Embrasser l'Islam, cliquez ici
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith

Hadith

Imam Ahmad : 61

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ الْجُمَحِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ قِيلَ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا خَلِيفَةَ اللَّهِ فَقَالَ بَلْ خَلِيفَةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَرْضَى بِهِ

A y’a fɔ an ye [Muhamadu Bin Yazid] A y’a fɔ an ye [Nafi’ Bin Umar Al Jumahi] ka bɔ [Abdullah Bin Abumulaikah] la a ko; [Abu Bakar] tun be weele o tɔgɔ la; ‘E kalifatu’ o kɔ, a y’a jaabi ko; « Nka, kalifa Muhamadu ni ne yɛrɛ labɛnnin lo ka sɔn nin welekan ma.»

Hadith

Imam Ahmad : 62

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُؤَمَّلِ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ كَانَ رُبَّمَا سَقَطَ الْخِطَامُ مِنْ يَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَيَضْرِبُ بِذِرَاعِ نَاقَتِهِ فَيُنِيخُهَا فَيَأْخُذُهُ قَالَ فَقَالُوا لَهُ أَفَلَا أَمَرْتَنَا نُنَاوِلُكَهُ فَقَالَ إِنَّ حَبِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَنِي أَنْ لَا أَسْأَلَ النَّاسَ شَيْئًا

A y’a fɔ an ye [Musa Bin Daud] A y’a fɔ an ye [Abdula Bin Al Mu’ammal] ka bɔ [Ibnu Abimulaikah] la, a ko; wagati dɔ la, so nɛgɛ benna ka bɔ Abu Bakr Ash Siddiq bolo, o kɔ, a y’a ka ɲɔgɔmɛ ɲɛfɛbolo gosi fɔɔ ɲɔgɔmɛ ye mankan kɛ ka sɔrɔ k’a ta, o kɔ, teriw ko; ‘I ma ci di an ma ko an k’a ta wa?’ [Abu Bakri] ko; 'Tiɲɛ na, n ka kanulen Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam y'a fɔ n ye ko n kana foyi ɲini mɔgɔw fɛ.'

Hadith

Imam Ahmad : 63

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَامٍ فَقَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ فَقَالَ إِنَّ ابْنَ آدَمَ لَمْ يُعْطَ شَيْئًا أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ وَعَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ وَالْبِرِّ فَإِنَّهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ وَالْفُجُورَ فَإِنَّهُمَا فِي النَّارِ

A y’a fɔ an ye ko [Abdurrazzaq] y’a fɔ an ye [Sufyan] ka bɔ [Amru Bin Murrah] ka bɔ [Abu Ubaida] ka bɔ [Abu Bakri] la, a ko; saan kelen, cira (saw) sanin kɔ, Abubakiri wulila k’a fɔ ko; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam lɔra an ɲɛfɛ saan fɔlɔ la ani o kɔ, a ko: ‘Tiɲɛ na, fɛɛn si ma di Adama bɔnsɔn ma min ka bon ni kisili ye, o la, aw ka kisili ɲini Ala fɛ, aw ka kɛ ni kɔnɔgwɛ ye ani ka ɲɛ bari aw fila bɛɛ be sankolo la, ani aw ka yɔrɔ janya ngalon ni juguman na bari ale fila bɛɛ be sankolo la’.

Hadith

Imam Ahmad : 64

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى قَالَ فَلَمَّا كَانَتْ الرِّدَّةُ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تُقَاتِلُهُمْ وَقَدْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاللَّهِ لَا أُفَرِّقُ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَلَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَهُمَا قَالَ فَقَاتَلْنَا مَعَهُ فَرَأَيْنَا ذَلِكَ رَشَدًا

A y’a fɔ an ye [Muhamadu Bin Yazid] ko; a y’a fɔ an ye [Sufyan Bin Husain] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Ubaidullah Bin Abdullah Bin ‘Utbah Bin Mas’ud] ka bɔ [Abu Hurairah] fɛ, ka bɔ cira sallallahu ‘alaihi wasallam fɛ, a ko: ‘Ne ye yamaruya sɔrɔ ka adamadenw kɛlɛ fɔɔ u k’a fɔ ko n’ tɛ batoli kɛra Ala ye. n’u y’o fɔ, o tuma na u joli n’u ka nafolo bena latanga, fɔɔ ni haq ni jatebɔ ye Ala Ta’la’ ye. Abu Hurayira ko; o la, tuma min na murutili kɛra, [Umar] y’a fɔ Abu Bakri ye ko; ‘Yala aw be kɛlɛ kɛra n’u ye hali n’aw y’a mɛn ko Ala ka ciden (s.a.w) y’a fɔ nin ni nin ye wa?’ O la, [Abu Bakri] y’a jaabi ko; «Ala ka sira la, ne tɛna danfara don seli ni zaka cikanw cɛ, mɔgɔ o mɔgɔ bɛ danfara don o fila cɛ, ne bɛna o kɛlɛ.» Abu Hurayira ko; ‘O la, an ye kɛlɛ kɛ n’a ye ani an y’a ye ko tiɲɛn lo’.

Hadith

Imam Ahmad : 65

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ قَالَ أُخْبِرْتُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَكُلَّ سُوءٍ عَمِلْنَا جُزِينَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَهُوَ مَا تُجْزَوْنَ بِهِ

A y’a fɔ an ye [Abdullah Bin Numair] ko; a y’a fɔ an ye [Isima’il] ka bɔ [Abu Bakri Bin Abu Zuhair] fɛ a ko; Ne ye [kibaruya sɔrɔ] ko [Abu Bakri] ko; ‘E Ala ka ciden, ɲumanya bena kɛ cogo di nin aya kɔ: ‘I ka miiriya tɛ, gafe mɔgɔw ka miiriya tɛ. Mɔgɔ o mɔgɔ ye kojugu kɛ, siga t’a la, a bena sara ka kɛɲɛ n’o kojugu ye’ -QS An Nisa’ayat 23-, yala an bena kojugu kelen kelen bɛɛ sara wa? o kɔ, Rasulullah y’a jaabi ko: ‘Ala ka yafa i ma, e Abu Bakri, i ma bana, i ma sɛgɛ, i ma nisɔngoya, i ma kɔrɔbɔli sɔrɔ wa?’. Abu Bakri y’a jaabi ko; ‘Ɔnhɔn’ o kɔ, a ko: ‘O tuma na, o bɛɛ ye sara ye i ye’.

Hadith

Imam Ahmad : 66

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ أَظُنُّهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ قَالَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَإِنَّ ذَاكَ بِذَاكَ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

A y’o fɔ an ye [Sufyan] minkɛ, a ko; N’ y’a fɔ an ye [Ibnu Abu Khalid] ka bɔ [Abu Bakri Bin Abu Zuhair] fɛ, n’ tun b’a miiri ko a be komi [Abu Bakri y’a fɔ]; ‘E Ala ka ciden, ɲumanya bena kɛ cogo di nin aya kɔ’. A y’a jaabi ko: ‘Ala ka hinu i la, e Abu Bakri, yala i ma dimi, nisɔngoya, kɔrɔbɔli sɔrɔ wa?’. Abu Bakri y’a jaabi ko; ‘ɔnhɔn’ o kɔ, cira ko: ‘o tuma na, tiɲɛ na, o bɛɛ ye sara ye’. A y’a fɔ an ye [Ya’la Bin Ubaid] A y’a fɔ an ye [Isimɛyili] ka bɔ [Abu Bakri Ats Tsaqafi] la ko; [Abu Bakri] ko; ‘E Ala ka ciden, ɲumanya bena kɛ cogo di nin aya kɔ: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ ye kojugu kɛ, siga t’a la, o juguman sara bena kɛ o la’. -QS Nisayati 123-. o kɔ, a be hadisi kofɔ.

Hadith

Imam Ahmad : 67

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَنُجَازَى بِكُلِّ سُوءٍ نَعْمَلُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ فَهَذَا مَا تُجْزَوْنَ بِهِ

A y’a fɔ an ye [Waki’] A y’a fɔ an ye [Ibnu Abu Khalid] ka bɔ [Abu Bakar Bin Abu Zuhair Ats Tsaqafi] la a ko; tuma min na vɛrise nin bɔra, ‘O tɛ i ka miiriya ye, gafe mɔgɔw ka miiriya tɛ. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye kojugu kɛ, siga t’a la, a bena sara ka kɛɲɛ n’o kojugu ye-’ -QS An Nisa’ayat 123-, a ko, [Abu Bakri] ko; ‘E Ala ka ciden, yala an be kojugu minw bɛɛ kɛ, an bena o sara wa?’ O la, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a jaabi ko: ‘Ala ka hinu i la, e Abu Bakri, yala i ma dimi sɔrɔ, nisɔngoya, kɔrɔbɔliw ma i minɛ wa? O la, o ye i ka jaabili ye’.

Hadith

Imam Ahmad : 68

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخَذْتُ هَذَا الْكِتَابَ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَتَبَ لَهُمْ إِنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنْ سُئِلَهَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَ ذَلِكَ فَلَا يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنْ الْإِبِلِ فَفِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنِ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَسَبْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الْإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلَّا ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلَّا أَرْبَعٌ مِنْ الْإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا ثَلَاثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلَا تُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلَا ذَاتُ عَوَارٍ وَلَا تَيْسٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ الْمُصَدِّقُ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ وَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً وَاحِدَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشْرِ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ الْمَالُ إِلَّا تِسْعِينَ وَمِائَةَ دِرْهَمٍ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا

A y’o fɔ an ye [Abu Kamil] minkɛ, a ko; A y’o fɔ an ye [Hamadu Bin Salama] minkɛ, a ko; N ye nin lɛtɛrɛ ta [Tsumama Bin Abdullah Bin Anas] fɛ ka bɔ [Anas Bin Malik] fɛ, [Abu Bakri] ye min sɛbɛ u ma; Tiɲɛ na, nin ye zaka tilannin ye, Ala ka ciden ye min fɔ silamɛw ye, ani Ala ye ci di Ala ka ciden ma sallallaahu ‘alaihi wasallam, o la, silamɛw cɛma, mɔgɔ o mɔgɔ ɲiningara ka kɛɲɛ ni labɛnw ye, o tigi k’o di, ani ni min ɲinina a fɛ ka tɛmɛ labɛnw kan, o tigi k’o di; Ɲɔgɔmɛ minw ka dɔgɔ ni mugan ni duuru ye, ka bɔ ɲɔgɔmɛ duuru bɛɛ la ka taga se tan ma, zaka ye bakɔrɔn kelen ye, n’a sera mugan ni duuru ma o tuma na zaka ye ɲɔgɔmɛmuso kelen ye min sii be saan fila la, fɔɔ ka taga se saan bi saba ni duuru ma, ni ɲɔgɔmɛ musomanw tɛ yen minw sii be saan fila la o tuma na ɲɔgɔmɛ cɛman be saan bi saba ni thirsi ye. o kɔ, zaka ye ɲɔgɔmɛ cɛman kelen ye min sii be saan saba la fɔɔ ka taga se bi naani ni duuru ma, n’a sera bi naani ni wɔɔrɔ ma o tuma na zaka ye kelen ye Ni hakɛ sera biwɔɔrɔ ni kelen ma, zaka be di ɲɔgɔmɛmuso kelen ma min sii be saan duuru la, fɔɔ ka taga se bi wolonfila ni duuru ma, n’a sera bi wolonfila ma, zaka bena kɛ fesix ye. Ɲɔgɔmɛ minw sii be saan saba la, fɔɔ ka se bi kɔnɔntɔn ma, n’a sera bi kɔnɔntɔn ni kelen ma, o tuma na, zaka be di ɲɔgɔmɛ fila ma minw sii be saan naani na, i n’a fɔ ɲɔgɔmɛ cɛman fila fɔɔ ka se kɛmɛ ni mugan ma, ani n’a ka ca ni zaka kɛmɛ ni mugan ye, o tuma na, ɲɔgɔmɛ misiden kelen kelen bɛɛ, misiden kelen kelen bɛɛ, o ye zaka ye saan saba ye. Ɲɔgɔmɛmuso be ni saan naani ye, ani ni ɲɔgɔmɛw si hakɛ tɛ kelen ye zaka wajibi la, o tuma na, mɔgɔ o mɔgɔ sera zaka wajibi ma ɲɔgɔmɛmuso kan min be ni saan duuru ye ani ɲɔgɔmɛmuso tɛ yen min be ni saan duuru ye, nka ɲɔgɔmɛmuso be yen min be ni saan naani ye, o tigi be taga ni saan naani ye. nɔgɔman na k’u sɔrɔ walima dirham mugan, ani mɔgɔ o mɔgɔ sera wajibi zaka la misiden kelen kan. Ɲɔgɔmɛmuso min sii be saan naani na, n’a tɛ kelen ye fɔɔ kelen min sii be saan duuru la, o tuma na, o be se ka sɔn a ma, k’a di mɔgɔ min ma zaka sara, dirham mugan walima bakɔrɔn fila. ani mɔgɔ o mɔgɔ ye zaka wajibi sɔrɔ ɲɔgɔmɛmuso kan min sii be saan naani na, k’a sɔrɔ kelen tɛ a fɛ nka ɲɔgɔmɛmuso kelen b’a bolo min sii be saan saba la, o tuma na, o be se ka sɔrɔ a fɛ ani ka bakɔrɔn fila fara a kan n’a ka nɔgɔ k’u sɔrɔ wala dirham mugan, ani mɔgɔ o mɔgɔ ye zaka wajibi kelen sɔrɔ ɲɔgɔmɛ musoman dɔ kan min sii be saan saba la. Ɲɔgɔmɛmuso min sii be saan naani na, o tuma na, o be se ka sɔn a ma ani k’a di mɔgɔ min ma zaka sara dirham mugan wala bakɔrɔn fila, ani min be ni Zaka wajibiyalen ye ɲɔgɔmɛmuso kelen kan min sii be saan saba la, nka i ma kelen sɔrɔ ani i be se k’a sɔrɔ min be se ka bɔ saan fila la ka taga ni saan fila ye. nɔgɔman na k’u sɔrɔ walima dirham mugan, ani mɔgɔ o mɔgɔ ye zaka wajibi sɔrɔ ɲɔgɔmɛmuso kelen kan min sii be saan fila la, nka ɲɔgɔmɛ cɛman kelen dɔrɔn tɛ a bolo min sii be saan saba la, o tuma na, o be se ka sɔrɔ a fɛ ani foyi wɛrɛ man kan ka fara a kan, ani mɔgɔ min tɛ ni zaka ye fɔɔ ɲɔgɔmɛ naani. Ani bakɔrɔnw sɛnɛ zaka la, n’o hakɛ sera binaani ma, o tuma na, zaka ye yiriden kelen ye . walima bakɔrɔnw fɔɔ ka se kɛmɛ ni mugan ma, n’u ka ca n’o ye, zaka be kɛ bakɔrɔn fila ye fɔɔ ka se kɛmɛ fila hakɛ ma, n’a ka ca ni kelen ye, zaka be kɛ bakɔrɔn saba ye fɔɔ ka se kɛmɛ saba hakɛ ma, n’u ka ca o tuma na, zaka be kɛ bakɔrɔn kelen ye kɛmɛ kelen kelen bɛɛ la, ani zaka min be bɔ handica la, o tɛ, fo ni mɔgɔ min be zaka di, o tigi b’a fɛ, ani nafolo danfaraninw man kan ka lajɛn - ka zaka ta - ani fana nafolo minw lajɛnna, u man kan ka fara ɲɔgɔn kan siranya kosɔn. ka bɔ zaka la, ani nafolo min ɲagaminin lo ka bɔ yɔrɔ fila la o tuma na u fila bɛɛ be segi kelen kelen ma cogo kelen na, ani ni mɔgɔ dɔ ka bakɔrɔn min be kungo kɔnɔ, o ka dɔgɔ ni bakɔrɔn kelen ye bakɔrɔn binaani kɔnɔ o tuma na zaka tɛ yen fɔɔ n’a tigi y’a fɛ. Jɔnw kan, zaka ye tannan naani ye, n’u ka nafolo ma se dirham kɛmɛ ni bi kɔnɔntɔn ma, zaka tɛ yen fo n’a tigi y’a fɛ’.

Hadith

Imam Ahmad : 69

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَهْلُ مَكَّةَ يَقُولُونَ أَخَذَ ابْنُ جُرَيْجٍ الصَّلَاةَ مِنْ عَطَاءٍ وَأَخَذَهَا عَطَاءٌ مِنْ ابْنِ الزُّبَيْرِ وَأَخَذَهَا ابْنُ الزُّبَيْرِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ وَأَخَذَهَا أَبُو بَكْرٍ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَحْسَنَ صَلَاةً مِنْ ابْنِ جُرَيْجٍ

A y’o fɔ an ye [Abdurazaki] minkɛ, a ko; Makkaw ko; ’ [Ibnu Juraij] ye delili kɛcogow ta [‘Atho’] fɛ, Atho’ y’u ta [Ibnu Az Zubair] fɛ, Ibnu Zubair bɔra [Abu Bakr] fɛ ani Abu Bakri bɔra kira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, n ma mɔgɔ si ye min ka delili kɛ ka tɛmɛ Ibnu Juraij kan’.

Hadith

Imam Ahmad : 70

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ بِنْتُ عُمَرَ مِنْ خُنَيْسٍ أَوْ حُذَيْفَةَ بْنِ حُذَافَةَ شَكَّ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا فَتُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ قَالَ فَلَقِيتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَفْصَةَ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ قَالَ سَأَنْظُرُ فِي ذَلِكَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَلَقِيَنِي فَقَالَ مَا أُرِيدُ أَنْ أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا قَالَ عُمَرُ فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ ابْنَةَ عُمَرَ فَلَمْ يَرْجِعْ إِلَيَّ شَيْئًا فَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيْهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَخَطَبَهَا إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ شَيْئًا حِينَ عَرَضْتَهَا عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُهَا وَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَوْ تَرَكَهَا لَنَكَحْتُهَا

A y’o fɔ an ye [Abdurazaki] minkɛ, a ko; a y’a fɔ an ye [Ma’mar] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Salim] ka bɔ [Ibn Umar] ka bɔ [Umar] a ko; Hafshoh Bint Umar tun ye firiyamuso ye, Hunais walima Hudzaifah Bin Hudzafah y’a to a kɔ - Abdurrazzaq sigasigali - wa a tun ye kira sallallaahu alayihi wasallam ka teriw dɔ ye min ye Badri kɛlɛ kokɛtaw ye, ka sa Madina, Umar ko; o la, n ye Usman Bin Affan kunbɛn ani n ye Hafshah di a ma, n ko; Usman y’a jaabi ko: ‘N’i b’a fɛ o tuma na, ne b’i furu Hafshah ma; ‘N’ bena miiri o la fɔlɔ’. Suu damadɔ tɛmɛna o kɔ, Usman ye n kunbɛn k’a fɔ; ‘N’ tɛ furu nege foyi la bi bi nin na’. Umar ko; o kɔ, n ye Abu Bakri kunbɛn n y’a fɔ a ye ko; ‘N’i b’a fɛ, n’ b’i furu Hafshah Bint Umar ma’. Nka a ma jaabi foyi di n ma, o la, n dusukun na, dusukunnakow dɔ tun be yen min tɛmɛna n tun be min kan tuma min na n tun be ni Usman ye, tile damadɔ tɛmɛna fɔɔ a laban na, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam nana n fɛ ka Hafshah ɲininga, o kɔ, n ye Hafshah furu a ma ka n’ ye ani Abu Bakr ko came; ‘N’a sɔrɔ i dusukun na, dusukunnakow tun be n’ fɛ tuma min na i ye Hafshah di n’ ma ani n’ ma jaabili foyi di i ma wa?’ Umar ko: «Ne y’a jaabi; ‘Ɔnhɔn’ [Abu Bakri] ko; ‘Tiɲɛ na, foyi tɛ n bali ka segi ka na i fɛ ni jaabili ye n’i ye Hafshah di n ma, nka n y’a mɛn ko Rasulullah y’o fɔ, ani n tɛna Rasulullah ka gundo jɛnsɛn, n’a y’a to yen n’ bena a furu siga t’a la’.

Hadith

Imam Ahmad : 71

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ مُسْلِمٍ أَبَا سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ مُرَّةَ الطَّيِّبِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ سَيِّئُ الْمَلَكَةِ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَيْسَ أَخْبَرْتَنَا أَنَّ هَذِهِ الْأُمَّةَ أَكْثَرُ الْأُمَمِ مَمْلُوكِينَ وَأَيْتَامًا قَالَ بَلَى فَأَكْرِمُوهُمْ كَرَامَةَ أَوْلَادِكُمْ وَأَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ قَالُوا فَمَا يَنْفَعُنَا فِي الدُّنْيَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَرَسٌ صَالِحٌ تَرْتَبِطُهُ تُقَاتِلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَمْلُوكٌ يَكْفِيكَ فَإِذَا صَلَّى فَهُوَ أَخُوكَ

A y’o fɔ an ye [Ishaq Bin Suleman] minkɛ, a ko; N ye [Al Mugirah Bin Muslim Abu Salama] mɛn ka bɔ [Farqad As Subakhi] fɛ ka bɔ [Mura Ath Thayib] fɛ ka bɔ [Abu Bakar Ash Shiddiq] fɛ, a ko; Rasulullah ko: ‘Mɔgɔ min ka jogo man ɲi, o tigi tɛ don sankolo la’, o la, cɛɛ dɔ y’a ɲininga; ‘E Ala ka ciden, yala i m’a fɔ ko nin umma ye umma ye min ka jɔnw ni denmisɛnw ka ca wa?’ O la, Ala ka ciden y’a jaabi ko: ‘Ɔnhɔn, o tuma na, aw k’u bonya i n’a fɔ aw b’aw deenw bonya cogo min na, aw k’u balo aw be dumuni min dumu’. Teriw ka ɲiningali kɛ; ‘E Ala ka ciden, mun lo be se k’an nafa diɲɛ kɔnɔ?’ A y’a jaabi ko: ‘Mobili ɲuman min be nɔrɔ ka kɛlɛ kɛ Ala sira kan ani jɔn min be se ka i wasa, n’a ye delili kɛ o tuma na, o ye i balimacɛ ye’.

Hadith

Imam Ahmad : 72

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ السَّبَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَرْسَلَ إِلَيْهِ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ عِنْدَهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدْ اسْتَحَرَّ بِأَهْلِ الْيَمَامَةِ مِنْ قُرَّاءِ الْقُرْآنِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ لَا يُوعَى وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ لِعُمَرَ وَكَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ بِذَلِكَ صَدْرِي وَرَأَيْتُ فِيهِ الَّذِي رَأَى عُمَرُ قَالَ زَيْدٌ وَعُمَرُ عِنْدَهُ جَالِسٌ لَا يَتَكَلَّمُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّكَ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْمَعْهُ قَالَ زَيْدٌ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنْ الْجِبَالِ مَا كَانَ بِأَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

A y’o fɔ an ye [Usman Bin Umar] minkɛ, a ko; a y’an [Yunus] lalɔnniya ka bɔ [Az Zuhri] la a ko; a y’a fɔ ne ye [Ibn As Sabbaq] ko; tun y’a fɔ n ye [Zaid Bin Thabit], ko [Abu Bakri] y’a ci ka taga Yamamah mɔgɔw ka kɛlɛyɔrɔ la k’a sɔrɔ Umar tun b’a gɛrɛfɛ, o tuma na Abu Bakri ko; ‘Tiɲɛ na, Umar ye ne kunbɛn k’a fɔ ko; 'Tiɲɛ na, Yamamah kɛlɛ mɔgɔ caman benna, o tun bɔra silamɛw ka Qori' la, n be siranna ko Qori' caman bena faga kɛlɛyɔrɔ wɛrɛw la fo ka alikurana hakɛ caman tunu bari u ma lɔn, ani tiɲɛ na, ne hakili la, i ka kan ka alikurana collect di n ma.' o kosɔn ne ko Umar ma ko; ‘Ne be se ka koo dɔ kɛ cogo di, min ma deli ka kɛ? ’ O la, Umar y’a jaabi ko; ‘Ala ka sira la, a ka ɲi’. O kɔ, Umar tora ka na n fɛ ka jaabi ɲini o koo la, fo Ala ye n disi dayɛlɛ, n sɔnna Umar ka miiriya ma. A ko; k’a sɔrɔ Zaid ni Umar tun siginin be a gɛrɛfɛ, u ma kuma foyi fɔ, o tuma na, Abu Bakri ko; ‘Tiɲɛ na, i ye kanbele hakilitigi ye, an tɛ sigasiga i ka sekow la bari i ye jiraliw sɛbɛn kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ye, o la, i ka alikurana gafe dɔ dilan’ Zaid ko; ‘Ala ka sira la, n’u y’a fɔ n ye ko n ka kuluw dɔ la kelen yɛlɛma, o tun tɛna gɛlɛya i n’a fɔ a ye min ci n ma ka alikurana lajɛn, o tuma na n ko; ‘I be se ka koo dɔ kɛ cogo di, min ma deli ka kɛ?’

Hadith

Imam Ahmad : 73

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ عَنْ عُمَيْرٍ مَوْلَى الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ خَاصَمَ الْعَبَّاسُ عَلِيًّا فِي أَشْيَاءَ تَرَكَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ شَيْءٌ تَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يُحَرِّكْهُ فَلَا أُحَرِّكُهُ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُمَرُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ فَقَالَ شَيْءٌ لَمْ يُحَرِّكْهُ أَبُو بَكْرٍ فَلَسْتُ أُحَرِّكُهُ قَالَ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ قَالَ فَأَسْكَتَ عُثْمَانُ وَنَكَسَ رَأْسَهُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَشِيتُ أَنْ يَأْخُذَهُ فَضَرَبْتُ بِيَدِي بَيْنَ كَتِفَيْ الْعَبَّاسِ فَقُلْتُ يَا أَبَتِ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ إِلَّا سَلَّمْتَهُ لِعَلِيٍّ قَالَ فَسَلَّمَهُ لَهُ

A y’a fɔ an ye [Yahya Bin Hammad] A y’a fɔ an ye [Abu ‘Awanah] ka bɔ [Ali A’masi] ka bɔ [Isma’il Bin Raja’] ka bɔ [Umair min tun ye Al Abbas ka jɔn kɔrɔ ye] ka bɔ [Ibn Abbas] la a ko; Tuma min na Rasulullah sara, Abu Bakri kɛra kalifa ye, Abus ye Ali ɲininga Rasulullah ka ciyɛn min to, o tuma na [Abu Bakri] ko; ‘Fɛɛn min tun tora Ala ka ciden sallallaahu alayihi wasallam fɛ, a m’a lamaga, ne tɛna a lamaga’. Tuma min na Umar kɛra kalifa ye, u fila bɛɛ y’u ka koo ŋunuŋunu Umar fɛ, o kɔ, Umar ko; ‘Abu Bakri ma min yɛlɛma, ne tɛna o yɛlɛma’. Wa tuma min na Usman kɛra kalifa ye, u fila ye ŋunuŋunu Usman kɔrɔ, Usman y’a makumu k’a kuun biri, Ibn Abbas ko; ‘N tun be hami ko a bena a ta, o la n ye n bolo gosi Abasi kamankun cɛmancɛ la k’a fɔ; ‘E n fa, n b’i kali, i ka kan k’a di Ali ma’. Ibnu Abbas ko; ‘O la, a y’a di Ali ma’.

Hadith

Imam Ahmad : 74

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْخٌ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ بَنِي تَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنِي فُلَانٌ وَفُلَانٌ وَقَالَ فَعَدَّ سِتَّةً أَوْ سَبْعَةً كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ فِيهِمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ عِنْدَ عُمَرَ إِذْ دَخَلَ عَلِيٌّ وَالْعَبَّاسُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَدْ ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا فَقَالَ عُمَرُ مَهْ يَا عَبَّاسُ قَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ تَقُولُ ابْنُ أَخِي وَلِي شَطْرُ الْمَالِ وَقَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ يَا عَلِيُّ تَقُولُ ابْنَتُهُ تَحْتِي وَلَهَا شَطْرُ الْمَالِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَوَلِيَهُ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ بَعْدِهِ فَعَمِلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ وَلِيتُهُ مِنْ بَعْدِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَحْلِفُ بِاللَّهِ لَأَجْهَدَنَّ أَنْ أَعْمَلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِأَنَّهُ لَصَادِقٌ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يُورَثُ وَإِنَّمَا مِيرَاثُهُ فِي فُقَرَاءِ الْمُسْلِمِينَ وَالْمَسَاكِينِ و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِاللَّهِ إِنَّهُ صَادِقٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يَمُوتُ حَتَّى يَؤُمَّهُ بَعْضُ أُمَّتِهِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَإِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا لِتَعْمَلَا فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قَالَ فَخَلَوَا ثُمَّ جَاءَا فَقَالَ الْعَبَّاسُ ادْفَعْهُ إِلَى عَلِيٍّ فَإِنِّي قَدْ طِبْتُ نَفْسًا بِهِ لَهُ

A y’o fɔ an ye [Yaya Bin Hamadi] minkɛ, a ko; A y’a fɔ an ye [Abu Awana] ka bɔ [Ashim Bin Kulaib] fɛ ko; A y’a fɔ n ye [Kurayisi sheikh dɔ min bɔra Bani Taim] minkɛ, a ko; A tun y’a fɔ ne ye ten ani ten ani ten ani ten ani a ko; o la, a ye mɔgɔ wɔɔrɔ walima wolonfila kofɔ minw bɛɛ bɔra Kurayisi la k’u cɛma [Abdullah Bin Az Zubair], a ko; an tun siginin be Umar gɛrɛfɛ tuma min na, barika la, Ali ni Abbas donna ni kan kɔrɔtalen ye, o la [Umar] ko; ‘E Abasi, i ka kuma dabila! I bena min fɔ, n b’o lɔn ka ban, i ko n balimacɛ dencɛ ni ne be nafolo tilancɛ sɔrɔ. Ani ne fana b’a lɔn ka ban i bena min fɔ, e Ali, i bena a fɔ ko a denmuso be ne ka mara kɔnɔ, o la, a bena nafolo tilancɛ tilan, ani nin lo kɛra Rasulullah ka wagati la, o la, an y’a ye a ye latigɛ cogo min na o koo la, o kɔ, Abu Bakr y’a fɔ tugun Rasulullah ka min kɛnin kɔ, Rasulullah tun ye min kɛ ani di left, o la, ne be kali Ala tɔgɔ la ko n’ bena nin koo latigɛ ni sɔbɛ ye i n’a fɔ Rasulullah ni Abu Bakr’ y’a kɛ cogo min na. O kɔ, a ko; 'Abu Bakri y'a fɔ n ye k'a kali ko a ye kira sallallaahu 'alaihi wasallam ka kuma mɛn ni tiɲɛ ye ko: 'Tiɲɛ na, kira ma ciyɛn sɔrɔ, a ka ciyɛn dɔrɔn lo tilanin lo makodonbagaw ni makodonbagaw cɛ silamɛw cɛ.' ani [Abu Bakr] y’a fɔ n ye ani a ye kali Ala tɔgɔ la ko ale ye mɔgɔ hɔɔrɔn ye, ko kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Tiɲɛ na, kira tɛ sa fɔɔ a ka mɔgɔw dɔw k’a kɛ alimamu ye’. Ani nin -nafolo- tun be Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam bolo fɔlɔ, an y’a ye a y’a kɛ cogo min na nin koo nin na, n’aw b’a fɛ n’ b’a di aw fila ma walisa aw k’a minɛ ka kɛɲɛ ni Rasulullah ni Abu Bakr ye min kɛ, o la n’ b’a di aw fila bɛɛ ma’. Abdullah bin Zubayiri ko; o la, u fila bɛɛ tagara, o kɔ, u fila bɛɛ kɔsegira, Abasi ko; ‘A di Ali ma bari tiɲɛ na, niin be kɛ hɛɛrɛ ye k’a di Ali ma’.

Hadith

Imam Ahmad : 75

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا جَاءَتْ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا تَطْلُبُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَا إِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَا أُورَثُ

A y’o fɔ an ye [Abdul Wahab Bin ‘Atho`] minkɛ, a ko; y’a fɔ an ye [Muhamadu Bin ‘Amru] ka bɔ [Abu Salamah] ka bɔ [Abu Huraira] fɛ ko Fatima nana Abu Bakri ni Umar fɛ, k’u ka ciyɛn dɔ ɲini Ala ka ciden fɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam, o kɔ [Abu Bakri] ni [Umar] ko; «Tiɲɛ na, an ye Ala ka ciden ka kuma mɛn ko: 'Tiɲɛ na, ne ma ciyɛn sɔrɔ.'

Hadith

Imam Ahmad : 76

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى يَعْنِي ابْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ قَالَ إِنِّي لَجَالِسٌ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَلِيفَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَهْرٍ فَذَكَرَ قِصَّةً فَنُودِيَ فِي النَّاسِ أَنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ وَهِيَ أَوَّلُ صَلَاةٍ فِي الْمُسْلِمِينَ نُودِيَ بِهَا إِنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ فَاجْتَمَعَ النَّاسُ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ شَيْئًا صُنِعَ لَهُ كَانَ يَخْطُبُ عَلَيْهِ وَهِيَ أَوَّلُ خُطْبَةٍ خَطَبَهَا فِي الْإِسْلَامِ قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ وَلَوَدِدْتُ أَنَّ هَذَا كَفَانِيهِ غَيْرِي وَلَئِنْ أَخَذْتُمُونِي بِسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أُطِيقُهَا إِنْ كَانَ لَمَعْصُومًا مِنْ الشَّيْطَانِ وَإِنْ كَانَ لَيَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ مِنْ السَّمَاءِ

A y’o fɔ an ye [Hasiyimu Bin Al Kasim] minkɛ, a ko; A y’a fɔ an ye [Isa min ye Ibnu Al Musayyab ye] ka bɔ [Qais Bin Abu Hazim] fɛ ko; tuma min na n siginin tun be [Abu Bakar] Ash Siddiq gɛrɛfɛ, min tun ye kalifa ye, kalo kelen kira sanin kɔ, Abu Bakri ye maana dɔ lakali n ye o kɔ; a barila ka o fɔ mɔgɔw ye; ‘Tiɲɛn na, delili be kɛ jama kɔnɔ’. Ani o tun ye silamɛw ka delili fɔlɔ ye k’a fɔ; ‘Tiɲɛn na, delili be kɛ jama kɔnɔ’. O la, jama lajɛnna, o kɔ, Abu Bakri yɛlɛla minbar kan, yɔrɔ min tun dilanna a ye ka waajuli kɛ a kan, o lo tun ye waajuli fɔlɔ ye a ye silamɛya min kɛ’. Qais ko; o kɔ, Abu Bakri ye Ala tando k’a bonya k’a fɔ; ‘E mɔgɔw, n’ tun bena nisɔndiya kosɔbɛ ni mɔgɔ wɛrɛ tun ye n’ nɔnabila nin koo nin na, ani n’aw ye n’ jalaki n’aw ka kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ka sunna ye, o tuma na, n’ tɛna sɔn o ma, bari a latanganin lo Sutana ma ani jiraliw jigira ka bɔ sankolo la ka na a fɛ’.

Hadith

Imam Ahmad : 77

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَقُولَ إِذَا أَصْبَحْتُ وَإِذَا أَمْسَيْتُ وَإِذَا أَخَذْتُ مَضْجَعِي مِنْ اللَّيْلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكُهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي وَشَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ وَأَنْ أَقْتَرِفَ عَلَى نَفْسِي سُوءًا أَوْ أَجُرَّهُ إِلَى مُسْلِمٍ آخِرُ مُسْنَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

A y’a fɔ an ye ko [Hasyim Bin Al Qasim] A y’a fɔ an ye ko [Shaiban] ka bɔ [Laits] ka bɔ [Mujahid] la a ko, [Abu Bakri] Ash Shiddiq ko; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ye yamaruya di n ma ko n ka kalan kɛ sɔgɔma o sɔgɔma, wulafɛ ani sanni n ka la sufɛ: 'ALLAHUMMA FAATHIRAS SAMAAWAATI WAL ARDLI 'AALIMAL GHAIBI WASY SYAHAADAH ANTA RABBA KULLI SYAIKU'IN WA ASAA MAALITA WA SYARRISY SYAITHAANI WA SYIRKIHI WA AN AQTARIFA ALA NAFSII SUU'AN AW ILa AJURRUO ani the cre dugukolo, min be fɛɛn yebaliw ni fɛɛn yebaliw bɛɛ lɔn, E lo ye fɛɛn bɛɛ ka Rabb ye ani u tigi ye, ne be seereya kɛ ko ala si tɛ yen -min ka kan ka bato- fɔɔ E kelenpe I kelen tɛ ni baarakɛɲɔgɔnw ye, ani ne be seereya kɛ ko Muhamadu ye i ka baarakɛla ye ani i ka ciden ye, I be dogoyɔrɔ ɲini a fɛ ka bɔ n’ ka Saul la ani the of, ka kojugu kɛ ne niin na walima k’a bila silamɛ tɔw bolo’.

Hadith

Imam Ahmad : 78

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ حَارِثَةَ قَالَ جَاءَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالُوا إِنَّا قَدْ أَصَبْنَا أَمْوَالًا وَخَيْلًا وَرَقِيقًا نُحِبُّ أَنْ يَكُونَ لَنَا فِيهَا زَكَاةٌ وَطَهُورٌ قَالَ مَا فَعَلَهُ صَاحِبَايَ قَبْلِي فَأَفْعَلَهُ وَاسْتَشَارَ أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِمْ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ عَلِيٌّ هُوَ حَسَنٌ إِنْ لَمْ يَكُنْ جِزْيَةً رَاتِبَةً يُؤْخَذُونَ بِهَا مِنْ بَعْدِكَ

A y’a fɔ an ye ko [Abdurahman Bin Mahdi] ka bɔ [Sufyan] ka bɔ [Abu Ishaq] ka bɔ [Haritsa] la, a ko; mɔgɔ kulu dɔ bɔra Siri ka na Umar fɛ, o kɔ, u ko; ‘Tiɲɛ na, nafolo, so ni jɔnw b’an bolo, an b’a fɛ ka zaka ni saniya sara u la’. [Umar] y’a jaabi ko; ‘I n’a fɔ ne teri fila y’a kɛ cogo min na ka kɔn ne ɲɛ, ne fana bena o fila bɛɛ kɛ cogo min na’. O kɔ, a ye ɲɔgɔnye kɛ ni cira Muhamadu sallallaahu ‘alayihi wasallam ka tɔɲɔgɔnw ye ani Ali tun b’u cɛma, o kɔ, Ali ko; ‘A ka ɲi n’a tɛ lanpo ye min be bɔ u fɛ tuma bɛɛ i kɔ’.

Hadith

Imam Ahmad : 79

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ أَنَّ الصُّبَيَّ بْنَ مَعْبَدٍ كَانَ نَصْرَانِيًّا تَغْلِبِيًّا أَعْرَابِيًّا فَأَسْلَمَ فَسَأَلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقِيلَ لَهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرَادَ أَنْ يُجَاهِدَ فَقِيلَ لَهُ حَجَجْتَ فَقَالَ لَا فَقِيلَ حُجَّ وَاعْتَمِرْ ثُمَّ جَاهِدْ فَانْطَلَقَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْحَوَابِطِ أَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا فَرَآهُ زَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ فَقَالَا لَهُوَ أَضَلُّ مِنْ جَمَلِهِ أَوْ مَا هُوَ بِأَهْدَى مِنْ نَاقَتِهِ فَانْطَلَقَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحَكَمُ فَقُلْتُ لِأَبِي وَائِلٍ حَدَّثَكَ الصُّبَيُّ فَقَالَ نَعَمْ

A y’a fɔ an ye [Muhamadu Bin Jafar] ko; A fɔra an ye [Syu’bah] ka bɔ [Al Hakam] ka bɔ [Abu Wa`il] la ko [Shubay Bin Ma’bad] tun ye kerecɛn ye ka bɔ Arabu Taghlib kabila la, o kɔfɛ a donna silamɛya la, o kɔfɛ a y’a ɲininga; ‘Dewali juman lo kɔrɔtanin lo ka tɛmɛ tɔɔw bɛɛ kan?’ A fɔra a ye ten; ‘Jihadi kɛ Ala sira kan’ o kɔfɛ a tun b’a fɛ ka jihadi kɛ nka a ɲiningara; ‘I ye hiji kɛ wa?’ A ka o jaabi ko; A fɔra a ye ko: ‘A ma kɛ fɔlɔ; ‘Aw ka hiji ni umra kɛ ka sɔrɔ ka jihadi kɛ’. O la, a tagamana ka taga se yɔrɔ jalen dɔ la, o kɔ, a tun b’a fɛ ka hiji ni umra kɛ, a ye Zaid Bin Shuhan ni Salman Bin Rabi’ah ye tuma min na, u fila bɛɛ ko; ‘A tununa ka tɛmɛ a ka ɲɔgɔmɛ kan,’ walama; ‘A tɛ ɲɛminɛ ka tɛmɛ a ka ɲɔgɔmɛ kan’. O la, a nana Umar fɛ, Zaid ni Salman ye min fɔ, a y’o fɔ a ye, o la [Umar] ko; ‘Aw ye aw ka kira ka sunna labato’. Al Hakam ko; o ra, ne ka Abu Wa`il ɲininga; ‘Yala Shubay y’o fɔ i ye wa?’ A ka o jaabi ko; 'Ɔnhɔn'.

Hadith

Imam Ahmad : 80

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مَيْمُونٍ قَالَ صَلَّى بِنَا عُمَرُ بِجَمْعٍ الصُّبْحَ ثُمَّ وَقَفَ وَقَالَ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ كَانُوا لَا يُفِيضُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالَفَهُمْ ثُمَّ أَفَاضَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ

A ye an [‘Affan] lakali A ye an [Syu’bah] lakali ka bɔ [Abu Ishaq] la a ko; N y’a mɛn ko [Amru Bin Maimun] b’a fɔra ko; [Umar] ye sɔgɔma seli kɛ n’an ye Muzdalifah la o kɔfɛ a wulila k’a fɔ; ‘Tiɲɛ na, mushiriw ma bɔ Muzdalifa la fo tile ka bɔ ani tiɲɛ na, Ala ka ciden tun ye danfara don u ni ɲɔgɔn cɛ, fo a bɔra Muzdalifa la sanni tile ka bɔ’.