Imam Ahmad : 61
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ الْجُمَحِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ قِيلَ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا خَلِيفَةَ اللَّهِ فَقَالَ بَلْ خَلِيفَةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَرْضَى بِهِ
Ɔ seli e kɛ [Muhammad Bin Yazid] Ɔ seli e kɛ [Nafi’ Bin Omar Al Jumahi] ɔ fin [Abdulla Bin Abumulaikah] ɔ seli kɛ; Be flɛli [Abu Bakar] kɛ dunman sɔ’n sa; ‘O kalifatullah’ i sin’n, ɔ tɛli su kɛ; "Sanngɛ, min nin Kalifu Mohamɛdi shallallahu 'alaihi wasallam e klo kɛ é kplín flɛlɛ sɔ'n su."
Imam Ahmad : 62
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُؤَمَّلِ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ كَانَ رُبَّمَا سَقَطَ الْخِطَامُ مِنْ يَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَيَضْرِبُ بِذِرَاعِ نَاقَتِهِ فَيُنِيخُهَا فَيَأْخُذُهُ قَالَ فَقَالُوا لَهُ أَفَلَا أَمَرْتَنَا نُنَاوِلُكَهُ فَقَالَ إِنَّ حَبِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَنِي أَنْ لَا أَسْأَلَ النَّاسَ شَيْئًا
Ɔ seli e kɛ [Musa Bin Daud] Ɔ seli e kɛ [Abdula Bin Al Mu’ammal] fin [Ibn Abimulaikah], ɔ seli kɛ; cɛn kun’n, nnɛn kpanngɔ’n i ɲinma’n tɔli Abu Bakr Ash Siddiq i sa nun, kpɛkun ɔ boli i nnɛn kpanngɔ’n i ɲrun sa’n su naan nnɛn kpanngɔ’n w’a bo kpanlɛ kpɛkun w’a fɛ i, kpɛkun i janvuɛ’m be seli kɛ; ?Nán amun yɛ amun seli e kɛ e fa ɔ? [Abu Bakr] seli kɛ; ‘Nanwlɛ, min sran ng’ɔ klo min kpa’n, ɔ seli min kɛ nán n srɛ sran’m be like fi.’
Imam Ahmad : 63
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَامٍ فَقَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ فَقَالَ إِنَّ ابْنَ آدَمَ لَمْ يُعْطَ شَيْئًا أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ وَعَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ وَالْبِرِّ فَإِنَّهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ وَالْفُجُورَ فَإِنَّهُمَا فِي النَّارِ
Ɔ seli e kɛ [Abdurrazzaq] seli e kɛ [Sufyan] m’ɔ fin [Amru Bin Murrah] m’ɔ fin [Abu Ubaida] m’ɔ fin [Abu Bakr], ɔ seli kɛ; Kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n wuli’n, afuɛ kun sinnin’n, Abu Bakr jasoli seli kɛ; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam jrannin e ɲrun lɛ afuɛ klikli nun, kpɛkun ɔ seli kɛ: 'Nanwlɛ, be manman Adam i anunman’m be like cinnjin kpa tra delɛ’n, ɔ maan amun srɛ Allah kɛ ɔ de amun, amun yo nanwlɛfuɛ nin like kpa afin amun nɲɔn’n amun o ɲanmiɛn su lɔ, yɛ amun fa amun wun mantan ato bualɛ nin sa tɛ’n afin ɔ o be nɲɔn’n be nun.
Imam Ahmad : 64
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى قَالَ فَلَمَّا كَانَتْ الرِّدَّةُ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تُقَاتِلُهُمْ وَقَدْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاللَّهِ لَا أُفَرِّقُ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَلَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَهُمَا قَالَ فَقَاتَلْنَا مَعَهُ فَرَأَيْنَا ذَلِكَ رَشَدًا
Ɔ seli e kɛ [Mohammad Bin Yazid] ɔ seli kɛ; ɔ kannin ndɛ kleli e [Sufyan Bin Husain] m’ɔ fin [Az Zuhri] m’ɔ fin [Ubaidullah Bin Abdullah Bin ’Utbah Bin Mas’ud] m’ɔ fin [Abu Hurairah], m’ɔ fin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n, ɔ seli kɛ: ‘Be seli min kɛ n nin sran mun e kun alɛ lele naan b’a se kɛ n suman Ɲanmiɛn. Kɛ be se sɔ’n, nn be mmoja’n nin be ninnge’m bé sásá be, saan kɛ be jran haq nin kalɛ’n be su be man Allah Ta’la’. Abu Hurairah seli kɛ; ɔ maan kɛ Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n i sin cilɛ’n tɔli’n, [Omar] seli Abu Bakr kɛ; ?Kannzɛ bɔbɔ amun tili kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n (Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n) kannin ndɛ sɔ’n nin ndɛ sɔ’n, sanngɛ amun su kun be? Ɔ maan [Abu Bakr] tɛli su kɛ; ‘Nán Allah yɛ n su kleman kɛ srɛlɛ’n nin zakat’n be su mmla’m be timan kun ɔn, yɛ sran kwlaa ng’ɔ kle kɛ be timan kun’n, ń kún i.’ Abu Hurairah seli kɛ; ‘Ɔ maan e nin i e kunnin alɛ yɛ e wunnin kɛ ndɛ sɔ’n ti nanwlɛ’.
Imam Ahmad : 65
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ قَالَ أُخْبِرْتُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَكُلَّ سُوءٍ عَمِلْنَا جُزِينَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَهُوَ مَا تُجْزَوْنَ بِهِ
Ɔ seli e kɛ [Abdula Bin Numair] seli kɛ; ɔ kannin ndɛ kleli e [Isma’il] [Abu Bakr Bin Abu Zuhair] kɛ ɔ seli kɛ; N [ɲanli ndɛ] kɛ [Abu Bakr] seli kɛ; ‘O Allah i janunfuɛ’n, wafa sɛ yɛ ndɛ mma nga sin’n, kpa yolɛ’n ɔ́ yó ɔ: ‘Nán ɔ ɲin su yiyilɛ’n, annzɛ fluwa’n i nunfuɛ’m be ɲin su yiyilɛ’n niɔn. ?Sran kwlaa ng’ɔ yo sa tɛ’n, bé túa i kalɛ’n sakpa’ -QS An Nisa’ayat 23-, ?Sa tɛ kwlaa nga e yo’n, bé túa e kalɛ? I sin’n, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam tɛli su kɛ: ‘?Abu Bakr, ɔ timan tukpacɛ, ɔ fɛman, ɔ wla w’a boman wɔ, sa kekle’m be tɔman ɔ su?’ Abu Bakr tɛli su kɛ; ‘Ɛɛn’ i sin’n, ɔ seli kɛ: ‘Sɛ ɔ ti sɔ’n, i kwlaa sɔ’n ti amun akatua’.
Imam Ahmad : 66
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ أَظُنُّهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ قَالَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَإِنَّ ذَاكَ بِذَاكَ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Kɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli e [Sufyan]’n, ɔ seli kɛ; Kɛ n kan kleli e [Ibn Abu Khalid] m’ɔ fin [Abu Bakr Bin Abu Zuhair] nun’n, n buli i kɛ ɔ ti kɛ [Abu Bakr seli] sa; ‘O Allah i janunfuɛ’n, wafa sɛ yɛ ndɛ mma nga sin’n, kpa yolɛ’n ɔ́ yó ɔ’. Ɔ tɛli i su kɛ: ‘?Abu Bakr, maan Ɲanmiɛn si ɔ aunnvuɛ, ɔ nin a wunman ɲrɛnnɛn, annzɛ ɔ wla boman ɔ wun, annzɛ sa kekle’m be tɔli ɔ su?’ Abu Bakr tɛli su kɛ; ‘ɛɛ’ i sin’n, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘i sin’n, nanwlɛ, i kwlaa ti akatua’. Ɔ seli e kɛ [Ya’la Bin Ubaid] Ɔ seli e kɛ [Ismail] fin [Abu Bakr Ats Tsaqafi] ɔ seli kɛ; [Abu Bakr] seli kɛ; ‘O Allah i janunfuɛ’n, wafa sɛ yɛ ndɛ mma nga sin’n, kpa yolɛ’n ɔ́ yó ɔ: ‘Sran kwlaa ng’ɔ yo sa tɛ’n, nanwlɛ, bé túa i sa tɛ sɔ’n i kalɛ’n’. -QS Nisa’ayati kun 123-. i sin’n, ɔ kan hadith’n i ndɛ.
Imam Ahmad : 67
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَنُجَازَى بِكُلِّ سُوءٍ نَعْمَلُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ فَهَذَا مَا تُجْزَوْنَ بِهِ
Ɔ seli e kɛ [Waki’] Ɔ seli e kɛ [Ibn Abu Khalid] fin [Abu Bakar Bin Abu Zuhair Ats Tsaqafi] ɔ seli kɛ; kɛ be yili ndɛ mma’n i nglo’n, ‘Nán amun laliɛ’n niɔn, annzɛ fluwa’n nunfuɛ’m be laliɛ’n niɔn. Sran kwlaa ng’ɔ yo sa tɛ’n, nanwlɛ, sa tɛ sɔ’n i su kalɛ’n ɔ́ yó i kalɛ-’ -QS An Nisa’ayat 123-, ɔ seli kɛ, [Abu Bakr] seli kɛ; ?O Allah i janunfuɛ’n, sa tɛ kwlaa nga e yo’n, bé túa e kalɛ?’ Ɔ maan, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam tɛli su kɛ: ‘?Abu Bakr, maan Ɲanmiɛn si ɔ aunnvuɛ, ɔ nin a wunman ɲrɛnnɛn, ɔ nin a wla boman ɔ wun, ɔ nin sa kekleekle’m be w’a tɔman ɔ su? Ɔ maan ɔ su tɛlɛ’n yɛ ɔ o lɛ ɔ’.
Imam Ahmad : 68
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخَذْتُ هَذَا الْكِتَابَ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَتَبَ لَهُمْ إِنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنْ سُئِلَهَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَ ذَلِكَ فَلَا يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنْ الْإِبِلِ فَفِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنِ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَسَبْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الْإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلَّا ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلَّا أَرْبَعٌ مِنْ الْإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا ثَلَاثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلَا تُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلَا ذَاتُ عَوَارٍ وَلَا تَيْسٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ الْمُصَدِّقُ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ وَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً وَاحِدَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشْرِ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ الْمَالُ إِلَّا تِسْعِينَ وَمِائَةَ دِرْهَمٍ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا
Kɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli e [Abu Kamil]’n, ɔ seli kɛ; Kɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli e [Hammad Bin Salama]’n, ɔ seli kɛ; N fali fluwa nga [Tsumamah Bin Abdulla Bin Anas] i sa nun’n, n fa mannin [Anas Bin Malik], mɔ [Abu Bakr] klɛli i be’n; 'Nanwlɛ, zakat cɛcɛlɛ nga Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ'n seli kɛ be fa man mizilɛmufuɛ mun'n, ɔ nin nga Ɲanmiɛn seli i sufuɛ'n sallallaahu 'alaihi wasallam'n, i sɔ'n ti'n, sran kwlaa nga mizilɛmufuɛ'm be nun'n, be srɛ i like kɛ nga be fa mannin'n sa'n, maan ɔ man, yɛ sran kwlaa nga be srɛ i tra aliɛ'n, maan ɔ man; Kɛ be se kɛ be leman afuɛ ablaɔn-nin-nun’n, sɛ be fa nnɛn kpanngɔ nnun lele blu’n, zakat’n ti boli kun, yɛ sɛ ɔ ju ablaɔn-nin-nun’n, zakat’n ti nnɛn kpanngɔ bla kun m’ɔ le afuɛ nɲɔn’n, lele m’ɔ́ fá jú afuɛ ablasan-nin-nun’n, sɛ nnɛn kpanngɔ bla’m be nunman lɛ mɔ be le afuɛ nɲɔn’n, nn nnɛn kpanngɔ yasua’n i afuɛ ablaɔn- nsan’n ti i sin’n, zakat’n ti nnɛn kpanngɔ yasua kun m’ɔ le afuɛ nsan lele m’ɔ́ fá jú ablanan-nin-nun’n, yɛ sɛ ɔ ju ablanan-nin-nsiɛn’n, nn zakat’n ti kun Sɛ i nuan’n ju ablanan-nin-kun’n, bé fá zakat’n bé mán nnɛn kpanngɔ bla kun m’ɔ le afuɛ nnun’n, lele m’ɔ́ fá jú ablasan-nin-nun, yɛ sɛ ɔ ju ablanan-nin-nɲɔn’n, bé fá zakat’n bé mán fesile. nnɛn kpanngɔ nga be le afuɛ nsan’n, lele be ju ablanan-nin-kun’n, sɛ ɔ ju ablanan-nin-kun’n, nn be fa zakat’n be man nnɛn kpanngɔ nɲɔn mɔ be le afuɛ nnan’n, kɛ nnɛn kpanngɔ yasua nɲɔn lele mɔ be kwlaa be ti ya kun nin ablaɔn’n sa, yɛ sɛ ɔ tra ya kun nin ablaɔn’n, nn nnɛn kpanngɔ ablanan kun kwlaa nga be le afuɛ nsan’n, be ti zakat. nnɛn kpanngɔ bla’n le afuɛ nnan, yɛ sɛ nnɛn kpanngɔ’m be afuɛ’n ti fanunfanun zakat’n i su’n, nn sran kwlaa ng’ɔ juli nnɛn kpanngɔ bla kun m’ɔ le afuɛ nnun’n i su zakat’n su’n, m’ɔ leman nnɛn kpanngɔ bla m’ɔ le afuɛ nnun’n, sanngɛ ɔ le nnɛn kpanngɔ bla m’ɔ le afuɛ nnan’n, ɔ fata kɛ ɔ di afuɛ nnan. ɔ ti pɔpɔ kɛ be ɲan be annzɛ dirham ablaɔn, yɛ sran kwlaa ng’ɔ juli zakat m’ɔ fata kɛ be tua’n su nannin ba kun su’n. nnɛn kpanngɔ bla kun m’ɔ le afuɛ nnan’n, m’ɔ leman kun saan kun m’ɔ le afuɛ nnun’n, nn i sɔ’n ti su naan b’a kplin su naan b’a fa man sran ng’ɔ le zakat dirham ablaɔn annzɛ boli nɲɔn’n. Yɛ sɛ sran kun w’a ɲan zakat ng’ɔ fata kɛ ɔ di’n nnɛn kpanngɔ bla kun m’ɔ le afuɛ nnan’n su’n, sanngɛ ɔ leman kun sanngɛ ɔ le nnɛn kpanngɔ bla kun m’ɔ le afuɛ nsan’n, nn i sɔ’n ti su naan w’a ɲan like w’a man i, kpɛkun sɛ ɔ ti pɔpɔ’n, ɔ fa boli nɲɔn annzɛ dirham ablaɔn, yɛ sran ng’ɔ ɲannin zakat ng’ɔ fata kɛ ɔ di’n, ɔ diman afuɛ nsan. nnɛn kpanngɔ bla kun m’ɔ le afuɛ nnan’n, i sɔ’n ti’n, ɔ ti su kɛ be sɔ nun naan be fa man sran ng’ɔ le zakat’n, ɔ ti dirham ablaɔn annzɛ boli nɲɔn, yɛ sran kwlaa ng’ɔ le’n, sɛ amun ɲannin zakat ng’ɔ fata kɛ amun di’n, nnɛn kpanngɔ bla kun m’ɔ le afuɛ nsan’n su’n, sanngɛ amun leman kun naan amun ɲan kun m’ɔ le afuɛ nɲɔn’n. ɔ ti pɔpɔ kɛ be ɲan be annzɛ dirham ablaɔn, yɛ sran kwlaa ng’ɔ ɲannin zakat ng’ɔ fata kɛ ɔ di’n, ɔ ti nnɛn kpanngɔ bla kun m’ɔ le afuɛ nɲɔn’n i su, sanngɛ ɔ leman nnɛn kpanngɔ yasua kunngba cɛ m’ɔ le afuɛ nsan’n, nn i sɔ’n ti su naan w’a ɲan i sa nun, yɛ ɔ fataman kɛ be fa like uflɛ be uka su, yɛ sran kwlaa ng’ɔ leman zakat’n, saan nnɛn kpanngɔ nnan’n, ɔ ti i liɛ. Yɛ boli nga be di fie’n be zakat’n nun’n, sɛ be sɔnnin lele be ju ablanan’n, nn zakat’n ti chêne kun . annzɛ boli lele be ju ya kun nin ablã, yɛ sɛ be tra sɔ’n, nn zakat’n ti boli nɲɔn lele be ju ya nɲɔn, yɛ sɛ ɔ tra kun’n, nn zakat’n ti boli nsan lele be ju ya nsan, yɛ sɛ be sɔnnin’n, nn ya kun kwlaa nun’n, zakat’n ti boli kun, yɛ taken from handica be goatage not, saan sran ng'ɔ su man zakat'n, ɔ klo, yɛ ɔ fataman kɛ be fa ninnge nga be ti nun'n - naan b'a fa zakat'n - yɛ kusu ɔ fataman kɛ be fa ninnge nga be ti nun'n, srɛ ti. ɔ fin zakat, ɔ nin ninnge nga be sanngannin be nun nɲɔn nun’n, be nɲɔn’n be sa be sin be tinuntinun be wun, yɛ sɛ sran kun i boli ng’ɔ di fie’n, ɔ juman boli kun su boli ablanan’n, nn zakat nunman lɛ saan i min’n klo. Yɛ kanga’m be su’n, zakat’n ti blu su nnan yɛ sɛ be ninnge’m be juman dirham ya kun nin ablanan (199) su’n, nn zakat nunman lɛ saan be min’n klo’.
Imam Ahmad : 69
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَهْلُ مَكَّةَ يَقُولُونَ أَخَذَ ابْنُ جُرَيْجٍ الصَّلَاةَ مِنْ عَطَاءٍ وَأَخَذَهَا عَطَاءٌ مِنْ ابْنِ الزُّبَيْرِ وَأَخَذَهَا ابْنُ الزُّبَيْرِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ وَأَخَذَهَا أَبُو بَكْرٍ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَحْسَنَ صَلَاةً مِنْ ابْنِ جُرَيْجٍ
Kɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli e [Abdurrazzaq]’n, ɔ seli kɛ; Makkanfuɛ’m be seli kɛ; ’ [Ibn Juraij] fali srɛlɛ wafa’n [‘Atho’] i sa nun, Ato’ fali be [Ibn Az Zubair] i sa nun, Ibn Zubair fali [Abu Bakr] i sa nun, yɛ Abu Bakr fali Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i sa nun, m’an wunman sran fi m’ɔ srɛli kpa trali Ibn Juraij’.
Imam Ahmad : 70
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ بِنْتُ عُمَرَ مِنْ خُنَيْسٍ أَوْ حُذَيْفَةَ بْنِ حُذَافَةَ شَكَّ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا فَتُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ قَالَ فَلَقِيتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَفْصَةَ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ قَالَ سَأَنْظُرُ فِي ذَلِكَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَلَقِيَنِي فَقَالَ مَا أُرِيدُ أَنْ أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا قَالَ عُمَرُ فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ ابْنَةَ عُمَرَ فَلَمْ يَرْجِعْ إِلَيَّ شَيْئًا فَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيْهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَخَطَبَهَا إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ شَيْئًا حِينَ عَرَضْتَهَا عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُهَا وَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَوْ تَرَكَهَا لَنَكَحْتُهَا
Kɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli e [Abdurrazzaq]’n, ɔ seli kɛ; ɔ kannin ndɛ kleli e [Ma’mar] m’ɔ fin [Az Zuhri] m’ɔ fin [Salim] m’ɔ fin [Ibn Omar] m’ɔ fin [Omar] m’ɔ seli kɛ; Hafshoh Bint Umar ti angbeti bla, yɛ Hunais annzɛ Hudzaifah Bin Hudzafah - Abdurrazzaq i nɲɔn’n be yacili i lɛ, yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i janvuɛ nga be wunnin sa nga be juli Badr alɛ’n nun’n, mɔ be wuli Mɛdina lɔ’n, be nun kun. Ɔ maan n wunnin Utman Bin Affan yɛ n fali Hafshah n mɛnnin i, n seli kɛ; Ɔtman tɛli i su kɛ: ‘Sɛ a klo’n, nn ń fá wɔ ń já Hafshah; ‘Nán n dun mmua bu ndɛ sɔ’n i akunndan’. Kɔnguɛ kpanngban sinnin kpɛkun Uthman nin min be yiali, kpɛkun ɔ seli min kɛ; ‘Cɛn nga nun’n, n kunndɛman kɛ ń já bla annzɛ bian’. Umar seli kɛ; i sin’n, n nin Abu Bakr e yiali yɛ n seli i kɛ; ‘Sɛ a klo’n, ń fá wɔ ń já Hafshah Bint Umar’. Sanngɛ w’a tɛman min su, ɔ maan min awlɛn’n nun lɔ’n, min awlɛn’n nun lɔ’n, min wun yoli min trali min wun kɛ n nin Otman e o lɛ’n, kpɛkun cɛn kpanngban sinnin lele i agualiɛ su’n, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam bali min wun lɔ, ɔ seli Hafshah kɛ ɔ nin i be ja, kpɛkun n jali Hafshah i wun lɔ, Abu Bakr seli kɛ; ?Atrɛkpa’n, kɛ a fali Hafshah mannin min mɔ m’an tɛman ɔ su’n, ɔ yoli ɔ fɛ kpa ɔ awlɛn’n nun? Umar seli kɛ: “N tɛli su kɛ; ‘Ɛɛn’ [Abu Bakr] seli kɛ; ’ Nanwlɛ, like fi tanndanman min ɲrun kɛ n sa min sin n ko tɛ amun wun lɔ kɛ amun fa Hafshah man min’n, sanngɛ n tili kɛ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kannin ndɛ sɔ’n, yɛ n su boman Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam i fiɛn’n su, sɛ ɔ yaci i lɛ’n, ń já i sakpa’.
Imam Ahmad : 71
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ مُسْلِمٍ أَبَا سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ مُرَّةَ الطَّيِّبِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ سَيِّئُ الْمَلَكَةِ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَيْسَ أَخْبَرْتَنَا أَنَّ هَذِهِ الْأُمَّةَ أَكْثَرُ الْأُمَمِ مَمْلُوكِينَ وَأَيْتَامًا قَالَ بَلَى فَأَكْرِمُوهُمْ كَرَامَةَ أَوْلَادِكُمْ وَأَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ قَالُوا فَمَا يَنْفَعُنَا فِي الدُّنْيَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَرَسٌ صَالِحٌ تَرْتَبِطُهُ تُقَاتِلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَمْلُوكٌ يَكْفِيكَ فَإِذَا صَلَّى فَهُوَ أَخُوكَ
Kɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli e [Ishaq Bin Sulaiman]’n, ɔ seli kɛ; N tili [Al Mugirah Bin Muslim Abu Salamah] i [Farqad As Subakhi] i [Mura Ath Thayyib] i [Abu Bakar Ash Shiddiq] i nuan, ɔ seli kɛ; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Sran ng’ɔ i nzuɛn’n ti tɛ’n, ɔ su wluman ɲanmiɛn su lɔ’, i sɔ’n ti’n, bian kun usali kɛ; '?O Allah i janunfuɛ, w'a boman su kɛ ummah sɔ'n yɛ ɔ ti ummah nga kanga nin aɲanbeunfuɛ'm be sɔnnin lɔ'n niɔn?' Ɔ maan, Ɲanmiɛn i sufuɛ’n tɛli su kɛ: ‘Ɛɛn, sɛ ɔ ti sɔ’n, amun ɲin yi be kɛ amun ɲin yi amun mma mun sa, amun man be aliɛ nga amun di’n’. Janvuɛ’m be usali kɛ; '?O Allah i janunfuɛ, ngue yɛ ɔ kwla yo e ye mɛn nun ɔn?' Ɔ tɛli i su kɛ: ‘Loto kpa kun mɔ a fa jran naan w’a di alɛ Allah i atin’n su’n, ɔ nin kanga kun m’ɔ ju wɔ’n, yɛ kɛ ɔ srɛ’n, nn ɔ ti ɔ niaan’.
Imam Ahmad : 72
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ السَّبَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَرْسَلَ إِلَيْهِ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ عِنْدَهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدْ اسْتَحَرَّ بِأَهْلِ الْيَمَامَةِ مِنْ قُرَّاءِ الْقُرْآنِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ لَا يُوعَى وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ لِعُمَرَ وَكَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ بِذَلِكَ صَدْرِي وَرَأَيْتُ فِيهِ الَّذِي رَأَى عُمَرُ قَالَ زَيْدٌ وَعُمَرُ عِنْدَهُ جَالِسٌ لَا يَتَكَلَّمُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّكَ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْمَعْهُ قَالَ زَيْدٌ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنْ الْجِبَالِ مَا كَانَ بِأَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Kɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli e [Otman Bin Omar]’n, ɔ seli kɛ; ɔ seli e [Yunus] kɛ ɔ fin [Az Zuhri] ɔ seli kɛ; ɔ seli min [Ibn As Sabbaq] kɛ ɔ seli min kɛ; ɔ seli min [Zaid Bin Thabit], kɛ [Abu Bakr] sunmɛnnin i Yamamah lɔfuɛ’m be alɛ kunlɛ lika’n nun lɔ, kpɛkun Omar o i wun lɛ, kpɛkun Abu Bakr seli kɛ; ‘Nanwlɛ, Omar nin min be yiali yɛ ɔ seli kɛ; 'Nanwlɛ, be nga be wuli Yamamah alɛ'n nun'n, be nun sunman be tɔli, be fin Mizilɛmufuɛ'm be Qori' nun, yɛ srɛ kun min kɛ bé kún Qori' kpanngban kpa alɛ diwlɛ uflɛ nun naan Coran'n i nun ndɛ kpanngban b'a mlin afin be siman be, yɛ i kpa bɔbɔ'n, n bu i kɛ ɔ fata kɛ amun man min Qur'n'. ɔ maan n seli Omar kɛ; ?Wafa sɛ yɛ n kwla yo like nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n w’a yomɛn i le’n niɔn? ’ Ɔ maan Omar tɛli su kɛ; ‘Allah, ɔ ti kpa’. Kpɛkun, Omar bali min wun lɔ titi, ɔ srɛli min kɛ n tɛ ndɛ sɔ’n su, ɔ maan Allah tikeli min klun lɔ, kpɛkun n kplinnin Omar i akunndan’n su. Ɔ se kɛ; Kɛ Zaid nin Omar bé trán i wun lɛ mɔ b’a kanman ndɛ fi’n, yɛ Abu Bakr seli kɛ; 'Nanwlɛ, a ti gbanflɛn ng'ɔ si ngwlɛlɛ'n, e siman ɔ wunmiɛn'n i su akplowa afin a klɛli ndɛ nga be yili be nglo'n be mannin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu 'alaihi wasallam, ɔ maan yo Coran fluwa kun' Zaid seli kɛ; 'Allah, sɛ be se min kɛ n tu oka’m be nun kun’n, ɔ su yoman kekle kɛ like ng’ɔ seli min kɛ n fa Coran’n, i sin’n n seli kɛ; ?Wafa sɛ yɛ amun kwla yo like nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n w’a yomɛn i le’n niɔn?’
Imam Ahmad : 73
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ عَنْ عُمَيْرٍ مَوْلَى الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ خَاصَمَ الْعَبَّاسُ عَلِيًّا فِي أَشْيَاءَ تَرَكَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ شَيْءٌ تَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يُحَرِّكْهُ فَلَا أُحَرِّكُهُ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُمَرُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ فَقَالَ شَيْءٌ لَمْ يُحَرِّكْهُ أَبُو بَكْرٍ فَلَسْتُ أُحَرِّكُهُ قَالَ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ قَالَ فَأَسْكَتَ عُثْمَانُ وَنَكَسَ رَأْسَهُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَشِيتُ أَنْ يَأْخُذَهُ فَضَرَبْتُ بِيَدِي بَيْنَ كَتِفَيْ الْعَبَّاسِ فَقُلْتُ يَا أَبَتِ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ إِلَّا سَلَّمْتَهُ لِعَلِيٍّ قَالَ فَسَلَّمَهُ لَهُ
Ɔ seli e kɛ [Yahya Bin Hammad] Ɔ seli e kɛ [Abu ‘Awanah] m’ɔ fin [Al A’masy] m’ɔ fin [Isma’il Bin Raja’] m’ɔ fin [Umair m’ɔ ti Al Abbas i kanga laa’n] m’ɔ fin [Ibn Abbas] m’ɔ seli kɛ; Kɛ Rasulullah wuli mɔ be fali Abu Bakr yoli kalifa’n, Abbas usali Ali i kosan like nga Rasulullah yacili i’n i su, i sin’n [Abu Bakr] seli kɛ; 'Like nga Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ'n sallallaahu 'alaihi wasallam yacili i lɛ'n, m'ɔ w'a tumɛn i sin'n, n su tumɛn i bo'. Kɛ be fali Omar kɛ kalifu sa’n, be nɲɔn’n be fali be ndɛ’n be ko mannin Omar, i sin’n, Omar seli kɛ; ‘Like nga Abu Bakr w’a kejeman’n, n su kejemɛn i’. Yɛ kɛ be fali Otman kɛ kalifu sa’n, be nɲɔn’n be fali ndɛ’n be ko mannin Otman, Otman tɔli bliin, ɔ kotoli i ti ase, Ibn Abbas seli kɛ; ‘N sro kɛ ɔ́ fá, ɔ maan n boli min sa’n Abbas i ja’n i afiɛn lɔ, kpɛkun n seli kɛ; ‘O min si, n ta ɔ nda kɛ, ɔ fata kɛ a fa man Ali’. Ibn Abbas seli kɛ; ‘Ɔ maan ɔ fɛli i mannin Ali’.
Imam Ahmad : 74
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْخٌ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ بَنِي تَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنِي فُلَانٌ وَفُلَانٌ وَقَالَ فَعَدَّ سِتَّةً أَوْ سَبْعَةً كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ فِيهِمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ عِنْدَ عُمَرَ إِذْ دَخَلَ عَلِيٌّ وَالْعَبَّاسُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَدْ ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا فَقَالَ عُمَرُ مَهْ يَا عَبَّاسُ قَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ تَقُولُ ابْنُ أَخِي وَلِي شَطْرُ الْمَالِ وَقَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ يَا عَلِيُّ تَقُولُ ابْنَتُهُ تَحْتِي وَلَهَا شَطْرُ الْمَالِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَوَلِيَهُ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ بَعْدِهِ فَعَمِلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ وَلِيتُهُ مِنْ بَعْدِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَحْلِفُ بِاللَّهِ لَأَجْهَدَنَّ أَنْ أَعْمَلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِأَنَّهُ لَصَادِقٌ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يُورَثُ وَإِنَّمَا مِيرَاثُهُ فِي فُقَرَاءِ الْمُسْلِمِينَ وَالْمَسَاكِينِ و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِاللَّهِ إِنَّهُ صَادِقٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يَمُوتُ حَتَّى يَؤُمَّهُ بَعْضُ أُمَّتِهِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَإِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا لِتَعْمَلَا فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قَالَ فَخَلَوَا ثُمَّ جَاءَا فَقَالَ الْعَبَّاسُ ادْفَعْهُ إِلَى عَلِيٍّ فَإِنِّي قَدْ طِبْتُ نَفْسًا بِهِ لَهُ
Kɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli e [Yahya Bin Hammad]’n, ɔ seli kɛ; Ɔ seli e kɛ [Abu Awanah] m’ɔ fin [Ashim Bin Kulaib] lɔ’n, ɔ seli kɛ; Kɛ ɔ seli min [Bani Taim lɔ Quraish sɛkɛ kun’n] ɔ seli min kɛ; Had seli min sɔ nin sɔ nin sɔ nin sɔ naan ɔ seli kɛ; ɔ maan ɔ kannin sran nsiɛn annzɛ nso be ndɛ mɔ be kwlaa be fin Quraish mɔ be nun wie yɛle [Abdullah Bin Az Zubair]’n, ɔ seli kɛ; kɛ é trán Omar i wun lɛ’n, kpɛkun Ali nin Abbas be wluli lɔ be nɛn’n w’a jran, ɔ maan [Omar] seli kɛ; ‘Abbasi, tran diin! N dun mmua si ndɛ nga amún wá kán’n, amun seli kɛ min nin min niaan bian’n e ɲan ninnge’m be bue. Yɛ n si ndɛ nga amún kán’n wie, O Ali, amún sé kɛ i wa bla’n wo min sa nun, ɔ maan ɔ́ fá ninnge’m be bue kun mán sran mun, yɛ sa ng’ɔ juli’n yɛ ɔ o Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam i blɛ su’n niɔn, ɔ maan e wunnin wafa ng’ɔ fali ajalɛ ndɛ sɔ’n nun’n, i sin’n, Abu Bakr fali ndɛ’n ɔli i ɲrun kɛ Rasulullah nin I be yoli’n. Ɔ maan, n ta nda Ɲanmiɛn dunman nun kɛ ń fá ndɛ sɔ’n i su ajalɛ kpa kɛ nga Rasulullah nin Abu Bakr’ be fa yoli’n sa. Kpɛkun ɔ seli kɛ; 'Kpɛkun Abu Bakr seli min, kpɛkun ɔ tali nda kɛ ɔ tili Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu 'alaihi wasallam i ndɛ nanwlɛ su kɛ: 'Nanwlɛ, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ'n w'a ɲanman aja, i aja'n i ngunmin yɛ be fa cɛcɛli be nga be leman like'n, ɔ nin be nga be leman like'n be nun Mizilɛmufuɛ'm be afiɛn ɔn.' Yɛ [Abu Bakr] seli min yɛ ɔ ta nda kɛ ɔ ti nanwlɛfuɛ, kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Nanwlɛ, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ kun su wuman lele saan i nvle nunfuɛ wie’m b’a yo i imam’. Yɛ -aɲanbeun ninnge sɔ’n, laa’n, ɔ o Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam i sa nun, yɛ e wunnin wafa ng’ɔ yoli i ndɛ sɔ’n nun’n, sɛ amun klo’n, ń fá mán amun nɲɔn naan amun fa yo kɛ nga Rasulullah nin Abu Bakr be fa yoli’n sa, ɔ maan ń fá mán amun nɲɔn’n’. Abdula bin Zubair seli kɛ; ɔ maan be nɲɔn’n be ɔli, kpɛkun be nɲɔn’n be sali be sin, Abbas seli kɛ; ‘An fa man Ali afin nanwlɛ, sran’n i wawɛ’n kaci fɔundi naan w’a fa man Ali’.
Imam Ahmad : 75
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا جَاءَتْ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا تَطْلُبُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَا إِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَا أُورَثُ
Kɛ ɔ́ kán ndɛ klé e [Abdul Wahab Bin ‘Atho`]’n, ɔ seli kɛ; ɔ kannin ndɛ kleli e [Muhammad Bin ‘Amru] m’ɔ fin [Abu Salamah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] kɛ Fatima bali Abu Bakr nin Omar be wun lɔ, ɔ srɛli be aja’n i nun like kun Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n i sa nun, kpɛkun [Abu Bakr] nin [Omar] be seli kɛ; 'Nanwlɛ, e tili kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: 'Nanwlɛ, n leman aja.'
Imam Ahmad : 76
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى يَعْنِي ابْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ قَالَ إِنِّي لَجَالِسٌ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَلِيفَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَهْرٍ فَذَكَرَ قِصَّةً فَنُودِيَ فِي النَّاسِ أَنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ وَهِيَ أَوَّلُ صَلَاةٍ فِي الْمُسْلِمِينَ نُودِيَ بِهَا إِنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ فَاجْتَمَعَ النَّاسُ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ شَيْئًا صُنِعَ لَهُ كَانَ يَخْطُبُ عَلَيْهِ وَهِيَ أَوَّلُ خُطْبَةٍ خَطَبَهَا فِي الْإِسْلَامِ قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ وَلَوَدِدْتُ أَنَّ هَذَا كَفَانِيهِ غَيْرِي وَلَئِنْ أَخَذْتُمُونِي بِسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أُطِيقُهَا إِنْ كَانَ لَمَعْصُومًا مِنْ الشَّيْطَانِ وَإِنْ كَانَ لَيَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ مِنْ السَّمَاءِ
Kɛ ɔ́ kán ndɛ klé e [Hasiim Bin Al Kasim]’n, ɔ seli kɛ; Ɔ seli e kɛ [Isa yɛle Ibn Al Musayyab] ɔ fin [Qais Bin Abu Hazim] kɛ ɔ seli kɛ; Kɛ n trannin [Abu Bakar] Ash Siddiq m’ɔ ti Rasulullah i kalifa’n i wun lɛ’n, kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n wuli’n, anglo kun sinnin’n, Abu Bakr kannin ndɛ kun kleli min; be boli jasin fɛ’n kpɛ kunngba kleli sran mun; ‘Nanwlɛ, srɛlɛ’n o asɔnun’n nun’. Yɛ ɔ ti srɛlɛ klikli nga Mizilɛmufuɛ’m be srɛli’n, mɔ be kannin ndɛ sɔ’n; ‘Nanwlɛ, srɛlɛ’n o asɔnun’n nun’. Ɔ maan sran’m be yiali, kpɛkun Abu Bakr fuli ijɔlɛ bia’n su, lika nga be yoli i kɛ ɔ bo jasin fɛ’n su’n, yɛ i sɔ’n ti jasin fɛ bolɛ klikli ng’ɔ wunnin i Izlaɛli lɔ’n’. Qais seli kɛ; i sin’n, Abu Bakr manmannin Allah, ɔ manmannin i, kpɛkun ɔ seli kɛ; 'O sran mun, sɛ sran uflɛ m'ɔ timan min'n, ɔ sie min osu ndɛ sɔ'n nun'n, ɔ́ yó min fɛ kpa, naan sɛ amun fa amun nuan ijɔfuɛ sallallaahu 'alaihi wasallam i sunnah'n be di min jɔlɛ'n, nn n su kplinman su, afin be sasa i Satan i lika yɛ ndɛ nga be yili be nglo’n, be fin ɲanmiɛn su lɔ be jrali i wun lɛ'.
Imam Ahmad : 77
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَقُولَ إِذَا أَصْبَحْتُ وَإِذَا أَمْسَيْتُ وَإِذَا أَخَذْتُ مَضْجَعِي مِنْ اللَّيْلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكُهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي وَشَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ وَأَنْ أَقْتَرِفَ عَلَى نَفْسِي سُوءًا أَوْ أَجُرَّهُ إِلَى مُسْلِمٍ آخِرُ مُسْنَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
Ɔ seli e kɛ [Hasyim Bin Al Kasim] Ɔ seli e kɛ [Syaiban] m’ɔ fin [Laits] m’ɔ fin [Mujahid] m’ɔ fin [Mujahid] m’ɔ fin [Abu Bakr] Ash Shiddiq seli kɛ; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam seli min kɛ n kanngan nun nglɛmun kwlaa, nnɔsua kwlaa, ɔ nin ka naan m'an la kɔnguɛ'n: 'ALLAHUMMA FAATHIRAS SAMAAWAATI WAL ARDLI 'AALIMAL GHAIBI WASY SYAHAADAH ANTA RABBA KULLI SYAIKU'IN WA ASAAYALA ILHAAYALA WAHDAKA LAA SYARIIKALAKA WA ANNA MUHAMMADAN 'ABDUKA WA RASUULUKA A'UUDZUBIKA MIN SYARRI NAFSII WA SYARRISY SYAITHAANI WA SYIRKIHI WA AN AQTARIFA 'ALA NAFSII SUU'AN AW ILa AJURRUs the Cree asiɛ’n su wa, like nga be wunmɛn i’n nin nga be wunmɛn i’n be kwlaa sifuɛ, A ti like kwlaa i Min nin i min, n di lalo kɛ amuɛn fi nunman lɛ - m’ɔ nin sulɛ fata’n - saan wɔ ngunmin, ɔ leman ɔ janvuɛ kun, yɛ n di lalo kɛ Mohamɛdi ti ɔ junman difuɛ nin ɔ sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n, n kunndɛ fiawlɛ ɔ nun min do min nin i sa tɛ’m be nun. soul annzɛ be fa i be kɔ mizilɛli uflɛ’.
Imam Ahmad : 78
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ حَارِثَةَ قَالَ جَاءَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالُوا إِنَّا قَدْ أَصَبْنَا أَمْوَالًا وَخَيْلًا وَرَقِيقًا نُحِبُّ أَنْ يَكُونَ لَنَا فِيهَا زَكَاةٌ وَطَهُورٌ قَالَ مَا فَعَلَهُ صَاحِبَايَ قَبْلِي فَأَفْعَلَهُ وَاسْتَشَارَ أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِمْ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ عَلِيٌّ هُوَ حَسَنٌ إِنْ لَمْ يَكُنْ جِزْيَةً رَاتِبَةً يُؤْخَذُونَ بِهَا مِنْ بَعْدِكَ
Kɛ ɔ́ kán ndɛ klé e’n, ɔ seli e kɛ [Abdurrahman Bin Mahdi] m’ɔ fin [Sufyan] m’ɔ fin [Abu Ishaq] m’ɔ fin [Haritsah] m’ɔ fin [Haritsah]’n, ɔ seli kɛ; sran akpasua kun m’ɔ fin Siri lɔ’n, ɔ bali Omar i wun lɔ, kpɛkun be seli kɛ; ‘Nanwlɛ, e le aɲanbeun ninnge mun, nin nnɛn kpanngɔ mun, ɔ nin kanga mun, yɛ e kunndɛ kɛ é túa zakat nin sanwun yolɛ be sa nun’. [Omar] tɛli su kɛ; ‘Kɛ min janvuɛ nɲɔn’m be fa yoli i ka naan m’an wu’n sa’n, ń yó kɛ be nɲɔn’n be fa yoli’n sa’. I sin’n, ɔ nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Mohamɛdi i janvuɛ’m be kokoli yalɛ yɛ be nun kun yɛle Ali, i sin’n, Ali seli kɛ; ‘Sɛ ɔ timan lapo titi mɔ be fa be sa nun’n, ɔ ti kpa’.
Imam Ahmad : 79
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ أَنَّ الصُّبَيَّ بْنَ مَعْبَدٍ كَانَ نَصْرَانِيًّا تَغْلِبِيًّا أَعْرَابِيًّا فَأَسْلَمَ فَسَأَلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقِيلَ لَهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرَادَ أَنْ يُجَاهِدَ فَقِيلَ لَهُ حَجَجْتَ فَقَالَ لَا فَقِيلَ حُجَّ وَاعْتَمِرْ ثُمَّ جَاهِدْ فَانْطَلَقَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْحَوَابِطِ أَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا فَرَآهُ زَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ فَقَالَا لَهُوَ أَضَلُّ مِنْ جَمَلِهِ أَوْ مَا هُوَ بِأَهْدَى مِنْ نَاقَتِهِ فَانْطَلَقَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحَكَمُ فَقُلْتُ لِأَبِي وَائِلٍ حَدَّثَكَ الصُّبَيُّ فَقَالَ نَعَمْ
Ɔ seli e kɛ [Mohamed Bin Ja’far] seli kɛ; Be seli e [Syu’bah] m’ɔ fin [Al Hakam] m’ɔ fin [Abu Wa`il] kɛ laa’n, [Shubay Bin Ma’bad] ti Klistfuɛ m’ɔ fin Arabu Taghlib akpasua’n nun’n, i sin’n ɔ kacili Izlaɛlifuɛ, i sin’n ɔ usali kɛ; ?Ajalɛ benin yɛ ɔ ti cinnjin kpa ɔ? Ɔ maan be seli i kɛ; ‘Jihad Allah atin’n su’ i sin’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ yó jihad sanngɛ be usɛli i kɛ; ‘?Amun a yo Hajj?’ Ɔ tɛli su kɛ; Be seli i kɛ: ‘Ɔ nin a juman’; ‘An yo Hajj nin Umrah kpɛkun amun yo jihad’. Ɔ maan ɔ nantili lele ɔ juli lika m’ɔ ti nvuɛn’n nun, kpɛkun ɔ su wa yo Hajj nin Umrah, kpɛkun kɛ ɔ wunnin Zaid Bin Shuhan nin Salman Bin Rabi’ah’n, be nɲɔn’n be seli kɛ; ‘Ɔ mlinnin trali i nnɛn kpanngɔ’n,’ annzɛ; ‘Ɔ kleman atin kɛ i nnɛn kpanngɔ’n sa’. Ɔ maan ɔ bali Omar wun lɔ, ɔ kannin ndɛ nga Zaid nin Salman be kannin’n kleli i, ɔ maan [Omar] seli kɛ; ‘Amun fali amun nuan ijɔfuɛ’n i Sunnah’n su. Al Hakam seli kɛ; ɔ maan n usali Abu Wa`il kɛ; ?Shubay seli amun? Ɔ tɛli su kɛ; 'Ɛɛ'.
Imam Ahmad : 80
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مَيْمُونٍ قَالَ صَلَّى بِنَا عُمَرُ بِجَمْعٍ الصُّبْحَ ثُمَّ وَقَفَ وَقَالَ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ كَانُوا لَا يُفِيضُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالَفَهُمْ ثُمَّ أَفَاضَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ
Ɔ kannin ndɛ kleli e [‘Affan] Ɔ kannin ndɛ kleli e [Syu’bah] ɔ fin [Abu Ishaq] ɔ seli kɛ; N tili kɛ [‘Amru Bin Maimun] seli kɛ; [Umar] nin e srɛli nglɛmun srɛlɛ’n Muzdalifah lɔ kpɛkun ɔ jasoli seli kɛ; 'Nanwlɛ, Ɲanmiɛn sulɛ wafa kpanngbanfuɛ'm b'a jasoman Muzdalifah lɔ lele naan via'n w'a fite yɛ nanwlɛ, Ɲanmiɛn i janunfuɛ sallallaahu 'alaihi wasallam w'a yo be afiɛn ndɛnngan, ɔ maan ɔ jasoli Muzdalifah lɔ ka naan via'n w'a fite'.