Imam Ahmad : 81
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ كُلَيْبٍ قَالَ قَالَ أَبِي فَحَدَّثَنَا بِهِ ابْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ وَمَا أَعْجَبَكَ مِنْ ذَلِكَ كَانَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِذَا دَعَا الْأَشْيَاخَ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَانِي مَعَهُمْ فَقَالَ لَا تَتَكَلَّمْ حَتَّى يَتَكَلَّمُوا قَالَ فَدَعَانَا ذَاتَ يَوْمٍ أَوْ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ مَا قَدْ عَلِمْتُمْ فَالْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ وِتْرًا فَفِي أَيِّ الْوِتْرِ تَرَوْنَهَا
Kixye qe [laj Affan] Kixye qe [laj Abdul Wahid Bin Ziyad] naq kixye; Naq kixye qe [laj Ashim Bin Kulaib] kixye; [lin yuwa’] xye; ak x’aatinak qik’in rik’in li hadith a’an [Ibn Abbas] kixye; ‘K’a’ruhaq li tixsach eech’ool chi yaal, a’an naq [laj Umar] naq kixb’oqeb’ li cheekel winq sa’ xyanqeb’ li rochb’een laj Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam, a’an kinixb’oq ajwi’ rik’ineb’, ut kixye; ‘Ink’a’ tat-aatinaq toj reetal naq te’xye’. Jo’kan naq sa’ jun kutan malaj q’ojyin xooxb’oq ut kixye; “Relik chi yaal, li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kixye chirix li Laylatul Qadar jo’ ak nekenaw, jo’kan naq cheril ru sa’eb’ li q’ojyin re li lajeeb’ chi kutan li ink’a’ neke’nume’ ut sa’eb’ li hoonal li nekek’oxla naq jalaneb’.
Imam Ahmad : 82
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ عَاصِمَ بْنَ عَمْرٍو الْبَجَلِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ رَجُلٍ مِنْ الْقَوْمِ الَّذِينَ سَأَلُوا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقَالُوا لَهُ إِنَّمَا أَتَيْنَاكَ نَسْأَلُكَ عَنْ ثَلَاثٍ عَنْ صَلَاةِ الرَّجُلِ فِي بَيْتِهِ تَطَوُّعًا وَعَنْ الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ وَعَنْ الرَّجُلِ مَا يَصْلُحُ لَهُ مِنْ امْرَأَتِهِ إِذَا كَانَتْ حَائِضًا فَقَالَ أَسُحَّارٌ أَنْتُمْ لَقَدْ سَأَلْتُمُونِي عَنْ شَيْءٍ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَحَدٌ مُنْذُ سَأَلْتُ عَنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ صَلَاةُ الرَّجُلِ فِي بَيْتِهِ تَطَوُّعًا نُورٌ فَمَنْ شَاءَ نَوَّرَ بَيْتَهُ وَقَالَ فِي الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ يَغْسِلُ فَرْجَهُ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ ثُمَّ يُفِيضُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثًا وَقَالَ فِي الْحَائِضِ لَهُ مَا فَوْقَ الْإِزَارِ
Ak xye qe [laj Muhammad Bin Ja’far] Ak xye qe [laj Syu’bah] naq kixye; Kiwab’i [laj Ashim Bin ‘Amru Al Bajali] xyeeb’al jun seraq’ rik’in [jun li winq] sa’ xyanqeb’ jun ch’uut chi tenamit li ke’xpatz’ re [laj Umar Bin Al Khaththab]; «Kaʼajwiʼ xoochalk aawikʼin re xpatzʼbʼal aawe oxibʼ li naʼlebʼ; chirixeb’ li tij sunnah re jun li winq sa’ rochoch, chirix li b’atz’unk rik’in li junub ut chirix li k’a’ru naru xb’aanunkil jun li winq rik’in li rixaqil li yoo chi q’ajk’. Jo’kan naq laj Umar kixsume; “Ma laa’ex aj b’atz’unel, xepatz’ we k’a’ruhaq li maajun wa xpatz’om chalen naq xinpatz’ re li xtaql li Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam?” Daka kixye; ‘Li tij sunnah re junaq winq sa’ rochoch a’an saqen, jo’kan naq ani naraj, saqen ru li rochoch’. Ut kixch’olob’ chirix li b’atz’unk chalen chaq junub; ‘Tento naq taach’aj laa tz’ejwalej toja’ naq taa’uxq li ablución ut chirix a’an taahoy li ha’ sa’ laa jolom oxib’ sut’ ut kixch’olob’ chirix li rixaqil li yoo chi q’ajk; ‘Choq’ re a’an li k’a’ru wan sa’ xb’een li t’ikr -chixjunpak’alil li farji-’.
Imam Ahmad : 83
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ يَمْسَحُ عَلَى خُفَّيْهِ بِالْعِرَاقِ حِينَ يَتَوَضَّأُ فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهِ قَالَ فَلَمَّا اجْتَمَعْنَا عِنْدَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لِي سَلْ أَبَاكَ عَمَّا أَنْكَرْتَ عَلَيَّ مِنْ مَسْحِ الْخُفَّيْنِ قَالَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِذَا حَدَّثَكَ سَعْدٌ بِشَيْءٍ فَلَا تَرُدَّ عَلَيْهِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ
Kixye qe [laj Qutaibah Bin Sa’id] Kixye qe [laj Ibn Lahi’ah] rik’in [laj Abu An Nadlar] rik’in [laj Abu Salamah] rik’in [laj Ibn Umar] naq kixye; Kiwil [laj Sa’d Bin Abi Waqqas] chixch’ajb’al lix wiib’ chi khuf sa’ Iraq naq yoo chixb’aanunkil li ablución, toja’ naq kintz’eqtaana, jo’kan naq naq xooch’utla chixk’atq [laj Umar Bin Al Khaththab] kixye; ‘Patz’ re laa yuwa’ chirix li k’a’ru xatz’eqtaana we chirix xch’ajb’al li khuf’. Jo’kan naq kinseraq’i re chirix a’an, ut a’an kixsume; Li xSa’d naxye aawe k’a’ruhaq, mattz’eqtaana xb’aan naq li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixch’aj li wiib’ chi khuf’.
Imam Ahmad : 84
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ سَأَلَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِذَا حَدَّثَكَ سَعْدٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا فَلَا تَسْأَلْ عَنْهُ غَيْرَهُ
Naq kixye qe [laj Harun Bin Ma’ruf] kixye; Kiyehe’ qe [laj Ibn Wahab] rik’in [laj Amru Bin Al Harith] rik’in [laj Abu An Nadlar] rik’in [laj Abu Salamah Bin Abdurrahman] rik’in [laj Abdullah Bin Umar] rik’in [Sa’d Bin Abi Waqqas] rik’in laj Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, naq kixch’e’ li wiib’ chi winq ut laj Abdullah. toja’ naq kixsume; —Hee’, wi laj Sa’d naxye aawe k’a’ruhaq rik’in li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, toja’ naq matpatz’ re anihaq chik chirix a’an.
Imam Ahmad : 85
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ الْغَطَفَانِيِّ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيِّ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَامَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَكَرَ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ رُؤْيَا لَا أُرَاهَا إِلَّا لِحُضُورِ أَجَلِي رَأَيْتُ كَأَنَّ دِيكًا نَقَرَنِي نَقْرَتَيْنِ قَالَ وَذَكَرَ لِي أَنَّهُ دِيكٌ أَحْمَرُ فَقَصَصْتُهَا عَلَى أَسْمَاءَ بِنْتِ عُمَيْسٍ امْرَأَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَقَالَتْ يَقْتُلُكَ رَجُلٌ مِنْ الْعَجَمِ قَالَ وَإِنَّ النَّاسَ يَأْمُرُونَنِي أَنْ أَسْتَخْلِفَ وَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُنْ لِيُضَيِّعَ دِينَهُ وَخِلَافَتَهُ الَّتِي بَعَثَ بِهَا نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ يَعْجَلْ بِي أَمْرٌ فَإِنَّ الشُّورَى فِي هَؤُلَاءِ السِّتَّةِ الَّذِينَ مَاتَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَنْهُمْ رَاضٍ فَمَنْ بَايَعْتُمْ مِنْهُمْ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِيعُوا وَإِنِّي أَعْلَمُ أَنَّ أُنَاسًا سَيَطْعَنُونَ فِي هَذَا الْأَمْرِ أَنَا قَاتَلْتُهُمْ بِيَدِي هَذِهِ عَلَى الْإِسْلَامِ أُولَئِكَ أَعْدَاءُ اللَّهِ الْكُفَّارُ الضُّلَّالُ وَايْمُ اللَّهِ مَا أَتْرُكُ فِيمَا عَهِدَ إِلَيَّ رَبِّي فَاسْتَخْلَفَنِي شَيْئًا أَهَمَّ إِلَيَّ مِنْ الْكَلَالَةِ وَايْمُ اللَّهِ مَا أَغْلَظَ لِي نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَيْءٍ مُنْذُ صَحِبْتُهُ أَشَدَّ مَا أَغْلَظَ لِي فِي شَأْنِ الْكَلَالَةِ حَتَّى طَعَنَ بِإِصْبَعِهِ فِي صَدْرِي وَقَالَ تَكْفِيكَ آيَةُ الصَّيْفِ الَّتِي نَزَلَتْ فِي آخِرِ سُورَةِ النِّسَاءِ وَإِنِّي إِنْ أَعِشْ فَسَأَقْضِي فِيهَا بِقَضَاءٍ يَعْلَمُهُ مَنْ يَقْرَأُ وَمَنْ لَا يَقْرَأُ وَإِنِّي أُشْهِدُ اللَّهَ عَلَى أُمَرَاءِ الْأَمْصَارِ إِنِّي إِنَّمَا بَعَثْتُهُمْ لِيُعَلِّمُوا النَّاسَ دِينَهُمْ وَيُبَيِّنُوا لَهُمْ سُنَّةَ نَبِيِّهِمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَرْفَعُوا إِلَيَّ مَا عُمِّيَ عَلَيْهِمْ ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا النَّاسُ تَأْكُلُونَ مِنْ شَجَرَتَيْنِ لَا أُرَاهُمَا إِلَّا خَبِيثَتَيْنِ هَذَا الثُّومُ وَالْبَصَلُ وَايْمُ اللَّهِ لَقَدْ كُنْتُ أَرَى نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجِدُ رِيحَهُمَا مِنْ الرَّجُلِ فَيَأْمُرُ بِهِ فَيُؤْخَذُ بِيَدِهِ فَيُخْرَجُ بِهِ مِنْ الْمَسْجِدِ حَتَّى يُؤْتَى بِهِ الْبَقِيعَ فَمَنْ أَكَلَهُمَا لَا بُدَّ فَلْيُمِتْهُمَا طَبْخًا قَالَ فَخَطَبَ النَّاسَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَأُصِيبَ يَوْمَ الْأَرْبِعَاءِ
Kixye qe [’Affan] Kixye qe [Hammam Bin Yahya] naq kixye; Ak yeeb’il qe [Qatadah] rik’in [laj Salim Bin Abul Ja’d Al Ghatafani] rik’in [laj Ma’dan Bin Abu Thalhah Al Ya’mari] naq [laj Umar Bin Al Khaththab] kixxaqab’ rib’ sa’ xb’een li pulpito sa’ li viernes, toja’ naq kixnima ru ut kixnima xloq’al li Dios toja’ naq kixye resil li Rasulullah sallallallahu li Alabuihial, a’an; ‘Xinmatk’i ut xink’oxla naq a’an reetalil naq taachalq lin kamik, xinmatk’i chanchan naq jun li kok’ tz’i’ kinixsak’ wiib’ sut’. Laj Ma’dan kixye; a’an -Umar- kixye naq li kok’ wakax kaq, toja’ naq xinye re li xAsma’ Bint Umais, li rixaqil laj Abu Bakr, jo’kan naq kixye; ‘Jun li winq aj jalan tenamit/jalan chik chiru jun aj Arabe tatxkamsi’. Laj Umar kixye; “Relik chi yaal, eb’ li tenamit ke’xye we naq tinxaqab’ jun li taa’ok choq’ reeqaj, ut relik chi yaal naq li Allah ink’a’ tixsach lix paab’aal ut lix califato, li kixtaqla chaq lix Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam rik’in xxaqab’ankil, ut wi taachalq li kamk wik’in toja’ naq li na’leb’ a’in taaq’axtesimanq sa’ li Shuraa —k’uub’ank-ib’ —sa’ xyanqeb’ waqib’ chi tenamit li naq li Profeet kiwan sa’ pahillalam. reheb’, toja’ naq tento taawab’i ani taak’e aapaab’aal chiru. ut chepaab’, ut relik chi yaal ninnaw naq te’wanq li ani te’xpo’ ru li na’leb’ a’in, ut laa’in li ani tinpleetiheb’ rik’in li wuq’ sa’ xb’een li Islam, a’aneb’ li xik’ neke’ilok re li Allah, eb’ laj ink’a’ neke’paab’an ut li b’alaq’inb’ileb’, xb’aan li Allah, ink’a’ tinkanab’ li k’a’ru kixyeechi’i we lin Qaawa’ ut chirix a’an tinjal rik’in k’a’ruhaq li ink’a’ jwal aajel ru chiru li Al le son di - -, ut xb’aan li Allah, li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam maajun wa kixk’ojob’ k’a’ruhaq chiwu chirix k’a’ruhaq chalen naq xin’ochb’eeni, a’an jwal kaw wi’chik wik’in sa’ li na’leb’ re li kalalah toj reetal naq kixk’e li ru’uj ruq’ sa’ lin ch’ool ut kixye: “Tz’aqal choq’ aawe li raqal chirix li shaif li wan sa’ xraqik li Surah An li decide a I will be.” nawb’il xb’aaneb’ li neke’ilok re ut li ink’a’ neke’ilok re, ut ninch’olob’ xyaalal chiru li Allah sa’ xb’eeneb’ laj jolominel re li tenamit, naq xintaqlaheb’ re naq te’xk’ut chiruheb’ li tenamit chirix lix k’anjeleb’ re paab’aal ut re naq te’xch’olob’ li sunnah re lix Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam ut ke’wech’ok wik’in chirix li k’a’ru ink’a’ ke’xnaw, toja’ naq relik chi yaal naq laa’at ke’wa’ak wiib’ naq laa’in ex ex di, O tenamit disgud a’an li ajo ut li cebolla, xb’aan li Allah xinwil li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam naq kixk’e reetal lix b’onol li wiib’ a’in rik’in jun li winq, kixtaqla naq yoo chixchapb’al li ruq’ chi elk sa’ li mezquita ut chixk’eeb’al sa’ li Baqi’, jo’kan naq ani tixwa’ xkab’ichaleb’ tento tixk’uub’eb’ toj reetal naq maak’a’ chik xya’aleb’ ru.’ Laj Ma’dan kixye; Laj ‘Umar kipuktesink chiruheb’ li tenamit sa’ li viernes ut kikamsiik sa’ li miércoles’.
Imam Ahmad : 86
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَالزُّبَيْرُ والْمِقْدَادُ بْنُ الْأَسْوَدِ إِلَى أَمْوَالِنَا بِخَيْبَرَ نَتَعَاهَدُهَا فَلَمَّا قَدِمْنَاهَا تَفَرَّقْنَا فِي أَمْوَالِنَا قَالَ فَعُدِيَ عَلَيَّ تَحْتَ اللَّيْلِ وَأَنَا نَائِمٌ عَلَى فِرَاشِي فَفُدِعَتْ يَدَايَ مِنْ مِرْفَقِي فَلَمَّا أَصْبَحْتُ اسْتُصْرِخَ عَلَيَّ صَاحِبَايَ فَأَتَيَانِي فَسَأَلَانِي عَمَّنْ صَنَعَ هَذَا بِكَ قُلْتُ لَا أَدْرِي قَالَ فَأَصْلَحَا مِنْ يَدَيَّ ثُمَّ قَدِمُوا بِي عَلَى عُمَرَ فَقَالَ هَذَا عَمَلُ يَهُودَ ثُمَّ قَامَ فِي النَّاسِ خَطِيبًا فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ عَامَلَ يَهُودَ خَيْبَرَ عَلَى أَنَّا نُخْرِجُهُمْ إِذَا شِئْنَا وَقَدْ عَدَوْا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَفَدَعُوا يَدَيْهِ كَمَا بَلَغَكُمْ مَعَ عَدْوَتِهِمْ عَلَى الْأَنْصَارِ قَبْلَهُ لَا نَشُكُّ أَنَّهُمْ أَصْحَابُهُمْ لَيْسَ لَنَا هُنَاكَ عَدُوٌّ غَيْرَهُمْ فَمَنْ كَانَ لَهُ مَالٌ بِخَيْبَرَ فَلْيَلْحَقْ بِهِ فَإِنِّي مُخْرِجٌ يَهُودَ فَأَخْرَجَهُمْ
Ak xye qe [Ya’qub] Ak xye qe [lin yuwa’] chalen chaq [Ibn Ishaq] kixye; Ak xye we [li junxil moos aj Nafi’, laj Abdullah Bin Umar] Chalen chaq [laj Abdullah Bin Umar], kixye; Kixik rik’in laj Zubair ut laj Miqdad Bin Aswad chirilb’al li qab’ihomal sa’ Khaibar re xtz’ilb’aleb’ rix, naq xoowulak aran, xqajach qib’ sa’ li qach’och’ chi junjunqal, sa’ xyi li q’ojyin naq yookin chi wark sa’ xb’een lin warib’aal kin’ok chi ataque’k, lin muqmuukil wuq’ ki’ok chi q’unb’esiik chalen chaq sa’ li codo, naq sa’ xjayal li eq’la ke’xk’e lin wiib’ chi wamiiw chi tomeu; ‘Ani xbʼaanunk re aʼin aawe’. Kinsume; ‘Ink’a’ ninnaw’. Kixye wi’chik; Jo’kan naq laj Zubair ut laj Miqdad ke’xtuqub’ ru li wuq’ ut ke’xk’am rik’in laj Umar, ut [laj Umar] kixye; ‘Aʼin li keʼxbʼaanu ebʼ laj Judiiy’. Toja' naq kixaqliik ut ki'ok chi jultikank aatin chiruheb' li tenamit; “Ox tenamit, relik chi yaal naq li xtaql li Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixk’eheb’ chi k’anjelak laj Judio re Khaibar, rik’in jun li sumwank xqa’isiheb’ wi xqaj, ut eb’ a’an xe’xb’aanu li ink’a’ us rik’in laj Abdullah Bin Umar rik’in xsutq’isinkil li ruq’ jo’ chanru naq kichal eerik’in xkomon chik li xik’ ilok chiruheb’ li tenamit Ansar junxil, maak’a’ xkab’ rix ch’oolej naq wankeb’ li ramiiw reheb’ laj Judio aran - maajun chik li xik’ na’ilok reheb’, jo’kan naq ani wan xch’och’ sa’ Khaibar tixk’am xb’aan naq laa’in tin’isiheb’ li reheb’ laj Judio. Toja’ naq laj Umar kix’isiheb’.
Imam Ahmad : 87
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى وَحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَا حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَيْنَا هُوَ يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ عُمَرُ لِمَ تَحْتَبِسُونَ عَنْ الصَّلَاةِ فَقَالَ الرَّجُلُ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ سَمِعْتُ النِّدَاءَ فَتَوَضَّأْتُ فَقَالَ أَيْضًا أَوَلَمْ تَسْمَعُوا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا رَاحَ أَحَدُكُمْ إِلَى الْجُمُعَةِ فَلْيَغْتَسِلْ
Ak yeeb’il qe naq [laj Hasan Bin Musa] ut [laj Husain Bin Muhammad] xkab’ichaleb’ ke’xye; Ak yeeb’il qe [laj Syaiban] chalen chaq [laj Yahya] chalen chaq [laj Abu Salamah] chalen chaq [laj Abu Hurairah] naq naq laj Umar Bin Al Khaththab yoo chi jultikank aatin sa’ li viernes, sa’ junpaat kichal jun li winq, jo’kan naq laj Umar kixpatz’; «Kʼaʼut yookat chi xrambʼal li tijok?». toja’ naq kixsume li winq; «Maakʼaʼ chik, kaʼajwiʼ naq nawabʼi li bʼoqok re tijok, saʼ junpaat ninbʼaanu li ablución». [Laj Umar] kixpatz’ wi’chik; 'Ma ink'a' xerab'i naq li Profeet sallallaahu 'alaihi wasallam kixye junxil: 'Naq tatxik sa' li tij re viernes toja' naq tat-elq chi b'atz'unk'.
Imam Ahmad : 88
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الْأَحْوَلُ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ قَالَ جَاءَنَا كِتَابُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَنَحْنُ بِأَذْرَبِيجَانَ يَا عُتْبَةَ بْنَ فَرْقَدٍ وَإِيَّاكُمْ وَالتَّنَعُّمَ وَزِيَّ أَهْلِ الشِّرْكِ وَلَبُوسَ الْحَرِيرِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَانَا عَنْ لَبُوسِ الْحَرِيرِ وَقَالَ إِلَّا هَكَذَا وَرَفَعَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِصْبَعَيْهِ
Ak xye qe [laj Hasan Bin Musa] naq kixye; Naq kixye qe [laj Zuhair] kixye; Naq ak x’aatinak qik’in [laj Ashim Al Ahwal] rik’in [laj Abu Othman] kixye; kichal qik’in jun li hu chalen chaq [laj Umar], ut wanko sa’ li hoonal a’an sa’ Azerbaiyán, li naxye; 'O Utbah Bin Farqad, maak'e xsahil aach'ool ut taak'e li b'on reheb' laj politeista, ut taak'e li t'ikr re seda, xb'aan naq li xtaql li Allah (li tuqtuukilal ut li osob'tesink re li Allah chiwanq sa' xb'een) kixram chiqu roksinkil li seda, toja' naq kixye: 'Ka'ajwi' jo' a'in' ut li taqlanb'il aj k'amol esil b'ar wi' kiwakli chi yo'yo ut li laaʼo».
Imam Ahmad : 89
حَدَّثَنَا حَسَنٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَسْوَدِ أَنَّهُ سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ابْنِ لَبِيبَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سِنَانٍ الدُّؤَلِيِّ أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَعِنْدَهُ نَفَرٌ مِنْ الْمُهَاجِرِينَ الْأَوَّلِينَ فَأَرْسَلَ عُمَرُ إِلَى سَفَطٍ أُتِيَ بِهِ مِنْ قَلْعَةٍ مِنْ الْعِرَاقِ فَكَانَ فِيهِ خَاتَمٌ فَأَخَذَهُ بَعْضُ بَنِيهِ فَأَدْخَلَهُ فِي فِيهِ فَانْتَزَعَهُ عُمَرُ مِنْهُ ثُمَّ بَكَى عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَنْ عِنْدَهُ لِمَ تَبْكِي وَقَدْ فَتَحَ اللَّهُ لَكَ وَأَظْهَرَكَ عَلَى عَدُوِّكَ وَأَقَرَّ عَيْنَكَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تُفْتَحُ الدُّنْيَا عَلَى أَحَدٍ إِلَّا أَلْقَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بَيْنَهُمْ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَأَنَا أُشْفِقُ مِنْ ذَلِكَ
Naq kixye qe [laj Hasan] kixye; Kixye qe [laj Ibn Lahi’ah] kixye qe [laj Abu Al Aswad] naq kirab’i [laj Muhammad Bin Abdurrahman Bin Labibah] chixyeeb’al jun seraq’ rik’in [laj Abu Sinan Ad Dauli], naq kichal chirilb’al [laj Umar Bin Al Khaththab], ut sa’ xsutam wankeb’ laj Muhajirin li ke’wan chaq rub’elaj chaq sa’ li chihab’ 2010. li wan wi’ jun li anilos, toja’ naq jun reheb’ li ralal kixchap li anilos ut kixk’e sa’ xtz’uumal re, toja’ naq laj Umar kirisi sa’ xtz’uumal re toja’ naq laj Umar ki’ok chi yaab’ak, eb’ li tenamit chixk’atq ke’xpatz’; “K’a’ut naq yookat chi yaab’ak, ma ink’a’ x’el chi uub’ej li Allah choq’ aawe ut xatxq’ax ruheb’ li xik’ neke’ilok aawe ut kixk’e laa wilob’aal chi tuqtuukilal?” Laj Umar kixsume; 'Relik chi yaal, xwab'i li xtaql li Allah sallallaahu 'alaihi wasallam chixyeeb'al: 'Li ruchich'och' ink'a' taatehe'q chiru jun aj k'anjel, ka'ajwi' wi li Allah tixk'e li xik' ilok ut li xik' ilok sa' xyanqeb' sa' xkutankil li wakliik chi yo'yo'. ut ninxuwak chiru a’an’.
Imam Ahmad : 90
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ يَصْنَعُ أَحَدُنَا إِذَا هُوَ أَجْنَبَ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَنَامَ قَبْلَ أَنْ يَغْتَسِلَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَتَوَضَّأْ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ لِيَنَمْ
Ak xye qe [Ya’qub] Ak xye qe [lin yuwa’] chalen chaq [Ibn Ishaq] Ak xye we [Nafi’] chalen chaq [Abdullah Bin Umar] chalen chaq [lix yuwa’] kixye; Kixpatz’ re li Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam k’a’ raj ru tixb’aanu anihaq li junub’ ut chirix a’an naraj wark rub’elaj naq taa’ok chi b’atz’unk? Li xRasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixsume: “Tento naq tixb’aanu li b’atz’unk jo’ li b’atz’unk re li tijok ut chirix a’an taawarq”.
Imam Ahmad : 91
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ لَمَّا تُوُفِّيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ دُعِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلصَّلَاةِ عَلَيْهِ فَقَامَ إِلَيْهِ فَلَمَّا وَقَفَ عَلَيْهِ يُرِيدُ الصَّلَاةَ تَحَوَّلْتُ حَتَّى قُمْتُ فِي صَدْرِهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعَلَى عَدُوِّ اللَّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ الْقَائِلِ يَوْمَ كَذَا كَذَا وَكَذَا يُعَدِّدُ أَيَّامَهُ قَالَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَبَسَّمُ حَتَّى إِذَا أَكْثَرْتُ عَلَيْهِ قَالَ أَخِّرْ عَنِّي يَا عُمَرُ إِنِّي خُيِّرْتُ فَاخْتَرْتُ وَقَدْ قِيلَ { اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ } لَوْ أَعْلَمُ أَنِّي إِنْ زِدْتُ عَلَى السَّبْعِينَ غُفِرَ لَهُ لَزِدْتُ قَالَ ثُمَّ صَلَّى عَلَيْهِ وَمَشَى مَعَهُ فَقَامَ عَلَى قَبْرِهِ حَتَّى فُرِغَ مِنْهُ قَالَ فَعَجَبٌ لِي وَجَرَاءَتِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا كَانَ إِلَّا يَسِيرًا حَتَّى نَزَلَتْ هَاتَانِ الْآيَتَانِ { وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُوا وَهُمْ فَاسِقُونَ } فَمَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَهُ عَلَى مُنَافِقٍ وَلَا قَامَ عَلَى قَبْرِهِ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ
Kixye qe [Ya’qub] Kixye qe [lin yuwa’] chalen chaq [laj Ibn Ishaq] Kixye we [laj Az Zuhri] chalen chaq [laj Abdullah bin ‘Utbah bin Mas’ud] chalen chaq [laj Abdullah bin Abbas], chan; Kiwab’i [laj Umar Bin Khattab] chixyeeb’al; naq kikam laj Abdullah Bin Ubai, kib’oqe’ laj Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam chi tijok chirix, jo’kan naq xko’o sa’ aanil rik’in, naq kixxaqab’ rib’ chiru re tijok chirix laa’in kinram chiru jo’kan naq kinxaqli chiru ut kinye; ‘At Rasulullah, laj Abdullah Bin Ubai a’an li xik’ na’ilok re li Allah li kixye sa’ li kutan a’in ut sa’ li kutan a’in,’ chan xk’ab’a’ li kutan, toja’ naq laj Umar kixye wi’chik; A’b’anan, li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yal kise’ek toj reetal naq naq kinka’suti li waatin kixye: “Elen chiwu, at Umar, relik chi yaal naq kik’eeman we jun li sik’ok-u jo’kan naq xinsik’ ru, ut ak yeeb’il: “Ma taapatz’ xkuyb’al aamaak choq’ reheb’ malaj ink’a’ taapatz’ kuyuk maak same choq’ reheb’ - a’an. Us ta wuqub’ xka’k’aal sut taapatz’ xkuyb’aleb’ xmaak, li Allah maajun wa tixkuyeb’ xmaak." -QS Al Anfal raqal 80- wi ta xinnaw naq wi ta xinnimob’resi lin tz’aamahom toj sa’ wuqub’ xka’k’aal sut tixk’ul raj xkuyb’al xmaak, xink’e raj xkomon chik’ chan laj Umar; toja’ naq kitijok choq’ re ut kixchap lix tib’el kimuqe’ Umar ut kixye sa’ xb’een, I am sa’ xb’een. sachso inch’ool rik’in chan ru naq xinnimob’resi wib’ chiru li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, us ta li Allah ut lix taql neke’xnaw chi us’ laj Umar kixye wi’chik; Relik chi yaal, ink’a’ ke’xpaab’ li Allah ut lix taql ut ke’kam sa’ jun li maa’usilal’ Toja’ naq li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam chirix a’an maajun wa chik kixyeechi’i li tij reheb’ laj munafiq chi moko kixxaqab’ rib’ sa’ xb’een lix muqleb’aaleb’.
Imam Ahmad : 92
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ كَمَا حَدَّثَنِي عَنْهُ نَافِعٌ مَوْلَاهُ قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ إِذَا لَمْ يَكُنْ لِلرَّجُلِ إِلَّا ثَوْبٌ وَاحِدٌ فَلْيَأْتَزِرْ بِهِ ثُمَّ لِيُصَلِّ فَإِنِّي سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ ذَلِكَ وَيَقُولُ لَا تَلْتَحِفُوا بِالثَّوْبِ إِذَا كَانَ وَحْدَهُ كَمَا تَفْعَلُ الْيَهُودُ قَالَ نَافِعٌ وَلَوْ قُلْتُ لَكُمْ إِنَّهُ أَسْنَدَ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَرَجَوْتُ أَنْ لَا أَكُونَ كَذَبْتُ
Ak xye qe [Ya’qub] Ak xye qe [lin yuwa’] chalen chaq [Ibn Ishaq] kixye; Naq kixye we [lix moos laj Nafi’ Abdullah junxil] rik’in [laj Abdullah], laj Nafi’ kixye; Laj Abdullah Bin Umar kixye; Wi junaq winq maak’a’ raq’ ka’ajwi’ jun, toja’ naq tento tixk’e li raq’ jo’ jun li sarong ut chirix a’an tixb’aanu li tij, xb’aan naq relik chi yaal naq junxil xwab’i [laj Umar Bin Al Khaththab] xyeeb’al a’an, ut a’an kixye; ‘Maakʼe aawibʼ chi tʼikr wi jun ajwiʼ laa tʼikr, joʼ nekeʼxbʼaanu ebʼ laj Judiiy’. Laj Nafi’ kixye; “Wi xinye eere naq laj Abdullah Bin Umar kixk’ojob’ xch’ool rik’in li Profeet, toja’ naq nawoyb’eni naq ink’a’ yookin chi tik’ti’ik.”
Imam Ahmad : 93
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَ حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ مِخْرَاقٍ عَنْ شَهْرٍ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ مَاتَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ قِيلَ لَهُ ادْخُلْ الْجَنَّةَ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شِئْتَ
Ak xye qe [Mu`ammal] Ak xye qe [Hammad] naq kixye; Kixye qe [laj Ziyad Bin Mikhraq] chalen chaq [Shahr] chalen chaq [laj Uqbah Bin ‘Amir] naq kixye; Kixye we [laj Umar] naq kirab’i lix taql li Allah (li tuqtuukilal ut li osob’tesink re li Allah chiwanq rik’in) chixyeeb’al: ‘Ani taakamq naq yoo chixpaab’ankil li Allah ut li Roso’jik Kutan, taayeemanq re; ‘Okan sa’ choxa rik’in yalaq ani reheb’ li waqib’ chi okeb’aal li nawulak chawu. "''
Imam Ahmad : 94
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا جَعْفَرٌ يَعْنِي الْأَحْمَرَ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ حَذَفَ رَجُلٌ ابْنًا لَهُ بِسَيْفٍ فَقَتَلَهُ فَرُفِعَ إِلَى عُمَرَ فَقَالَ لَوْلَا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يُقَادُ الْوَالِدُ مِنْ وَلَدِهِ لَقَتَلْتُكَ قَبْلَ أَنْ تَبْرَحَ
Naq kixye qe [laj Aswad Bin ‘Amir] kixye; kixk’e resil qe [laj Ja’far a’an laj Al Ahmar] chalen chaq [Mutharrif] chalen chaq [Al Hakam] chalen chaq [Mujahid] kixye; jun winq kixset li ralal rik’in jun li yok’leb’ ch’iich’, ut kixkamsi, toja’ naq li na’leb’ a’in kik’ame’ rik’in laj Umar, jo’kan naq [laj Umar] kixye; Wi ta ink’a’ xwab’i li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam junxil naq kixye: ‘Ink’a’ naxk’ul li tojb’a-maak xb’aan jun li yuwa’b’ej naq naxkamsi lix kok’al. ‘Tinkamsi aawe chi yaal naq toj majiʼ nakanumsi li qʼoqyink’.
Imam Ahmad : 95
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ سُلَيْمَانَ الْأَعْمَشِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ عَنْ عَابِسِ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ نَظَرَ إِلَى الْحَجَرِ فَقَالَ أَمَا وَاللَّهِ لَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ مَا قَبَّلْتُكَ ثُمَّ قَبَّلَهُ
Naq kixye qe [laj Aswad Bin ‘Amir] kixye; Kixye qe [laj Zuhair] rik’in [laj Sulaiman Al A’masy] Kixye qe [laj Ibrahim] rik’in [laj Abis Bin Rabi’ah] a’an; Kiwil [laj Umar] chirilb’al li Q’eq Pek ut chixyeeb’al; “Sa’ xk’ab’a’ li Allah, wi ta ink’a’ xinwil li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam chi tz’ub’uk aawe, ink’a’ raj xintz’ub’ ru” toja’ naq kixtz’ub’ ru.
Imam Ahmad : 96
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنَا السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ ابْنُ أُخْتِ نَمِرٍ أَنَّ حُوَيْطِبَ بْنَ عَبْدِ الْعُزَّى أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ السَّعْدِىِّ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَدِمَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي خِلَافَتِهِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ أَلَمْ أُحَدَّثْ أَنَّكَ تَلِي مِنْ أَعْمَالِ النَّاسِ أَعْمَالًا فَإِذَا أُعْطِيتَ الْعُمَالَةَ كَرِهْتَهَا قَالَ فَقُلْتُ بَلَى فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَمَا تُرِيدُ إِلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ إِنَّ لِي أَفْرَاسًا وَأَعْبُدًا وَأَنَا بِخَيْرٍ وَأُرِيدُ أَنْ تَكُونَ عُمَالَتِي صَدَقَةً عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَا تَفْعَلْ فَإِنِّي قَدْ كُنْتُ أَرَدْتُ الَّذِي أَرَدْتَ فَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي حَتَّى أَعْطَانِي مَرَّةً مَالًا فَقُلْتُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي قَالَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُذْهُ فَتَمَوَّلْهُ وَتَصَدَّقْ بِهِ فَمَا جَاءَكَ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ وَلَا سَائِلٍ فَخُذْهُ وَمَا لَا فَلَا تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ
Naq kixye qe [laj Abul Yaman] kixye; ak xk’e resil qe [Syu’aib] chalen chaq [Az Zuhri] kixye; kixye qe [Jo’ li ralal li ranab’ laj Sa`ib Bin Yazid] laj Namir, naq [laj Huwaithib Bin Abdul ’Uzza] kixk’e resil re, naq [laj Abdullah Bin Sa’di] kixk’e resil re, naq kichal rik’in laj Umar Bin Al Khaththab sa’ xkutankil lix califato, jo’kan naq laj Umar kixye re; —Ink’a’ yeeb’il we -chirix jun li na’leb’-, naq laa’at wankat sa’ xb’een rilb’al xk’anjeleb’ li poyanam, toja’ naq naq nak’eemank aawe junaq tojleb’ ma ink’a’ nawulak chawu? Laj Abdullah Bin Sa’di kixye; jo’kan naq kinsume; ‘Yaal a’an’ chan laj Umar; —kʼaru taawaj rikʼin? Kixsume; jo’kan naq kinsume; ‘Relik chi yaal, wankeb’ junjunq lin kawaay ut lin moos, ut chaab’il wankin, nawaj naq lin tojleb’ taak’eemanq choq’ usilal reheb’ laj Musulman’. [Laj Umar] kixye; ‘Maab’aanu a’an, xb’aan naq relik chi yaal laa’in ajwi’ xwaj jo’ chanru xawaj laa’at, a’b’an li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam kixk’e jun maatan we ut laa’in xinye; ‘K’e re anihaq li neb’a’ wi’chik chiwu’, toj reetal naq sa’ jun kutan kixk’e we li b’ihomal ut laa’in xinye; ‘K’e re anihaq li neb’a’ wi’chik chiwu’, li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam kinixq’us ut kixye: ‘K’am ut waklesi - k’e aak’as chi sa’ - toja’ naq taak’e aak’as chi sa’. Li k’a’ ru taachalq aawik’in rik’in li b’ihomal a’in ut ink’a’ xawoyb’eni ut ink’a’ xapatz’, toja’ naq taak’ul, ut wi’ ink’a’ jo’kan toja’ naq maak’oxla naq aawe’.
Imam Ahmad : 97
حَدَّثَنَا سَكَنُ بْنُ نَافِعٍ الْبَاهِلِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا صَالِحٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي رَبِيعَةُ بْنُ دَرَّاجٍ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَبَّحَ بَعْدَ الْعَصْرِ رَكْعَتَيْنِ فِي طَرِيقِ مَكَّةَ فَرَآهُ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَتَغَيَّظَ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَا وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْهَا
Naq kixye qe [laj Sakan Bin Nafi’ Al Bahili] kixye; Naq kixye qe [laj Salih] chalen chaq [laj Az Zuhri] kixye; Ak xye we [laj Rabi’ah Bin Darraj] naq [laj Ali Bin Abu Talib] kixb’aanu wiib’ rak’at re li tij re li Sunnah chirix li Asr sa’ li b’e re Meca, toja’ naq laj Umar kiril a’in ut kijosq’o’ rik’in, toja’ naq kixye; ‘Sa’ xk’ab’a’ li Allah, ma ink’a’ ak nekenaw naq li xtaql li Allah (xtuqtuukilal ut rosob’tesihom li Allah chiwanq rik’in) kixram a’an.
Imam Ahmad : 98
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَلَاءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ بَنِي سَهْمٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مَاجِدَةُ قَالَ عَارَمْتُ غُلَامًا بِمَكَّةَ فَعَضَّ أُذُنِي فَقَطَعَ مِنْهَا أَوْ عَضِضْتُ أُذُنَهُ فَقَطَعْتُ مِنْهَا فَلَمَّا قَدِمَ عَلَيْنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَاجًّا رُفِعْنَا إِلَيْهِ فَقَالَ انْطَلِقُوا بِهِمَا إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَإِنْ كَانَ الْجَارِحُ بَلَغَ أَنْ يُقْتَصَّ مِنْهُ فَلْيَقْتَصَّ قَالَ فَلَمَّا انْتُهِيَ بِنَا إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ نَظَرَ إِلَيْنَا فَقَالَ نَعَمْ قَدْ بَلَغَ هَذَا أَنْ يُقْتَصَّ مِنْهُ ادْعُوا لِي حَجَّامًا فَلَمَّا ذَكَرَ الْحَجَّامَ قَالَ أَمَا إِنِّي قَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَدْ أَعْطَيْتُ خَالَتِي غُلَامًا وَأَنَا أَرْجُو أَنْ يُبَارِكَ اللَّهُ لَهَا فِيهِ وَقَدْ نَهَيْتُهَا أَنْ تَجْعَلَهُ حَجَّامًا أَوْ قَصَّابًا أَوْ صَائِغًا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ وَحَدَّثَنِي الْعَلَاءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي سَهْمٍ عَنِ ابْنِ مَاجِدَةَ السَّهْمِيِّ أَنَّهُ قَالَ حَجَّ عَلَيْنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي خِلَافَتِهِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Kixye qe [laj Muhammad Bin Yazid] Kixye qe [laj Muhammad Bin Ishaq] naq kixye; Naq kixye qe [laj Al ’Ala` Bin Abdurrahman Bin Ya’qub] rik’in [jun winq aj Quraish re Bani Sahm] rik’in jun [winq sa’ xyanqeb’ li Majidah xk’ab’a’] kixye; Xinwech’ok rik’in jun li ch’ina al sa’ Meca, toja’ naq kixk’at ut kixq’et lin xik -malaj- laa’in kinq’et ut kinq’et lin xik, jo’kan naq naq laj Abu Bakr kichal qik’in re xb’aanunkil li Hajj, xqak’e li na’leb’ chiru, jo’kan naq kixsume; 'K'ameb' xkab'ichaleb' rik'in laj Umar Bin Al Khaththab, wi li ani kixrahob'tesi a'an wan sa' xb'een li qishash re xb'aanunkil, toja' naq kanab' chi qishash'. A’an naxye; jo’kan naq naq xoowulak chiru [laj Umar Bin Al Khaththab], a’an xooril ut kixye; —Hee’, xinwulak sa’ li xraqik xb’aanunkil li qishash, b’oqin jo’ jun winq aj b’atz’unel’. Jo’kan naq naq ki’aatinak chirix li cobre kixye; 'Chiru li hoonal a'an, xwab'i li xtaql li Allah (li tuqtuukilal ut li osob'tesink re li Allah chiwanq rik'in) xyeeb'al: 'Xink'e jun aj k'anjel re lin tía re li na'b'ej rik'in royb'enihom naq li Allah taarosob'tesi rik'in a'an, ut xinram chiru naq ink'a' tixyiib' choq' aj yiib'anel cobre, aj b'atz'unel tib' malaj aj yiib'anel oor'. Ak xye qe [Ya’qub] ak xye qe [lin yuwa’] chalen chaq [Ibn Ishaq] kixye; ut ak xye qe [laj Al ’Ala` Bin Abdurrahman] rik’in [jun winq aj Bani Sahm] rik’in [laj Ibn Majidah As Sahmi] naq kixye; ‘Laj Abu Bakr xko’o chi peregrinación qik’in chiru lix califato,’ toja’ naq kixye resil li hadith.
Imam Ahmad : 99
حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ خَطَبَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ رَخَّصَ لِنَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَاءَ وَإِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ مَضَى لِسَبِيلِهِ فَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَحَصِّنُوا فُرُوجَ هَذِهِ النِّسَاءِ
Naq kixye qe [laj Ubaidah Bin Humaid] rik’in [laj Daud Bin Abu Hind] rik’in [laj Abu Nadlrah] rik’in [laj Abu Sa’id] kixye; [Laj Umar] kipuktesink chiruheb’ li tenamit ut kixye; 'Relik chi yaal naq li Allah kixk'e li kolb'a-ib' re lix Profeet choq' re li k'a'ru kiraj, ut relik chi yaal naq li Profeet sallallaahu 'alaihi wasallam xko'o sa' xb'e, jo'kan naq tz'aqob'resi ru li Hajj ut Umrah jo' taqlanb'il xb'aan li Allah, ut k'aak'alehomaq li xsa'eb' li ixq a'in'.
Imam Ahmad : 100
حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيَرْقُدُ الرَّجُلُ إِذَا أَجْنَبَ قَالَ نَعَمْ إِذَا تَوَضَّأَ
Kixye qe [laj Ubaidah Bin Humaid] Kixye we [laj Ubaidah Bin Umar] rik’in [laj Nafi’] rik’in [laj Ibn Umar] rik’in [laj Umar Bin Al Khaththab], chan; Kipatz’man re li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam; Ma naru nawar junaq li poyanam wi junub? Kixsume: «Yaal, wi xabʼaanu li ablución».