Imam Ahmad : 81
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ كُلَيْبٍ قَالَ قَالَ أَبِي فَحَدَّثَنَا بِهِ ابْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ وَمَا أَعْجَبَكَ مِنْ ذَلِكَ كَانَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِذَا دَعَا الْأَشْيَاخَ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَانِي مَعَهُمْ فَقَالَ لَا تَتَكَلَّمْ حَتَّى يَتَكَلَّمُوا قَالَ فَدَعَانَا ذَاتَ يَوْمٍ أَوْ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ مَا قَدْ عَلِمْتُمْ فَالْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ وِتْرًا فَفِي أَيِّ الْوِتْرِ تَرَوْنَهَا
Ekɛɛ wɔ [‘Affan] Ekɛɛ wɔ [Abdul Wahid Bin Ziyad] ekɛɛ; Beni ekɛɛ wɔ [‘Ashim Bin Kulaib] lɛ, ekɛɛ; [mitsɛ] ekɛɛ; ekɛ nakai hadith [Ibn Abbas] ni ekɛɛ lɛ egba wɔ; ‘Nɔ ko ni baaha ona naakpɛɛ diɛŋtsɛ ji akɛ, beni [Umar] fɔ onukpai ni jɛ Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam nanemɛi lɛ ateŋ lɛ nine lɛ, efɔ mi hu nine kɛfata amɛhe, ni ekɛɛ; ‘Owieee kɛyashi amɛbaakɛɛ’. No hewɔ lɛ, gbi ko loo gbɛkɛ ko lɛ, efɔ̃ wɔ nine ni ekɛɛ; 'Anɔkwale, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam kɛɛ yɛ Laylatul Qadar he taakɛ ole momo lɛ, no hewɔ lɛ, nyɛkwɛa lɛ yɛ naagbee gbii nyɔŋma ni bɛ srɔto lɛ gbɛkɛ mli kɛ bei ni nyɛsusuɔ akɛ amɛsoro amɛhe lɛ amli'.
Imam Ahmad : 82
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ عَاصِمَ بْنَ عَمْرٍو الْبَجَلِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ رَجُلٍ مِنْ الْقَوْمِ الَّذِينَ سَأَلُوا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقَالُوا لَهُ إِنَّمَا أَتَيْنَاكَ نَسْأَلُكَ عَنْ ثَلَاثٍ عَنْ صَلَاةِ الرَّجُلِ فِي بَيْتِهِ تَطَوُّعًا وَعَنْ الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ وَعَنْ الرَّجُلِ مَا يَصْلُحُ لَهُ مِنْ امْرَأَتِهِ إِذَا كَانَتْ حَائِضًا فَقَالَ أَسُحَّارٌ أَنْتُمْ لَقَدْ سَأَلْتُمُونِي عَنْ شَيْءٍ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَحَدٌ مُنْذُ سَأَلْتُ عَنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ صَلَاةُ الرَّجُلِ فِي بَيْتِهِ تَطَوُّعًا نُورٌ فَمَنْ شَاءَ نَوَّرَ بَيْتَهُ وَقَالَ فِي الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ يَغْسِلُ فَرْجَهُ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ ثُمَّ يُفِيضُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثًا وَقَالَ فِي الْحَائِضِ لَهُ مَا فَوْقَ الْإِزَارِ
Ekɛɛ wɔ [Muhammad Bin Ja’far] Ekɛɛ wɔ [Syu’bah] ekɛɛ; Minu [‘Ashim Bin ‘Amru Al Bajali] ni miigba sane ko kɛjɛ [nuu ko] ŋɔɔ yɛ gbɔmɛi akuu ko ni bi [Umar Bin Al Khaththab] lɛ ateŋ; ‘Wɔba oŋɔɔ koni wɔbi bo nibii etɛ pɛ; yɛ sunnah sɔlemɔi ni nuu ko feɔ yɛ shia lɛ he, yɛ hejuu ni jɛɔ junub mli kɛ nɔ ni aŋmɛ gbɛ akɛ nuu ko afee kɛjɛ eŋa ni yɔɔ fɔmɔ mli lɛ he’. No hewɔ lɛ, Umar ha hetoo akɛ; 'Ani nyɛji majikfeelɔi, nyɛbi mi nɔ ko ni mɔ ko mɔ ko ebiko mi pɛŋ kɛjɛ be mli ni mibi Allah bɔfo lɛ sallallaahu 'alaihi wasallam lɛ?' Daka ekɛɛ; 'Sunna sɔlemɔ ni gbɔmɔ feɔ yɛ eshia lɛ ji la, no hewɔ lɛ mɔ fɛɛ mɔ ni sumɔɔ lɛ, eshĩa lɛ afee la'. Ni etsɔɔ hejuu ni jɛɔ junub mli lɛ mli; ‘Esa akɛ ofɔ ohewolo nɔ nibii ahe ni no sɛɛ lɛ ofee ablution ni no sɛɛ lɛ okɛ nu awo oyitso nɔ shii etɛ’ ni etsɔɔ eŋa ni yɔɔ fɔmɔ mli lɛ he; 'Ejaakɛ lɛ ji nɔ ni yɔɔ atade lɛ nɔ -kɛfata farji lɛ he-'.
Imam Ahmad : 83
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ يَمْسَحُ عَلَى خُفَّيْهِ بِالْعِرَاقِ حِينَ يَتَوَضَّأُ فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهِ قَالَ فَلَمَّا اجْتَمَعْنَا عِنْدَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لِي سَلْ أَبَاكَ عَمَّا أَنْكَرْتَ عَلَيَّ مِنْ مَسْحِ الْخُفَّيْنِ قَالَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِذَا حَدَّثَكَ سَعْدٌ بِشَيْءٍ فَلَا تَرُدَّ عَلَيْهِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ
Ekɛɛ wɔ [Qutaibah Bin Sa’id] Ekɛɛ wɔ [Ibn Lahi’ah] kɛjɛ [Abu An Nadlar] kɛjɛ [Abu Salamah] kɛjɛ [Ibn Umar] akɛ ekɛɛ; Mina [Sa’d Bin Abi Waqqas] ni etsumɔ e-khuf enyɔ lɛ yɛ Iraq beni ekɛ ehe miitsu nii lɛ, no sɛɛ lɛ mikpoo, no hewɔ lɛ beni wɔbua wɔhe naa yɛ [Umar Bin Al Khaththab] masɛi lɛ ekɛɛ; 'Bi otsɛ nɔ ni okpoo mi yɛ khuf lɛ tsumɔ he'. No hewɔ lɛ, migba lɛ he sane, ni eha hetoo akɛ; 'Kɛ́ Sa'd kɛɛ bo nɔ ko lɛ, no lɛ kaakpoo ejaakɛ Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam tsumɔ e-khuf enyɔ lɛ'.
Imam Ahmad : 84
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ سَأَلَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِذَا حَدَّثَكَ سَعْدٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا فَلَا تَسْأَلْ عَنْهُ غَيْرَهُ
Beni ekɛɛ wɔ [Harun Bin Ma’ruf] lɛ, ekɛɛ; Akɛɛ wɔ [Ibn Wahab] kɛjɛ [‘Amru Bin Al Harith] kɛjɛ [Abu An Nadlar] kɛjɛ [Abu Salamah Bin Abdurrahman] kɛjɛ [Abdullah Bin Umar] kɛjɛ [Sa’d Bin Abi Waqqas] kɛjɛ [Sa’d Bin Abi Waqqas] kɛjɛ [Sa’d Bin Abi Waqqas] kɛjɛ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akɛ eji khuf kɛ [Abdullah] he. kɛkɛ ni eha hetoo akɛ; 'Hɛɛ, kɛji Sa'd kɛɛ bo nɔ ko kɛjɛ Rasulullah ŋɔɔ lɛ, no lɛ kaabi mɔ kroko he sane.'
Imam Ahmad : 85
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ الْغَطَفَانِيِّ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيِّ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَامَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَكَرَ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ رُؤْيَا لَا أُرَاهَا إِلَّا لِحُضُورِ أَجَلِي رَأَيْتُ كَأَنَّ دِيكًا نَقَرَنِي نَقْرَتَيْنِ قَالَ وَذَكَرَ لِي أَنَّهُ دِيكٌ أَحْمَرُ فَقَصَصْتُهَا عَلَى أَسْمَاءَ بِنْتِ عُمَيْسٍ امْرَأَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَقَالَتْ يَقْتُلُكَ رَجُلٌ مِنْ الْعَجَمِ قَالَ وَإِنَّ النَّاسَ يَأْمُرُونَنِي أَنْ أَسْتَخْلِفَ وَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُنْ لِيُضَيِّعَ دِينَهُ وَخِلَافَتَهُ الَّتِي بَعَثَ بِهَا نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ يَعْجَلْ بِي أَمْرٌ فَإِنَّ الشُّورَى فِي هَؤُلَاءِ السِّتَّةِ الَّذِينَ مَاتَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَنْهُمْ رَاضٍ فَمَنْ بَايَعْتُمْ مِنْهُمْ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِيعُوا وَإِنِّي أَعْلَمُ أَنَّ أُنَاسًا سَيَطْعَنُونَ فِي هَذَا الْأَمْرِ أَنَا قَاتَلْتُهُمْ بِيَدِي هَذِهِ عَلَى الْإِسْلَامِ أُولَئِكَ أَعْدَاءُ اللَّهِ الْكُفَّارُ الضُّلَّالُ وَايْمُ اللَّهِ مَا أَتْرُكُ فِيمَا عَهِدَ إِلَيَّ رَبِّي فَاسْتَخْلَفَنِي شَيْئًا أَهَمَّ إِلَيَّ مِنْ الْكَلَالَةِ وَايْمُ اللَّهِ مَا أَغْلَظَ لِي نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَيْءٍ مُنْذُ صَحِبْتُهُ أَشَدَّ مَا أَغْلَظَ لِي فِي شَأْنِ الْكَلَالَةِ حَتَّى طَعَنَ بِإِصْبَعِهِ فِي صَدْرِي وَقَالَ تَكْفِيكَ آيَةُ الصَّيْفِ الَّتِي نَزَلَتْ فِي آخِرِ سُورَةِ النِّسَاءِ وَإِنِّي إِنْ أَعِشْ فَسَأَقْضِي فِيهَا بِقَضَاءٍ يَعْلَمُهُ مَنْ يَقْرَأُ وَمَنْ لَا يَقْرَأُ وَإِنِّي أُشْهِدُ اللَّهَ عَلَى أُمَرَاءِ الْأَمْصَارِ إِنِّي إِنَّمَا بَعَثْتُهُمْ لِيُعَلِّمُوا النَّاسَ دِينَهُمْ وَيُبَيِّنُوا لَهُمْ سُنَّةَ نَبِيِّهِمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَرْفَعُوا إِلَيَّ مَا عُمِّيَ عَلَيْهِمْ ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا النَّاسُ تَأْكُلُونَ مِنْ شَجَرَتَيْنِ لَا أُرَاهُمَا إِلَّا خَبِيثَتَيْنِ هَذَا الثُّومُ وَالْبَصَلُ وَايْمُ اللَّهِ لَقَدْ كُنْتُ أَرَى نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجِدُ رِيحَهُمَا مِنْ الرَّجُلِ فَيَأْمُرُ بِهِ فَيُؤْخَذُ بِيَدِهِ فَيُخْرَجُ بِهِ مِنْ الْمَسْجِدِ حَتَّى يُؤْتَى بِهِ الْبَقِيعَ فَمَنْ أَكَلَهُمَا لَا بُدَّ فَلْيُمِتْهُمَا طَبْخًا قَالَ فَخَطَبَ النَّاسَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَأُصِيبَ يَوْمَ الْأَرْبِعَاءِ
Ekɛɛ wɔ [‘Affan] Ekɛɛ wɔ [Hammam Bin Yahya] ekɛɛ; Akɛɛ wɔ [Qatadah] kɛjɛ [Salim Bin Abul Ja’d Al Ghatafani] kɛjɛ [Ma’dan Bin Abu Thalhah Al Ya’mari] ŋɔɔ akɛ [Umar Bin Al Khaththab] damɔ wiemɔ kpoku lɛ nɔ yɛ Jufɔ, kɛkɛ ni ejie yi ni ewo Allah hiɛ nyam kɛkɛ ni etsĩ Rasulullah sallalamlah ni Bakubuhial lɛ tã, ni ekɛɛ akɛ; 'Mila lamɔ ko ni misusu akɛ eji okadi ni tsɔɔ akɛ migbele baaba, mila tamɔ nɔ ni tsina ko tswa mi shii enyɔ'. Ma’dan kɛɛ; e -Umar- tsi ta akɛ tsina lɛ yɛ tɔrɔmɔɔ, no sɛɛ lɛ mikɛɛ Asma’ Bint Umais, Abu Bakr ŋa lɛ, no hewɔ lɛ ekɛɛ; 'Maŋsɛɛ nuu/ni jeee Arabnyo baagbe bo'. Umar kɛɛ; 'Anɔkwale mli lɛ, gbɔmɛi kɛɛ mi akɛ mihala mɔ ko ni baaye esɛɛ, ni anɔkwale mli lɛ, Allah efiteee E-jamɔ kɛ kalifa lɛ, mɔ ni etsu E-Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam kɛtsɔ ehalamɔ nɔ, ni kɛji gbele ba minɔ lɛ, no lɛ abaaha sane nɛɛ yɛ Shuraa - susumɔ - mli yɛ gbɔmɛi enumɔ ateŋ ni be ni Gbalɔ lɛ ji paphehillalam lɛ. amɛ, no lɛ esa akɛ obo mɔ fɛɛ mɔ ni okɛ anɔkwayeli haa lɛ lɛ toi. ni bo toi, ni anɔkwale mli lɛ, mile akɛ mɛi komɛi baahi ni baafite sane nɛɛ, ni mi ji mɔ ni kɛ miniji baawu amɛshi amɛ yɛ Islam nɔ, amɛji Allah henyɛlɔi, mɛi ni heee yeee kɛ mɛi ni etsɔ gbɛ ni ejaaa nɔ lɛ, kɛtsɔ Allah nɔ lɛ, mishiŋ nɔ ni mi-Nuŋtsɔ lɛ ewo mi shi yɛ mihe lɛ ni no sɛɛ lɛ mikɛ nɔ ko ni he hiaa fe mi Al le son di - -, ni kɛtsɔ Allah nɔ lɛ, Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam emako nɔ ko nɔ mi etsɔɔko mi yɛ nɔ ko he kɛjɛ be mli ni mikɛ lɛ tee lɛ, ekɛ mi tsu nii waa yɛ kalalah sane lɛ mli kɛyashi ekɛ enine wo mitsitsi mli ni ekɛɛ: 'Eshɛɔ he kɛha bo ji kuku ni kɔɔ shaif he ni yɔɔ Surah lɛ naagbee lɛ yiŋkpɛɛ lɛ akɛ I baanyɛ ahi shi kɛ yiŋkpɛɛ lɛ. ni mɛi ni kaneɔ lɛ kɛ mɛi ni kaneee lɛ le, ni miyeɔ Allah odase yɛ maŋ lɛ hiɛnyiɛlɔi lɛ anɔ, akɛ mitsu amɛ koni amɛtsɔɔ mɛi amɛjamɔ saji ahe nii ni koni amɛtsɔɔ amɛ Gbalɔ lɛ sunnah lɛ mli sallallaahu 'alaihi wasallam ni amɛwie amɛshi mi yɛ nɔ ni amɛleee lɛ he, no sɛɛ lɛ, anɔkwale mli lɛ, nyɛye mɛi enyɔ akɛ, misusuuu mɛi ni ji galiki kɛ sabolai, kɛtsɔ Allah nɔ lɛ mina Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam beni enu nɛkɛ enyɔ nɛɛ ahe ŋmɔlɔ kɛjɛ nuu ko ŋɔɔ lɛ, efã lɛ beni ehiɛ enine mli lɛ akɛ eshi sɔlemɔtsu lɛ mli ni ekɛwo Baqi lɛ mli’, no hewɔ lɛ mɔ fɛɛ mɔ ni baaye amɛyi enyɔ lɛ fɛɛ lɛ, esa akɛ ehoo amɛ kɛyashi ŋmɔlɔ ko bɛ.’ Ma’dan kɛɛ; 'Umar shiɛ yɛ gbɔmɛi ahiɛ yɛ Jufɔ ni agbe lɛ yɛ Shɔ'.
Imam Ahmad : 86
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَالزُّبَيْرُ والْمِقْدَادُ بْنُ الْأَسْوَدِ إِلَى أَمْوَالِنَا بِخَيْبَرَ نَتَعَاهَدُهَا فَلَمَّا قَدِمْنَاهَا تَفَرَّقْنَا فِي أَمْوَالِنَا قَالَ فَعُدِيَ عَلَيَّ تَحْتَ اللَّيْلِ وَأَنَا نَائِمٌ عَلَى فِرَاشِي فَفُدِعَتْ يَدَايَ مِنْ مِرْفَقِي فَلَمَّا أَصْبَحْتُ اسْتُصْرِخَ عَلَيَّ صَاحِبَايَ فَأَتَيَانِي فَسَأَلَانِي عَمَّنْ صَنَعَ هَذَا بِكَ قُلْتُ لَا أَدْرِي قَالَ فَأَصْلَحَا مِنْ يَدَيَّ ثُمَّ قَدِمُوا بِي عَلَى عُمَرَ فَقَالَ هَذَا عَمَلُ يَهُودَ ثُمَّ قَامَ فِي النَّاسِ خَطِيبًا فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ عَامَلَ يَهُودَ خَيْبَرَ عَلَى أَنَّا نُخْرِجُهُمْ إِذَا شِئْنَا وَقَدْ عَدَوْا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَفَدَعُوا يَدَيْهِ كَمَا بَلَغَكُمْ مَعَ عَدْوَتِهِمْ عَلَى الْأَنْصَارِ قَبْلَهُ لَا نَشُكُّ أَنَّهُمْ أَصْحَابُهُمْ لَيْسَ لَنَا هُنَاكَ عَدُوٌّ غَيْرَهُمْ فَمَنْ كَانَ لَهُ مَالٌ بِخَيْبَرَ فَلْيَلْحَقْ بِهِ فَإِنِّي مُخْرِجٌ يَهُودَ فَأَخْرَجَهُمْ
Ekɛɛ wɔ [Ya’qub] Ekɛɛ wɔ [mitsɛ] kɛjɛ [Ibn Ishaq] ekɛɛ; Ekɛɛ mi [Nafi’ tsutsu nyɔŋ Abdullah Bin Umar] Kɛjɛ [Abdullah Bin Umar] ŋɔɔ, ekɛɛ; Mikɛ Zubair kɛ Miqdad Bin Aswad tee koni wɔyakwɛ wɔjwetrii ni yɔɔ Khaibar lɛ koni wɔyakwɛ amɛ, ni beni wɔyashɛ jɛmɛ lɛ, wɔjara wɔhe kɛtee wɔshikpɔji lɛ anɔ, yɛ gbɛkɛ teŋgbɛ beni miwɔ mi saatso lɛ nɔ lɛ, atutua mi, mi nine lɛ shwie shi kɛjɛ mikuɛ nɔ, beni shɛɔ leebi lɛ amɛ ca mi naanyo enyɔ lɛ formeu; ‘Namɔ fee bo enɛ’. Miha hetoo akɛ; 'Mileee'. Etsa nɔ akɛ; No hewɔ lɛ Zubair kɛ Miqdad jaje minine ni amɛkɛ mi ba Umar ŋɔɔ, ni [Umar] kɛɛ; ‘Nɛkɛ ji nɔ ni Yudafoi lɛ fee’. Kɛkɛ nɛ e te si nɛ e ya fiɛɛ ngɛ ni ɔmɛ a hɛ mi; 'O gbɔmɛi, anɔkwale mli lɛ, Allah bɔfo lɛ sallallaahu 'alaihi wasallam kɛ Yudafoi ni yɔɔ Khaibar lɛ tsu nii, kɛ kpaŋmɔ ko ni wɔshwie amɛ kɛji wɔsumɔɔ, ni amɛfee Abdullah Bin Umar efɔŋ kɛtsɔ enine ni etsɔ ehiɛ lɛ nɔ tamɔ bɔ ni eba nyɛŋɔɔ lɛ kɛfata henyɛlɔi ni amɛyɔɔ kɛha Ansarbii lɛ ahe dani eba lɛ he, wɔbɛ yiŋkɔshikɔshifeemɔ ko kwraa yɛ amɛ Yudafoi ni yɔɔ jɛmɛ lɛ ahe - henyɛlɔi krokomɛi bɛ fe amɛ, no hewɔ lɛ mɔ fɛɛ mɔ ni yɔɔ shikpɔŋ yɛ Khaibar lɛ, eŋɔ ejaakɛ mashwie Yudafoi lɛ’. Kɛkɛ ni Umar shwie amɛ.
Imam Ahmad : 87
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى وَحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَا حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَيْنَا هُوَ يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ عُمَرُ لِمَ تَحْتَبِسُونَ عَنْ الصَّلَاةِ فَقَالَ الرَّجُلُ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ سَمِعْتُ النِّدَاءَ فَتَوَضَّأْتُ فَقَالَ أَيْضًا أَوَلَمْ تَسْمَعُوا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا رَاحَ أَحَدُكُمْ إِلَى الْجُمُعَةِ فَلْيَغْتَسِلْ
Akɛɛ wɔ akɛ [Hasan Bin Musa] kɛ [Husain Bin Muhammad] fɛɛ kɛɛ; Akɛɛ wɔ [Syaiban] ni jɛ [Yahya] ni jɛ [Abu Salamah] ni jɛ [Abu Hurairah] lɛ mli akɛ, beni Umar Bin Al Khaththab miishiɛ yɛ Jufɔ lɛ, trukaa lɛ, nuu ko ba, no hewɔ lɛ Umar bi akɛ; ‘Mɛni hewɔ okɛ sɔlemɔ lɛ miikpa sɛɛ?’ kɛkɛ ni nuu lɛ ha hetoo akɛ; ‘Nɔ ko nɔ ko bɛ ja kɛ́ minu sɔlemɔ tsɛmɔ lɛ, mikɛ mihe shwieɔ mihe amrɔ nɔŋŋ.’ [Umar] bi ekoŋŋ akɛ; 'Ani onuko akɛ Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam kɛɛ be ko akɛ: 'Kɛ́ oya Jufɔ sɔlemɔi lɛ, no lɛ okɛ ohe awo nu mli'.
Imam Ahmad : 88
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الْأَحْوَلُ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ قَالَ جَاءَنَا كِتَابُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَنَحْنُ بِأَذْرَبِيجَانَ يَا عُتْبَةَ بْنَ فَرْقَدٍ وَإِيَّاكُمْ وَالتَّنَعُّمَ وَزِيَّ أَهْلِ الشِّرْكِ وَلَبُوسَ الْحَرِيرِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَانَا عَنْ لَبُوسِ الْحَرِيرِ وَقَالَ إِلَّا هَكَذَا وَرَفَعَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِصْبَعَيْهِ
Ekɛɛ wɔ [Hasan Bin Musa] akɛ ekɛɛ; Beni ekɛɛ wɔ [Zuhair] lɛ, ekɛɛ; Beni ekɛ wɔ [‘Ashim Al Ahwal] ni jɛ [Abu Uthman] ŋɔɔ lɛ gba lɛ, ekɛɛ akɛ; wolo ko ni jɛ [Umar] ŋɔɔ ba wɔŋɔɔ, ni no mli lɛ wɔyɛ Azerbaijan, ni kɛɛ; 'O Utbah Bin Farqad, kaaŋɔ ohe miishɛɛ ni owo nyɔŋmɔi babaoo lɛ ajwetrii, ni owo siliki atadei, ejaakɛ Allah bɔfo lɛ (Allah toiŋjɔlɛ kɛ jɔɔmɔi ahi enɔ) gu wɔ akɛ wɔkawo siliki, no sɛɛ lɛ ekɛɛ: 'Ja tamɔ nɛkɛ' ni bɔfo lɛ b e-Allah (toiŋjɔlɛ kɛ jɔɔmɔ) lɛ te shi ewo lɛ enyɔ. wɔ.’
Imam Ahmad : 89
حَدَّثَنَا حَسَنٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَسْوَدِ أَنَّهُ سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ابْنِ لَبِيبَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سِنَانٍ الدُّؤَلِيِّ أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَعِنْدَهُ نَفَرٌ مِنْ الْمُهَاجِرِينَ الْأَوَّلِينَ فَأَرْسَلَ عُمَرُ إِلَى سَفَطٍ أُتِيَ بِهِ مِنْ قَلْعَةٍ مِنْ الْعِرَاقِ فَكَانَ فِيهِ خَاتَمٌ فَأَخَذَهُ بَعْضُ بَنِيهِ فَأَدْخَلَهُ فِي فِيهِ فَانْتَزَعَهُ عُمَرُ مِنْهُ ثُمَّ بَكَى عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَنْ عِنْدَهُ لِمَ تَبْكِي وَقَدْ فَتَحَ اللَّهُ لَكَ وَأَظْهَرَكَ عَلَى عَدُوِّكَ وَأَقَرَّ عَيْنَكَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تُفْتَحُ الدُّنْيَا عَلَى أَحَدٍ إِلَّا أَلْقَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بَيْنَهُمْ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَأَنَا أُشْفِقُ مِنْ ذَلِكَ
Beni ekɛɛ wɔ [Hasan] lɛ, ekɛɛ; Ekɛɛ wɔ [Ibn Lahi’ah] ekɛɛ wɔ [Abu Al Aswad] akɛ enu [Muhammad Bin Abdurrahman Bin Labibah] miigba sane ko kɛjɛ [Abu Sinan Ad Dauli] ŋɔɔ, akɛ eba koni ebakwɛ [Umar Bin Al Khaththab], ni yɛ emasɛi lɛ, Muhajirinbii ni tsɔ hiɛ kɛjɛ Iraq mli lɛ yɛ. ni ŋmɛlɛtswaa ko yɔɔ mli lɛ, no sɛɛ lɛ ebihii lɛ ateŋ mɔ kome ŋɔ ŋmɛlɛtswaa lɛ ni ekɛwo enaa, no sɛɛ lɛ Umar jie kɛjɛ enaabu mli no sɛɛ lɛ Umar fo, mɛi ni yɔɔ emasɛi lɛ bi; ‘Mɛni hewɔ ofoɔ, ani Allah eyeko kunim eha bo ni eyeko onɔ kunim yɛ ohenyɛlɔi lɛ anɔ ni eha osusumɔ efee toiŋjɔlɛ?’ Umar ha hetoo akɛ; 'Anɔkwale, minu Allah bɔfo sallallaahu 'alaihi wasallam kɛɛ: 'Agbeŋ je lɛ naa ahaŋ tsulɔ ko, ja Allah kɛ hetsɛ̃ kɛ henyɛlɔi ba amɛteŋ yɛ Gbohiiashitee Gbi lɛ nɔ'. ni misheɔ nakai gbeyei’.
Imam Ahmad : 90
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ يَصْنَعُ أَحَدُنَا إِذَا هُوَ أَجْنَبَ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَنَامَ قَبْلَ أَنْ يَغْتَسِلَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَتَوَضَّأْ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ لِيَنَمْ
Ekɛɛ wɔ [Ya’qub] Ekɛɛ wɔ [mitsɛ] kɛjɛ [Ibn Ishaq] Ekɛɛ mi [Nafi’] kɛjɛ [Abdullah Bin Umar] kɛjɛ [etsɛ] ŋɔɔ ekɛɛ; Mibi Rasulullah, mɛni ji nɔ ni esa akɛ mɔ ko ni ji junub ni no sɛɛ lɛ eesumɔ ni ewɔ dani eju ehe lɛ afee? Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ha hetoo akɛ: ‘Esa akɛ ekɛ ehe awo mli tamɔ hejuu kɛha sɔlemɔ ni no sɛɛ lɛ ewɔ’.
Imam Ahmad : 91
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ لَمَّا تُوُفِّيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ دُعِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلصَّلَاةِ عَلَيْهِ فَقَامَ إِلَيْهِ فَلَمَّا وَقَفَ عَلَيْهِ يُرِيدُ الصَّلَاةَ تَحَوَّلْتُ حَتَّى قُمْتُ فِي صَدْرِهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعَلَى عَدُوِّ اللَّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ الْقَائِلِ يَوْمَ كَذَا كَذَا وَكَذَا يُعَدِّدُ أَيَّامَهُ قَالَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَبَسَّمُ حَتَّى إِذَا أَكْثَرْتُ عَلَيْهِ قَالَ أَخِّرْ عَنِّي يَا عُمَرُ إِنِّي خُيِّرْتُ فَاخْتَرْتُ وَقَدْ قِيلَ { اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ } لَوْ أَعْلَمُ أَنِّي إِنْ زِدْتُ عَلَى السَّبْعِينَ غُفِرَ لَهُ لَزِدْتُ قَالَ ثُمَّ صَلَّى عَلَيْهِ وَمَشَى مَعَهُ فَقَامَ عَلَى قَبْرِهِ حَتَّى فُرِغَ مِنْهُ قَالَ فَعَجَبٌ لِي وَجَرَاءَتِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا كَانَ إِلَّا يَسِيرًا حَتَّى نَزَلَتْ هَاتَانِ الْآيَتَانِ { وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُوا وَهُمْ فَاسِقُونَ } فَمَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَهُ عَلَى مُنَافِقٍ وَلَا قَامَ عَلَى قَبْرِهِ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ
Ekɛɛ wɔ [Ya’qub] Ekɛɛ wɔ [mitsɛ] kɛjɛ [Ibn Ishaq] Ekɛɛ mi [Az Zuhri] kɛjɛ [Ubaidullah Bin Abdullah Bin ‘Utbah Bin Mas’ud] kɛjɛ [Abdullah bin Abbas] ŋɔɔ, ekɛɛ; Mi nu ni [Umar Bin Khattab] kɛɛ; beni Abdullah Bin Ubai gbo lɛ, atsɛ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam koni esɔle eha lɛ, no hewɔ lɛ ekɛ oyaiyeli tee eŋɔɔ, beni edamɔ ehiɛ koni esɔle eha lɛ lɛ mitsi enaa no hewɔ lɛ midamɔ ehiɛ ni mikɛɛ; ‘O Rasulullah, Abdullah Bin Ubai ji Allah henyɛlɔ ni kɛɛ yɛ gbi nɛɛ kɛ gbi nɛɛ nɔ lɛ,’ ekɛɛ gbi lɛ gbɛi, kɛkɛ ni Umar tsa nɔ; Shi kɛlɛ, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ŋmɔ kɛkɛ aahu kɛyashi beni mikɛ miwiemɔi lɛ tsɔɔ mli ekoŋŋ lɛ ekɛɛ: ‘Tsi ohe kɛjɛ mihe, O Umar, yɛ anɔkwale mli lɛ, aha mi halamɔ ko hewɔ lɛ mihala, ni akɛɛ akɛ: ‘Kɛ́ obiɔ eshaifaa kɛha amɛ loo obiii eshaifaa kɛha amɛ lɛ - ji. Eyɛ mli akɛ obi eshaifaa oha amɛ shii nyɔŋmai kpawo moŋ, shi Allah kɛ amɛ eshai ekeŋ amɛ kɔkɔɔkɔ." -QS Al Anfal kuku 80- eji mile akɛ kɛji mikɛ mibimɔ lɛ tee hiɛ shii nyɔŋmai kpawo lɛ, ebaaná eshaifaa kulɛ, mikɛ babaoo baafata he' Umar kɛɛ; no sɛɛ lɛ esɔle eha lɛ ni eŋɔ egbonyobu lɛ afu Umar ni edamɔ shi kɛyashi ekɛɛ 'I' 10:10, 11. 10 Eyɛ mli akɛ Allah kɛ E-Bɔlɔ lɛ le jogbaŋŋ moŋ, shi Umar kɛɛ ekoŋŋ akɛ: ‘No hewɔ lɛ, etsɛɛɛ tsɔ beni kukuji enyɔ nɛɛ ba shi lɛ sɛɛ -QS At Taubah kuku 80, 84-’ Ni kaafee mɔ ko ni jaa lɛ kɔkɔɔkɔ. gbonyobu Anɔkwale, amɛheee Allah kɛ E-bɔfo lɛ amɛyeee ni amɛgboi yɛ efɔŋfeemɔ shihilɛ mli’ Kɛkɛ ni Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yɛ no sɛɛ lɛ ekɛ sɔlemɔi haaa munafiq lɛ dɔŋŋ ni edamɔɔɔ amɛ gbonyobui lɛ anɔ hu kɔkɔɔkɔ.
Imam Ahmad : 92
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ كَمَا حَدَّثَنِي عَنْهُ نَافِعٌ مَوْلَاهُ قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ إِذَا لَمْ يَكُنْ لِلرَّجُلِ إِلَّا ثَوْبٌ وَاحِدٌ فَلْيَأْتَزِرْ بِهِ ثُمَّ لِيُصَلِّ فَإِنِّي سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ ذَلِكَ وَيَقُولُ لَا تَلْتَحِفُوا بِالثَّوْبِ إِذَا كَانَ وَحْدَهُ كَمَا تَفْعَلُ الْيَهُودُ قَالَ نَافِعٌ وَلَوْ قُلْتُ لَكُمْ إِنَّهُ أَسْنَدَ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَرَجَوْتُ أَنْ لَا أَكُونَ كَذَبْتُ
Ekɛɛ wɔ [Ya’qub] Ekɛɛ wɔ [mitsɛ] kɛjɛ [Ibn Ishaq] ekɛɛ; Beni ekɛɛ mi [Nafi’ Abdullah tsutsu nyɔŋ] kɛjɛ [Abdullah] ŋɔɔ lɛ, Nafi’ kɛɛ; Abdullah Bin Umar kɛɛ akɛ; Kɛji nuu ko bɛ atade ko fe ekome pɛ lɛ, no lɛ esa akɛ ewo atadei lɛ tamɔ sarong ni no sɛɛ lɛ efee sɔlemɔ lɛ, ejaakɛ anɔkwale mli lɛ minu [Umar Bin Al Khaththab] be ko akɛ ekɛɛ nakai, ni ekɛɛ; ‘Kaaha ohe kɛji atade kome pɛ oyɔɔ, taakɛ Yudafoi lɛ feɔ lɛ’. Nafi’ kɛɛ; 'Kɛ́ mikɛɛ bo akɛ Abdullah Bin Umar kɛ ehe fɔ̃ Gbalɔ lɛ nɔ lɛ, no lɛ mihiɛ ka nɔ akɛ mimaleee.'
Imam Ahmad : 93
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَ حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ مِخْرَاقٍ عَنْ شَهْرٍ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ مَاتَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ قِيلَ لَهُ ادْخُلْ الْجَنَّةَ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شِئْتَ
Ekɛɛ wɔ [Mu`ammal] Ekɛɛ wɔ [Hammad] ekɛɛ; Ekɛɛ wɔ akɛ [Ziyad Bin Mikhraq] kɛjɛ [Shahr] kɛjɛ [Uqbah Bin ‘Amir] akɛ; Ekɛɛ mi [Umar] akɛ enu ni Allah bɔfo lɛ (toiŋjɔlɛ kɛ jɔɔmɔi ahi enɔ) kɛɛ: ‘Mɔ fɛɛ mɔ ni gboɔ beni eheɔ Allah kɛ Naagbee Gbi lɛ eyeɔ lɛ, abaakɛɛ lɛ; ‘Botemɔ ŋwɛi kɛtsɔ shinai kpaanyɔ ni osumɔɔ lɛ eko fɛɛ eko nɔ. ''
Imam Ahmad : 94
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا جَعْفَرٌ يَعْنِي الْأَحْمَرَ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ حَذَفَ رَجُلٌ ابْنًا لَهُ بِسَيْفٍ فَقَتَلَهُ فَرُفِعَ إِلَى عُمَرَ فَقَالَ لَوْلَا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يُقَادُ الْوَالِدُ مِنْ وَلَدِهِ لَقَتَلْتُكَ قَبْلَ أَنْ تَبْرَحَ
Beni ekɛɛ wɔ [Aswad Bin Amir] lɛ, ekɛɛ; ebɔ wɔ amaniɛ [Ja’far ni ji Al Ahmar] kɛjɛ [Mutharrif] kɛjɛ [Al Hakam] kɛjɛ [Mujahid] ekɛɛ; nuu ko kɛ klante tswa ebinuu lɛ, ni egbe lɛ, no sɛɛ lɛ akɛ sane nɛɛ tee Umar ŋɔɔ, no hewɔ lɛ [Umar] kɛɛ; Eji minuuu Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam lɛ wiemɔ be ko akɛ: ‘Atooo tsɛ he toigbalamɔ yɛ ebi ni egbe lɛ hewɔ. ‘Magbe bo diɛŋtsɛ dani owɔ gbɛkɛ’.
Imam Ahmad : 95
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ سُلَيْمَانَ الْأَعْمَشِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ عَنْ عَابِسِ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ نَظَرَ إِلَى الْحَجَرِ فَقَالَ أَمَا وَاللَّهِ لَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ مَا قَبَّلْتُكَ ثُمَّ قَبَّلَهُ
Beni ekɛɛ wɔ [Aswad Bin Amir] lɛ, ekɛɛ; Ekɛɛ wɔ [Zuhair] kɛjɛ [Sulaiman Al A’masy] Ekɛɛ wɔ [Ibrahim] kɛjɛ [‘Abis Bin Rabi’ah] lɛ; Mina [Umar] ni miikwɛ Tɛ Diŋ lɛ ni ekɛɛ; 'Kɛtsɔ Allah nɔ, eji minaaa Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ni miifee bo ŋmɔlɔ kulɛ, mikɛ bo ŋmɔlɔŋmɔlɔ’ no sɛɛ lɛ, ekɛ ŋmɔlɔ ŋmɔlɔ lɛ.
Imam Ahmad : 96
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنَا السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ ابْنُ أُخْتِ نَمِرٍ أَنَّ حُوَيْطِبَ بْنَ عَبْدِ الْعُزَّى أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ السَّعْدِىِّ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَدِمَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي خِلَافَتِهِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ أَلَمْ أُحَدَّثْ أَنَّكَ تَلِي مِنْ أَعْمَالِ النَّاسِ أَعْمَالًا فَإِذَا أُعْطِيتَ الْعُمَالَةَ كَرِهْتَهَا قَالَ فَقُلْتُ بَلَى فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَمَا تُرِيدُ إِلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ إِنَّ لِي أَفْرَاسًا وَأَعْبُدًا وَأَنَا بِخَيْرٍ وَأُرِيدُ أَنْ تَكُونَ عُمَالَتِي صَدَقَةً عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَا تَفْعَلْ فَإِنِّي قَدْ كُنْتُ أَرَدْتُ الَّذِي أَرَدْتَ فَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي حَتَّى أَعْطَانِي مَرَّةً مَالًا فَقُلْتُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي قَالَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُذْهُ فَتَمَوَّلْهُ وَتَصَدَّقْ بِهِ فَمَا جَاءَكَ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ وَلَا سَائِلٍ فَخُذْهُ وَمَا لَا فَلَا تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ
Beni ekɛɛ wɔ [Abul Yaman] lɛ, ekɛɛ; ebɔ wɔ [Syu’aib] amaniɛ kɛjɛ [Az Zuhri] ekɛɛ; ekɛɛ wɔ [Taakɛ Sa`ib Bin Yazid] Namir nyɛmi yoo binuu lɛ, akɛ [Huwaithib Bin Abdul ’Uzza] etswa lɛ adafi, akɛ [Abdullah Bin Sa’di] etswa lɛ adafi, akɛ eba Umar Bin Al Khaththab ŋɔɔ yɛ e-kalifa beaŋ, no hewɔ lɛ Umar kɛɛ lɛ akɛ; 'Akɛɛɛ mi -yɛ nɔ kome he-, akɛ bo ji mɔ ni kwɛɔ mɛi anitsumɔ nɔ, no sɛɛ lɛ, kɛ́ aha bo nyɔmɔwoo lɛ, osumɔɔɔ?' Abdullah Bin Sa’di kɛɛ akɛ; no hewɔ lɛ miha hetoo akɛ; ‘Nakai eji’ Umar kɛɛ; ‘mɛɛ otaoɔ kɛjɛɔ mli?’ Eha hetoo akɛ; no hewɔ lɛ miha hetoo akɛ; ‘Lɛlɛŋ, miyɛ okpɔŋɔi kɛ nyɔji babaoo, ni miyɛ nii jogbaŋŋ, miisumɔ ni akɛ minyɔmɔwoo lɛ aha Muslimbii lɛ akɛ ejurɔfeemɔ’. [Umar] kɛɛ; ‘Kaafee nakai, ejaakɛ yɛ anɔkwale mli lɛ, mi hu misumɔɔ bɔ ni osumɔɔ lɛ, shi Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam ha mi nikeenii ni mikɛɛ; ‘Nyɛkɛhaa mɔ ko ni yeɔ ohia fe mi,’ kɛyashi gbi ko lɛ eha mi ninamɔ ni mikɛɛ; 'Ha mɔ ko ni ohiafo fe mi', Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam tsɔ hiɛ ekɛɛ: 'Ŋɔɔ ni okɛwo mli - okɛ shika awo mli - no sɛɛ lɛ okɛ shika awo mli. Nɔ fɛɛ nɔ ni baa onɔ kɛjɛ ninamɔ nɛɛ mli ni okpaaa gbɛ ni obiii lɛ, no lɛ ŋɔɔ, ni kɛji jeee nakai lɛ no lɛ kaakɛɛ akɛ eji onɔ̃’.
Imam Ahmad : 97
حَدَّثَنَا سَكَنُ بْنُ نَافِعٍ الْبَاهِلِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا صَالِحٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي رَبِيعَةُ بْنُ دَرَّاجٍ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَبَّحَ بَعْدَ الْعَصْرِ رَكْعَتَيْنِ فِي طَرِيقِ مَكَّةَ فَرَآهُ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَتَغَيَّظَ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَا وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْهَا
Beni ekɛɛ wɔ [Sakan Bin Nafi’ Al Bahili] lɛ, ekɛɛ akɛ; Beni ekɛɛ wɔ [Salih] kɛjɛ [Az Zuhri] lɛ, ekɛɛ; Ekɛɛ mi [Rabi’ah Bin Darraj] akɛ [Ali Bin Abu Talib] fee Sunnah sɔlemɔ rak’ah enyɔ yɛ Asr sɛɛ yɛ gbɛ ni yaa Mecca lɛ nɔ, no sɛɛ lɛ Umar na enɛ ni emli fu lɛ, no sɛɛ lɛ ekɛɛ; 'Kɛ Allah, ani oleee momo akɛ Allah bɔfo (Allah toiŋjɔlɛ kɛ jɔɔmɔi ahi enɔ) egu.
Imam Ahmad : 98
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَلَاءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ بَنِي سَهْمٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مَاجِدَةُ قَالَ عَارَمْتُ غُلَامًا بِمَكَّةَ فَعَضَّ أُذُنِي فَقَطَعَ مِنْهَا أَوْ عَضِضْتُ أُذُنَهُ فَقَطَعْتُ مِنْهَا فَلَمَّا قَدِمَ عَلَيْنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَاجًّا رُفِعْنَا إِلَيْهِ فَقَالَ انْطَلِقُوا بِهِمَا إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَإِنْ كَانَ الْجَارِحُ بَلَغَ أَنْ يُقْتَصَّ مِنْهُ فَلْيَقْتَصَّ قَالَ فَلَمَّا انْتُهِيَ بِنَا إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ نَظَرَ إِلَيْنَا فَقَالَ نَعَمْ قَدْ بَلَغَ هَذَا أَنْ يُقْتَصَّ مِنْهُ ادْعُوا لِي حَجَّامًا فَلَمَّا ذَكَرَ الْحَجَّامَ قَالَ أَمَا إِنِّي قَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَدْ أَعْطَيْتُ خَالَتِي غُلَامًا وَأَنَا أَرْجُو أَنْ يُبَارِكَ اللَّهُ لَهَا فِيهِ وَقَدْ نَهَيْتُهَا أَنْ تَجْعَلَهُ حَجَّامًا أَوْ قَصَّابًا أَوْ صَائِغًا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ وَحَدَّثَنِي الْعَلَاءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي سَهْمٍ عَنِ ابْنِ مَاجِدَةَ السَّهْمِيِّ أَنَّهُ قَالَ حَجَّ عَلَيْنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي خِلَافَتِهِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Ekɛɛ wɔ [Muhammad Bin Yazid] Ekɛɛ wɔ [Muhammad Bin Ishaq] ekɛɛ; Beni ekɛɛ wɔ [Al Ala` Bin Abdurrahman Bin Ya’qub] kɛjɛ [Quraish nuu ko ni jɛ Bani Sahm] kɛjɛ [nuu ko ni yɔɔ amɛteŋ ni atsɛɔ lɛ Majidah] ŋɔɔ lɛ, ekɛɛ; Mikɛ gbekɛ nuu ko ni yɔɔ Mecca lɛ bɔi béi, kɛkɛ ni efo mitoi -loo- mifo mitoi, no hewɔ lɛ beni Abu Bakr ba wɔŋɔɔ koni ebafee Hajj lɛ, wɔkɛ sane lɛ ha lɛ, no hewɔ lɛ eha hetoo akɛ; 'Okɛ amɛyi enyɔ lɛ fɛɛ aba Umar Bin Al Khaththab ŋɔɔ, kɛji mɔ ni pila lɛ lɛ ji qishash ni esa akɛ afee lɛ, no lɛ ha efee lɛ qishash'. Ekɛɛ akɛ; no hewɔ lɛ beni wɔyashɛ [Umar Bin Al Khaththab] hiɛ lɛ, ekwɛ wɔ ni ekɛɛ; 'Hɛɛ, mishɛ husu ni yɔɔ qishash feemɔ he lɛ, tsɛmɔ mi cupping man'. No hewɔ lɛ beni etsĩ akɔɔble lɛ tã lɛ ekɛɛ; 'Yɛ nakai beaŋ lɛ, minu Allah bɔfo (Allah toiŋjɔlɛ kɛ jɔɔmɔi ahi enɔ) kɛɛ: 'Mikɛ tsulɔ ko eha minyɛkwɛ̃ kɛ hiɛnɔkamɔ akɛ Allah kɛbaajɔɔ lɛ, ni migu lɛ koni ekafee lɛ akɔɔble, loofeelɔ loo shika tsurufeelɔ'. Ekɛɛ wɔ [Ya’qub] ekɛɛ wɔ [mitsɛ] kɛjɛ [Ibn Ishaq] ekɛɛ; ni ekɛɛ wɔ [Al ‘Ala‘ Bin Abdurrahman] kɛjɛ [nuu ko ni jɛ Bani Sahm] kɛjɛ [Ibn Majidah As Sahmi] ŋɔɔ akɛ ekɛɛ; ‘Abu Bakr tee wɔŋɔɔ yɛ e-kalifa beaŋ,’ kɛkɛ ni etsĩ hadith lɛ tã.
Imam Ahmad : 99
حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ خَطَبَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ رَخَّصَ لِنَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَاءَ وَإِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ مَضَى لِسَبِيلِهِ فَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَحَصِّنُوا فُرُوجَ هَذِهِ النِّسَاءِ
Beni ekɛɛ wɔ [Ubaidah Bin Humaid] kɛjɛ [Daud Bin Abu Hind] kɛjɛ [Abu Nadlrah] kɛjɛ [Abu Sa’id] ŋɔɔ lɛ ekɛɛ; [Umar] shiɛ yɛ gbɔmɛi ahiɛ ni ekɛɛ; 'Anɔkwale mli lɛ, Allah eha E-Gbalɔ lɛ hejɔɔmɔ yɛ nɔ ni esumɔɔ lɛ hewɔ, ni anɔkwale mli lɛ, Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam etee egbɛ nɔ, no hewɔ lɛ gbe Hajj kɛ Umrah lɛ naa taakɛ Allah efã lɛ, ni okwɛ yei nɛɛ agbɔmɔtso lɛ he'.
Imam Ahmad : 100
حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيَرْقُدُ الرَّجُلُ إِذَا أَجْنَبَ قَالَ نَعَمْ إِذَا تَوَضَّأَ
Ekɛɛ wɔ [‘Ubaidah Bin Humaid] Ekɛɛ mi [Ubaidullah Bin Umar] kɛjɛ [Nafi’] kɛjɛ [Ibn Umar] kɛjɛ [Umar Bin Al Khaththab], ekɛɛ; ‘Abi Rasulullah ’alaihi wasallam akɛ; Ani aŋmɛ gbɛ ni mɔ ko awɔ kɛji eji junub? Eha hetoo akɛ: ‘Hɛɛ, kɛji akɛ okɛ ohe wo mli’.