Imam Ahmad : 161
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ عُمَرَ حَمَلَ عَلَى فَرَسٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَرَآهَا أَوْ بَعْضَ نِتَاجِهَا يُبَاعُ فَأَرَادَ شِرَاءَهُ فَسَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْهُ فَقَالَ اتْرُكْهَا تُوَافِكَ أَوْ تَلْقَهَا جَمِيعًا وَقَالَ مَرَّتَيْنِ فَنَهَاهُ وَقَالَ لَا تَشْتَرِهِ وَلَا تَعُدْ فِي صَدَقَتِكَ
Ɔ seli e [Sufyan] m’ɔ fin [Zaid Bin Aslam] m’ɔ fin [i baba] kɛ Omar fali nnɛn kpanngɔ kun ɔli Allah i atin’n su’n, i sin’n, ɔ wunnin i annzɛ i bo’n wie mun, ɔ maan ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ tó, i sin’n, ɔ usali Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n sallallaahu ‘alaihi wasallam i su ndɛ, sanngɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n ɔ́ tɛli i su kɛ: up’ Omar usali kpɛ nɲɔn yɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n tanninnin i yɛ ɔ seli kɛ: ‘Nán to i yɛ nán fa ɔ aklunye like’n ekun’.
Imam Ahmad : 162
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ يُحَدِّثُ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَابِعُوا بَيْنَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ فَإِنَّ مُتَابَعَةً بَيْنَهُمَا يَنْفِيَانِ الْفَقْرَ وَالذُّنُوبَ كَمَا يَنْفِي الْكِيرُ خَبَثَ الْحَدِيدِ
Ɔ seli e kɛ [Sufyan] m’ɔ fin [Ashim Bin ‘Ubaidillah] m’ɔ fin [Abdullah Bin ‘Amir Bin Rabi’ah] m’ɔ kannin ndɛ’n m’ɔ fin [Umar] mɔ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n lafili su’n, yɛ Sufyan blɛ uflɛ nun’n, ɔ seli kɛ; ɔ fin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam, ɔ seli kɛ: ‘An nin Hajj nin Umrah be kɔ, afin sɛ amun nanti be nɲɔn’n be su’n, yalɛ nin sa tɛ’n bé wíe, kɛ blalɛ bofuɛ’n fa yi fiɛn’n blalɛ nun’n sa’.
Imam Ahmad : 163
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ وَلِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لِدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Kɛ [Sufyan] m’ɔ fin [Yahya] m’ɔ fin [Muhammad Bin Ibrahim At Taimi] m’ɔ fin [Alqamah Bin Waqash] m’ɔ fin [Alqamah Bin Waqash] i ndɛ’n kleli e’n, ɔ seli kɛ; N tili kɛ [Omar] seli kɛ; N tili i kɛ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Sa nga be yo’n, be taka akunndan bulɛ’n su ngunmin, yɛ sran kwlaa ɔ́ ɲán like ng’ɔ sunnzunnin’n, sran kwlaa ng’ɔ yo i Hijrah’n, ɔ́ yó Allah nin i sran’n be liɛ’n, i sin’n, i Hijrah’n ɔ́ yó Allah nin i sran’n be liɛ’n, yɛ sran kwlaa ng’ɔ yo i Hijrah’n naan w’a ɲan mɛn nunfuɛ’n, ɔ́ ɲán like ng’ɔ́ wá já’n. be sunnzunnin’.
Imam Ahmad : 164
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدَةَ بْنِ أَبِي لُبَابَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ قَالَ الصُّبَيُّ بْنُ مَعْبَدٍ كُنْتُ رَجُلًا نَصْرَانِيًّا فَأَسْلَمْتُ فَأَهْلَلْتُ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ فَسَمِعَنِي زَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ وَأَنَا أُهِلُّ بِهِمَا فَقَالَا لَهَذَا أَضَلُّ مِنْ بَعِيرِ أَهْلِهِ فَكَأَنَّمَا حُمِلَ عَلَيَّ بِكَلِمَتِهِمَا جَبَلٌ فَقَدِمْتُ عَلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ فَأَقْبَلَ عَلَيْهِمَا فَلَامَهُمَا وَأَقْبَلَ عَلَيَّ فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَبْدَةُ قَالَ أَبُو وَائِلٍ كَثِيرًا مَا ذَهَبْتُ أَنَا وَمَسْرُوقٌ إِلَى الصُّبَيِّ نَسْأَلُهُ عَنْهُ
Kɛ ɔ́ kán ndɛ klé e’n, ɔ seli e kɛ [Sufyan] m’ɔ fin [Abda Bin Abu Lubabah] m’ɔ fin [Abu Wa’il] m’ɔ fin [Abu Wa’il]’n, ɔ seli kɛ; [Subay Bin Ma’bad] seli kɛ; Laa’n, n ti Klistfuɛ kpɛkun n kacili Izlaɛlifuɛ, i sin’n, n fali ajalɛ kɛ ń yó Hajj nin Umrah, kpɛkun Zaid Bin Shuhan nin Salman Bin Rabi’ah be tili min ndɛ’n, kɛ n waan ń yó Hajj nin Umrah’n, be nɲɔn’n be seli kɛ; ‘Sran sɔ’n ti sacifuɛ tra i awlobofuɛ’m be nnɛn kpanngɔ’n’. Ɔ maan ndɛ nga be nɲɔn’n be kannin’n ti’n, ɔ yoli kɛ n su fa oka kun sa, kpɛkun n bali Omar i wun lɔ n kannin ndɛ sɔ’n n kleli i, kpɛkun [Omar] bali be nɲɔn’n be wun lɔ, ɔ kpɛli be nzɔliɛ, kpɛkun ɔ bali min wun lɔ seli kɛ; ‘Amun ɲannin atin kle amun Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i Sunnah’n i su, amun ɲannin atin’n amun Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i Sunnah’n su’. Abda seli kɛ, Abu Wa’il seli kɛ; ‘Min nin Masruq e ba Shubay lɔ kpɛ sunman e usɛ i sɔ ndɛ’n’.
Imam Ahmad : 165
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ذُكِرَ لِعُمَرَ أَنَّ سَمُرَةَ وَقَالَ مَرَّةً بَلَغَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ سَمُرَةَ بَاعَ خَمْرًا قَالَ قَاتَلَ اللَّهُ سَمُرَةَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَعَنَ اللَّهُ الْيَهُودَ حُرِّمَتْ عَلَيْهِمْ الشُّحُومُ فَجَمَلُوهَا فَبَاعُوهَا
Be seli e [Sufyan] m’ɔ fin [‘Amru] m’ɔ fin [Thawus] m’ɔ fin [Ibn Abbas] m’ɔ kannin ndɛ kleli [Umar] kɛ Samura -blɛ uflɛ nun’n, ɔ seli kɛ; - Ɔ juli Omar i wun lɔ kɛ Samura su yo khamer atɛ, ɔ maan Omar seli kɛ; 'Maan Allah nunnun Samura, nanwlɛ, Allah i janunfuɛ sallallaahu 'alaihi wasallam seli kɛ: 'Allah boli Zuifu'm be sannzan, afin Allah tanninnin be nnɛn ngble'n, i sin'n be kacili i druvi be yoli i atɛ'.
Imam Ahmad : 166
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو وَمَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَتْ أَمْوَالُ بَنِي النَّضِيرِ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا لَمْ يُوجِفْ الْمُسْلِمُونَ عَلَيْهِ بِخَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ فَكَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالِصَةً وَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ مِنْهَا نَفَقَةَ سَنَةٍ وَقَالَ مَرَّةً قُوتَ سَنَةٍ وَمَا بَقِيَ جَعَلَهُ فِي الْكُرَاعِ وَالسِّلَاحِ عُدَّةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Kɛ [Sufyan] m’ɔ fin [Amru]’n, ɔ nin [Ma’mar] m’ɔ fin [Az Zuhri] m’ɔ fin [Malik Bin Aus Bin Al Hadatsan] m’ɔ fin [Omar Bin Al Kathab] be ndɛ’n, ɔ seli e kɛ; 'Bani Nadlir i ninnge nga Allah yoli Fai i ninnge mannin Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, mɔ mɔ Mizilɛmufuɛ'm be fali nnɛn kpanngɔ nin nnɛn kpanngɔ mun be kwlali be'n, i sin'n, ɔ kacili Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam i ninnge sanwun m'ɔ mannin i awlobofuɛ mun afuɛ kun ekun'n.' 'Afuɛ kun nun ninnge cinnjin nga be mian be sa'n, ɔ nin ng'ɔ ka lɛ'n, ɔ fa -to- nnɛn kpanngɔ nin alɛ ninnge mun naan w'a siesie i wun w'a di jihad Allah atin'n su'.
Imam Ahmad : 167
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسٍ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَطَلْحَةَ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ نَشَدْتُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ بِهِ أَعَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّا لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ قَالُوا اللَّهُمَّ نَعَمْ
Kɛ ɔ́ kán ndɛ klé e’n, ɔ seli e kɛ [Sufyan] m’ɔ fin [Amru] m’ɔ fin [Az Zuhri] m’ɔ fin [Malik Bin Aus] m’ɔ fin [Malik Bin Aus]’n, ɔ seli kɛ; N tili kɛ [Omar] seli [Abdurrahman Bin Auf] kɛ, [Talha], [Zubair] nin [Sa’ad] kɛ; 'N ta amun nda Allah m'ɔ sieli ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ'n i dunman nun, ?Amun si kɛ Allah i nuan ijɔfuɛ sallallaahu 'alaihi wasallam seli kɛ: 'Nanwlɛ, e timan like mɔ be fa man e’n, yɛ aɲanbeun ninnge nga e yaci be lɛ'n, be kaci aklunye like'. Be tɛli i su kɛ; ‘Allah, ɔ ti nanwlɛ’.
Imam Ahmad : 168
حَدَّثَنَا سَفْيَانُ عَنْ ابْنِ أَبِي يَزِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ
Be seli e [Sufyan] m’ɔ fin [Ibn Abu Yazid] m’ɔ fin [i baba] m’ɔ fin [Omar Bin Al Khaththab] kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Ba’m be ti sran ng’ɔ le lawlɛ -wun-’ i liɛ.
Imam Ahmad : 169
حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنِ ابْنِ أَبِي عَمَّارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَيْهِ عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ قَالَ سَأَلْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قُلْتُ { لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنْ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمْ الَّذِينَ كَفَرُوا } وَقَدْ أَمَّنَ اللَّهُ النَّاسَ فَقَالَ لِي عُمَرُ عَجِبْتُ مِمَّا عَجِبْتَ مِنْهُ فَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ صَدَقَةٌ تَصَدَّقَ اللَّهُ بِهَا عَلَيْكُمْ فَاقْبَلُوا صَدَقَتَهُ
Ɔ seli e kɛ [Ibn Idris] ɔ seli e kɛ [Ibn Juraij] ɔ fin [Ibn Abi ‘Ammar] ɔ fin [Abdulla Bin Babaih] ɔ fin [Ya’la Bin Umaiyah] ɔ seli kɛ; N usali Umar Bin Al Khaththab, n kanngannin Allah i ndɛ’n nun kɛ: ‘Kpɛkun kɛ amun nanti asiɛ’n su’n, nn like fi nunmɛn i sin kɛ amun kanngan amun srɛlɛ’m be nun, sɛ srɛ kun amun kɛ be nga be lafiman Ɲanmiɛn su’n bé tú amun su’n. Nanwlɛ, be nga be lafiman Ɲanmiɛn su’n, be ti amun kpɔfuɛ sakpa’. -QS An Nisa’ayati 101-. ?Allah w’a yoman naan klɔ sran’m b’a yoman like fi?’ [Omar] seli min kɛ; ’ Ɔ boli min nuan kɛ amun sa, ɔ maan n usali Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam i su ndɛ, kpɛkun ɔ seli min kɛ: ‘I sɔ’n ti aklunye like m’ɔ fin Allah’n, ɔ maan amun kplin i aklunye like’n su’.
Imam Ahmad : 170
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَهُوَ بِعَرَفَةَ قَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ وَحَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ خَيْثَمَةَ عَنْ قَيْسِ بْنِ مَرْوَانَ أَنَّهُ أَتَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ جِئْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْ الْكُوفَةِ وَتَرَكْتُ بِهَا رَجُلًا يُمْلِي الْمَصَاحِفَ عَنْ ظَهْرِ قَلْبِهِ فَغَضِبَ وَانْتَفَخَ حَتَّى كَادَ يَمْلَأُ مَا بَيْنَ شُعْبَتَيْ الرَّحْلِ فَقَالَ وَمَنْ هُوَ وَيْحَكَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ فَمَا زَالَ يُطْفَأُ وَيُسَرَّى عَنْهُ الْغَضَبُ حَتَّى عَادَ إِلَى حَالِهِ الَّتِي كَانَ عَلَيْهَا ثُمَّ قَالَ وَيْحَكَ وَاللَّهِ مَا أَعْلَمُهُ بَقِيَ مِنْ النَّاسِ أَحَدٌ هُوَ أَحَقُّ بِذَلِكَ مِنْهُ وَسَأُحَدِّثُكَ عَنْ ذَلِكَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُ يَسْمُرُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اللَّيْلَةَ كَذَاكَ فِي الْأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ وَإِنَّهُ سَمَرَ عِنْدَهُ ذَاتَ لَيْلَةٍ وَأَنَا مَعَهُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَإِذَا رَجُلٌ قَائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمَسْجِدِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَمِعُ قِرَاءَتَهُ فَلَمَّا كِدْنَا أَنْ نَعْرِفَهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَقْرَأَ الْقُرْآنَ رَطْبًا كَمَا أُنْزِلَ فَلْيَقْرَأْهُ عَلَى قِرَاءَةِ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ قَالَ ثُمَّ جَلَسَ الرَّجُلُ يَدْعُو فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَهُ سَلْ تُعْطَهْ سَلْ تُعْطَهْ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْتُ وَاللَّهِ لَأَغْدُوَنَّ إِلَيْهِ فَلَأُبَشِّرَنَّهُ قَالَ فَغَدَوْتُ إِلَيْهِ لِأُبَشِّرَهُ فَوَجَدْتُ أَبَا بَكْرٍ قَدْ سَبَقَنِي إِلَيْهِ فَبَشَّرَهُ وَلَا وَاللَّهِ مَا سَبَقْتُهُ إِلَى خَيْرٍ قَطُّ إِلَّا وَسَبَقَنِي إِلَيْهِ
Ɔ seli e kɛ [Abu Mu’awiyah] Ɔ seli e kɛ [Al A’masy] ɔ fin [Ibrahim] ɔ fin [Alqamah] ɔ seli kɛ; [Abu Mu’awiyah] seli kɛ: ‘Kɛ bian kun o Arafat lɔ’n, ɔ bali [Omar] i wun lɔ; Yɛ Ɔ seli e kɛ [Al A’masy] m’ɔ fin [Khaitsamah] m’ɔ fin [Qais Bin Marwan] m’ɔ fin [Qais Bin Marwan] i wun lɔ’n, ɔ bali [Omar] i wun lɔ kpɛkun ɔ seli kɛ; ‘O Amirul Mukminin, n fin Kufa lɔ n yacili sran kun lɔ m’ɔ klɛ Mushaf -by rote-,’ i sin’n, Umar fali ya dan kpa m’ɔ ti kɛ ɔ su jran i ɲrun’n i wunmuan’n su’n, i sin’n, ɔ usali kɛ; ‘?Ɔ yaci, wan yɛ ɔ o lɛ ɔ?’ Ɔ -Qais- tɛli su kɛ; ‘Abdula Bin Mas’ud’. Kpɛkun i ya’n wieli kpɛ kunngba yɛ ɔ yoli i fɛ naan ninnge’m b’a saci kɛ laa’n sa ekun, kpɛkun ɔ seli kɛ; 'Amun liɛ'n, n siman sran fi - min janvuɛ'm be nun - m'ɔ te o nguan nun m'ɔ le atin ndɛ sɔ'n nun tra i'n, ń kán ndɛ sɔ'n ń klé amun, kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ'n sallallaahu 'alaihi wasallam jrannin sin titi - w'a lafiman - kɔnguɛ'n, Abu Bakr i wun lɛ kɔnguɛ kun su koko yalɛ. I bue liɛ’n su’n, min nin i e o lɛ, kpɛkun Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n fiteli yɛ e nin i e fiteli, kpɛ kunngba’n, bian kun jinjin lɛ su srɛ Ɲanmiɛn Ɲanmiɛn sulɛ sua’n nun lɔ, kpɛkun Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam jasoli, ɔ tili ndɛ nga be kanngannin nun’n, kpɛkun kɛ é wá sí i’n, Rasulullah shallallahiralhu seli kɛ ‘alaihiralhu the:’ blɛblɛblɛ kɛ nga be fa yili i nglo’n sa’n, i sin’n, ɔ fata kɛ ɔ kanngan nun kɛ nga Ibn Ummi ‘Abd’ kanngannin nun’n sa. Omar kannin ndɛ’n i sin kɛ; ‘Kpɛkun bian’n trannin ase srɛli Ɲanmiɛn, kpɛkun Rasulullah seli i kɛ; ‘Sɛ bé fá mán amun sakpa’n, bé fá mán amun sakpa’. Umar seli kɛ; N seli kɛ; Ɔ seli kɛ: ‘Nanwlɛ, ń bá i wun lɔ nglɛmun ndɛ kpa, ń kán ndɛ fɛ ń klé i; I sin’n, n ɔli i wun lɔ nglɛmun ndɛ kpa kɛ ń kán jasin fɛ’n ń klé i, sanngɛ n wunnin kɛ Abu Bakr w’a dun mmua w’a dun mmua w’a ɔ i wun lɔ w’a kan jasin fɛ’n w’a kle i, Ɲanmiɛn sulɛ nun’n, n su siman akplowa nin i kpa mlɔnmlɔn saan kɛ ɔ dun mmua min ɲrun sakpa’.
Imam Ahmad : 171
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَابِسِ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَيَقُولُ إِنِّي لَأُقَبِّلُكَ وَأَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ لَمْ أُقَبِّلْكَ
Kɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli e [Abu Mu’awiyah]’n, ɔ seli kɛ; Ɔ seli e kɛ [Al A’masy] m’ɔ fin [Ibrahim] m’ɔ fin [Abis Bin Rabi’ah] m’ɔ seli kɛ; N wunnin kɛ [Omar] su bo Yɛbuɛ ble’n i nuan, kpɛkun ɔ se kɛ; ‘Nanwlɛ, n boli ɔ nuan, yɛ n si kɛ a ti yɔbuɛ sa ngbɛn, sɛ ɔ ti kɛ m’an wunman kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n su bo ɔ nuan’n, nn m’an boman ɔ nuan’.
Imam Ahmad : 172
حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ خَطَبَ عُمَرُ النَّاسَ بِالْجَابِيَةِ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ فِي مِثْلِ مَقَامِي هَذَا فَقَالَ أَحْسِنُوا إِلَى أَصْحَابِي ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ يَجِيءُ قَوْمٌ يَحْلِفُ أَحَدُهُمْ عَلَى الْيَمِينِ قَبْلَ أَنْ يُسْتَحْلَفَ عَلَيْهَا وَيَشْهَدُ عَلَى الشَّهَادَةِ قَبْلَ أَنْ يُسْتَشْهَدَ فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَنَالَ بُحْبُوحَةَ الْجَنَّةِ فَلْيَلْزَمْ الْجَمَاعَةَ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ مَعَ الْوَاحِدِ وَهُوَ مِنْ الِاثْنَيْنِ أَبْعَدُ وَلَا يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ فَإِنَّ ثَالِثَهُمَا الشَّيْطَانُ وَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ تَسُرُّهُ حَسَنَتُهُ وَتَسُوءُهُ سَيِّئَتُهُ فَهُوَ مُؤْمِنٌ
Kɛ [Jarir] m’ɔ fin [Abdul Malik Bin Umair] m’ɔ fin [Jabir Bin Samura] m’ɔ fin [Jabir Bin Samura] i ndɛ’n kleli e’n, ɔ seli kɛ; [Omar boli jasin fɛ’n] sran’m be ɲrun Jabiyah -Damasi lɔ klɔ kun su lɔ- kpɛkun ɔ seli kɛ; 'Nanwlɛ, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam jrannin lika kɛ lika nga n o lɛ'n sa, kpɛkun ɔ seli kɛ: 'An manman amun min janvuɛ mun nin kpa yolɛ, i sin'n, be nga bé bá be sin'n, i sin'n, be nga bé bá be sin'n, i sin'n, sran kun wá bá, be nun kun ɔ́ tá nda ka naan b'a se i kɛ ɔ ta nda naan w'a di lalo kɛ be di lalo sa. Sran kwlaa ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ ɲán ɲanmiɛn su lɔ nvan’n, ɔ fata kɛ ɔ jran Jama’ah su, afin Satan o be nga be o be ngunmin’n be wun lɛ, sanngɛ ɔ nin sran nɲɔn be o lɛ’n, ɔ́ ká mmua, yɛ nán maan amun nun kun tran i ngunmin nin bla kun - m’ɔ timan muhram’n - afin nanwlɛ, sran nsan su’n ti mmusu’m be si, sran kwlaa ng’ɔ ti kpa’n, ɔ yo maan ɔ di aklunjuɛ.
Imam Ahmad : 173
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْمُرُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ اللَّيْلَةَ كَذَلِكَ فِي الْأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا مَعَهُ
Ɔ seli e kɛ [Abu Mu’awiyah] Ɔ seli e kɛ [Al A’masy] m’ɔ fin [Ibrahim] m’ɔ fin [Alqamah] m’ɔ fin [Omar]’n, ɔ seli kɛ; 'Alahi i janunfuɛ sallallaahu 'alaihi wasallam nin Abu Bakr be kokoli Mizilɛmufuɛ'm be ndɛ'm be su yalɛ kɔnguɛ kwlaa, yɛ min nin i e o lɛ'.
Imam Ahmad : 174
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ أَكْثَرَ مِمَّا سَأَلْتُهُ عَنْ الْكَلَالَةِ حَتَّى طَعَنَ بِإِصْبَعِهِ فِي صَدْرِي وَقَالَ تَكْفِيكَ آيَةُ الصَّيْفِ الَّتِي فِي آخِرِ سُورَةِ النِّسَاءِ
Ɔ seli e kɛ [Isma’il] m’ɔ fin [Sa’id Bin Abu Arubah] m’ɔ fin [Qatadah] m’ɔ fin [Salim Bin Abul Ja’d] m’ɔ fin [Ma’dan Bin Abu Talhah] m’ɔ fin [Ma’dan Bin Abu Talhah] i nun’n, ɔ seli kɛ; [Omar] seli kɛ; 'N nin a usaman Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ndɛ uflɛ le saan kɛ n usali Kalalah i su ndɛ’n, ɔ maan ɔ fɛli i sa’n wlɛli i min klun lɔ kɛ ɔ́ sé kɛ: ‘I sɔ’n ti ɔ liɛ Ash Shaif ndɛ mma ng’ɔ o Surah An Nisa i awieliɛ lɔ’n nun’.
Imam Ahmad : 175
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ فِي قَبْرِهِ بِالنِّيَاحَةِ عَلَيْهِ
Ɔ seli e kɛ [Yahya] Ɔ seli e kɛ [Syu’bah] Ɔ seli e kɛ [Qatadah] m’ɔ fin [Sa’id Bin Al Musayyib] m’ɔ fin [Ibn Omar] m’ɔ fin [Omar] m’ɔ fin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n, ɔ seli kɛ; ‘Sran ng’ɔ wuli’n, bé klé i ɲrɛnnɛn i asieliɛ’n su lɔ niyahah -sunlɛ- i su’n ti’.
Imam Ahmad : 176
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ مَوْلَى أَسْمَاءَ قَالَ أَرْسَلَتْنِي أَسْمَاءُ إِلَى ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ بَلَغَهَا أَنَّكَ تُحَرِّمُ أَشْيَاءَ ثَلَاثَةً الْعَلَمَ فِي الثَّوْبِ وَمِيثَرَةَ الْأُرْجُوَانِ وَصَوْمَ رَجَبٍ كُلِّهِ فَقَالَ أَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ صَوْمِ رَجَبٍ فَكَيْفَ بِمَنْ يَصُومُ الْأَبَدَ وَأَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ الْعَلَمِ فِي الثَّوْبِ فَإِنِّي سَمِعْتُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ لَبِسَ الْحَرِيرَ فِي الدُّنْيَا لَمْ يَلْبَسْهُ فِي الْآخِرَةِ
Ɔ seli e kɛ [Yahya] fin [Abdul Malik] Ɔ seli e kɛ [Abdul kanga Asma’] ɔ seli kɛ; ‘Asma’ sunmannin min [Ibn Umar] -kɛ n kan kle i- kɛ ɔ juli i wun lɔ’n, ‘Kɛ a tanninnin ninnge nsan’n; desɛn nga be o tralɛ’m be su’n, ɔ nin nnɛn kpanngɔ nga be fa soie ɔkwlɛ be yo’n, ɔ nin srɛ nun tranlɛ’n Rajab anglo’n i wunmuan’n nun’n. Ɔ maan Ibn Omar seli kɛ; ‘Kɛ amun kannin Rajab srɛ nun tranlɛ’n i ndɛ’n, nn sran nga be kpɛ srɛ nun blɛ kwlaa nun’n be li, yɛ ndɛ nga amun kannin waka sran nga be o tralɛ’m be su’n be ndɛ’n, nn n tili kɛ [Omar] seli kɛ; N tili kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Sran kwlaa ng’ɔ wla soie mɛn nga nun’n, ɔ su wlamɛn i mɛn’n i awieliɛ lɔ’.
Imam Ahmad : 177
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَأَنَا سَأَلْتُهُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ كُنَّا مَعَ عُمَرَ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَتَرَاءَيْنَا الْهِلَالَ وَكُنْتُ حَدِيدَ الْبَصَرِ فَرَأَيْتُهُ فَجَعَلْتُ أَقُولُ لِعُمَرَ أَمَا تَرَاهُ قَالَ سَأَرَاهُ وَأَنَا مُسْتَلْقٍ عَلَى فِرَاشِي ثُمَّ أَخَذَ يُحَدِّثُنَا عَنْ أَهْلِ بَدْرٍ قَالَ إِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُرِينَا مَصَارِعَهُمْ بِالْأَمْسِ يَقُولُ هَذَا مَصْرَعُ فُلَانٍ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَهَذَا مَصْرَعُ فُلَانٍ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى قَالَ فَجَعَلُوا يُصْرَعُونَ عَلَيْهَا قَالَ قُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا أَخْطَئُوا تِيكَ كَانُوا يُصْرَعُونَ عَلَيْهَا ثُمَّ أَمَرَ بِهِمْ فَطُرِحُوا فِي بِئْرٍ فَانْطَلَقَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ يَا فُلَانُ يَا فُلَانُ هَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَكُمْ اللَّهُ حَقًّا فَإِنِّي وَجَدْتُ مَا وَعَدَنِي اللَّهُ حَقًّا قَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُكَلِّمُ قَوْمًا قَدْ جَيَّفُوا قَالَ مَا أَنْتُمْ بِأَسْمَعَ لِمَا أَقُولُ مِنْهُمْ وَلَكِنْ لَا يَسْتَطِيعُونَ أَنْ يُجِيبُوا
Ɔ seli e [Yahya Bin Sa’id] yɛ n usɛli i kɛ, Ɔ seli e [Sulaiman Bin Al Mughirah] Ɔ seli e kɛ [Tsabit] m’ɔ fin [Anas] lɔ’n, ɔ seli kɛ; E nin [Omar] e o Mɛki nin Mɛdina be afiɛn lɔ kpɛkun e nɲɔn’n e wunnin anglo ba uflɛuflɛ’n - anglo ba uflɛuflɛ’n -, yɛ min ɲinma’n yoli kekle kpa naan m’an kwla wun anglo ba uflɛ’n, i sɔ’n ti’n, n seli Umar kɛ; ?Amun kunndɛman kɛ amún wún i? Ɔ tɛli su kɛ; ‘Kɛ ń lá min lawlɛ’n su’n, ń wún i,’ kpɛkun ɔ boli Badr i su like sifuɛ’n i ndɛ kanlɛ bo, ɔ seli kɛ; 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yɛ ɔ kleli e lika nga be - be nga be lafiman Ɲanmiɛn su'n - mɔ be kunnin be annunman - ka naan alɛ'n w'a tɔ'n -, i sin'n ɔ seli kɛ: 'Lika nga'n yɛ ɔ ti ayin'man sran sɔ'n i liɛ'n niɔn, sɛ Ɲanmiɛn klo'n, yɛ ayin'man sɔ'n i lika'n yɛ, sɛ Ɲanmiɛn klo'n,' Umar seli sɔ; ‘Kpɛkun be kunnin be lika sɔ’n nun, n usali kɛ; ?Sran ng’ɔ sunmannin amun nin Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ ti su’n, be diman fɔ ndɛ sɔ’n nun, be kunnin be lɔ,’ i sin’n, be seli i kɛ ɔ to be fuɛn’n nzue kunman’n nun, i sin’n, ɔ nantili ɔli be wun lɔ - be nga be lafiman Ɲanmiɛn su’n be fuɛn mun - kpɛkun ɔ usali be kɛ: ‘?Amun a wunman like nga Allah tali nda kɛ ɔ́ yó’n i wlɛ kpa? Ɔ maan n ɲannin like nga Allah tali min nda’n, ɔ ti nanwlɛ’. Umar seli kɛ; ?O Allah i janunfuɛ, kɛ sran kun w’a kaci fuɛn’n, yɛ a su kan ndɛ kle be ɔ? Ɔ tɛli su kɛ: ‘Amun timan ndɛ nga n kannin’n i traman be, sanngɛ b’a kwlá tɛman su’.
Imam Ahmad : 178
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ فَلَمَّا رَجَعَ عَمْرٌو جَاءَ بَنُو مَعْمَرِ بْنِ حَبِيبٍ يُخَاصِمُونَهُ فِي وَلَاءِ أُخْتِهِمْ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ أَقْضِي بَيْنَكُمْ بِمَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا أَحْرَزَ الْوَلَدُ أَوْ الْوَالِدُ فَهُوَ لِعَصَبَتِهِ مَنْ كَانَ فَقَضَى لَنَا بِهِ
Ɔ seli e kɛ [Yahya] Ɔ seli e kɛ [Husain Al Mu’allim] Ɔ seli e kɛ [‘Amru Bin Syu’aib] ɔ fin [i baba] ɔ fin [i nannan] ɔ seli kɛ; Kɛ ‘Amru bali awlo’n, Ma’mar Bin Habib i mma’m be bali be niaan bla’n i wala’ -nasab nin warits- be su akplowa silɛ Omar Bin Al Khaththab i wun lɔ, i sɔ’n ti yɛ [Omar] seli ɔ; 'N fa ajalɛ amun afiɛn ndɛ nga n tili i Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ sallallaahu 'alaihi wasallam i nuan’n su, kɛ ɔ seli kɛ: 'Like nga ba annzɛ siɛ’n ɲɛn i’n, ɔ ti i Ashabah liɛ, sɛ ɔ ti sran kwlaa’n,'. Ɔ maan ɔ fali ajalɛ mannin e nin i’.
Imam Ahmad : 179
قَالَ قَرَأْتُ عَلَى يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ غِيَاثٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيِّ قَالَا لَقِينَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَذَكَرْنَا الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَقَالَ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ فَقُولُوا إِنَّ ابْنَ عُمَرَ مِنْكُمْ بَرِيءٌ وَأَنْتُمْ مِنْهُ بُرَآءُ ثَلَاثَ مِرَارٍ ثُمَّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُمْ بَيْنَا هُمْ جُلُوسٌ أَوْ قُعُودٌ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَهُ رَجُلٌ يَمْشِي حَسَنُ الْوَجْهِ حَسَنُ الشَّعْرِ عَلَيْهِ ثِيَابُ بَيَاضٍ فَنَظَرَ الْقَوْمُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ مَا نَعْرِفُ هَذَا وَمَا هَذَا بِصَاحِبِ سَفَرٍ ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ آتِيكَ قَالَ نَعَمْ فَجَاءَ فَوَضَعَ رُكْبَتَيْهِ عِنْدَ رُكْبَتَيْهِ وَيَدَيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ فَقَالَ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ وَتَحُجُّ الْبَيْتَ قَالَ فَمَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَالْجَنَّةِ وَالنَّارِ وَالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَالْقَدَرِ كُلِّهِ قَالَ فَمَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْمَلَ لِلَّهِ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَمَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَمَا أَشْرَاطُهَا قَالَ إِذَا الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ الْعَالَةُ رِعَاءُ الشَّاءِ تَطَاوَلُوا فِي الْبُنْيَانِ وَوَلَدَتْ الْإِمَاءُ رَبَّاتِهِنَّ قَالَ ثُمَّ قَالَ عَلَيَّ الرَّجُلَ فَطَلَبُوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَمَكَثَ يَوْمَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةً ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ عَنْ كَذَا وَكَذَا قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ ذَاكَ جِبْرِيلُ جَاءَكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ قَالَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ جُهَيْنَةَ أَوْ مُزَيْنَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ أَفِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى أَوْ فِي شَيْءٍ يُسْتَأْنَفُ الْآنَ قَالَ فِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى فَقَالَ رَجُلٌ أَوْ بَعْضُ الْقَوْمِ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ قَالَ أَهْلُ الْجَنَّةِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَأَهْلُ النَّارِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ قَالَ يَحْيَى قَالَ هُوَ هَكَذَا يَعْنِي كَمَا قَرَأْتَ عَلَيَّ
Ahmad Bin Hambal seli kɛ; N kanngannin [Yahya Bin Sa’id] i nun [‘Utsman Bin Ghiyats] nun kleli min. e nin [Abdullah Bin Umar] e yiali kpɛkun e kannin taqdir ndɛ’n, ɔ nin ndɛ nga be kannin taqdir su’n, kpɛkun ɔ tɛli su kɛ; ‘Sɛ amun sa amun sin be wun lɔ’n, amun kan kle be; "Kɛ Ibn Omar nin amun be titili nun’n, amun nin i be titili nun -kpɛ nsan-''. Ɔ maan sran’m be niannin be wiengu, e siman kɛ ɔ ti atin bofuɛ, kpɛkun ɔ seli kɛ: ‘?O Allah i janunfuɛ’n, n su ba ɔ wun lɔ,’ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n tɛli i su kɛ: ‘Ɛɛn’ ɔ maan ɔ bali, ɔ fɛli i ja’n sieli i ja’m be su, kpɛkun ɔ usali kɛ: ‘?Ngue yɛle Izlaɛlifuɛ’n? Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n tɛli i su kɛ: ‘An di lalo kɛ amuɛn fi nunman lɛ m’ɔ nin sulɛ fata’n saan Allah yɛ Mohamɛdi ti Allah i sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n niɔn, yɛ amun srɛ Ɲanmiɛn, amun tua zakat, amun srɛ Ramadan anglo’n nun yɛ amun yo Hajj’n,’ ɔ usali ekun kɛ; ?Ngue yɛle Ɲanmiɛn sulafilɛ’n? Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n tɛli i su kɛ: ‘Ɔ fata kɛ amun lafi Allah su, ɔ nin i anzi mun, ɔ nin ɲanmiɛn su lɔ nin blɔlɔ’n, ɔ nin sran’m be cɛnlɛ’n, ɔ nin Destin kwlaa’. Ɔ usali kɛ; ?Ngue yɛle Ihsan? Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n tɛli i su kɛ: ‘Ɔ fata kɛ amun yo like kpa man Allah kɛ amun wun Allah sa, yɛ sɛ amun kwlá wunmɛn i’n, nn nanwlɛ, ɔ wun amun’. Ɔ usali kɛ; ?Yɛ blɛ benin nun yɛ apokalipsi’n ɔ́ jú ɔ? Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n tɛli su kɛ: ‘Sran nga be su usa i kosan’n, ɔ siman like traman sran ng’ɔ usa kosan’n’. Ɔ usali kɛ; ?Ɔ maan nzɔliɛ benin mun yɛ be o lɛ ɔ? Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n tɛli su kɛ: ‘Kɛ sran nga be leman tralɛ’n, mɔ be leman ja’n, ɔ nin yalɛfuɛ’m be si akplowa kɛ bé kplán sua’n, mɔ kanga bla’m be wu be min’n’. Umar seli kɛ; i sin’n, ɔ seli kɛ: ‘An nian bian’n min ɲrun!’ Kpɛkun be kunndɛli i, sanngɛ b’a wunmɛn i mlɔnmlɔn, ɔ maan kɛ cɛn nɲɔn annzɛ nsan sinnin’n, ɔ seli kɛ: ‘?O Ibnul Khaththab, a si sran ng’ɔ usali ndɛ nga nin ndɛ nga’n be su kosan’n? Omar tɛli su kɛ; ‘Allah nin i sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n, be si kpa’. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Jibril yɛ ɔ bali amun wun lɔ kɛ ɔ́ klé amun amun Deen -Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n i su ndɛ’n niɔn’. Umar seli kɛ; ‘Kpɛkun bian kun m’ɔ fin Juhainah annzɛ Muzainah’n, ɔ usɛli i kɛ; '?O Allah i janunfuɛ, ngue yɛ e yo ɔ, ɔ ti like kun mɔ be dun mmua wieli i di annzɛ ɔ sinnin annzɛ ɔ ti like uflɛ siɛn'n?' Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n tɛli su kɛ; ‘Like ng’ɔ sinnin’n -ɔ o lɛ-,’ i sin’n, bian kun annzɛ sran wie’m be se sɔ; ?Ɔ maan, ngue ti yɛ e yo aklunye like ɔ? Ɔ maan Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n tɛli su kɛ: ‘Be nga bé wá trán ɲanmiɛn su lɔ’n, be yo ɲanmiɛn su lɔfuɛ’m be sa’m be yolɛ’n i pɔpɔ, yɛ be nga bé wá trán blɔlɔ’n, be yo blɔlɔ’n i nunfuɛ’m be sa’n’. Yahya seli kɛ; ‘I sɔ’n ti’n, kɛ a kanngan nun kle min’n’.
Imam Ahmad : 180
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَكَمِ قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ وَالدُّبَّاءِ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ وَالدُّبَّاءِ وَقَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُحَرِّمَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ تَعَالَى وَرَسُولُهُ فَلْيُحَرِّمْ النَّبِيذَ قَالَ وَسَأَلْتُ ابْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْجَرِّ قَالَ وَسَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَدَّثَ عَنْ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ وَحَدَّثَنِي أَخِي عَنْ أَبِي سَعِيدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْجَرِّ وَالدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ وَالْبُسْرِ وَالتَّمْرِ
Ɔ seli e kɛ [Yahya] m’ɔ fin [Shu’ba] Ɔ seli min kɛ [Salamah Bin Kuhail] ɔ seli kɛ; N tili kɛ [Abul Hakam] seli kɛ; N usali [Ibn Abbas] viɲin ng’ɔ o al Jarr nun’n i su kosan - sɛ kun mɔ be fa aunɲan be yo’n - ɔ nin ad Dubbaa` - sɛ kun mɔ be fa kpanwun kplo be yo’n -. Ɔ maan ɔ tɛli su kɛ; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam tanninnin nzan nɔnlɛ al Jarr nin ad Dubbaa` nun, kpɛkun ɔ seli kɛ: ‘Sran kwlaa ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ fá like nga Allah Ta’ala nin i sran’n be yoli’n, ɔ́ yó haram’n, maan ɔ yo haram nzan ng’ɔ kacili nzan’n. [Abul Hakam] seli kɛ; yɛ n usali [Ibn Zubair], ɔ maan ɔ tɛli su kɛ; Ɔ maan, kɛ be se kɛ be yo al Jarr nin ad Dubbaa’’, be se kɛ be yo sɔ. [Abul Hakam] seli kɛ; Yɛ n usali [Ibn Omar], ɔ maan ɔ seli [Omar] kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n w’a tanninnin al Jarr nin al Muzaffaat - nzɔliɛ like nga be fa goudron be fa yili’n. [Abul Hakam] seli kɛ; Yɛ ɔ seli min [min niaan bian’n] m’ɔ fin [Abu Sa’id] lɔ’n kɛ Rasulullah w’a tanninnin al Jarr, ad Dubbaa` nin al Muzaffaat ɔ nin datri nɲa nin datri m’ɔ ti mlanwa’n -mɔ be fa yo ijre’n i nzan’n-’.