Imam Ahmad : 141
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُقَادُ وَالِدٌ مِنْ وَلَدٍ
Kiyehe’ qe [laj Abu Sa’id] Ak yeeb’il qe [laj Abdullah Bin Lahi’ah] Kiyehe’ qe [laj Amru Bin Syu’aib] rik’in [lix yuwa’] rik’in [lix mama’chin] rik’in [laj Umar], naq li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: ‘Jun li yuwa’b’ej rik’in li ralal moko wan ta sa’ qishash.
Imam Ahmad : 142
وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرِثُ الْمَالَ مَنْ يَرِثُ الْوَلَاءَ
-Toj chalen chaq sa’ li jun ajwi’ chi b’e re li numtaak chalen chaq [laj Umar bin Khattab]-. Ut li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: ‘Li ani nareechani li k’a’aq re ru nareechani ajwi’ li wala` - eb’ laj k’anjel -’.
Imam Ahmad : 143
حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يُقَادُ لِوَلَدٍ مِنْ وَالِدِهِ
Kixye qe [laj Hasan] Kixye qe [laj Ibn Lahi’ah] Kixye qe [laj Amru Bin Syu’aib] rik’in [lix yuwa’] rik’in [laj Abdullah Bin ‘Amru], chan; [Laj Umar Bin Al Khatthab] kixye; 'Xwab'i li xtaql li Qaawa' sallallaahu 'alaihi wasallam chi xyeeb'al: 'Eb' li kok'al ink'a' yiib'anb'ileb' chi qishash rik'ineb' li xyuwa'eb''.
Imam Ahmad : 144
حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً
Kixye qe [laj Hasan] Kixye qe [laj Ibnu Lahi’ah] Kixye qe [lix Adl Dlahhak Bin Syurahbil] rik’in [laj Zaid Bin Aslam] rik’in [lix yuwa’] rik’in [laj Umar Bin Al Khaththab] naq kixye; —Xwil li xtaql li Allah chixb’aanunkil li ablución jun sut.
Imam Ahmad : 145
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ أَنْبَأَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي يَزِيدَ الْخَوْلَانِيِّ قَالَ سَمِعْتُ فَضَالَةَ بْنَ عُبَيْدٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الشُّهَدَاءُ أَرْبَعَةٌ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ جَيِّدُ الْإِيمَانِ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ فَقُتِلَ فَذَلِكَ الَّذِي يَنْظُرُ النَّاسُ إِلَيْهِ هَكَذَا وَرَفَعَ رَأْسَهُ حَتَّى سَقَطَتْ قَلَنْسُوَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ قَلَنْسُوَةُ عُمَرَ وَالثَّانِي رَجُلٌ مُؤْمِنٌ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَكَأَنَّمَا يُضْرَبُ ظَهْرُهُ بِشَوْكِ الطَّلْحِ جَاءَهُ سَهْمٌ غَرْبٌ فَقَتَلَهُ فَذَاكَ فِي الدَّرَجَةِ الثَّانِيَةِ وَالثَّالِثُ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ خَلَطَ عَمَلًا صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ حَتَّى قُتِلَ قَالَ فَذَاكَ فِي الدَّرَجَةِ الثَّالِثَةِ وَالرَّابِعُ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ أَسْرَفَ عَلَى نَفْسِهِ إِسْرَافًا كَثِيرًا لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ حَتَّى قُتِلَ فَذَاكَ فِي الدَّرَجَةِ الرَّابِعَةِ
Kixye qe naq [laj Ibn Lahi’ah] chalen chaq [laj Atho` Bin Dinar] chalen chaq [laj Abu Yazid Al Khaulani] kixye; Kiwab’i [laj Fadlalah Bin ‘Ubaid] chixyeeb’al; Kiwab’i [laj Umar Bin Al Khatthab] chixyeeb’al; Kiwab’i li Rasulullah chixyeeb’al; —Wankeb’ kaahib’ li martir; jun winq aj paab’anel li chaab’il lix paab’aal kixk’ul jun li xik’ na’ilok re ut a’an tiik xch’ool rik’in li Allah ut kikamsiik, a’an li winq li neke’ril li tenamit jo’ a’in,’ ut lix taql li Allah kixwaklesi lix jolom toj reetal naq kit’ane’ lix jolom laj Rasulullah malaj lix jolom laj Umar; 'Li xkab' a'an jun li winq aj paab'anel li naxk'ul jun li xik' na'ilok re chanchan naq li xsa' xsak'e'k rik'in jun li k'ix re che', na'ok chi b'ak'e'k xb'aan jun li flecha li sachenaq ut chirix a'an nakamsiik, a'an li poyanam li wan sa' li xkab' tasal, ut li rox a'an jun li winq aj paab'anel li naxk'am rib' rik'in li xtiikilal xb'aanuhom rik'in li xmaak'a'il xb'aanuhom toja' naq naxk'ul rib' rik'in li wazza acja honest '. nakamsiik,’ chan laj Rasulullah: ‘A’an li ani wan sa’ li rox tasal, ut li xkaa a’an jun winq aj paab’anel li xb’aanu naab’al li maa’usilal chiru rib’ toja’ naq naxk’ul jun li xik’ na’ilok re ut naxb’aanu chi tiik xch’ool rik’in li Allah toj reetal naq nakamsiik, toja’ naq a’an li ani wan sa’ li xkaa tasal’.
Imam Ahmad : 146
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْغَافِقِيُّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ تَوَضَّأَ عَامَ تَبُوكَ وَاحِدَةً وَاحِدَةً
Kixye qe [laj Yahya Bin Ghailan] Kixye qe [laj Risydin Bin Sa’d] Kixye we [laj Abu Abdullah Al Ghafiqi] rik’in [laj Zaid Bin Aslam] rik’in [lix yuwa’] rik’in [laj Umar Bin Al Khaththab] rik’in laj Rasulullah re Tabuk ut li b’aanuhom sa’ li tenamit Tabuk.
Imam Ahmad : 147
حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ سَيَخْرُجُ أَهْلُ مَكَّةَ ثُمَّ لَا يَعْبُرُ بِهَا أَوْ لَا يَعْرِفُهَا إِلَّا قَلِيلٌ ثُمَّ تَمْتَلِئُ وَتُبْنَى ثُمَّ يَخْرُجُونَ مِنْهَا فَلَا يَعُودُونَ فِيهَا أَبَدًا
Kixye qe [Hasan] Kixye qe [Ibn Lahi’ah] Kixye qe [Abu Az Zubair] chalen chaq [Jabir] naq [Umar Bin Al Khaththab] kixye resil re, naq kirab’i li taqlanb’il aj k’anjel re li Allah (li tuqtuukilal ut li osob’tesink re li Allah chiwanq rik’in) naxye: ‘Li tenamit re Makkah ink’a’ ka’ajwi’ te’xnaw chirix a’an malaj ink’a’ te’xkanab’ jun li tenamit toja’ naq taanujaq ut taawaklesiiq toja’ naq te’elq chaq chi sa’ ut ink’a’ te’sutq’iiq chi junelik’.
Imam Ahmad : 148
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَجُلًا تَوَضَّأَ لِصَلَاةِ الظُّهْرِ فَتَرَكَ مَوْضِعَ ظُفُرٍ عَلَى ظَهْرِ قَدَمِهِ فَأَبْصَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ارْجِعْ فَأَحْسِنْ وُضُوءَكَ فَرَجَعَ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ صَلَّى
Kiyehe’ qe [Al Hasan] Kiyehe’ qe [Ibn Lahi’ah] Kiyehe’ qe [laj Abu Az Zubair] chalen chaq [Jabir] naq [laj Umar Bin Al Khaththab] kixye resil re, naq li Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam kiril jun li winq chixb’aanunkil li ablución choq’ re li jun raqal re li tij re li q’ojyin, xnimal ru li ruq’, toja’ naq li Rasulullah challallahu ‘alaihi wasallam kiril ut kixye: “Ka’suti! Ut tz’aqob’resi ru laa ablución’ toja’ naq li poyanam naxka’suti li ablución toja’ naq natijok’.
Imam Ahmad : 149
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ زَعَمَ الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُطْرُونِي كَمَا أَطْرَتْ النَّصَارَى عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّمَا أَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ
Naq kixye qe [laj Husyaim] kixye; Li xAz Zuhri kixk’oxla -xye resil- rik’in [laj Ubaidillah Bin Abdullah Bin ‘Utbah Bin Mas’ud] rik’in [laj Ibnu Abbas] rik’in [Umar] naq li Rasulullah sallallalahahu ‘alaihi wasallam kixye: “Maaloq’oni wu jo’ chanru naq eb’ li kristiaan neke’xloq’oni laj Isa Bin Maryam re laj His’, laa’in ka’ajwi’ jun aj k’anjelin”.
Imam Ahmad : 150
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَارٍ بِمَكَّةَ { وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ وَلَا تُخَافِتْ بِهَا } قَالَ كَانَ إِذَا صَلَّى بِأَصْحَابِهِ رَفَعَ صَوْتَهُ بِالْقُرْآنِ قَالَ فَلَمَّا سَمِعَ ذَلِكَ الْمُشْرِكُونَ سَبُّوا الْقُرْآنَ وَمَنْ أَنْزَلَهُ وَمَنْ جَاءَ بِهِ فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِنَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ } أَيْ بِقِرَاءَتِكَ فَيَسْمَعَ الْمُشْرِكُونَ فَيَسُبُّوا الْقُرْآنَ { وَلَا تُخَافِتْ بِهَا } عَنْ أَصْحَابِكَ فَلَا تُسْمِعُهُمْ الْقُرْآنَ حَتَّى يَأْخُذُوهُ عَنْكَ { وَابْتَغِ بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا }
Kixye qe [laj Husyaim] kixye qe [laj Abu Bisyr] chalen chaq [laj Sa’id Bin Jubair] Chalen chaq [laj Ibn Abbas] kixye; Li raqal a’in kik’utb’esiman naq li Profeet sa’ li tenamit Meca kiwan chi muqmu; ‘Ut maawaklesi xyaab’ aakux sa’ laa tij ut maakub’si,’ -QS Al Isro’ raqal 110-, chan laj Ibn Abbas; Junxil, naq li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam kitijok naq yoo chixb’eresinkileb’ li rochb’een, kixyaab’asi chi kaw xyaab’ xkux li Alcorán, toja’ naq naq eb’ laj multiteo ke’rab’i li xyaab’asinkil, ke’xmajewa li Alcorán, li ani kitaqlank chaq re ut li Profeet li kixk’am chaq, toja’ naq li Profeet aj Salaihind kixye re lix Profeet xyaab’ kuxej sa’ laa tij’. A’in naraj naxye naq laa ilok ru hu taa’ab’imanq xb’aaneb’ laj k’iila dios; ‘Ut mattz’eqtaanaheb’ laa was aawiitz’in re naq ink’a’ taa’ab’imanq li Alcorán xb’aaneb’ re naq te’xmaq’ chawu, ut te’xb’aanu sa’ xyanqeb’ li wiib’ chi winq’.
Imam Ahmad : 151
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ خَطَبَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَقَالَ هُشَيْمٌ مَرَّةً خَطَبَنَا فَحَمِدَ اللَّهَ تَعَالَى وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَذَكَرَ الرَّجْمَ فَقَالَ لَا تُخْدَعُنَّ عَنْهُ فَإِنَّهُ حَدٌّ مِنْ حُدُودِ اللَّهِ تَعَالَى أَلَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ رَجَمَ وَرَجَمْنَا بَعْدَهُ وَلَوْلَا أَنْ يَقُولَ قَائِلُونَ زَادَ عُمَرُ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا لَيْسَ مِنْهُ لَكَتَبْتُهُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ الْمُصْحَفِ شَهِدَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَقَالَ هُشَيْمٌ مَرَّةً وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ وَفُلَانٌ وَفُلَانٌ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ رَجَمَ وَرَجَمْنَا مِنْ بَعْدِهِ أَلَا وَإِنَّهُ سَيَكُونُ مِنْ بَعْدِكُمْ قَوْمٌ يُكَذِّبُونَ بِالرَّجْمِ وَبِالدَّجَّالِ وَبِالشَّفَاعَةِ وَبِعَذَابِ الْقَبْرِ وَبِقَوْمٍ يُخْرَجُونَ مِنْ النَّارِ بَعْدَمَا امْتَحَشُوا
Ak xye qe [laj Husyaim] ak xye qe [laj Ali Bin Zaid] chalen chaq [laj Yusuf Bin Mihran] chalen chaq [laj Ibn Abbas] kixye; [Laj Umar kipuktesink], -kixye laj Husyaim; jun sut laj Umar kipuktesink chiqu - toja’ naq kixnima ru ut kixsantob’resi li Allah Ta’ala toja’ naq kixye resil li chaq’rab’ re li pek, ut kixye; 'Maak'e aawib' chi b'alaq'iik xb'aan a'an, xb'aan naq relik chi yaal a'an jun reheb' lix chaq'rab' li Allah Ta'ala, chenaw naq li Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam kixk'anjela li chaq'rab' re li pek, jo'kan naq laa'o xqak'anjela ajwi' li chaq'rab' re li pek chirix a'an. Wi - ink’a’ nink’oxla - eb’ li tenamit te’xye naq laj Umar kixk’e sa’ lix Hu laj Allah li k’a’ru moko chalen ta chaq chi sa’, laa’in tintz’iib’a chi yaal sa’ xxuk li Mushaf, laj Umar Bin Khaththab kixch’olob’ xyaalal’. Sa’ jun chik hoonal laj Husyaim kixye; [Abdurrahman Bin Auf], jo’kan ut jo’kan, naq li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kixk’anjela li chaq’rab’ re li pek ut laa’o xqak’anjela li chaq’rab’ re li pek chirix li taqlanb’il aj k’amol esil re li Allah, chenaw naq taawanq chirixex jun tenamit li te’xtz’eqtaana li wanjik re li chaq’rab’ re li pek, li wanjik re li Dajjal, li Syafa’at re li tenamit taawanq ut li rajom xch’ool aran xam re xb’alb’a chirix naq xe’ok chi q’aak’o’k’.
Imam Ahmad : 152
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَافَقْتُ رَبِّي فِي ثَلَاثٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ اتَّخَذْنَا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى فَنَزَلَتْ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } وَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ نِسَاءَكَ يَدْخُلُ عَلَيْهِنَّ الْبَرُّ وَالْفَاجِرُ فَلَوْ أَمَرْتَهُنَّ أَنْ يَحْتَجِبْنَ فَنَزَلَتْ آيَةُ الْحِجَابِ وَاجْتَمَعَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِسَاؤُهُ فِي الْغَيْرَةِ فَقُلْتُ لَهُنَّ { عَسَى رَبُّهُ إِنْ طَلَّقَكُنَّ أَنْ يُبْدِلَهُ أَزْوَاجًا خَيْرًا مِنْكُنَّ } قَالَ فَنَزَلَتْ كَذَلِكَ
Ak xye qe [laj Hushaim] ak xye qe [laj Humaid] chalen chaq [laj Anas] kixye; [Laj Umar] kixye; Xin’ab’in chiru lin Rabb sa’ oxib’ li na’leb’; Kinye; ‘At aj taqlanel re li Allah, wi naqab’aanu naq li Maqam Ibrahim taawanq choq’ na’ajej re tijok,’ toja’ naq kik’utb’esiman li raqal; ‘Ut taayiib’ jun raqal li maqam re laj Abraham choq’ na’ajej re tijok’ -Q S Al Baqarah: 125-. Kinye; 'At aj taqlanel re li Allah, relik chi yaal naq eb' laa wixaqil te'ula'aniik xb'aaneb' li chaab'il ut li ink'a' us, wi taataqlaheb' chiroksinkil li hijab'. Jo’kan naq kikub’e chaq li raqal re li hijab. Ut sa’ roso’jik eb’ li rixaqil li Rasulullah sa’ junpaat ke’chal xjosq’il rik’in jo’kan naq kinye reheb’; ‘Wi li Profeet tixjach aawib’, maare lix Qaawa’ tixk’e sa’ xna’aj jun li rixaqil jwal chaab’il wi’chik chiru laa’at,’ chan; ‘Jo’kan naq kikub’e chaq jun raqal jo’ a’an -QS Sa’ Tahrim: 5-’.
Imam Ahmad : 153
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فَقَرَأَ فِيهَا حُرُوفًا لَمْ يَكُنْ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْرَأَنِيهَا قَالَ فَأَرَدْتُ أَنْ أُسَاوِرَهُ وَهُوَ فِي الصَّلَاةِ فَلَمَّا فَرَغَ قُلْتُ مَنْ أَقْرَأَكَ هَذِهِ الْقِرَاءَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ كَذَبْتَ وَاللَّهِ مَا هَكَذَا أَقْرَأَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذْتُ بِيَدِهِ أَقُودُهُ فَانْطَلَقْتُ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ أَقْرَأْتَنِي سُورَةَ الْفُرْقَانِ وَإِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ فِيهَا حُرُوفًا لَمْ تَكُنْ أَقْرَأْتَنِيهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اقْرَأْ يَا هِشَامُ فَقَرَأَ كَمَا كَانَ قَرَأَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ ثُمَّ قَالَ اقْرَأْ يَا عُمَرُ فَقَرَأْتُ فَقَالَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْقُرْآنَ نَزَلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ
Ak yeeb’il qe [laj Abdul A’la Bin Abdul A’la] chalen chaq [Ma’mar] chalen chaq [Az Zuhri] chalen chaq [‘Urwah Bin Az Zubair] chalen chaq [Al Miswar Bin Makhramah] naq [laj Umar Bin Al Khaththab] kixye; Kiwab’i laj Hisyam Bin Hakim Bin Hizam chirilb’al ru li hu Al Furqan, toja’ naq kixyaab’asi jun li ilok ru hu li maajun wa ki’ilman ru chiru xb’aan laj Nabiyullah, jo’kan naq xwaj xkutb’al lix jolom naq yoo chi tijok, jo’kan naq naq kixchoy li tijok kinpatz’; «Ani naxyaabʼasi aawe ebʼ li raqal joʼ aʼin?». Kixsume; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam'. Kinye; “Yookat chi tik’ti’ik, xb’aan li Dios, li Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam ink’a’ kixyaab’asi jo’ a’in chawu”. Toja’ naq xinchap li ruq’ ut xink’am rik’in li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ut xinye re; 'At aj taqlanel re li Allah, relik chi yaal naq xawil ru chiqu li Surah Al Furqon ut laa'in xwab'i naq kixyaab'asi li Surah Al Furqon rik'in jun li ilok ru hu li ink'a' xawil ru chiqu'. Jo’kan naq li Profeet kixye: “Ilomaq ru, at Hisham”. Jo’kan naq kixyaab’asi jo’ chanru yoo chirilb’al ru, toja’ naq li xtaql li Dios sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: “Jo’kan naq kitaqlaak taq’a”. Toja’ naq kixye: ‘Ilomaq ru, at Umar’. Jo’kan naq xinwil ru, toja’ naq kixye: ‘Jo’ka’in naq kitaqlaak taq’a’. Toja’ naq li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: “Relik chi yaal naq li Alcorán kik’utb’esiman rik’in wuqub’ chi tz’iib’”.
Imam Ahmad : 154
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْهَيْثَمِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ عَنْ عُمَرَ قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلْتَوِي مَا يَجِدُ مَا يَمْلَأُ بِهِ بَطْنَهُ مِنْ الدَّقَلِ
Kixye qe [laj Amru Bin Al Haitsam] Kixye qe [laj Syu’bah] rik’in [Simak Bin Harb] rik’in [An Nu’man Bin Basyir] rik’in [Umar] kixye; Xinwil li xtaql li Allah (li tuqtuukilal ut li osob’tesink re li Allah chiwanq rik’in) rik’in jun li b’ak’leb’ sa’ li xsa’ xb’aan naq ink’a’ kiru chixtawb’al k’a’ruhaq re xnujob’resinkil li xsa’ us ta sa’ xjalam-uuch li chaqi datil.
Imam Ahmad : 155
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ وَافَقْتُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فِي ثَلَاثٍ أَوْ وَافَقَنِي رَبِّي فِي ثَلَاثٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ اتَّخَذْتَ الْمَقَامَ مُصَلًّى قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } وَقُلْتُ لَوْ حَجَبْتَ عَنْ أُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ فَإِنَّهُ يَدْخُلُ عَلَيْكَ الْبَرُّ وَالْفَاجِرُ فَأُنْزِلَتْ آيَةُ الْحِجَابِ قَالَ وَبَلَغَنِي عَنْ أُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ شَيْءٌ فَاسْتَقْرَيْتُهُنَّ أَقُولُ لَهُنَّ لَتَكُفُّنَّ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ لَيُبْدِلَنَّهُ اللَّهُ بِكُنَّ أَزْوَاجًا خَيْرًا مِنْكُنَّ مُسْلِمَاتٍ حَتَّى أَتَيْتُ عَلَى إِحْدَى أُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَتْ يَا عُمَرُ أَمَا فِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا يَعِظُ نِسَاءَهُ حَتَّى تَعِظَهُنَّ فَكَفَفْتُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { عَسَى رَبُّهُ إِنْ طَلَّقَكُنَّ أَنْ يُبْدِلَهُ أَزْوَاجًا خَيْرًا مِنْكُنَّ مُسْلِمَاتٍ مُؤْمِنَاتٍ قَانِتَاتٍ } الْآيَةَ
Ak xye qe [laj Ibn Abu ‘Adi] chalen chaq [Humaid] chalen chaq [Anas] naq kixye; [Laj Umar] kixye; Xin’ab’in chiru lin Rabb malaj lin Rabb kixk’ulub’a rib’ wik’in sa’ oxib’ li na’leb’; Kinye; ‘At aj taqlanel re li Allah, wi nakak’e li Maqam Ibrahim choq’ na’ajej re tijok, toja’ naq li Allah tixk’utb’esi li raqal; ‘Ut taayiib’ jun raqal li maqam re laj Ibrahim choq’ na’ajej re tijok’, -QS Al Baqoroh raqal 125-. Kinye; 'At aj taqlanel re li Allah, wi taak'e li hijab sa' xb'eeneb' laj paab'anel Ummahatul - li rixaqil li Profeet - xb'aan naq wankeb' li tenamit li neke'chal aawik'in chaab'ileb' ut wankeb' li ink'a' us'. Toja’ naq kikub’e chaq li raqal re li hijab. A’an naxye; ‘Ut sa’ roso’jik kiwulak li esil wik’in rik’in li Ummahatul Mukminin naq eb’ li rixaqil lix taql li Allah sa’ junpaat ke’xk’e xjosq’il rik’in, jo’kan naq kinye reheb’; “Kanab’ li q’etq’etil rik’in li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, malaj ut li Allah tixk’e aawe chi yaal rik’ineb’ li rixaqil aj musulman li chaab’ileb’ wi’chik chawu.” Jo’kan naq xinnaw ru jun reheb’ laj Ummahatul Mukminin, toja’ naq kixye; “At Umar, ma maak’a’ li na’leb’ kixk’e li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam choq’ reheb’ li rixaqil toj reetal naq laa’at xaq’axtesiheb’ xna’leb’? Jo’kan naq kinkanab’, toja’ naq li Allah kixk’utb’esi li raqal: ‘Wi li Profeet naxjach eerib’, maare lix Qaawa’ tixk’e xna’aj rik’in jun li rixaqil jwal chaab’il wi’chik chiru laa’ex li na’ab’in, li napaab’an, li na’ab’ink, li naxjal xk’a’uxl’. -QS Sa’ li Tahrim raqal 5-.
Imam Ahmad : 156
حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ أَنَّ يَحْيَى بْنَ أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَهُ عَنْ عِكْرِمَةَ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ بِالْعَقِيقِ يَقُولُ أَتَانِي اللَّيْلَةَ آتٍ مِنْ رَبِّي فَقَالَ صَلِّ فِي هَذَا الْوَادِي الْمُبَارَكِ وَقُلْ عُمْرَةٌ فِي حَجَّةٍ قَالَ الْوَلِيدُ يَعْنِي ذَا الْحُلَيْفَةِ
Kixye qe [laj Al Walid Bin Muslim] Kixye qe [laj Al Auza’i] naq [laj Yahya Bin Abi Kathir] kixye re chalen chaq [laj Ikrimah li moos re laj Ibn Abbas] naq kixye; Kiwab’i [laj Ibn Abbas] chixyeeb’al; Kiwab’i [laj Umar Bin Al Khatthab] chixyeeb’al; Kiwab’i li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam chixyeeb’al naq wan sa’ li ru taq’a Aqiq: “Ewer q’ojyin xinula’aniik xb’aan jun li winq li kichal chaq rik’in lin Rabb ut kixye; ‘tijoq sa’ li osob’tesinb’il ru taq’a a’in, ut cheye; Umrah choq’ re li Hajj’’ laj Walid kixye; ‘A’an li Dzulhulaifa’.
Imam Ahmad : 157
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ سَمِعَ مَالِكَ بْنَ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ سَمِعَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الذَّهَبُ بِالْوَرِقِ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ
Ak xye qe [laj Sufyan] chalen chaq [laj Az Zuhri] naq kirab’i [laj Malik Bin Aus Bin Al Hadatsan] naq kirab’i [laj Umar Bin Al Khaththab] xyeeb’al; Li xSufyan kixye: -sa’ jun chik hoonal laj Sufyan kixye; Li xUmar kirab’i li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam chixyeeb’al: - ‘Li oor -xjalb’al- rik’in li plaat a’an riba wi ink’a’ sa’ tumin, li trigo -xjalb’al- rik’in li trigo a’an riba wi ink’a’ sa’ tumin, li fecha -xjalb’al- rik’in li datil a’an riba ka’ajwi’ sa’ tumin’.
Imam Ahmad : 158
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ سَمِعَ أَبَا عُبَيْدٍ قَالَ شَهِدْتُ الْعِيدَ مَعَ عُمَرَ فَبَدَأَ بِالصَّلَاةِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ صِيَامِ هَذَيْنِ الْيَوْمَيْنِ أَمَّا يَوْمُ الْفِطْرِ فَفِطْرُكُمْ مِنْ صَوْمِكُمْ وَأَمَّا يَوْمُ الْأَضْحَى فَكُلُوا مِنْ لَحْمِ نُسُكِكُمْ
Ak xye qe [laj Sufyan] chalen chaq [laj Az Zuhri] naq kirab’i [laj Abu Ubaid] xyeeb’al; Xinwulak sa’ li tij re li Tenq’ank rik’in [laj Umar], toja’ naq kitikla rik’in li tij rub’elaj li seeraq’ ut kixye; “Relik chi yaal, li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kixram li ayun sa’ li wiib’ kutan a’in, naq li Aidul Fitr a’an li kutan naq nakaq’et laa ayun, jo’ chanchan li Aidul Adha, nakawa’ laa tib’ re mayejak’.
Imam Ahmad : 159
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُطْرُونِي كَمَا أَطْرَتْ النَّصَارَى عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّمَا أَنَا عَبْدٌ فَقُولُوا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ
Ak xye qe [laj Sufyan] chalen chaq [laj Az Zuhri] chalen chaq [laj Abdullah bin ‘Utbah] chalen chaq [laj Ibn Abbas] chalen chaq [laj Umar] naq kixye; Li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: ‘Maaloq’oni wu jo’ chanru naq eb’ laj Kristiano neke’xloq’oni li Jesus, ralal li xMaria, laa’in yal aj k’anjelin, jo’kan naq taaye reheb’ lix moos ut eb’ lix taql’.
Imam Ahmad : 160
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيَنَامُ أَحَدُنَا وَهُوَ جُنُبٌ قَالَ يَتَوَضَّأُ وَيَنَامُ إِنْ شَاءَ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً لِيَتَوَضَّأْ وَلْيَنَمْ
Ak yeeb’il qe [laj Sufyan] rik’in [laj Abdullah Bin Dinar] rik’in [laj Ibn Umar] rik’in [laj Umar] naq kixpatz’ re li Profeet aj b’aanuhom maa’usilal; «Ma naru naq junaq qe twarq usta junubʼ?». Li Profeet kixsume: “B’aanu li ablución toja’ naq tatwarq wi naraj”. Sa’ jun chik hoonal laj Sufyan kixye; ‘Re xb’aanunkil li ablución toja’ naq tatwarq’.