Imam Ahmad : 61
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ الْجُمَحِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ قِيلَ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا خَلِيفَةَ اللَّهِ فَقَالَ بَلْ خَلِيفَةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَرْضَى بِهِ
Kixye qe [laj Muhammad Bin Yazid] Kixye qe [laj Nafi’ Bin Umar Al Jumahi] chalen chaq [laj Abdullah Bin Abumulaikah] naq kixye; [Laj Abu Bakar] kib’oqe’ rik’in li k’ab’a’ej; “At khalifatullah” toja’ naq kixsume; “A’b’anan, li Califa Muhammad shallallahu ‘alaihi wasallam ut laa’in wan qach’ool chixk’ulub’ankil li b’oqok a’in.”
Imam Ahmad : 62
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُؤَمَّلِ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ كَانَ رُبَّمَا سَقَطَ الْخِطَامُ مِنْ يَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَيَضْرِبُ بِذِرَاعِ نَاقَتِهِ فَيُنِيخُهَا فَيَأْخُذُهُ قَالَ فَقَالُوا لَهُ أَفَلَا أَمَرْتَنَا نُنَاوِلُكَهُ فَقَالَ إِنَّ حَبِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَنِي أَنْ لَا أَسْأَلَ النَّاسَ شَيْئًا
Kixye qe [laj Musa Bin Daud] Kixye qe [laj Abdullah Bin Al Mu`ammal] chalen chaq [laj Ibn Abimulaikah], chan; jun sut lix b’ak’leb’ li kawaay kit’ane’ sa’ ruq’ laj Abu Bakr Ash Siddiq, toja’ naq kixsak’ li ruq’ lix kameey chi ub’ej jo’kan naq li kameey kixjap re ut chirix a’an kixxok, toja’ naq eb’ li ramiiw ke’xye; «Ma inkʼaʼ xataqlahebʼ chi xkʼambʼal?». [Laj Abu Bakr] kixye; “Relik chi yaal, li raarookil Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixtaqla we naq ink’a’ tinpatz’ k’a’ruhaq reheb’ li tenamit.”
Imam Ahmad : 63
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَامٍ فَقَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ فَقَالَ إِنَّ ابْنَ آدَمَ لَمْ يُعْطَ شَيْئًا أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ وَعَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ وَالْبِرِّ فَإِنَّهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ وَالْفُجُورَ فَإِنَّهُمَا فِي النَّارِ
Kixye qe naq [laj Abdurrazzaq] kixye qe [laj Sufyan] rik’in [laj Amru Bin Murrah] rik’in [laj Abu Ubaidah] rik’in [laj Abu Bakr], chan; jun chihab’ chirix lix kamik li Profeet, laj Abu Bakr kiwakli ut kixye; Li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixxaqab’ rib’ chiqu sa’ li xb’een chihab’ ut chirix a’an kixye: ‘Relik chi yaal, eb’ li ralal xk’ajol laj Adan maak’a’ k’eeb’il reheb’ li q’axal aajel ru chiru li kolb’a-ib’, jo’kan naq patz’omaq re li Allah li kolb’a-ib’, b’aanuhomaq chi tiik ut chi chaab’il xb’aan naq xkab’ichal wankex sa’ Choxa, ut kanab’omaq eerib’ rik’in li tik’ti’ik ut li maa’usilal xb’aan naq xkab’ichaleb’ wankeb’.
Imam Ahmad : 64
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى قَالَ فَلَمَّا كَانَتْ الرِّدَّةُ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تُقَاتِلُهُمْ وَقَدْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاللَّهِ لَا أُفَرِّقُ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَلَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَهُمَا قَالَ فَقَاتَلْنَا مَعَهُ فَرَأَيْنَا ذَلِكَ رَشَدًا
Ak xye qe [laj Muhammad Bin Yazid] naq kixye; kixk’e resil qe [laj Sufyan Bin Husain] chalen chaq [Az Zuhri] chalen chaq [Ubaidullah Bin Abdullah Bin ‘Utbah Bin Mas’ud] chalen chaq [laj Abu Hurairah], chalen chaq li Profeet sa’ li loq’laj wa’ak, a’an kixye: “Nintaqlaak chi pleetik rik’ineb’ li winq toj reetal naq neke’xye naq maak’a’ li loq’onink aran. naq te’xye, toja’ naq te’kole’q rix lix kik’eleb’ ut li k’a’ru reheb’, ka’ajwi’ sa’ xb’een li haq ut li ajlank re li Allah Ta’la’. Laj Abu Hurairah kixye; jo’kan naq naq kik’ulman li q’etq’etil, [laj Umar] kixye re laj Abu Bakr; ‘Ma yookat chi pleetik rik’ineb’ us ta xawab’i li xtaql li Allah (xtuqtuukilal ut li osob’tesink re li Allah chiwanq rik’in) chixyeeb’al a’in ut a’an? Jo’kan naq [laj Abu Bakr] kixsume; —Sa’ xk’ab’a’ li Allah, ink’a’ tinjach ru li taqlahom re li tijok ut li zakat, ut tinpleeti yalaq ani li tixjach ru li wiib’ chi na’leb’ a’in. Laj Abu Hurairah kixye; ‘Jo’kan naq xoopleetik rik’in ut xqil naq yaal a’in’.
Imam Ahmad : 65
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ قَالَ أُخْبِرْتُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَكُلَّ سُوءٍ عَمِلْنَا جُزِينَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَهُوَ مَا تُجْزَوْنَ بِهِ
Ak xye qe [laj Abdullah Bin Numair] naq kixye; ak xk’e resil qe [laj Isma’il] rik’in [laj Abu Bakr Bin Abu Zuhair] kixye; [Xink’ul resil] naq [laj Abu Bakr] kixye; ‘At aj taqlanel re li Allah, chan ru naq taawanq li chaab’ilal chirix li raqal a’in: ‘Maawa’ laa rajom chi moko li rajom xch’ooleb’ li tenamit re li hu. Ani tixb’aanu junaq li maak, tz’aqal taatojmanq rix jo’ chanru li maak a’an’ -QS An Nisa’ayat 23-, ma tootojmanq rix li junjunq chi maak naqab’aanu? toja’ naq li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixsume: “Li Allah tixkuy aamaak, at Abu Bakr, ma ink’a’ yaj, lub’lukat, ra aach’ool, b’ak’b’okat xb’aaneb’ li yale’k?” Laj Abu Bakr kixsume; ‘Yaal’ toja’ naq kixye: ‘Toja’ naq chixjunil a’an jun q’ajkamunk choq’ aawe’.
Imam Ahmad : 66
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ أَظُنُّهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ قَالَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَإِنَّ ذَاكَ بِذَاكَ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Naq kixye qe [laj Sufyan] kixye; Naq xinye qe [re laj Ibn Abu Khalid] chalen chaq [re laj Abu Bakr Bin Abu Zuhair] xink’oxla naq chanchan [kixye laj Abu Bakr]; ‘At aj taqlanel re li Allah, chan ru naq taawanq li chaab’ilal chirix li raqal a’in’. Kixsume: “Chixtoq’ob’a ru li Allah, at Abu Bakr, ma ink’a’ xanumsi li rahilal, li rahil ch’oolejil, malaj li yale’k?”. Laj Abu Bakr kixsume; ‘jo’kan’ toja’ naq li Profeet kixye: ‘toja’ naq relik chi yaal naq chixjunil a’an jun q’ajkamunk’. Kixye qe [laj Ya’la Bin ‘Ubaid] Kixye qe [laj Ismail] chalen chaq [laj Abu Bakr Ats Tsaqafi] naq kixye; [Laj Abu Bakr] kixye; ‘At aj taqlanel re li Allah, chan ru naq taawanq li chaab’ilal chirix li raqal a’in: ‘Ani tixb’aanu li maa’usilal, relik chi yaal naq taatojmanq rix jo’ chanru li maa’usilal a’an’. -QS Jun li Nisa’ayat 123-. toja’ naq naxye resil li hadith.
Imam Ahmad : 67
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَنُجَازَى بِكُلِّ سُوءٍ نَعْمَلُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ فَهَذَا مَا تُجْزَوْنَ بِهِ
Kixye qe [laj Waki’] Kixye qe [laj Ibn Abu Khalid] chalen chaq [laj Abu Bakar Bin Abu Zuhair Ats Tsaqafi] kixye; naq kik’utb’esiman li raqal, ‘Maawa’ laa rajom chi moko li rajom xch’ooleb’ li tenamit re li hu. Ani tixb’aanu li maa’usilal, relik chi yaal naq taatojmanq rix jo’ chanru li maa’usilal a’an-’ -QS An Nisa’ayat 123-, chan, [laj Abu Bakr] kixye; —At aj taqlanel re li Allah, ma tootojmanq rix li junjunq chi maak naqab’aanu? Jo’kan naq li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixsume: “Li Dios chixtoq’ob’a aawu, at Abu Bakr, ma ink’a’ xanumsi li rahilal, li rahil ch’oolejil, li xat-eek’asiik xb’aaneb’ li yale’k? Jo’kan naq a’an laa sumenkil’.
Imam Ahmad : 68
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخَذْتُ هَذَا الْكِتَابَ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَتَبَ لَهُمْ إِنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنْ سُئِلَهَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَ ذَلِكَ فَلَا يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنْ الْإِبِلِ فَفِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنِ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَسَبْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الْإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلَّا ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلَّا أَرْبَعٌ مِنْ الْإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا ثَلَاثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلَا تُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلَا ذَاتُ عَوَارٍ وَلَا تَيْسٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ الْمُصَدِّقُ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ وَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً وَاحِدَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشْرِ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ الْمَالُ إِلَّا تِسْعِينَ وَمِائَةَ دِرْهَمٍ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا
Naq kixye qe [laj Abu Kamil] kixye; Naq kixye qe [laj Hammad Bin Salamah] kixye; Xink’am li hu a’in rik’in [laj Tsumamah Bin Abdullah Bin Anas] rik’in [Laj Anas Bin Malik], li kixtz’iib’a [laj Abu Bakr] reheb’; 'Relik chi yaal, a'in li xjek'inkil li zakat li kixk'uub' li xtaql li Allah choq' reheb' laj musulman ut li kixtaqla li xtaql li Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, jo'kan naq ani sa' xyanqeb' laj musulman napatz'man re jo' chanru li k'a'ru k'eeb'il, chixk'ehaq, ut ani napatz'mank re xkomon chik chiru li ink'a' k'eeb'il, tixk'e li k'a'ru k'eeb'il; choq’ reheb’ li kameey li ink’a’ neke’xq’ax oob’ xka’k’aal chihab’, sa’ li junjunq chi oob’ toj lajeeb’ chi kameey li zakat a’an jun li k’anti’, ut wi naxtaw ka’k’aal chihab’ toja’ naq li zakat a’an jun li ixq kameey li wan wiib’ chihab’ re, toj sa’ oxk’aal roxk’aal, wi maak’a’eb’ li ixq kameey li wankeb’ wiib’ chihab’ re toja’ naq li winq kameey re li oxib’ chihab’ wi’ li kameey num- toja’ naq li zakat a’an jun li kameey winq oxib’ chihab’ xyu’am toj reetal naq li rajlil naxtaw kaahib’ xka’k’aal, ut wi li rajlil naxtaw kaahib’ xka’k’aal chi waqxaqib’ toja’ naq li zakat a’an jun Wi li rajlil naxtaw lajeeb’ roxk’aal, li zakat taak’eemanq re jun li ixq kameey li wan oob’ chihab’ re, toj sa’ wuqub’ xka’k’aal chihab’, ut wi’ naxtaw wuqub’ xka’k’aal li zakat k’eeb’il li fesix. kameey li wan oxib’ chihab’ re, toj sa’ lajeeb’ roxk’aal, ut wi’ naxtaw lajeeb’ roxk’aal chihab’, toja’ naq li zakat taak’eemanq reheb’ wiib’ li kameey li wankeb’ kaahib’ chihab’ reheb’, jo’ wiib’ li kameey winq toj sa’ xkomonil jun cient rik’in ka’k’aal, ut wi naxq’ax jun cient rik’in ka’k’aal chi zakat toja’ naq li junjunq chi kaahib’ xka’k’aal Jun li wakax re li fift ut oxib’ chihab’ a’an . li ixq kameey kaahib’ chihab’ wan re, ut wi jalan jalanq xchihab’eb’ li kameey sa’ li teneb’anb’il sa’ xb’een li zakat toja’ naq ani ak xwulak sa’ li teneb’anb’il zakat sa’ xb’een jun li ixq kameey li wan oob’ chihab’ re ut maak’a’ jun li ixq kameey li wan oob’ chihab’ re, a’b’an wan jun li ixq kameey li kaahib’ chihab’ wan re, a’b’an wan jun li ixq kameey li wan kaahib’ chihab’ re it isn go enough to, the moko ch’a’aj ta xtawb’aleb’ malaj ka’k’aal chi dirham, ut ani ak xwulak sa’ li teneb’anb’il zakat sa’ xb’een jun li wakax. jun li ixq kameey li kaahib’ chihab’ wan re ut maak’a’ junaq re ka’ajwi’ jun li wan oob’ chihab’ re, toja’ naq tz’aqal a’an re naq taak’ulub’aaq ut taak’eemanq re li ani wan xk’as rik’in li zakat ka’k’aal chi dirham malaj wiib’ chi k’anti’. ut ani ak xtaw li zakat teneb’anb’il sa’ xb’een jun li ixq kameey li wan kaahib’ chihab’ re ut maak’a’ jun re a’b’an wan jun li ixq kameey li wan oxib’ chihab’ re, toja’ naq tz’aqal a’an re xk’ulb’al rik’in a’an ut xkomon chik wiib’ li chib’aat wi moko ch’a’aj ta xtawb’aleb’ malaj ka’k’aal chi dirham, ut ani ak xtaw li teneb’anb’il agmale ink’a’ naxb’aanu oxib’ chihab’ re li zakat, a’b’an junaq camel jun li ixq kameey kaahib’ chihab’ xyu’am, toja’ naq tz’aqal a’an re naq taak’ulub’aaq ut taak’eemanq re li ani wan xk’as rik’in li zakat ka’k’aal chi dirham malaj wiib’ chi k’anti’, ut ani wan Wi ak xataw li teneb’anb’il zakat sa’ xb’een jun li ixq kameey re oxib’ chihab’, a’b’an maak’a’ junaq ut taak’ul jun li wan re wiib’ chihab’ re li moko ch’a’aj ta xk’ulb’aleb’ malaj ka’k’aal chi dirham, ut ani ak xtaw li zakat teneb’anb’il sa’ xb’een jun li ixq kameey wiib’ chihab’ xyu’am, a’b’an maak’a’ ka’ajwi’ jun li kameey winq li wan oxib’ chihab’ re, toja’ naq tz’aqal a’an re xk’ulb’al rik’in a’an ut maak’a’ chik tento taa’oksimanq, ut ani maak’a’ re ka’ajwi’ li kaahib’ chi kameey wan re, ka’ajwi’ li kaahib’ chi kameey wan re. Ut sa’ li zakat re xk’iresinkileb’ li k’anti’, wi li rajlil naxtaw kaahib’ xka’k’aal, toja’ naq li zakat a’an jun li roq che’ . malaj li k’anti’ toj sa’ jun cient rik’in ka’k’aal, ut wi numenaq a’an toja’ naq li zakat a’an wiib’ li k’anti’ toj sa’ li rajlil wiib’ cient, ut wi numenaq jun toja’ naq li zakat a’an oxib’ chi k’anti’ toj sa’ li rajlil oxib’ cient, ut wi wankeb’ naab’al chik toja’ naq choq’ re li junjunq chi cient li zakat a’an jun chi k’anti’, ut li zakat rub’el li handica goatged a’an, wi’ ink’a’ naraj li ani yook xk’eeb’al li zakat, ut ink’a’ naru xmolb’al li k’a’ re ru jachjo ru - re xk’amb’al li zakat - ut jo’kan aj wi’ li k’a’ re ru ch’utub’anb’il ink’a’ naru xjachb’al ru xb’aan li xiw. chalen chaq li zakat, ut li k’a’aq re ru li naxjunaji rib’ chalen chaq wiib’ jachal toja’ naq xkab’ichaleb’ neke’sutq’isiik re li junjunq chi juntaq’eet, ut wi’ li xk’anti’ junaq li yoo chi k’iik ink’a’ naxq’ax jun li k’anti’ sa’ xyanq kaahib’ xka’k’aal toja’ naq maak’a’ li zakat wi ink’a’ naraj laj eechal re. Ut sa’ xb’eeneb’ li moos li zakat a’an kaahib’ roxk’aal ut wi li k’a’ru reheb’ ink’a’ naxtaw ka’ajwi’ jun cient rik’in lajeeb’ roxk’aal chi dirham toja’ naq maak’a’ li zakat wi ink’a’ naraj laj eechal re’.
Imam Ahmad : 69
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَهْلُ مَكَّةَ يَقُولُونَ أَخَذَ ابْنُ جُرَيْجٍ الصَّلَاةَ مِنْ عَطَاءٍ وَأَخَذَهَا عَطَاءٌ مِنْ ابْنِ الزُّبَيْرِ وَأَخَذَهَا ابْنُ الزُّبَيْرِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ وَأَخَذَهَا أَبُو بَكْرٍ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَحْسَنَ صَلَاةً مِنْ ابْنِ جُرَيْجٍ
Naq kixye qe [laj Abdurrazzaq] kixye; eb’ laj Makkan ke’xye; ’ [Laj Ibn Juraij] kixk’am li b’e re li tijok rik’in [‘Atho’], laj Atho’ kixk’ameb’ rik’in [laj Ibn Az Zubair], laj Ibn Zubair rik’in [laj Abu Bakr] ut laj Abu Bakr rik’in li Profeet aj b’anonel, maajun kiwil li tijok chi chaab’il wi’chik chiru laj Ibn Juraij’.
Imam Ahmad : 70
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ بِنْتُ عُمَرَ مِنْ خُنَيْسٍ أَوْ حُذَيْفَةَ بْنِ حُذَافَةَ شَكَّ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا فَتُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ قَالَ فَلَقِيتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَفْصَةَ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ قَالَ سَأَنْظُرُ فِي ذَلِكَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَلَقِيَنِي فَقَالَ مَا أُرِيدُ أَنْ أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا قَالَ عُمَرُ فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ ابْنَةَ عُمَرَ فَلَمْ يَرْجِعْ إِلَيَّ شَيْئًا فَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيْهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَخَطَبَهَا إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ شَيْئًا حِينَ عَرَضْتَهَا عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُهَا وَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَوْ تَرَكَهَا لَنَكَحْتُهَا
Naq kixye qe [laj Abdurrazzaq] kixye; ak xk’e resil qe [laj Ma’mar] rik’in [laj Az Zuhri] rik’in [laj Salim] rik’in [laj Ibn Umar] rik’in [laj Umar] kixye; Li xHafshoh Bint Umar kiwan xmalka’an ut kikana xb’aaneb’ laj Hunais malaj laj Hudzaifah Bin Hudzafah —wiib’anb’il xch’ool laj Abdurrazzaq —ut a’an jun reheb’ li rochb’een li Profeet li kiril li k’a’ru kik’ulman sa’ li yalok-ix re Badr ut kikam sa’ Medina, chan laj Umar; jo’kan naq xinnaw ru laj Othman Bin Affan ut xinyeechi’i laj Hafshah re, chankin; ‘Wi taawaj toja’ naq tinsumlaaq rik’in laj Hafshah,’ chan laj Uthman naq kixsume; «Xbʼeenwa tinkʼoxla aʼin». Kinume’ junjunq q’ojyin ut chirix a’an laj Uthman kinixk’ul ut kixye; ‘Maak’a’ inch’ool chi sumlaak sa’eb’ li kutan a’in’. Laj Umar kixye; toja’ naq xinnaw ru laj Abu Bakr ut xinye re; “Wi taawaj tinsumlaaq rik’in laj Hafshah Bint Umar”. A’b’anan ink’a’ kixk’e junaq xsumenkil, jo’kan naq sa’ li waam kiwan jun eek’ahom li kixq’ax ru li eek’ahom naq wankin rik’in laj Othman, ut ke’nume’ junjunq kutan toj reetal naq sa’ roso’jik laj Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kichal wik’in ut kixpatz’ rib’ rik’in laj Hafshah, toja’ naq kinsumla rik’in laj Hafshah rik’in, re naq laj Abu Bakr kixye we; —Maare sa’ laa waam kiwan jun eek’ahom choq’ we naq xayeechi’i we li Hafshah ut ink’a’ xink’e aawe junaq sumenk? Laj Umar kixye, laa’in xinsume; ‘Yaal’ chan [laj Abu Bakr]; “Relik chi yaal, maak’a’ naxram chiwu sutq’iik eerik’in rik’in jun li sumenk naq nekeyeechi’i we li Hafshah, a’b’an xwab’i li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam xyeeb’al resil, ut ink’a’ tinjek’i li muqmuukil na’leb’ re li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, wi tixkanab’, tinsumlaaq chi yaal rik’in.
Imam Ahmad : 71
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ مُسْلِمٍ أَبَا سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ مُرَّةَ الطَّيِّبِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ سَيِّئُ الْمَلَكَةِ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَيْسَ أَخْبَرْتَنَا أَنَّ هَذِهِ الْأُمَّةَ أَكْثَرُ الْأُمَمِ مَمْلُوكِينَ وَأَيْتَامًا قَالَ بَلَى فَأَكْرِمُوهُمْ كَرَامَةَ أَوْلَادِكُمْ وَأَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ قَالُوا فَمَا يَنْفَعُنَا فِي الدُّنْيَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَرَسٌ صَالِحٌ تَرْتَبِطُهُ تُقَاتِلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَمْلُوكٌ يَكْفِيكَ فَإِذَا صَلَّى فَهُوَ أَخُوكَ
Naq kixye qe [laj Ishaq Bin Sulaiman] kixye; Kiwab’i [laj Mughirah Bin Muslim Abu Salamah] rik’in [laj Farqad As Subakhi] rik’in [laj Murrah Ath Thayyib] rik’in [laj Abu Bakar Ash Shiddiq], chan; Li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kixye: ‘Li ani ink’a’ us lix b’aanuhom ink’a’ taa’ok sa’ li Choxa’, jo’kan naq jun li winq kixpatz’; —At aj taqlanel re li Allah, ma ink’a’ xaye resil naq li ummah a’in a’an li ummah b’ar wi’ q’axal naab’aleb’ li moos ut li maak’a’eb’ xna’ xyuwa’? Jo’kan naq li xtaql li Allah kixsume: “Hee’, toja’ naq taa’oxloq’iheb’ jo’ chanru naq taa’oxloq’iheb’ laa kok’al, taak’eheb’ chi wa’ak rik’in li tzakemq nakawa’”. Ke’xpatz’ li ramiiw; —At aj taqlanel re li Allah, k’a’ru naru naxk’e rusilal qe sa’ li ruchich’och’? Kixsume: “Jun chaab’il b’eleb’aal ch’iich’ li nakak’e chi pleetik sa’ xb’ehil li Allah ut jun li moos li tz’aqal choq’ aawe, ut naq natijok toja’ naq a’an laa was aawiitz’in”.
Imam Ahmad : 72
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ السَّبَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَرْسَلَ إِلَيْهِ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ عِنْدَهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدْ اسْتَحَرَّ بِأَهْلِ الْيَمَامَةِ مِنْ قُرَّاءِ الْقُرْآنِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ لَا يُوعَى وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ لِعُمَرَ وَكَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ بِذَلِكَ صَدْرِي وَرَأَيْتُ فِيهِ الَّذِي رَأَى عُمَرُ قَالَ زَيْدٌ وَعُمَرُ عِنْدَهُ جَالِسٌ لَا يَتَكَلَّمُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّكَ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْمَعْهُ قَالَ زَيْدٌ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنْ الْجِبَالِ مَا كَانَ بِأَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Naq kixye qe [laj Othman Bin Umar] kixye; ak xk’e chiqanaw [laj Yunus] chalen chaq [laj Az Zuhri] kixye; ak xk’e chi nawe’k we [laj Ibn As Sabbaq] naq kixye; kixye chaq we [laj Zaid Bin Thabit], naq [laj Abu Bakr] kixtaqla sa’ li na’ajej re pleetik reheb’ li tenamit re Yamamah naq laj Umar wan chixk’atq, toja’ naq laj Abu Bakr kixye; ‘Relik chi yaal naq laj Umar kinixk’ul ut a’an kixye; 'Relik chi yaal, naab'aleb' li ani ke'kamsiik sa' li yalok Yamamah ke't'ane'k, a'aneb' aj Qori' reheb' laj Musulman, ut ninxuwak naq q'axal wi' chik naab'aleb' li Qori' te'kamsiiq sa' jalaneb' chik li na'ajej re pleetik re naq naab'al li Alcorán taasachq xb'aan naq ink'a' nawb'ileb' ru, ut relik chi yaal wankin sa' li na'leb' naq tento taak'e we li taqlahom Qur'. jo’kan naq kinye re laj Umar; “Chan ru naru tinb’aanu k’a’ruhaq li maajun wa xb’aanu li Profeet? ’ Jo’kan naq laj Umar kixsume; ‘Rik’in li Allah, chaab’il’. Toja’ naq laj Umar ink’a’ kixkanab’ chalk wik’in ut xpatz’b’al xsumenkil a’in, jo’kan naq li Allah kixte lin sa’ ut laa’in kink’ulub’a lix k’oxlahom laj Umar. A’an naxye; naq laj Zaid ut laj Umar ke’chunla chixk’atq ut ink’a’ ke’xye junaq aatin, toja’ naq laj Abu Bakr kixye; ‘Relik chi yaal, laa’at jun saaj winq wan aana’leb’, ink’a’ naqawiib’an qach’ool chirix laa seeb’al xb’aan naq xatz’iib’a li k’utb’esinb’il na’leb’ choq’ re li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam, jo’kan naq yiib’ jun li hu re li Alcorán’ chan laj Zaid; ‘Rik’in li Allah, wi te’xtaqla we xnumsinkil jun reheb’ li tzuul, ink’a’ raj jwal aal jo’ li k’a’ru kixtaqla we chixch’utub’ankil li Alcorán, toja’ naq xinye; —Chan ru naq naru taab’aanu k’a’ruhaq li maajun wa xb’aanu li Profeet sa’ li b’e?
Imam Ahmad : 73
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ عَنْ عُمَيْرٍ مَوْلَى الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ خَاصَمَ الْعَبَّاسُ عَلِيًّا فِي أَشْيَاءَ تَرَكَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ شَيْءٌ تَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يُحَرِّكْهُ فَلَا أُحَرِّكُهُ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُمَرُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ فَقَالَ شَيْءٌ لَمْ يُحَرِّكْهُ أَبُو بَكْرٍ فَلَسْتُ أُحَرِّكُهُ قَالَ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ قَالَ فَأَسْكَتَ عُثْمَانُ وَنَكَسَ رَأْسَهُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَشِيتُ أَنْ يَأْخُذَهُ فَضَرَبْتُ بِيَدِي بَيْنَ كَتِفَيْ الْعَبَّاسِ فَقُلْتُ يَا أَبَتِ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ إِلَّا سَلَّمْتَهُ لِعَلِيٍّ قَالَ فَسَلَّمَهُ لَهُ
Ak xye qe [laj Yahya Bin Hammad] Ak xye qe [laj Abu ‘Awanah] chalen chaq [Al A’masy] chalen chaq [Isma’il Bin Raja’] chalen chaq [Umair li junxil moos re laj Al Abbas] chalen chaq [laj Ibn Abbas] kixye; Naq kikam li Rasulullah ut kixaqab’aak laj Abu Bakr choq’ aj califa, laj Abbas kixpatz’ re laj Ali chirix li eechanihom kixkanab’ li Rasulullah, toja’ naq [laj Abu Bakr] kixye; 'K'a'ruhaq li kikanaak xb'aan li xtaql li Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ut a'an ink'a' kixb'eresi, laa'in ink'a' tinb'eresi'. Naq laj Umar kixaqab’aak choq’ aj califa, xkab’ichaleb’ ke’wech’ok chirix lix k’ulub’eb’ rik’in laj Umar, toja’ naq laj Umar kixye; ‘Li k’a’ru ink’a’ naxb’eresi laj Abu Bakr, laa’in ink’a’ tinb’eresi’. Ut naq laj Othman kixaqab’aak choq’ aj califa, li wiib’ chi winq ke’wech’ok rik’in laj Othman, laj Othman kixch’anab’ aatinak ut kixkub’si xjolom, chan laj Ibn Abbas; ‘Xink’oxla naq tixk’am, jo’kan naq xinch’e’ li wuq’ sa’ xyi lix tel laj Abbas ut xinye; —At inyuwa’, ninyeechi’i aawe, tento raj naq taaq’axtesi re laj Ali. Laj Ibn Abbas kixye; ‘Jo’kan naq kixq’axtesi re laj Ali’.
Imam Ahmad : 74
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْخٌ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ بَنِي تَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنِي فُلَانٌ وَفُلَانٌ وَقَالَ فَعَدَّ سِتَّةً أَوْ سَبْعَةً كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ فِيهِمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ عِنْدَ عُمَرَ إِذْ دَخَلَ عَلِيٌّ وَالْعَبَّاسُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَدْ ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا فَقَالَ عُمَرُ مَهْ يَا عَبَّاسُ قَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ تَقُولُ ابْنُ أَخِي وَلِي شَطْرُ الْمَالِ وَقَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ يَا عَلِيُّ تَقُولُ ابْنَتُهُ تَحْتِي وَلَهَا شَطْرُ الْمَالِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَوَلِيَهُ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ بَعْدِهِ فَعَمِلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ وَلِيتُهُ مِنْ بَعْدِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَحْلِفُ بِاللَّهِ لَأَجْهَدَنَّ أَنْ أَعْمَلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِأَنَّهُ لَصَادِقٌ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يُورَثُ وَإِنَّمَا مِيرَاثُهُ فِي فُقَرَاءِ الْمُسْلِمِينَ وَالْمَسَاكِينِ و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِاللَّهِ إِنَّهُ صَادِقٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يَمُوتُ حَتَّى يَؤُمَّهُ بَعْضُ أُمَّتِهِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَإِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا لِتَعْمَلَا فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قَالَ فَخَلَوَا ثُمَّ جَاءَا فَقَالَ الْعَبَّاسُ ادْفَعْهُ إِلَى عَلِيٍّ فَإِنِّي قَدْ طِبْتُ نَفْسًا بِهِ لَهُ
Naq kixye qe [laj Yahya Bin Hammad] kixye; Ak xye qe [laj Abu Awanah] chalen chaq [laj Ashim Bin Kulaib] naq kixye; Naq kixye we [jun li sheikh Quraish re Bani Taim] kixye; Kixye chaq we jo’kan ut jo’kan ut jo’kan ut jo’kan ut a’an kixye; jo’kan naq kixye resil waqib’ malaj wuqub’ chi winq chixjunileb’ aj Quraish jo’ ajwi’ sa’ xyanqeb’ [laj Abdullah Bin Az Zubair], chan; naq xoochunla chixk’atq laj Umar, sa’ junpaat ke’ok laj Ali ut laj Abbas chi taqenaq xyaab’eb’ xkux, jo’kan naq [laj Umar] kixye; —Ch’anch’o, at Abas! Ak ninnaw li k’a’ru taaye, xaye li ralal li was ut laa’in naqak’ul xyijach li k’a’ re ru. Ut laa’in ajwi’ ak ninnaw li k’a’ru taaye, at Ali, taaye naq li xrab’in wan rub’el lin k’aak’alenk, jo’kan naq tixwotz xyijach li k’a’ru re, ut a’in li kik’ulman sa’ xkutankil li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, jo’kan naq xqil chan ru naq kixk’uub’ sa’ li na’leb’ a’in, toja’ naq laj Abu Bakr kixkanab’ chirix li k’a’ru kixb’aanu laj Rasulullah li Rasulullah ut li di xnim uq’, jo’kan naq ninyeechi’i sa’ xk’ab’a’ li Allah naq tinsik’ ru chi tz’aqal li na’leb’ a’in jo’ chanru ke’xb’aanu laj Rasulullah ut laj Abu Bakr’. Toja’ naq kixye; “Ut laj Abu Bakr kixye we ut kixye chi jurament naq chi tiik xch’ool kirab’i li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam chixyeeb’al: “Relik chi yaal, li Profeet ink’a’ kireechani, ka’ajwi’ lix eechanihom kijek’iman sa’ xyanqeb’ li ani wankeb’ sa’ rajb’al ru ut li ani wankeb’ sa’ rajb’al ru sa’ xyanqeb’ laj Musulman.” ut [laj Abu Bakr] xye we ut naxye chi jurament sa’ xk’ab’a’ li Allah naq tiik xch’ool, naq li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: ‘Relik chi yaal, jun li profeet ink’a’ taakamq toj reetal naq junjunq reheb’ lix tenamit te’xk’e choq’ imam’. Ut li -b’ihomal- a’in kiwan junxil sa’ ruq’ li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, ut xqil chan ru naq kixb’aanu sa’ li na’leb’ a’in, wi teeraj tink’e eere wiib’ re naq teeb’aanu jo’ chanru ke’xb’aanu li Rasulullah ut laj Abu Bakr, jo’kan naq tink’e eere chekab’il’. Laj Abdullah bin Zubair kixye; jo’kan naq ke’el chaq xkab’ichaleb’, toja’ naq ke’sutq’i chaq xkab’ichaleb’, chan laj Abbas; ‘K’e re laj Ali xb’aan naq relik chi yaal naq li aamej na’ok sa’ tuqtuukilal re xk’eeb’al re laj Ali’.
Imam Ahmad : 75
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا جَاءَتْ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا تَطْلُبُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَا إِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَا أُورَثُ
Naq kixye qe [laj Abdul Wahab Bin ‘Atho`] kixye; kixk’e resil qe [laj Muhammad Bin ‘Amru] rik’in [laj Abu Salamah] rik’in [laj Abu Hurairah] naq li xFatima kiwulak rik’in laj Abu Bakr ut laj Umar, ut kixpatz’ jun raqal lix eechanihomeb’ rik’in lix taql li Dios, toja’ naq [laj Abu Bakr] ut [laj Umar] ke’xye; “Relik chi yaal, xqab’i li xtaql li Dios sallallaahu ‘alaihi wasallam chixyeeb’al: “Relik chi yaal, laa’in moko eechaninb’ilin ta”.
Imam Ahmad : 76
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى يَعْنِي ابْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ قَالَ إِنِّي لَجَالِسٌ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَلِيفَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَهْرٍ فَذَكَرَ قِصَّةً فَنُودِيَ فِي النَّاسِ أَنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ وَهِيَ أَوَّلُ صَلَاةٍ فِي الْمُسْلِمِينَ نُودِيَ بِهَا إِنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ فَاجْتَمَعَ النَّاسُ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ شَيْئًا صُنِعَ لَهُ كَانَ يَخْطُبُ عَلَيْهِ وَهِيَ أَوَّلُ خُطْبَةٍ خَطَبَهَا فِي الْإِسْلَامِ قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ وَلَوَدِدْتُ أَنَّ هَذَا كَفَانِيهِ غَيْرِي وَلَئِنْ أَخَذْتُمُونِي بِسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أُطِيقُهَا إِنْ كَانَ لَمَعْصُومًا مِنْ الشَّيْطَانِ وَإِنْ كَانَ لَيَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ مِنْ السَّمَاءِ
Naq kixye qe [laj Hasyim Bin Al Qasim] kixye; Ak xye qe [laj Isa a’an laj Ibn Al Musayyab] chalen chaq [laj Qais Bin Abu Hazim] naq kixye; naq kinchunla chixk’atq [laj Abu Bakar] laj Ash Siddiq, li califa re li Rasulullah jun po chirix lix kamik li Profeet, chirix a’an laj Abu Bakr kixye we jun seraq’; sa’ junpaat kipuktesiman chiru li tenamit; ‘Relik chi yaal naq li tijok wan sa’ ch’utam’. Ut a’an li xb’een tij ke’xb’aanu laj Musulman rik’in xyeeb’al; ‘Relik chi yaal naq li tijok wan sa’ ch’utam’. Jo’kan naq ke’xch’utub’ rib’ li tenamit, toja’ naq laj Abu Bakr kitaqe’ sa’ xb’een li pulpito, li na’ajej li yiib’anb’il choq’ re re taapuktesinq chiru, ut a’an li xb’een seeraq’ kixnumsi sa’ li Islam’. Laj Qais kixye; toja’ naq laj Abu Bakr kixnima ru ut kixnima ru li Allah ut kixye; ‘Ex tenamit, jwal taasaho’q raj inch’ool wi jalan chik chiru laa’in taa’ok sa’ xna’aj sa’ li na’leb’ a’in, ut wi tinjit rik’in li sunnah re lee Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam, toja’ naq ink’a’ tink’ulub’a, xb’aan naq kolb’il rix chiru laj Satanas ut eb’ li k’utb’esinb’il na’leb’ xe’kub’e chaq sa’ choxa rik’in’.
Imam Ahmad : 77
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَقُولَ إِذَا أَصْبَحْتُ وَإِذَا أَمْسَيْتُ وَإِذَا أَخَذْتُ مَضْجَعِي مِنْ اللَّيْلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكُهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي وَشَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ وَأَنْ أَقْتَرِفَ عَلَى نَفْسِي سُوءًا أَوْ أَجُرَّهُ إِلَى مُسْلِمٍ آخِرُ مُسْنَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
Kixye qe [laj Hasyim Bin Al Qasim] Kixye qe [laj Shaiban] chalen chaq [Laits] chalen chaq [Mujahid] naq kixye, [Laj Abu Bakr] Ash Shiddiq kixye; Li xRasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kixtaqla we naq tinwil ru rajlal eq’la, eq’la ut rub’elaj naq tinwarq chi q’eq: ‘ALLAHUMMA FAATHIRAS SAMAAWAATI WAL ARDLI ‘AALIMAL GHAIBI WASY SYAHAADAH ANTA RABBA KULLI SYAIKU’IN WA ILHAAAYALA ILHAAAYALA WAHDAKA LAA SYARIIKALAKA WA ANNA MUHAMMADAN 'ABDUKA WA RASUULUKA A'UUDZUBIKA MIN SYARRI NAFSII WA SYARRISY SYAITHAANI WA SYIRKIHI WA AN AQTARIFA 'ALA NAFSII SUU'AN AW ILaSLIMs the he, AllahaSLAM li ruchich’och’, li naxnaw chixjunil li ink’a’ na’ilman ut li na’ilman, Laa’at li Rabb re chixjunil li k’a’aq re ru ut laj eechal re, ninch’olob’ xyaalal naq maajun dios -li wan xk’ulub’ chi loq’onink- ka’ajwi’ Laa’at Laa’at ka’ajwi’ laa’at maak’a’ aawochb’een, ut ninch’olob’ xyaalal naq laj Muhammad a’an laa moos ut aj taqlanel, Laa’at ninsik’ xkolb’al aawib’ rik’in laj Salli ut re li, xb’aanunkil li maa’usilal chiru li waam malaj xnumsinkil reheb’ jalan chik aj musulman’.
Imam Ahmad : 78
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ حَارِثَةَ قَالَ جَاءَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالُوا إِنَّا قَدْ أَصَبْنَا أَمْوَالًا وَخَيْلًا وَرَقِيقًا نُحِبُّ أَنْ يَكُونَ لَنَا فِيهَا زَكَاةٌ وَطَهُورٌ قَالَ مَا فَعَلَهُ صَاحِبَايَ قَبْلِي فَأَفْعَلَهُ وَاسْتَشَارَ أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِمْ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ عَلِيٌّ هُوَ حَسَنٌ إِنْ لَمْ يَكُنْ جِزْيَةً رَاتِبَةً يُؤْخَذُونَ بِهَا مِنْ بَعْدِكَ
Naq kixye qe [laj Abdurrahman Bin Mahdi] chalen chaq [laj Sufyan] chalen chaq [laj Abu Ishaq] chalen chaq [Haritsah] kixye; jun ch’uut chi tenamit chalenaqeb’ chaq Siria ke’wulak rik’in laj Umar, toja’ naq ke’xye; ‘Relik chi yaal, wan qab’ihomal, kawaay ut moos, ut naqaj xtojb’al li zakat ut li saqob’resink-ib’ rik’ineb’’. [Laj Umar] kixsume; ‘Jo’ ke’xb’aanu li wiib’ chi wamiiw rub’elaj laa’in, laa’in tinb’aanu jo’ ke’xb’aanu xkab’ichaleb’’. Chirix chik a’an kixpatz’ xna’leb’ rik’ineb’ li rochb’een li Profeet aj Muhammad ut sa’ xyanqeb’ a’an wan laj Ali, toja’ naq laj Ali kixye; ‘Us wi maawa’ jun li tojleb’ rajlal li na’isiman rik’ineb’ chirix laa’at’.
Imam Ahmad : 79
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ أَنَّ الصُّبَيَّ بْنَ مَعْبَدٍ كَانَ نَصْرَانِيًّا تَغْلِبِيًّا أَعْرَابِيًّا فَأَسْلَمَ فَسَأَلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقِيلَ لَهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرَادَ أَنْ يُجَاهِدَ فَقِيلَ لَهُ حَجَجْتَ فَقَالَ لَا فَقِيلَ حُجَّ وَاعْتَمِرْ ثُمَّ جَاهِدْ فَانْطَلَقَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْحَوَابِطِ أَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا فَرَآهُ زَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ فَقَالَا لَهُوَ أَضَلُّ مِنْ جَمَلِهِ أَوْ مَا هُوَ بِأَهْدَى مِنْ نَاقَتِهِ فَانْطَلَقَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحَكَمُ فَقُلْتُ لِأَبِي وَائِلٍ حَدَّثَكَ الصُّبَيُّ فَقَالَ نَعَمْ
Ak xye qe [laj Muhammad Bin Ja’far] naq kixye; Ak yeeb’il qe [laj Syu’bah] chalen chaq [Al Hakam] chalen chaq [Abu Wa`il] naq [laj Shubay Bin Ma’bad] kiwan chaq jo’ aj Kristiano chalen chaq sa’ li teepal aj Arabe Taghlib, toja’ naq kixjal xk’a’uxl sa’ li Islam, toja’ naq kixpatz’; «Kʼaru li bʼaanuhom li jwal aajel ru?». Jo’kan naq kiyehe’ re; ‘Jihad sa’ xb’ehil li Allah’ toja’ naq kiraj xb’aanunkil li jihad a’b’an kipatz’e’ re; —Ma ak xabʼaanu li Hajj? Kixsume; ‘Toj maji’’ chankeb’ re; ‘B’aanu li Hajj ut li Umrah toja’ naq taab’aanu li jihad’. Jo’kan naq kib’eek toj reetal naq kiwulak sa’ jun li chaqi na’ajej, toja’ naq ok raj re chixk’oxlankil xb’aanunkil li Hajj ut li Umrah, ut naq kiril laj Zaid Bin Shuhan ut laj Salman Bin Rabi’ah, xkab’ichaleb’ ke’xye; ‘Q’axal wi’chik sachenaq chiru lix kameey’, malaj; ‘Ink’a’ mas b’eresinb’il chiru lix kameey’. Jo’kan naq kiwulak rik’in laj Umar ut kixye re li k’a’ru ke’xye laj Zaid ut laj Salman, jo’kan naq [laj Umar] kixye; 'Xapaab' li Sunnah re laa Profeet sa' laa'at. Laj Al Hakam kixye; jo'kan naq kinpatz' re laj Abu Wa`il; —Ma kixye aawe laj Shubay? Kixsume; 'Jo'kan'.
Imam Ahmad : 80
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مَيْمُونٍ قَالَ صَلَّى بِنَا عُمَرُ بِجَمْعٍ الصُّبْحَ ثُمَّ وَقَفَ وَقَالَ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ كَانُوا لَا يُفِيضُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالَفَهُمْ ثُمَّ أَفَاضَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ
Ak x’aatinak qik’in [‘Affan] X’aatinak qik’in [Syu’bah] rik’in [Abu Ishaq] kixye; Kiwab’i [laj Amru Bin Maimun] chixyeeb’al; [Laj Umar] kitijok sa’ li tij re eq’la qik’in sa’ Muzdalifah toja’ naq kiwakli ut kixye; 'Relik chi yaal naq eb' laj politheista ink'a' ke'elk chaq Muzdalifah toj reetal naq ki'elk li saq'e ut relik chi yaal naq li xtaql li Allah sallallaahu 'alaihi wasallam kixb'aanu chaq xjalanil rik'ineb', jo'kan naq ki'elk chaq Muzdalifah naq maji' na'elk li saq'e'.