn cɛ ka kɛɲɛ ni n ye min mɛn Ala ka ciden fɛ, ko a ko: ‘Den walima facɛ be min sɔrɔ, o ye a ka Ashabah ta ye, a mana kɛ mɔgɔ o mɔgɔ ye’. O kama, a y’a latigɛ an ye n’ale ye’.
Hadith
Imam Ahmad : 179
قَالَ قَرَأْتُ عَلَى يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ غِيَاثٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيِّ قَالَا لَقِينَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَذَكَرْنَا الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَقَالَ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ فَقُولُوا إِنَّ ابْنَ عُمَرَ مِنْكُمْ بَرِيءٌ وَأَنْتُمْ مِنْهُ بُرَآءُ ثَلَاثَ مِرَارٍ ثُمَّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُمْ بَيْنَا هُمْ جُلُوسٌ أَوْ قُعُودٌ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَهُ رَجُلٌ يَمْشِي حَسَنُ الْوَجْهِ حَسَنُ الشَّعْرِ عَلَيْهِ ثِيَابُ بَيَاضٍ فَنَظَرَ الْقَوْمُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ مَا نَعْرِفُ هَذَا وَمَا هَذَا بِصَاحِبِ سَفَرٍ ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ آتِيكَ قَالَ نَعَمْ فَجَاءَ فَوَضَعَ رُكْبَتَيْهِ عِنْدَ رُكْبَتَيْهِ وَيَدَيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ فَقَالَ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ وَتَحُجُّ الْبَيْتَ قَالَ فَمَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَالْجَنَّةِ وَالنَّارِ وَالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَالْقَدَرِ كُلِّهِ قَالَ فَمَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْمَلَ لِلَّهِ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَمَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَمَا أَشْرَاطُهَا قَالَ إِذَا الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ الْعَالَةُ رِعَاءُ الشَّاءِ تَطَاوَلُوا فِي الْبُنْيَانِ وَوَلَدَتْ الْإِمَاءُ رَبَّاتِهِنَّ قَالَ ثُمَّ قَالَ عَلَيَّ الرَّجُلَ فَطَلَبُوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَمَكَثَ يَوْمَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةً ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ عَنْ كَذَا وَكَذَا قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ ذَاكَ جِبْرِيلُ جَاءَكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ قَالَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ جُهَيْنَةَ أَوْ مُزَيْنَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ أَفِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى أَوْ فِي شَيْءٍ يُسْتَأْنَفُ الْآنَ قَالَ فِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى فَقَالَ رَجُلٌ أَوْ بَعْضُ الْقَوْمِ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ قَالَ أَهْلُ الْجَنَّةِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَأَهْلُ النَّارِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ قَالَ يَحْيَى قَالَ هُوَ هَكَذَا يَعْنِي كَمَا قَرَأْتَ عَلَيَّ
Hamadu Bin Hambali ko; N ye kalan kɛ [Yaya Bin Sayidi] ye ka bɔ [Utsman Bin Giyats] A fɔra n ye [Abdullah Bin Buraida] ka bɔ [Yaya Bin Yamar] ani [Humaid Bin Abdurrahman Al Himyari] fila bɛɛ ko; an ye [Abdullah Bin Umar] kunbɛn o kɔfɛ an ye taqdir kofɔ ani u ye min fɔ taqdir ko la, o kɔfɛ a y’a jaabi; ‹Ni aw sekɔra ka na o fɛ, aw ye a fɔ o ye; "Ko Ibn Umar y'a yɛrɛ mabɔ i la ani i y'a yɛrɛ mabɔ a la -siɲɛ saba-''. O kɔ, a ko; 'Ne y'a fɔ [Umar Bin Al Khaththab] ye, ko tuma min na u tun siginin be kira sallallaahu 'alaihi wasallam gɛrɛfɛ, yɔrɔnin kelen, cɛɛ dɔ gɛrɛla a la min tun be senna, ani a tun be ni ɲɛda cɛɲumannin ye. o la, mɔgɔw ye ɲɔgɔn filɛ, an tun t’a lɔn ko a ye tagamakɛla ye, o kɔ, a ko; Cira y’a jaabi ko: ‘Aw ka seereya kɛ ko ala si tɛ yen min ka kan ni batoli ye ni Ala tɛ ani Muhamadu ye Ala ka ciden ye, ani aw be seliw kɛ, ka zaka sara, ka sunɔgɔ ramadan kalo la ani ka hiji kɛ,’ a y’o ɲininga tugun; ‘Lanaya ye mun lo ye?’ Kira y’a jaabi ko: ‘Aw ka kan ka la Ala la, a ka mɛlɛkɛw la, sankolo ni jahanama la, sukununi saya kɔ ani danbe bɛɛ la’. A ka ɲiningali kɛ; ‘Ihsan ye mun lo ye?’ Nabi y’a jaabi ko: ‘Aw ka kan ka koɲuman kɛ Ala ye i n’a fɔ aw be Ala yera, n’aw tɛ se k’a ye, o tuma na, a b’aw yera’. A ka ɲiningali kɛ; ‘Ani apokalipisi bena kɛ tuma juman?’ Kira y’a jaabi ko: ‘Mɔgɔ min ɲiningara, ale tɛ lɔnniya sɔrɔ ka tɛmɛ ɲiningalikɛla kan’. A ka ɲiningali kɛ; ‘O tuma na, tagamasiɲɛ jumanw lo?’ Kira y’a jaabi ko: ‘Ni mɔgɔw minw tɛ ni fani ye, sanbara tɛ minw na ani fantanw be ɲɔgɔn sɔsɔ ka boonw lɔ, ani jɔnmusow be u kuntigiw wolo’. Umar ko; o kɔ, a ko: «Aw ye cɛɛ nin ɲasin ne ma!» O kɔ, u y’a ɲini, nka u m’a ye fiyo, o la, tile fila wala saba tɛmɛnin kɔ, a ko: ‘E Ibnul Khathab, i b’a lɔn mɔgɔ min ye nin ni nin ɲininga wa?’ Umar y’a jaabi ko; ‘Ala n’a ka ciden lo b’a lɔn ka tɛmɛ’. Nabi ko: ‘Jibirili lo nana i fɛ k’i kalan i ka Deen -diinɛ koow la’. Umar ko; ‘A ɲiningara mɔgɔ dɔ fɛ min bɔra Juhaina walima Muzaina a ko; ‘E Ala ka ciden, an be mun lo kɛ, yala o ye koo ye min banna ka ban wala min tɛmɛna wala o ye koo kura ye sisan?’. Kira y’a jaabi ko; ‘Fɛɛn min tɛmɛna -o ye ka ban-,’ o kɔ, cɛɛ dɔ wala mɔgɔ dɔw b’a fɔ; ‘E Ala ka ciden, o tuma na, mun na an be saraka bɔ?’ O la, cira y’a jaabi ko: ‘A be nɔgɔya sankolo sigibagaw ma ka sankolo sigibagaw ka kɛwalew kɛ, ani a be nɔgɔya jahanama sigibaga nataw ma ka jahanama sigibagaw ka kɛwalew kɛ’. Yahya ko; ‘O cogo la i n’a fɔ i b’a kalanna ne ye cogo min na’.
Hadith
Imam Ahmad : 180
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَكَمِ قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ وَالدُّبَّاءِ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ وَالدُّبَّاءِ وَقَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُحَرِّمَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ تَعَالَى وَرَسُولُهُ فَلْيُحَرِّمْ النَّبِيذَ قَالَ وَسَأَلْتُ ابْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْجَرِّ قَالَ وَسَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَدَّثَ عَنْ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ وَحَدَّثَنِي أَخِي عَنْ أَبِي سَعِيدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْجَرِّ وَالدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ وَالْبُسْرِ وَالتَّمْرِ
A y’a fɔ an ye [Yahya] ka bɔ [Suba] A y’a fɔ ne ye [Salama Bin Kuhail] ko; Ne ka [Abuli Hakam] mɛn a ko; N ye [Ibn Abbas] ɲininga diwɛn min be al Jarr kɔnɔ - bɔgɔdaga - ani ad Dubbaa` - bɔgɔdaga -. O la, a y'a jaabi ko; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ye diwɛn bali al Jarr ni ad Dubbaa` kɔnɔ k’a fɔ ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ b’a fɛ ka Ala Ta’ala n’a ka ciden ye min kɛ haram ye, o tigi ka diwɛn haram kɛ min kɛra diwɛn ye’. [Abuli Hakam] ko; ne ye [Ibn Zubair] ɲininga, a y’a jaabi; Rasulullah ka al Jarr ni ad Dubbaa bali. [Abuli Hakam] ko; ani n ye [Ibn Umar] ɲininga, o la, a y’a fɔ [Umar] ye ko kira ye al-Jarr ni al-Muzaffaat bali - nɛgɛdaga minw ɲɛgɛnna ni goudron ye. [Abuli Hakam] ko; ani a tun y’a fɔ n ye [n balimacɛ] fɛ ka bɔ [Abu Sa’id] fɛ ko Rasulullah y’a bali ka bɔ al Jarr, ad Dubbaa` ani al Muzaffaat la ani dati mugulamanw ni dati mɔninw -minw labɛnna ka ɲɔ diwɛn dilan-’.
