Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith
Hadith
Imam Ahmad : 81
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ كُلَيْبٍ قَالَ قَالَ أَبِي فَحَدَّثَنَا بِهِ ابْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ وَمَا أَعْجَبَكَ مِنْ ذَلِكَ كَانَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِذَا دَعَا الْأَشْيَاخَ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَانِي مَعَهُمْ فَقَالَ لَا تَتَكَلَّمْ حَتَّى يَتَكَلَّمُوا قَالَ فَدَعَانَا ذَاتَ يَوْمٍ أَوْ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ مَا قَدْ عَلِمْتُمْ فَالْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ وِتْرًا فَفِي أَيِّ الْوِتْرِ تَرَوْنَهَا
A y’a fɔ an ye [Affan] A y’a fɔ an ye [Abdul Wahid Bin Ziyad] ko; A y’o fɔ an ye [‘Asimu Bin Kulaib] minkɛ, a ko; [ne facɛ] ko; a y’o hadisi [Ibn Abbas] lakali an ye a ko; ‘Fɛɛn min bena i kabakoya tiɲɛ na, o ye ko [Umar] ye diinan mɔgɔkɔrɔw weele tuma min na ka bɔ Muhamadu sallallaahu ‘alaihi wasallam tɔɲɔgɔnw cɛma, a ye ne fana weele n’u ye, k’a fɔ ko; ‘I kana kuma fɔ n’u y’a fɔ’. O la, loon dɔ wala suu dɔ la, a y’an weele k’a fɔ ko; 'Tiɲɛ na, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam y'a fɔ Laylatul Qadar kan i n'a fɔ aw b'a lɔn ka ban cogo min na, o la, aw k'a lajɛ tile tan labanw suuw la ani wagati minw na aw b'a jati ko tile gwansanw lo'.
Hadith
Imam Ahmad : 82
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ عَاصِمَ بْنَ عَمْرٍو الْبَجَلِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ رَجُلٍ مِنْ الْقَوْمِ الَّذِينَ سَأَلُوا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقَالُوا لَهُ إِنَّمَا أَتَيْنَاكَ نَسْأَلُكَ عَنْ ثَلَاثٍ عَنْ صَلَاةِ الرَّجُلِ فِي بَيْتِهِ تَطَوُّعًا وَعَنْ الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ وَعَنْ الرَّجُلِ مَا يَصْلُحُ لَهُ مِنْ امْرَأَتِهِ إِذَا كَانَتْ حَائِضًا فَقَالَ أَسُحَّارٌ أَنْتُمْ لَقَدْ سَأَلْتُمُونِي عَنْ شَيْءٍ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَحَدٌ مُنْذُ سَأَلْتُ عَنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ صَلَاةُ الرَّجُلِ فِي بَيْتِهِ تَطَوُّعًا نُورٌ فَمَنْ شَاءَ نَوَّرَ بَيْتَهُ وَقَالَ فِي الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ يَغْسِلُ فَرْجَهُ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ ثُمَّ يُفِيضُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثًا وَقَالَ فِي الْحَائِضِ لَهُ مَا فَوْقَ الْإِزَارِ
A y’a fɔ an ye [Muhamadu Bin Jafar] A y’a fɔ an ye [Syuba] ko; N y’a mɛn [Ashim Bin Amru Al Bajali] be maana dɔ fɔra [cɛ dɔ] fɛ mɔgɔ kulu dɔ cɛma min ye [Umar Bin Al Khathab] ɲininga; ‹An nana i ɲininka fɛn saba dɔrɔn le ra; cɛɛ ka sunna delili koo la soo, ko min be kɛ junub kɔnɔ ani min daganin lo cɛɛ fɛ a ka muso min be kalo la’. O la, Umar y’a jaabi ko; ‘Aw ye jinamoriyakɛlaw ye wa, aw ye koo dɔ ɲininga ne fɛ, mɔgɔ si ma deli ka min ɲininga kabini n ye Ala ka ciden ɲininga sallallaahu ‘alaihi wasallam wa?’. Daka a ko; ‘Cɛɛ ka sunna seli min be kɛ a ka soo, o ye yeelen ye, o la, min b’a fɛ, a ka soo ka yeelen ye’. A ka junub ko ko ɲɛfɔ; ‘I ka kan k’i ka cɛnimusoya ko ka sɔrɔ ka ko ka sɔrɔ ka jii bɔn i kuun na siɲɛ saba’ ani a y’a ɲɛfɔ a muso min tun be kalosara la; ‘Fɛɛn min be fani kan -ka fara farji kan, o ye ale ta ye.’.
Hadith
Imam Ahmad : 83
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ رَأَيْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ يَمْسَحُ عَلَى خُفَّيْهِ بِالْعِرَاقِ حِينَ يَتَوَضَّأُ فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهِ قَالَ فَلَمَّا اجْتَمَعْنَا عِنْدَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لِي سَلْ أَبَاكَ عَمَّا أَنْكَرْتَ عَلَيَّ مِنْ مَسْحِ الْخُفَّيْنِ قَالَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِذَا حَدَّثَكَ سَعْدٌ بِشَيْءٍ فَلَا تَرُدَّ عَلَيْهِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ
A y’a fɔ an ye [Qutaiba Bin Sa’id] A y’a fɔ an ye [Ibn Lahi’ah] ka bɔ [Abu An Nadlar] ka bɔ [Abu Salama] ka bɔ [Ibn Umar] la ko a ko; N ye [Sa’d Bin Abi Waqqas] ye a b’a ka khuf fila jɔɔsira Iraki jamana na n’a be ko, o kɔ, n y’o sɔsɔ, o la, tuma min na an lajɛnna [Umar Bin Al Khaththab] gɛrɛfɛ a ko; ‘I ye min ban n na khuf jɔɔsili la, i k’o ɲininga i fa fɛ’. O ra, ne ka o ko fɔ a ye, a ka o jaabi; 'Ni Sa'd ye kuma dɔ fɔ i ye o tuma na, kana ban o la bari Rasulullah y'a ka khuf fila jɔɔsi'.
Hadith
Imam Ahmad : 84
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ سَأَلَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِذَا حَدَّثَكَ سَعْدٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا فَلَا تَسْأَلْ عَنْهُ غَيْرَهُ
A y’o fɔ an ye [Harun Bin Ma’ruf] minkɛ, a ko; A fɔra an ye [Ibn Wahab] ka bɔ [Amru Bin Al Harith] ka bɔ [Abu An Nadlar] ka bɔ [Abu Salamah Bin Abdurrahman] ka bɔ [Abdullah Bin Umar] ka bɔ [Sa’d Bin Abi Waqqas] ka bɔ Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam, ko a ye khuf ni [Abdullah] mɔmɔ. o kɔ, a ka jaabi; 'Ɔnhɔn, ni Sa'd ye kuma dɔ fɔ i ye ka bɔ Rasulullah sallallahu 'alayihi wasallam fɛ, o tuma na, kana mɔgɔ wɛrɛ ɲininga o la.'
Hadith
Imam Ahmad : 85
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ الْغَطَفَانِيِّ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيِّ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَامَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَكَرَ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ رُؤْيَا لَا أُرَاهَا إِلَّا لِحُضُورِ أَجَلِي رَأَيْتُ كَأَنَّ دِيكًا نَقَرَنِي نَقْرَتَيْنِ قَالَ وَذَكَرَ لِي أَنَّهُ دِيكٌ أَحْمَرُ فَقَصَصْتُهَا عَلَى أَسْمَاءَ بِنْتِ عُمَيْسٍ امْرَأَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَقَالَتْ يَقْتُلُكَ رَجُلٌ مِنْ الْعَجَمِ قَالَ وَإِنَّ النَّاسَ يَأْمُرُونَنِي أَنْ أَسْتَخْلِفَ وَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُنْ لِيُضَيِّعَ دِينَهُ وَخِلَافَتَهُ الَّتِي بَعَثَ بِهَا نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنْ يَعْجَلْ بِي أَمْرٌ فَإِنَّ الشُّورَى فِي هَؤُلَاءِ السِّتَّةِ الَّذِينَ مَاتَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَنْهُمْ رَاضٍ فَمَنْ بَايَعْتُمْ مِنْهُمْ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِيعُوا وَإِنِّي أَعْلَمُ أَنَّ أُنَاسًا سَيَطْعَنُونَ فِي هَذَا الْأَمْرِ أَنَا قَاتَلْتُهُمْ بِيَدِي هَذِهِ عَلَى الْإِسْلَامِ أُولَئِكَ أَعْدَاءُ اللَّهِ الْكُفَّارُ الضُّلَّالُ وَايْمُ اللَّهِ مَا أَتْرُكُ فِيمَا عَهِدَ إِلَيَّ رَبِّي فَاسْتَخْلَفَنِي شَيْئًا أَهَمَّ إِلَيَّ مِنْ الْكَلَالَةِ وَايْمُ اللَّهِ مَا أَغْلَظَ لِي نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَيْءٍ مُنْذُ صَحِبْتُهُ أَشَدَّ مَا أَغْلَظَ لِي فِي شَأْنِ الْكَلَالَةِ حَتَّى طَعَنَ بِإِصْبَعِهِ فِي صَدْرِي وَقَالَ تَكْفِيكَ آيَةُ الصَّيْفِ الَّتِي نَزَلَتْ فِي آخِرِ سُورَةِ النِّسَاءِ وَإِنِّي إِنْ أَعِشْ فَسَأَقْضِي فِيهَا بِقَضَاءٍ يَعْلَمُهُ مَنْ يَقْرَأُ وَمَنْ لَا يَقْرَأُ وَإِنِّي أُشْهِدُ اللَّهَ عَلَى أُمَرَاءِ الْأَمْصَارِ إِنِّي إِنَّمَا بَعَثْتُهُمْ لِيُعَلِّمُوا النَّاسَ دِينَهُمْ وَيُبَيِّنُوا لَهُمْ سُنَّةَ نَبِيِّهِمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَرْفَعُوا إِلَيَّ مَا عُمِّيَ عَلَيْهِمْ ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا النَّاسُ تَأْكُلُونَ مِنْ شَجَرَتَيْنِ لَا أُرَاهُمَا إِلَّا خَبِيثَتَيْنِ هَذَا الثُّومُ وَالْبَصَلُ وَايْمُ اللَّهِ لَقَدْ كُنْتُ أَرَى نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجِدُ رِيحَهُمَا مِنْ الرَّجُلِ فَيَأْمُرُ بِهِ فَيُؤْخَذُ بِيَدِهِ فَيُخْرَجُ بِهِ مِنْ الْمَسْجِدِ حَتَّى يُؤْتَى بِهِ الْبَقِيعَ فَمَنْ أَكَلَهُمَا لَا بُدَّ فَلْيُمِتْهُمَا طَبْخًا قَالَ فَخَطَبَ النَّاسَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَأُصِيبَ يَوْمَ الْأَرْبِعَاءِ
A y’a fɔ an ye [‘Affan] A y’a fɔ an ye [Hamamu Bin Yahya] ko; A fɔra an ye [Qatadah] ka bɔ [Salim Bin Abul Ja’d Al Ghatafani] fɛ ka bɔ [Ma’dan Bin Abu Talhah Al Ya’mari] la ko [Umar Bin Al Khaththab] lɔra minbar kan jumalon, o kɔ, a ye Ala tando ani k’a bonya o kɔfɛ a ye Rasulullah kofɔ, a ko; ‘Ne ye siko dɔ kɛ ani n tun b’a miiri ko o ye n ka saya tagamasiɲɛ ye, n ye siko kɛ i n’a fɔ kɔnɔsogo ye n sɔgɔ siɲɛ fila’. Madan ko; a -Umar- y’a fɔ ko kɔnɔsogo wulennin lo, o kɔ, n y’a fɔ Asma’ Bint Umais ye, Abu Bakr muso, o la, a ko; ‘Jamana wɛrɛ/min tɛ arabu ye, o lo bena i faga’. Umar ko; ’ Tiɲɛ na, mɔgɔw y’a fɔ n ye ko n ka nɔnabilabaga dɔ sigi, ani tiɲɛ na, Ala tɛna a ka diinɛ n’a ka kalifa tiɲɛ, min y’a ka kira ci sallallaahu ‘alaihi wasallam k’a sigi, ani ni saya nana ne fɛ o tuma na, nin koo nin bena di Shuraa la – ladilikanw na – ni mɔgɔ wɔɔrɔ cɛma minw tun be ‘nabi sara. o ra, o tuma na, i bɛ kantigiya kɛ mɔgɔ o mɔgɔ ye, i ka kan ka o tigi lamɛn. ani ka mɛnni kɛ, ani tiɲɛ na, ne b’a lɔn ko mɔgɔ dɔw bɛna sɔrɔ minw bɛna nin ko tiɲɛ, ani ne le bɛna o kɛlɛ ni ne bolow ye silamɛya jusigilan kan, o ye Ala juguw ye, kafiriw ni mɔgɔ tununinw, Ala ka layidu ta, ne tɛna ne Matigi ka layidu min ta ne ye, ne tɛna o bila ka sɔrɔ ka ne nɔnabila ni fɛɛn dɔ ye min ka bon ni ne ye Al le son father ani some di - -, ani Ala ka sira la, cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ma deli ka foyi sɛmɛntiya ne ye koo dɔ kan kabini n’ tun be n’a ye, a tun be n’ kɔrɔfɔ ka tɛmɛ kalalah koo la fɔɔ a y’a bolokunnaden don n’ disi la k’a fɔ ko: ‘A be se ka kɛ i ye aya min be kuma shaif koo la min be indeed ma sura laban na, n’ be se ka ɲɛnamaya kɛ ni latigɛli ye. lɔnbaga minw be kalan kɛ ani minw tɛ kalan, ani ne be seereya kɛ Ala ye jamana ɲɛmɔgɔw kan, ko ne y’u ci walisa u ka mɔgɔw kalan u ka diinɛkow la ani walisa u ka se k’u ka cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ka sunna ɲɛfɔ ani u ye ŋunuŋunu ne fɛ u tun tɛ min lɔn, o kɔ, tiɲɛn na, aw ye mɔgɔ fila dumu, n’ tɛ mɔgɔw jati. o ye layi ni jaba ye, Ala ka sira la n ye cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ye tuma min na a ye nin fila kasa mɛn ka bɔ cɛ dɔ fɛ, a y’a fɔ a ye k’a to a bolo minɛnin na ko a ka bɔ misiri kɔnɔ k’a don Baqi kɔnɔ’, o la mɔgɔ o mɔgɔ y’u fila bɛɛ dumu, o ka kan k’u tobi fo kasa ka bɔ yen.’ Madan ko; ‘Umar ye waajuli kɛ mɔgɔw ɲɛfɛ jumalon, u y’a faga karidon’.
Hadith
Imam Ahmad : 86
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَالزُّبَيْرُ والْمِقْدَادُ بْنُ الْأَسْوَدِ إِلَى أَمْوَالِنَا بِخَيْبَرَ نَتَعَاهَدُهَا فَلَمَّا قَدِمْنَاهَا تَفَرَّقْنَا فِي أَمْوَالِنَا قَالَ فَعُدِيَ عَلَيَّ تَحْتَ اللَّيْلِ وَأَنَا نَائِمٌ عَلَى فِرَاشِي فَفُدِعَتْ يَدَايَ مِنْ مِرْفَقِي فَلَمَّا أَصْبَحْتُ اسْتُصْرِخَ عَلَيَّ صَاحِبَايَ فَأَتَيَانِي فَسَأَلَانِي عَمَّنْ صَنَعَ هَذَا بِكَ قُلْتُ لَا أَدْرِي قَالَ فَأَصْلَحَا مِنْ يَدَيَّ ثُمَّ قَدِمُوا بِي عَلَى عُمَرَ فَقَالَ هَذَا عَمَلُ يَهُودَ ثُمَّ قَامَ فِي النَّاسِ خَطِيبًا فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ عَامَلَ يَهُودَ خَيْبَرَ عَلَى أَنَّا نُخْرِجُهُمْ إِذَا شِئْنَا وَقَدْ عَدَوْا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَفَدَعُوا يَدَيْهِ كَمَا بَلَغَكُمْ مَعَ عَدْوَتِهِمْ عَلَى الْأَنْصَارِ قَبْلَهُ لَا نَشُكُّ أَنَّهُمْ أَصْحَابُهُمْ لَيْسَ لَنَا هُنَاكَ عَدُوٌّ غَيْرَهُمْ فَمَنْ كَانَ لَهُ مَالٌ بِخَيْبَرَ فَلْيَلْحَقْ بِهِ فَإِنِّي مُخْرِجٌ يَهُودَ فَأَخْرَجَهُمْ
A y’a fɔ an ye [Ya’qub] A y’a fɔ an ye [n’ facɛ] ka bɔ [Ibn Ishaq] la a ko; A y’a fɔ ne ye [Nafi’ ka jɔn kɔrɔ Abdullah Bin Umar] Ka bɔ [Abdullah Bin Umar] fɛ, a ko; N’ tagara ni Zubair ni Miqdad Bin Aswad ye ka taga an ka nafolofɛnw filɛ Khaibar k’u sɛgɛsɛgɛ, an sera yen tuma min na, an tilanin lo ka taga an ka jamanaw na, suu tilancɛ la, n’ tun be sinɔgɔra n’ ka dilan kan, u ye n’ kɛlɛ, n’ bolokunnaden tun be n’ kunbiri gwan ka bɔ n’ nɔgɔnkun na, tuma min na sɔgɔmadafɛ, u ye n’ teri fila cashod for me, ‘Jɔn lo ye nin kɛ i la’. Ne k’a jaabi ko; ‘N m’a lɔn’. A y’a fɔ tugun ko; O la, Zubair ni Miqdad ye n bolo latilen, ka na ni n ye Umar fɛ, [Umar] ko; ‘Yahutuw ye min kɛ, o lo kɛra’. O kɔ, a wurira ka mɔgɔw waaju; 'E mɔgɔw, tiɲɛ na, Ala ka ciden sallallaahu 'alaihi wasallam ye Khaibar yahutuw ta baara la, ni bɛnkan ye an y'u gwɛn n'an tun b'a fɛ, ani u ye Abdullah Bin Umar tɔɔrɔ k'a bolo yɛlɛma i n'a fɔ a nana aw fɛ cogo min na ka fara juguya kan Ansar mɔgɔw kan ka kɔn, an tɛ sigasiga u ka - Yahutuw be yen, jugu wɛrɛ tɛ yen n’u tɛ, o la, mɔgɔ o mɔgɔ ka nafolo sɔrɔ Khaibar, o tigi k’a ta bari ne bena Yahutuw gwɛn ka bɔ yen’. O kɔ, Umar y’u gwɛn ka taga.
Hadith
Imam Ahmad : 87
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى وَحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَا حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَيْنَا هُوَ يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ عُمَرُ لِمَ تَحْتَبِسُونَ عَنْ الصَّلَاةِ فَقَالَ الرَّجُلُ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ سَمِعْتُ النِّدَاءَ فَتَوَضَّأْتُ فَقَالَ أَيْضًا أَوَلَمْ تَسْمَعُوا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا رَاحَ أَحَدُكُمْ إِلَى الْجُمُعَةِ فَلْيَغْتَسِلْ
A fɔra an ye ko [Hasan Bin Musa] ni [Husɛn Bin Muhamadu] fila bɛɛ ko; A fɔra an ye [Syaiban] ka bɔ [Yahya] ka bɔ [Abu Salamah] ka bɔ [Abu Hurairah] la, ko tuma min na Umar Bin Al Khathab tun be waajuli kɛra jumalon, yɔrɔnin kelen, cɛɛ dɔ nana, o la, Umar y’a ɲininga; ‘Mun na i be delili bila kɔfɛ?’ o kɔ, cɛ k’a jaabi; ‘Foyi tɛ fɔɔ ni n’ ye welekan mɛn, n’ be sin ka ko.’ [Umar] y’a ɲininga tugun; 'Aw m'a mɛn ko cira sallallahu 'alaihi wasallam ko loon dɔ la ko: 'N'aw tagara juma seli la o tuma na, aw ka ko'.
Hadith
Imam Ahmad : 88
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الْأَحْوَلُ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ قَالَ جَاءَنَا كِتَابُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَنَحْنُ بِأَذْرَبِيجَانَ يَا عُتْبَةَ بْنَ فَرْقَدٍ وَإِيَّاكُمْ وَالتَّنَعُّمَ وَزِيَّ أَهْلِ الشِّرْكِ وَلَبُوسَ الْحَرِيرِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَانَا عَنْ لَبُوسِ الْحَرِيرِ وَقَالَ إِلَّا هَكَذَا وَرَفَعَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِصْبَعَيْهِ
A y’a fɔ an ye [Hasan Bin Musa] ko; A y’o fɔ an ye [Zuhair] minkɛ, a ko; A ka kuma fɔ an ye [Ashim Al Ahwal] ka bɔ [Abu Usman] fɛ, a ko; lɛtɛrɛ dɔ nana an fɛ ka bɔ [Umar] fɛ, an tun bɛ o wagati ra Azerbaïdjan, o lɛtɛrɛ tun b’a fɔra ko; 'E Utbah Bin Farqad, kana ɲɛnagwɛ ani ka mushirikiw ka bijuw don, ka fani siliki don, bari Ala ka ciden (s.a.w) y'an bali siliki donli la, o kɔfɛ a ko: 'Fo ni nin tɛ' ani ciden b'a ka faniw don. anw.’
Hadith
Imam Ahmad : 89
حَدَّثَنَا حَسَنٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَسْوَدِ أَنَّهُ سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ابْنِ لَبِيبَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سِنَانٍ الدُّؤَلِيِّ أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَعِنْدَهُ نَفَرٌ مِنْ الْمُهَاجِرِينَ الْأَوَّلِينَ فَأَرْسَلَ عُمَرُ إِلَى سَفَطٍ أُتِيَ بِهِ مِنْ قَلْعَةٍ مِنْ الْعِرَاقِ فَكَانَ فِيهِ خَاتَمٌ فَأَخَذَهُ بَعْضُ بَنِيهِ فَأَدْخَلَهُ فِي فِيهِ فَانْتَزَعَهُ عُمَرُ مِنْهُ ثُمَّ بَكَى عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَنْ عِنْدَهُ لِمَ تَبْكِي وَقَدْ فَتَحَ اللَّهُ لَكَ وَأَظْهَرَكَ عَلَى عَدُوِّكَ وَأَقَرَّ عَيْنَكَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تُفْتَحُ الدُّنْيَا عَلَى أَحَدٍ إِلَّا أَلْقَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بَيْنَهُمْ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَأَنَا أُشْفِقُ مِنْ ذَلِكَ
A y’o fɔ an ye [Hasan] minkɛ, a ko; A y’a fɔ an ye ko [Abu Al Aswad] y’a fɔ an ye ko a y’a mɛn [Muhamadu Bin Abdurrahman Bin Labibah] be maana dɔ lakali ka bɔ [Abu Sinan Ad Dauli] fɛ, ko a nana [Umar Bin Al Khaththab] filɛ, ani a gɛrɛfɛ, Muhajirin mɔgɔw tun be yen minw tun be yen ka bɔ Umar la ka taga se Iraq ma. min kɔnɔ, nɛgɛkunbɛnnan dɔ tun be yen, o kɔ, a dencɛ dɔ y’o nɛgɛkunbɛnnan ta k’a don a daa la, o kɔ, Umar y’a bɔ a daa la o kɔ, Umar kulela, a gɛrɛfɛ mɔgɔw y’a ɲininga; ‘Mun na i be kasi, yala Ala ma see sɔrɔ i ye, ka see sɔrɔ i juguw kan, k’i ka miiriya kɛ hɛɛrɛ ye wa?’ Umar y’a jaabi ko; ‘Tiɲɛ na, n ye Ala ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam ka kuma mɛn ko: ‘Duniɲa tɛ dayɛlɛ jɔn ye, fo ni Ala ma kɔniya ni juguya bila u ni ɲɔgɔn cɛ lafiya loon na’. ani ne be siranna o ɲɛ’.
Hadith
Imam Ahmad : 90
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ يَصْنَعُ أَحَدُنَا إِذَا هُوَ أَجْنَبَ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يَنَامَ قَبْلَ أَنْ يَغْتَسِلَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَتَوَضَّأْ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ ثُمَّ لِيَنَمْ
A y’a fɔ an ye [Ya’qub] A y’a fɔ an ye [n fa] ka bɔ [Ibn Ishaq] A y’a fɔ ne ye [Nafi’] ka bɔ [Abdullah Bin Umar] ka bɔ [a fa] la a ko; N y’a ɲininga ko mɔgɔ min ye junub ye, o kɔ, a b’a fɛ ka sinɔgɔ sanni a ka ko, o tigi ka kan ka mun lo kɛ? Rasulullah y’a jaabi ko: ‘A ka kan ka ko i n’a fɔ ko min be kɛ ka seli kɛ, ka sinɔgɔ’.
Hadith
Imam Ahmad : 91
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ لَمَّا تُوُفِّيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ دُعِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلصَّلَاةِ عَلَيْهِ فَقَامَ إِلَيْهِ فَلَمَّا وَقَفَ عَلَيْهِ يُرِيدُ الصَّلَاةَ تَحَوَّلْتُ حَتَّى قُمْتُ فِي صَدْرِهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعَلَى عَدُوِّ اللَّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ الْقَائِلِ يَوْمَ كَذَا كَذَا وَكَذَا يُعَدِّدُ أَيَّامَهُ قَالَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَبَسَّمُ حَتَّى إِذَا أَكْثَرْتُ عَلَيْهِ قَالَ أَخِّرْ عَنِّي يَا عُمَرُ إِنِّي خُيِّرْتُ فَاخْتَرْتُ وَقَدْ قِيلَ { اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ } لَوْ أَعْلَمُ أَنِّي إِنْ زِدْتُ عَلَى السَّبْعِينَ غُفِرَ لَهُ لَزِدْتُ قَالَ ثُمَّ صَلَّى عَلَيْهِ وَمَشَى مَعَهُ فَقَامَ عَلَى قَبْرِهِ حَتَّى فُرِغَ مِنْهُ قَالَ فَعَجَبٌ لِي وَجَرَاءَتِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا كَانَ إِلَّا يَسِيرًا حَتَّى نَزَلَتْ هَاتَانِ الْآيَتَانِ { وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُوا وَهُمْ فَاسِقُونَ } فَمَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَهُ عَلَى مُنَافِقٍ وَلَا قَامَ عَلَى قَبْرِهِ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ
A y’a fɔ an ye [Ya’qub] A y’a fɔ an ye [n’ facɛ] ka bɔ [Ibn Ishaq] A y’a fɔ ne ye [Az Zuhri] ka bɔ [Ubaidullah Bin Abdullah Bin Utbah Bin Mas’ud] ka bɔ [Abdullah bin Abbas] la, a ko; N y’a mɛn [Umar Bin Katab] b’a fɔra ko; Abdullah Bin Ubai sara tuma min na, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam weelera ka delili kɛ a ye, o la a girinna ka taga a fɛ, tuma min na a lɔra a ɲɛfɛ ka delili kɛ a ye n y’a lalɔ o la n lɔra a ɲɛfɛ k’a fɔ; ‘E Rasulullah, Abdullah Bin Ubai ye Ala jugu ye min y’a fɔ nin ni nin loon na,’ a ye loon tɔgɔ fɔ, o kɔ, Umar y’a fɔ ka taga ɲɛfɛ; Nka, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ye yɛlɛmisɛn dɔrɔn kɛ fɔɔ n’ ye n’ ka kumaw fɔ tuma min na a ko: ‘I ka bɔ n’ kɔrɔ, e Umar, tiɲɛ na, sugandili dɔ dira n ma o kama n’ y’a sugandi, ani a fɔra ko: ‘I ka yafa ɲini u ye walima i ma yafa ɲini u fɛ - o lo. Hali ni i ye yafa ɲini u ye siɲɛ biwolonfila, Ala tɛna yafa u ma abada." -QS Al Anfal verse 80- ni ne tun b’a lɔn ko ni ne ye dɔ fara n ka delili kan ka se siɲɛ biwolonfila ma, a tun bɛna yafa sɔrɔ, ne tun bɛna dɔ fara a kan' Umar ko; o kɔ, a ye delili kɛ a ye k'a suu sutura Umar kan ka lɔ fɔɔ ka taga se 'I y'a lɔ.' n’ kabakoyara n’ yɛrɛ la cogo min na n’ tun be bonya la Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kan, hali ni Ala n’a ka ciden b’a lɔn ka ɲɛ’ Umar ko tugun; kaburu Tiɲɛ na, u kafira Ala n’a ka ciden na ani u sara cogo jugu la’.
Hadith
Imam Ahmad : 92
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ كَمَا حَدَّثَنِي عَنْهُ نَافِعٌ مَوْلَاهُ قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ إِذَا لَمْ يَكُنْ لِلرَّجُلِ إِلَّا ثَوْبٌ وَاحِدٌ فَلْيَأْتَزِرْ بِهِ ثُمَّ لِيُصَلِّ فَإِنِّي سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ ذَلِكَ وَيَقُولُ لَا تَلْتَحِفُوا بِالثَّوْبِ إِذَا كَانَ وَحْدَهُ كَمَا تَفْعَلُ الْيَهُودُ قَالَ نَافِعٌ وَلَوْ قُلْتُ لَكُمْ إِنَّهُ أَسْنَدَ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَرَجَوْتُ أَنْ لَا أَكُونَ كَذَبْتُ
A y’a fɔ an ye [Ya’qub] A y’a fɔ an ye [n’ facɛ] ka bɔ [Ibn Ishaq] la a ko; Nafi’ y’a fɔ n ye [Nafi’ Abdullah ka jɔn kɔrɔ] ka bɔ [Abdullah] fɛ minkɛ, Nafi’ ko; Abdullah Bin Umar ko; Ni fani tɛ cɛɛ fɛ ni kelen tɛ, o tuma na, a ka kan ka fani don i n’a fɔ sarong, ka sɔrɔ ka delili kɛ, bari tiɲɛ na, ne y’a mɛn loon dɔ la [Umar Bin Al Khaththab] b’o fɔra, a ko; ‘I kana fani don i yɛrɛ la ni fani kelen dɔrɔn lo b’i fɛ i n’a fɔ Yahutuw b’a kɛ cogo min na’. Nafi’ ko; 'Ni n y'a fɔ aw ye ko Abdullah Bin Umar y'a jigi la kira kan, o tuma na, n jigi b'a kan ko n ma ngalon tigɛ.'
Hadith
Imam Ahmad : 93
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَ حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ مِخْرَاقٍ عَنْ شَهْرٍ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ مَاتَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ قِيلَ لَهُ ادْخُلْ الْجَنَّةَ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شِئْتَ
A y’a fɔ an ye [Mu`ammal] A y’a fɔ an ye [Hammad] a ko; A y’a fɔ an ye ko [Ziyadi Bin Mikhrak] bɔra [Shahr] la ka bɔ [Uqba Bin Amir] la ko; A y’a fɔ n ye [Umar] ko ale ye Ala ka ciden (s.a.w) ka kuma mɛn ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ sara k’a sɔrɔ a lara Ala la ani laban loon na, o tigi bena fɔ a ye; ‘I be se ka don sankolo la ka bɔ da seegi minw fɛ, u dɔ la kelen fɛ. ''
Hadith
Imam Ahmad : 94
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا جَعْفَرٌ يَعْنِي الْأَحْمَرَ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ حَذَفَ رَجُلٌ ابْنًا لَهُ بِسَيْفٍ فَقَتَلَهُ فَرُفِعَ إِلَى عُمَرَ فَقَالَ لَوْلَا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يُقَادُ الْوَالِدُ مِنْ وَلَدِهِ لَقَتَلْتُكَ قَبْلَ أَنْ تَبْرَحَ
A y’o fɔ an ye [Aswad Bin Amir] minkɛ, a ko; a y’a fɔ an ye [Ja’far i.e. Al Ahmar] ka bɔ [Mutharrif] ka bɔ [Al Hakam] ka bɔ [Mujahid] la a ko; cɛ dɔ y’a dencɛ tigɛ ni muru ye, k’a faga, o kɔ, o koo nin nana Umar fɛ, o la [Umar] ko; Ni n tun ma cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ka kuma mɛn loon dɔ la ko: ‘Facɛ tɛ ɲangili sɔrɔ a den fagali kosɔn. ‘Ne bena i faga siga t’a la sanni i ka suu kɛ yen’.
Hadith
Imam Ahmad : 95
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ سُلَيْمَانَ الْأَعْمَشِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ عَنْ عَابِسِ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ نَظَرَ إِلَى الْحَجَرِ فَقَالَ أَمَا وَاللَّهِ لَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ مَا قَبَّلْتُكَ ثُمَّ قَبَّلَهُ
A y’o fɔ an ye [Aswad Bin Amir] minkɛ, a ko; A y’a fɔ an ye [Zuhair] ka bɔ [Suliman Al A’masy] A y’a fɔ an ye [Ibrahima] ka bɔ [Abis Bin Rabi’a] la; N ye [Umar] ye a be Kabakuru Fiman filɛra k’a fɔ; ‘Ala ka sira la, ni n tun ma Rasulullah ye k’i mugan, n tun t’i mugan’ o kɔ, a y’a mugan.
Hadith
Imam Ahmad : 96
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنَا السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ ابْنُ أُخْتِ نَمِرٍ أَنَّ حُوَيْطِبَ بْنَ عَبْدِ الْعُزَّى أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ السَّعْدِىِّ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَدِمَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي خِلَافَتِهِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ أَلَمْ أُحَدَّثْ أَنَّكَ تَلِي مِنْ أَعْمَالِ النَّاسِ أَعْمَالًا فَإِذَا أُعْطِيتَ الْعُمَالَةَ كَرِهْتَهَا قَالَ فَقُلْتُ بَلَى فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَمَا تُرِيدُ إِلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ إِنَّ لِي أَفْرَاسًا وَأَعْبُدًا وَأَنَا بِخَيْرٍ وَأُرِيدُ أَنْ تَكُونَ عُمَالَتِي صَدَقَةً عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَا تَفْعَلْ فَإِنِّي قَدْ كُنْتُ أَرَدْتُ الَّذِي أَرَدْتَ فَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي حَتَّى أَعْطَانِي مَرَّةً مَالًا فَقُلْتُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي قَالَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُذْهُ فَتَمَوَّلْهُ وَتَصَدَّقْ بِهِ فَمَا جَاءَكَ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ وَلَا سَائِلٍ فَخُذْهُ وَمَا لَا فَلَا تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ
A y’o fɔ an ye [Abul Yaman] minkɛ, a ko; a ye rapɔɔri di an ma [Syu’aib] ka bɔ [Az Zuhri] la a ko; y’a fɔ an ye [I n’a fɔ Sa`ib Bin Yazid] Namir balimamuso dencɛ, ko [Huwaiti Bin Abdul Uzza] y’a lalɔnniya, ko [Abdullah Bin Sa’di] y’a lalɔnniya, ko a nana Umar Bin Al Khathab fɛ a ka kalifa wagati la, o la, Umar y’a fɔ a ye ko; 'A ma fɔ n ye -ko kelen kan-, ko i ye mɔgɔw ka baara ladon, o tuma na, ni sara dira i ma, o ma diya i ye wa?' Abdullah Bin Sa’di ko; o ra, ne ka o jaabi; ‘O ye tiɲɛ ye’ Umar ko; ‘I be mun lo fɛ a la?’ A ka o jaabi ko; o ra, ne ka o jaabi; ‘Tiɲɛ na, so ni jɔn caaman be n fɛ, n’ ka nafolo ka ca, n’ b’a fɛ n’ ka sara ka di silamɛw ma’. [Umar] ko; ‘Aw kana o kɛ, bari tiɲɛ na, ne fana tun b’a fɛ i n’a fɔ aw tun b’a fɛ cogo min na, nka cira sallallaahu alayihi wasallam ye nilifɛn dɔ di n ma, n ko; ‘I k’a di mɔgɔ min ma, fantan min ka bon ni ne ye,’ fɔɔ lon dɔ, a ye nafolo di ne ma, ne ko; ‘I k’a di mɔgɔ ma min ka fantanya ka bon ni ne ye’, cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ye n’ kɔrɔfɔ k’a fɔ ko: ‘I k’a ta k’a yiriwa - i ka wari don a la - o kɔ, i ka wari don a la. Fɛɛn o fɛɛn min be sɔrɔ i fɛ nin nafolo nin na, i m’a miiri ani i m’a ɲini, i k’o ta, n’a tɛ ten, i kana a fɔ k’o ye i ta ye’.
Hadith
Imam Ahmad : 97
حَدَّثَنَا سَكَنُ بْنُ نَافِعٍ الْبَاهِلِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا صَالِحٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي رَبِيعَةُ بْنُ دَرَّاجٍ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَبَّحَ بَعْدَ الْعَصْرِ رَكْعَتَيْنِ فِي طَرِيقِ مَكَّةَ فَرَآهُ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَتَغَيَّظَ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَا وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْهَا
A y’a fɔ an ye [Sakan Bin Nafi’ Al Bahili] minkɛ, a ko; A y’a fɔ an ye [Salih] ka bɔ [Az Zuhri] la minkɛ, a ko; A y’a fɔ n ye [Rabi’a Bin Darraj] ko [Ali Bin Abu Talib] ye sunna seli raka fila kɛ Asr kɔfɛ Mɛki sira kan, o kɔ, Umar y’o ye a dimin’a kɔrɔ, o kɔ, a ko; ‘Ala ka sira la, yala aw tun t’a lɔn ka ban ko Ala ka ciden (s.a.w) y’o bali wa?
Hadith
Imam Ahmad : 98
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَلَاءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ بَنِي سَهْمٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مَاجِدَةُ قَالَ عَارَمْتُ غُلَامًا بِمَكَّةَ فَعَضَّ أُذُنِي فَقَطَعَ مِنْهَا أَوْ عَضِضْتُ أُذُنَهُ فَقَطَعْتُ مِنْهَا فَلَمَّا قَدِمَ عَلَيْنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَاجًّا رُفِعْنَا إِلَيْهِ فَقَالَ انْطَلِقُوا بِهِمَا إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَإِنْ كَانَ الْجَارِحُ بَلَغَ أَنْ يُقْتَصَّ مِنْهُ فَلْيَقْتَصَّ قَالَ فَلَمَّا انْتُهِيَ بِنَا إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ نَظَرَ إِلَيْنَا فَقَالَ نَعَمْ قَدْ بَلَغَ هَذَا أَنْ يُقْتَصَّ مِنْهُ ادْعُوا لِي حَجَّامًا فَلَمَّا ذَكَرَ الْحَجَّامَ قَالَ أَمَا إِنِّي قَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَدْ أَعْطَيْتُ خَالَتِي غُلَامًا وَأَنَا أَرْجُو أَنْ يُبَارِكَ اللَّهُ لَهَا فِيهِ وَقَدْ نَهَيْتُهَا أَنْ تَجْعَلَهُ حَجَّامًا أَوْ قَصَّابًا أَوْ صَائِغًا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ وَحَدَّثَنِي الْعَلَاءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي سَهْمٍ عَنِ ابْنِ مَاجِدَةَ السَّهْمِيِّ أَنَّهُ قَالَ حَجَّ عَلَيْنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي خِلَافَتِهِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
A y’a fɔ an ye [Muhamadu Bin Yazid] A y’a fɔ an ye [Muhamadu Bin Ishaq] ko; A y’a fɔ an ye [Al’Ala` Bin Abdurrahman Bin Ya’qub] ka bɔ [Kurayisi cɛ dɔ la min bɔra Bani Sahm] ka bɔ [cɛ dɔ la u cɛma min tɔgɔ ko Majidah] ko; N ye kɛlɛ kɛ ni cɛdennin dɔ ye Mɛki, o kɔfɛ a ye n tulo sɔgɔ ka n tigɛ -walima- n ye n sɔgɔ ka n tulo tigɛ, o la, tuma min na Abu Bakri nana an fɛ ka hiji kɛ, an ye koo nin bila a bolo, o la, a ye jaabili di; ‘Aw ka na n’u fila bɛɛ ye Umar Bin Al Khaththab fɛ, ni mɔgɔ min y’a mandimi, o tigi ka kan ka qishash kɛ, o tuma na, a ka qishash kɛ a ye’. A ko; o la, an sera [Umar Bin Al Khathab] ɲɛfɛ tuma min na, a y’an filɛ k’a fɔ ko; ‘Ɔnhɔn, n’ sera dan na qishash kɛli la, aw ka n’ weele ko cupping man’. O ra, tuma min na a kumana zira kan, a ko; ‘O wagati la, n ye Ala ka ciden (s.a.w) ka kuma mɛn ko: ‘Ne ye baaraden dɔ di n’ bamuso tɛnɛmuso ma n’a jigi ye ko Ala bena a barikada n’o ye, n y’a bali k’a kɛ nɛgɛdaga ye, sogofeerela ye, walima sanufeerela ye’. A y’a fɔ an ye [Ya’qub] y’a fɔ an ye [n’ facɛ] ka bɔ [Ibn Ishaq] la a ko; ani a y’a fɔ an ye [Al’Ala’ Bin Abdurrahman] ka bɔ [cɛ dɔ fɛ min bɔra Bani Sahmu] fɛ ka bɔ [Ibn Majida As Sahmi] fɛ ko a ko; ‘Abu Bakri tagara hiji kɛ an fɛ a ka kalifa wagati la,’ o kɔ, a ye hadisi kofɔ.
Hadith
Imam Ahmad : 99
حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ خَطَبَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ رَخَّصَ لِنَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَاءَ وَإِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ مَضَى لِسَبِيلِهِ فَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَحَصِّنُوا فُرُوجَ هَذِهِ النِّسَاءِ
A y’a fɔ an ye ko [Ubaida Bin Humayid] ka bɔ [Dawuda Bin Abu Hind] ka bɔ [Abu Nadlrah] ka bɔ [Abu Sa’id] la, a ko; [Umar] ye waajuli kɛ mɔgɔw ɲɛfɛ k’a fɔ ko; ‘Tiɲɛ na, Ala ye lafiya di a ka kira ma a ka fɛta la, tiɲɛ na, kira sallallaahu ‘alaihi wasallam tagara a ka sira kan, o la, aw ka hiji ni umra dafa i n’a fɔ Ala y’a fɔ cogo min na, ani ka nin musow ka cɛnimusoko yɔrɔw kɔlɔsi’.
Hadith
Imam Ahmad : 100
حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيَرْقُدُ الرَّجُلُ إِذَا أَجْنَبَ قَالَ نَعَمْ إِذَا تَوَضَّأَ
A y’a fɔ an ye ko [Ubaida Bin Humaid] A y’a fɔ ne ye [Ubaida Bin Umar] ka bɔ [Nafi’] la ka bɔ [Ibn Umar] ka bɔ [Umar Bin Al Khaththab] la, a ko; ‹Rasulullah salallaahu ‘alaihi wasallam ɲiningara ko; Yala a daganin lo mɔgɔ ka sinɔgɔ n’a ye junub ye wa? A y’a jaabi ko: ‘Ɔnhɔn, n’i ye ko’.
