Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith

Hadith

Imam Ahmad : 61

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ الْجُمَحِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ قِيلَ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا خَلِيفَةَ اللَّهِ فَقَالَ بَلْ خَلِيفَةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَرْضَى بِهِ

Atubuulidde [Muhammad Bin Yazid] Atubuulidde [Nafi’ Bin Umar Al Jumahi] okuva ku [Abdullah Bin Abumulaikah] yagamba nti; [Abu Bakar] yayitibwa erinnya; ‘Ayi khalifatullah’ olwo n’addamu nti; "Wabula nze ne Khalifa Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam tuli beetegefu okukkiriza omulanga guno."

Hadith

Imam Ahmad : 62

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُؤَمَّلِ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ كَانَ رُبَّمَا سَقَطَ الْخِطَامُ مِنْ يَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَيَضْرِبُ بِذِرَاعِ نَاقَتِهِ فَيُنِيخُهَا فَيَأْخُذُهُ قَالَ فَقَالُوا لَهُ أَفَلَا أَمَرْتَنَا نُنَاوِلُكَهُ فَقَالَ إِنَّ حَبِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَنِي أَنْ لَا أَسْأَلَ النَّاسَ شَيْئًا

Atubuulidde [Musa Bin Daud] Atubuulidde [Abdullah Bin Al Mu`ammal] okuva ku [Ibn Abimulaikah], yagamba; lumu omugogo gw’embalaasi gwagwa okuva ku mukono gwa Abu Bakr Ash Siddiq, olwo n’akuba omukono gw’emmanju ogw’engamiya ye olwo engamiya n’ewuluguma n’oluvannyuma n’agisitula, olwo mikwano ne gigamba nti; ‘Tewatulagira kugifuna?’. [Abu Bakr] yagamba nti; 'Mazima omwagalwa wange Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yandagira obutasaba kintu kyonna ku bantu.'

Hadith

Imam Ahmad : 63

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَامٍ فَقَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ فَقَالَ إِنَّ ابْنَ آدَمَ لَمْ يُعْطَ شَيْئًا أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ وَعَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ وَالْبِرِّ فَإِنَّهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ وَالْفُجُورَ فَإِنَّهُمَا فِي النَّارِ

Atugambye [Abdurrazzaq] atubuulidde [Sufyan] okuva ku ['Amru Bin Murrah] okuva ku [Abu 'Ubaidah] okuva ku [Abu Bakr], yagamba; omwaka gumu bukya Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam afa, Abu Bakr yasituka n’agamba nti; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yayimirira mu maaso gaffe mu mwaka ogusooka olwo n’agamba nti: ‘Mazima bazzukulu ba Adam tebaweebwa kintu kikulu okusinga obulokozi, kale musabe Allah obulokozi, mukole mu bwesimbu era mulungi kubanga mwembi muli mu Ggulu, era mubeere wala n’obulimba n’obubi kubanga bombi bali mu Jahannam’.

Hadith

Imam Ahmad : 64

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى قَالَ فَلَمَّا كَانَتْ الرِّدَّةُ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تُقَاتِلُهُمْ وَقَدْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاللَّهِ لَا أُفَرِّقُ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَلَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَهُمَا قَالَ فَقَاتَلْنَا مَعَهُ فَرَأَيْنَا ذَلِكَ رَشَدًا

Atugambye [Muhammad Bin Yazid] yagamba nti; atuloopedde [Sufyan Bin Husain] okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Ubaidullah Bin Abdullah Bin ‘Utbah Bin Mas’ud] okuva ku [Abu Hurairah], okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Ndagiddwa okulwana n’abantu okutuusa lwe bagamba nti Laa Ilaaha Illallaah - tewali musambwa gusaanira kusinzibwa okuggyako Allah -, bwebakyogera, olwo omusaayi gwabwe n’ebintu byabwe bijja kukuumibwa, okujjako ku musingi gwa haq n’okubalirira eri Allah Ta’la’. Abu Hurairah yagambye nti; kale obujeemu bwe bwabaawo, [Umar] yagamba Abu Bakr; ‘Oba mulwanyisa wadde nga muwulidde Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) ng’ayogera kino na kiri?’. Bwatyo [Abu Bakr] n’addamu nti; ‘Bwe Allah, sijja kwawula biragiro bya sswala ne zaka, era nja kulwana n’omuntu yenna ayawula wakati w’ebintu bino byombi.’ Abu Hurairah yagambye nti; 'Bwe tutyo twalwana naye ne tulaba nga kino kituufu'.

Hadith

Imam Ahmad : 65

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ قَالَ أُخْبِرْتُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَكُلَّ سُوءٍ عَمِلْنَا جُزِينَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَهُوَ مَا تُجْزَوْنَ بِهِ

Atugambye [Abdullah Bin Numair] yagamba nti; atuloopedde [Isma’il] okuva ku [Abu Bakr Bin Abu Zuhair] yagamba nti; Nze [nfunye amawulire] nti [Abu Bakr] yagamba nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, ekirungi kinaabaawo kitya oluvannyuma lw’aya eno: ‘Si kwegomba kwo wadde okwegomba kw’abantu b’ekitabo. Oyo yenna akola omusango mazima ddala ajja kusasulwa okusinziira ku musango ogwo' -QS An Nisa'ayat 23-, tunaasasulwa buli musango gwe tukola? awo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’addamu nti: ‘Allah akusonyiwe, ggwe Abu Bakr, toli mulwadde, tokooye, tolina nnaku, tozingiddwa ebigezo?’. Abu Bakr n’addamu nti; ‘Yee’ olwo n’agamba nti: ‘Awo byonna mpeera gy’oli’.

Hadith

Imam Ahmad : 66

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ أَظُنُّهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ قَالَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَإِنَّ ذَاكَ بِذَاكَ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Bwe yamala okutugamba [Sufyan] yagamba nti; Nga mmaze okutugamba [Ibn Abu Khalid] okuva ewa [Abu Bakr Bin Abu Zuhair] nalowooza nti kyali nga [Abu Bakr bwe yagamba]; 'Ayi Omubaka wa Allah, obulungi bulibaawo butya oluvannyuma lw'aya eno'. Yaddamu nti: ‘Allah akusaasire, ggwe Abu Bakr, tofunye bulumi, nnaku, oba okugezesebwa?’. Abu Bakr n’addamu nti; ‘yes’ olwo Nabbi n’agamba nti: ‘olwo ddala byonna mpeera’. Atubuulidde [Ya’la Bin ‘Ubaid] Atubuulidde [Ismail] okuva ku [Abu Bakr Ats Tsaqafi] yagamba nti; [Abu Bakr] yagamba nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, ekirungi kinaabaawo kitya oluvannyuma lw’Aya eno: ‘Oyo yenna akoze ekibi mazima ajja kusasulwa okusinziira ku bubi obwo’. -QS An Nisa'ayat 123-. olwo n’ayogera ku hadith.

Hadith

Imam Ahmad : 67

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَنُجَازَى بِكُلِّ سُوءٍ نَعْمَلُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ فَهَذَا مَا تُجْزَوْنَ بِهِ

Atubuulidde [Waki’] Atubuulidde [Ibn Abu Khalid] okuva ku [Abu Bakar Bin Abu Zuhair Ats Tsaqafi] yagamba nti; olunyiriri bwe lwabikkulwa nti, ‘Si kwegomba kwo wadde okwegomba kw’abantu b’ekitabo. Oyo yenna akoze ekibi, mazima ajja kusasulwa okusinziira ku kibi ekyo-' -QS An Nisa'ayat 123-, yagamba nti, [Abu Bakr] yagamba; ‘Ayi Omubaka wa Allah, buli musango gwe tukola tujja kusasulwa?’. Kale Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’addamu nti: ‘Allah akusaasire, ggwe Abu Bakr, tofunye bulumi, nnaku, kukubwa ebigezo? Kale ekyo kye kiddamu kyo'.

Hadith

Imam Ahmad : 68

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخَذْتُ هَذَا الْكِتَابَ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَتَبَ لَهُمْ إِنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنْ سُئِلَهَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَ ذَلِكَ فَلَا يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنْ الْإِبِلِ فَفِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنِ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَسَبْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الْإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلَّا ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلَّا أَرْبَعٌ مِنْ الْإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا ثَلَاثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلَا تُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلَا ذَاتُ عَوَارٍ وَلَا تَيْسٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ الْمُصَدِّقُ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ وَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً وَاحِدَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشْرِ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ الْمَالُ إِلَّا تِسْعِينَ وَمِائَةَ دِرْهَمٍ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا

Nga amaze okutugamba [Abu Kamil] yagamba nti; Bwe yamala okutugamba [Hammad Bin Salamah] n’agamba nti; Ebbaluwa eno nagiggya ku [Tsumamah Bin Abdullah Bin Anas] okuva ku [Anas Bin Malik], [Abu Bakr] gye yabawandiikira; ‘Mazima eno y’engabanya ya zaka Omubaka wa Allah gye yalagira abasiraamu era nti Allah yalagira Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, kale oyo yenna mu basiraamu asabibwa okusinziira ku biweebwayo, agiwe, era oyo yenna asabibwa okusukka eby’okugaba, olwo togiwa; ku ŋŋamira ezitasukka myaka abiri mu etaano, okuva ku buli ŋŋamira ttaano okutuuka ku kkumi zaka eba mbuzi emu, era bw’etuuka ku makumi abiri mu etaano olwo zaka eba eŋŋamira emu enkazi ng’emyaka gyayo giweza emyaka ebiri, okutuuka ku makumi asatu mu etaano, singa tewabaawo ngamiya nkazi eziweza emyaka ebiri olwo engamiya ensajja eba ya myaka esatu, era singa omuwendo gutuuka ku makumi asatu mu mukaaga olwo zaka ebeera eŋŋamira emu ensajja ewezezza emyaka esatu okutuusa omuwendo bwe guweza amakumi ana mu etaano, era omuwendo bwe gutuuka ku makumi ana mu mukaaga olwo zaka eba emu Singa omuwendo gutuuka ku nkaaga mu gumu, zaka ejja kuweebwa engamiya emu enkazi ewezezza emyaka etaano, okutuuka ku nsanvu mu etaano, era singa etuuka ku nsanvu mu mukaaga, olwo zaka eweebwa eŋŋamira enkazi bbiri eziwezezza emyaka esatu, waggulu okutuuka ku kyenda, era bwe kinaatuuka ku kyenda mu gumu, olwo zaka ejja kuweebwa eŋŋamira bbiri eziwezezza emyaka ena, ng’eŋŋamira ennume bbiri okutuukira ddala ku kikumi mu abiri, era bwe zisukka ekikumi mu abiri olwo buli nnyana emu eya zaka eba nga eŋŋamira emu ewezezza emyaka esatu, era ku buli zaka amakumi ataano eŋŋamira enkazi emu eba ewezezza emyaka ena, era singa eba n’emyaka gya eŋŋamira zaawukana mu kiragiro kya zaka olwo oyo yenna atuuse ku zaka ya kiragiro ku engamiya enkazi ewezezza emyaka etaano ate nga terina engamiya enkazi eweza emyaka etaano, naye ng’erina eŋŋamira enkazi eweza emyaka ena, olwo ekyo kimala okukkirizibwa, naye gattako embuzi bbiri bwe kiba kyangu okuzifuna oba dirham amakumi abiri, n’oyo atuuse ku zaka ey’ekiragiro ennyana emu. eŋŋamira enkazi ewezezza emyaka ena nga talina emu okujjako eyo ewezezza emyaka etaano, olwo eyo emala okukkirizibwa n’okuweebwa omuntu abanja zaka dirham amakumi abiri oba embuzi bbiri. era oyo yenna atuuse ku zaka ekakasibwa ku ngamiya enkazi ewezezza emyaka ena ate nga talina emu wabula nga alina eŋŋamira enkazi emu ewezezza emyaka esatu, olwo ekyo kimala okufuna okuva gy’ali n’okugattako embuzi bbiri bwe kiba kyangu okuzifuna oba dirham amakumi abiri, n’oyo atuuse ku zaka ey’ekiragiro ku engamiya enkazi emu ey’emyaka esatu, naye nga talina kintu kyonna okuggyako engamiya enkazi ewezezza emyaka ena, olwo ekyo kimala okukkirizibwa n’okuweebwa omuntu abanja zaka dirham amakumi abiri oba embuzi bbiri, n’oyo alina Bw’oba otuuse ku zaka eyakakasibwa ku ngamiya emu enkazi ey’emyaka esatu, naye nga tolina emu era ng’olina emu ey’emyaka ebiri olwo ekyo kimala okugifunamu n’ogattako embuzi bbiri singa kiba kyangu okuzifuna oba dirham amakumi abiri, n’oyo atuuse ku kiragiro zaka ku ngamiya emu enkazi ey’emyaka ebiri, naye nga terina wabula engamiya emu ensajja ewezezza emyaka esatu, olwo ekyo kiba kimala okumufunira era tewali kirala ky’alina kwongerwako, era oyo atalina okujjako eŋŋamira nnya, olwo tewali zaka gy’ali okuggyako nga nnyini yo ayagala. Era mu zaka y’embuzi ezirundira, omuwendo bwe gutuuka ku makumi ana, olwo zaka eba omuti gumu oba embuzi ezituuka ku kikumi mu abiri, era bwe ziba zisukka awo olwo zaka eba mbuzi bbiri okutuuka ku muwendo gw’ebikumi bibiri, era bwe zisukka emu olwo zaka eba mbuzi ssatu okutuuka ku muwendo gw’ebikumi bisatu, era bwe zisingako olwo ku buli kikumi zaka eba mbuzi emu, era zaka teggyibwa ku mbuzi ezitannaweza myaka, enafu, ezilema oba ez’ebinyeebwa, okujjako omuntu agaba zakat eyagala, era eby’obugagga eby’enjawulo tebirina kukungaanyizibwa - okutwala zaka - era n’eby’obugagga ebikung’aanyiziddwa tebirina kwawulwamu olw’okutya. okuva mu zaka, n’ebyobugagga ebitabuddwa okuva mu bitundu bibiri olwo byombi ne biddizibwa buli kimu kyenkanyi, era embuzi y’omuntu erundira bw’eba eba wansi w’embuzi emu ku makumi ana olwo tewabaawo zaka okuggyako nga nnyini yo ayagala. Era ku baddu zaka eba za kkumi nnya era eby’obugagga byabwe bwe bitatuuka wabula dirham kikumi mu kyenda olwo tewabaawo zaka okuggyako nga nnyini yo ayagala’.

Hadith

Imam Ahmad : 69

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَهْلُ مَكَّةَ يَقُولُونَ أَخَذَ ابْنُ جُرَيْجٍ الصَّلَاةَ مِنْ عَطَاءٍ وَأَخَذَهَا عَطَاءٌ مِنْ ابْنِ الزُّبَيْرِ وَأَخَذَهَا ابْنُ الزُّبَيْرِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ وَأَخَذَهَا أَبُو بَكْرٍ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَحْسَنَ صَلَاةً مِنْ ابْنِ جُرَيْجٍ

Bwe yamala okutugamba [Abdurrazzaq] n’agamba nti; aba Makka bagamba nti; ' [Ibn Juraij] yaggya emitendera gy’okusaala ku [‘Atho’], Atho’ yagiggya ku [Ibn Az Zubair], Ibn Zubair ku [Abu Bakr] ne Abu Bakr ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, saalaba muntu yenna eyasaala okusinga Ibn Juraij’.

Hadith

Imam Ahmad : 70

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ بِنْتُ عُمَرَ مِنْ خُنَيْسٍ أَوْ حُذَيْفَةَ بْنِ حُذَافَةَ شَكَّ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا فَتُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ قَالَ فَلَقِيتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَفْصَةَ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ قَالَ سَأَنْظُرُ فِي ذَلِكَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَلَقِيَنِي فَقَالَ مَا أُرِيدُ أَنْ أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا قَالَ عُمَرُ فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ ابْنَةَ عُمَرَ فَلَمْ يَرْجِعْ إِلَيَّ شَيْئًا فَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيْهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَخَطَبَهَا إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ شَيْئًا حِينَ عَرَضْتَهَا عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُهَا وَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَوْ تَرَكَهَا لَنَكَحْتُهَا

Bwe yamala okutugamba [Abdurrazzaq] n’agamba nti; atuloopedde [Ma’mar] okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Salim] okuva ku [Ibn Umar] okuva ku [Umar] yagamba; Hafshoh Bint Umar yafuuka nnamwandu era n’alekebwawo Hunais oba Hudzaifah Bin Hudzafah - Abdurrazzaq abuusabuusa - era yali omu ku baswahaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam eyalaba ebibaddewo mu lutalo lw’e Badr n’afiira e Madiina, ‘Umar bwe yagamba; bwentyo nasisinkana Uthman Bin Affan ne mmuwaayo Hafshah, ne mmugamba nti; ‘Bw’oba ​​oyagala olwo nja kukuwasa Hafshah,’ Usman n’addamu nti; 'Ekyo nja kusooka kukirowoozaako'. Ekiro ekiwerako kyayitawo olwo Usman n’ansisinkana n’agamba nti; 'Nnaku zino sirina bwagazi bwa kufumbirwa'. Umar yagambye nti; awo nasisinkana Abu Bakr ne mmugamba nti; 'Bw'oba oyagala nja kukuwasa Hafshah Bint Umar'. Naye teyampa kuddamu kwonna, kale mu mutima gwange waaliwo okuwulira okwasukka okuwulira nga ndi ne Uthman, era ennaku eziwera ne ziyitawo okutuusa ku nkomerero Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yajja gyendi n’asaba Hafshah, olwo ne mmuwasa Hafshah, Abu Bakr yajja okundaba n’agamba nti; 'Osanga mu mutima gwo mwalimu feeling gyendi nga ompa Hafshah ne sikuwa answer yonna?' Umar n’agamba nti, Naddamu nti; ‘Yee’ [Abu Bakr] yagamba; ‘Mazima tewali kintu kyonna kinziyiza kudda gy’oli n’okuddamu nga ompa Hafshah, naye nawulira Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ng’akyogerako, era sijja kusaasaanya kyama kya Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, bw’anaamulekawo ddala nja kumuwasa’.

Hadith

Imam Ahmad : 71

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ مُسْلِمٍ أَبَا سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ مُرَّةَ الطَّيِّبِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ سَيِّئُ الْمَلَكَةِ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَيْسَ أَخْبَرْتَنَا أَنَّ هَذِهِ الْأُمَّةَ أَكْثَرُ الْأُمَمِ مَمْلُوكِينَ وَأَيْتَامًا قَالَ بَلَى فَأَكْرِمُوهُمْ كَرَامَةَ أَوْلَادِكُمْ وَأَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ قَالُوا فَمَا يَنْفَعُنَا فِي الدُّنْيَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَرَسٌ صَالِحٌ تَرْتَبِطُهُ تُقَاتِلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَمْلُوكٌ يَكْفِيكَ فَإِذَا صَلَّى فَهُوَ أَخُوكَ

Nga amaze okutugamba [Ishaq Bin Sulaiman] yagamba nti; Nawulira [Al Mughirah Bin Muslim Abu Salamah] okuva ku [Farqad As Subakhi] okuva ku [Murrah Ath Thayyib] okuva ku [Abu Bakar Ash Shiddiq], yagamba nti; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Omuntu alina empisa ze mbi tajja kuyingira Ggulu’, bwatyo omusajja n’abuuza; ‘Ayi Omubaka wa Allah, tolangirira nti ummah eno ye ummah esingamu abaddu ne bamulekwa?’. Kale Omubaka wa Allah n’addamu nti: ‘Yee, kale mubawe ekitiibwa nga bwe muwa abaana bammwe ekitiibwa, mubaliise ku mmere gye mulya’. Mikwano gyabuuzizza nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, kiki ekiyinza okutugasa mu nsi?’. Yaddamu nti: ‘Emmotoka ennungi gy’osimba okulwana mu kkubo lya Allah n’omuddu akumala, era bw’asaala olwo aba muganda wo’.

Hadith

Imam Ahmad : 72

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ السَّبَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَرْسَلَ إِلَيْهِ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ عِنْدَهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدْ اسْتَحَرَّ بِأَهْلِ الْيَمَامَةِ مِنْ قُرَّاءِ الْقُرْآنِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ لَا يُوعَى وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ لِعُمَرَ وَكَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ بِذَلِكَ صَدْرِي وَرَأَيْتُ فِيهِ الَّذِي رَأَى عُمَرُ قَالَ زَيْدٌ وَعُمَرُ عِنْدَهُ جَالِسٌ لَا يَتَكَلَّمُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّكَ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْمَعْهُ قَالَ زَيْدٌ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنْ الْجِبَالِ مَا كَانَ بِأَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Nga amaze okutugamba [Uthman Bin Umar] yagamba nti; atutegeezezza [Yunus] okuva ku [Az Zuhri] yagamba nti; antegeezezza [Ibn As Sabbaq] yagamba nti; yali antegeezezza [Zaid Bin Thabit], nti [Abu Bakr] yamusindika mu kifo eky’olutalo lw’abantu ba Yamamah nga Umar ali ku mabbali ge, olwo Abu Bakr n’agamba nti; ‘Mazima Umar yansisinkana n’agamba nti; ‘Mazima ddala, bangi abaakosebwa olutalo lwa Yamamah baagwa, baali bava mu Qori’ z’Abasiraamu, era ntya nti Qori’ ezigenda zeeyongera okuttibwa ku ntalo endala olwo omuwendo omunene ogwa Qur’an gujja kubula kubanga tebamanyiddwa, era mu butuufu ndi wa ndowooza nti musaana okumpa ekiragiro ky’okukung’aanya Qur’an’. bwentyo ne ŋŋamba Umar nti; ‘Nnyinza ntya okukola ekintu Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ky’atakolangako? ' Bwatyo Umar n'addamu nti; 'By Allah, kirungi'. Olwo Umar n’asigala ng’ajja gye ndi n’ansaba eky’okuddamu ku kino, Allah n’anzibula ekifuba era ne nzikiriziganya n’ebirowoozo bya Umar. Agamba nti; ate nga Zaid ne Umar batuula ku mabbali ge ne batayogera kigambo kyonna, olwo Abu Bakr n’agamba nti; ‘Mazima oli muvubuka mugezi, tetubuusabuusa busobozi bwo kubanga owandiikidde Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ebibikkulirwa, kale kola ekitabo kya Qur’an’ Zaid yagamba; ‘Nga Allah, singa bansaba okusenguka emu ku nsozi, tekyandibadde kizito nga ekyo kye yandagira okukung’aanya Qur’an, olwo ne ŋŋamba nti; ‘Oyinza otya okukola ekintu Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ky’atakolangako?’.

Hadith

Imam Ahmad : 73

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ عَنْ عُمَيْرٍ مَوْلَى الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ خَاصَمَ الْعَبَّاسُ عَلِيًّا فِي أَشْيَاءَ تَرَكَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ شَيْءٌ تَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يُحَرِّكْهُ فَلَا أُحَرِّكُهُ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُمَرُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ فَقَالَ شَيْءٌ لَمْ يُحَرِّكْهُ أَبُو بَكْرٍ فَلَسْتُ أُحَرِّكُهُ قَالَ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ قَالَ فَأَسْكَتَ عُثْمَانُ وَنَكَسَ رَأْسَهُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَشِيتُ أَنْ يَأْخُذَهُ فَضَرَبْتُ بِيَدِي بَيْنَ كَتِفَيْ الْعَبَّاسِ فَقُلْتُ يَا أَبَتِ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ إِلَّا سَلَّمْتَهُ لِعَلِيٍّ قَالَ فَسَلَّمَهُ لَهُ

Atubuulidde [Yahya Bin Hammad] Atubuulidde [Abu ‘Awanah] okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Isma’il Bin Raja’] okuva ku [Umair eyali omuddu wa Al Abbas] okuva ku [Ibn Abbas] yagamba nti; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam bwe yafa era Abu Bakr n’alondebwa okuba khalifa, Abbas yabuuza Ali ku musika Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam gwe yaleka, olwo [Abu Bakr] n’agamba nti; 'Ekintu ekyalekebwa Omubaka wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam era nga takitambuza, sijja kukitambuza'. Umar bwe yalondebwa okuba khalifa, bombi ne beemulugunya ku nsonga zaabwe eri Umar, olwo Umar n’agamba nti; 'Abu Bakr ky'atatambuza, nze sijja kukitambuza'. Era Usman bwe yalondebwa okuba khalifa, bombi ne beemulugunya eri Usman, Usman n’asirika n’akutama omutwe, Ibn Abbas n’agamba nti; ‘Nnali mweraliikirivu nti ajja kugitwala, kwe kukuba omukono wakati mu kibegabega kya Abbas ne ŋŋamba nti; 'Ayi taata, nkulayirira, olina okukikwasa Ali'. Ibn Abbas yagamba nti; 'Bw'atyo n'agikwasa Ali'.

Hadith

Imam Ahmad : 74

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْخٌ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ بَنِي تَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنِي فُلَانٌ وَفُلَانٌ وَقَالَ فَعَدَّ سِتَّةً أَوْ سَبْعَةً كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ فِيهِمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ عِنْدَ عُمَرَ إِذْ دَخَلَ عَلِيٌّ وَالْعَبَّاسُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَدْ ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا فَقَالَ عُمَرُ مَهْ يَا عَبَّاسُ قَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ تَقُولُ ابْنُ أَخِي وَلِي شَطْرُ الْمَالِ وَقَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ يَا عَلِيُّ تَقُولُ ابْنَتُهُ تَحْتِي وَلَهَا شَطْرُ الْمَالِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَوَلِيَهُ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ بَعْدِهِ فَعَمِلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ وَلِيتُهُ مِنْ بَعْدِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَحْلِفُ بِاللَّهِ لَأَجْهَدَنَّ أَنْ أَعْمَلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِأَنَّهُ لَصَادِقٌ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يُورَثُ وَإِنَّمَا مِيرَاثُهُ فِي فُقَرَاءِ الْمُسْلِمِينَ وَالْمَسَاكِينِ و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِاللَّهِ إِنَّهُ صَادِقٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يَمُوتُ حَتَّى يَؤُمَّهُ بَعْضُ أُمَّتِهِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَإِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا لِتَعْمَلَا فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قَالَ فَخَلَوَا ثُمَّ جَاءَا فَقَالَ الْعَبَّاسُ ادْفَعْهُ إِلَى عَلِيٍّ فَإِنِّي قَدْ طِبْتُ نَفْسًا بِهِ لَهُ

Nga amaze okutugamba [Yahya Bin Hammad] yagamba nti; Atugambye [Abu 'Awanah] okuva ku ['Ashim Bin Kulaib] yagamba nti; Nga amaze okuntegeeza [sheikh wa Quraish okuva e Bani Taim] yagamba nti; Yali aηηambye bwe gutyo ne bwe gutyo era bwe gutyo n’agamba nti; kale yayogera ku bantu mukaaga oba musanvu bonna okuva mu Quraish nga mw’otwalidde ne mu bo [Abdullah Bin Az Zubair], n’agamba nti; bwe twali tutudde okumpi ne Umar, amangu ago Ali ne Abbas ne bayingira n’amaloboozi ag’amaanyi, kale [Umar] n’agamba nti; ‘Siriika, ggwe Abbas! Ky'ogenda okwogera nakimanyi dda, ogambye mwana wa muganda wange nange nfuna ekitundu ky'ebyobugagga. Era era nange mmanyi dda ky’ogenda okwogera, ayi Ali, ojja kugamba nti muwala we ali wansi w’obulabirizi bwange, kale ajja kugabana ekitundu ky’ebintu, era kino kye kyaliwo mu kiseera kya Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, kale tulabye engeri gye yasalawo mu nsonga eno, olwo Abu Bakr n’agenda mu maaso oluvannyuma lwa Rasulullah n’akola ekyo Rasulullah kye yali akoze, olwo ne ngenda mu maaso oluvannyuma lwa Abu Bakr okugenda, kale nze kulayira mu linnya lya Allah okusalawo ennyo ensonga eno nga bwe kyakolebwa Rasulullah ne Abu Bakr’. Awo n’agamba nti; ‘Era Abu Bakr yangamba era n’alayirira nti mu bwesimbu yawulira Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ng’agamba nti: ‘Mazima Nabbi teyasikira, obusika bwe bwokka bwe bwagabanyizibwa mu bwetaavu n’abeetaavu mu basiraamu.’ era [Abu Bakr] aηηambye era alayirira erinnya lya Allah nti mwesimbu, nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Mazima nabbi tajja kufa okutuusa ng’abamu ku bantu be bamufudde imaamu’. Era -eky’obugagga- kino edda kyali mu mikono gya Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, era tulabye engeri gye yakikola mu mbeera eno, bwemuba mwagala nja kukibawa mmwe ababiri mulyoke mukikwata okusinziira ku ekyo Rasulullah ne Abu Bakr kye baakola, kale nja kubawa mwembi’. Abdullah bin Zubair yagambye nti; bwe batyo bombi ne bagenda, olwo bombi ne bakomawo, Abbas bwe yagamba; 'Mugiwe Ali kubanga ddala emmeeme efuuka ya mirembe okugiwa Ali'.

Hadith

Imam Ahmad : 75

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا جَاءَتْ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا تَطْلُبُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَا إِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَا أُورَثُ

Nga amaze okutugamba [Abdul Wahab Bin 'Atho`] yagamba nti; atutegeezezza [Muhammad Bin ‘Amru] okuva ku [Abu Salamah] okuva ku [Abu Hurairah] nti Fatimah yajja eri Abu Bakr ne Umar, ng’asaba omugabo ku busika bwabwe okuva eri Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, olwo [Abu Bakr] ne [Umar] ne bagamba nti; ‘Mazima twawulira Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam nga agamba nti: ‘Mazima nze sisikira’.

Hadith

Imam Ahmad : 76

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى يَعْنِي ابْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ قَالَ إِنِّي لَجَالِسٌ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَلِيفَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَهْرٍ فَذَكَرَ قِصَّةً فَنُودِيَ فِي النَّاسِ أَنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ وَهِيَ أَوَّلُ صَلَاةٍ فِي الْمُسْلِمِينَ نُودِيَ بِهَا إِنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ فَاجْتَمَعَ النَّاسُ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ شَيْئًا صُنِعَ لَهُ كَانَ يَخْطُبُ عَلَيْهِ وَهِيَ أَوَّلُ خُطْبَةٍ خَطَبَهَا فِي الْإِسْلَامِ قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ وَلَوَدِدْتُ أَنَّ هَذَا كَفَانِيهِ غَيْرِي وَلَئِنْ أَخَذْتُمُونِي بِسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أُطِيقُهَا إِنْ كَانَ لَمَعْصُومًا مِنْ الشَّيْطَانِ وَإِنْ كَانَ لَيَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ مِنْ السَّمَاءِ

Nga amaze okutugamba [Hasyim Bin Al Qasim] yagamba nti; Atugambye [Isa okuli Ibn Al Musayyab] okuva ku [Qais Bin Abu Hazim] yagamba nti; bwenatuula okumpi ne [Abu Bakar] Ash Siddiq, khalifa wa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam nga wayise omwezi gumu bukya Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam afa, Abu Bakr olwo n’annyumiza emboozi; yalangirirwa mu bwangu eri abantu; 'Mazima okusaba kuli mu kibiina'. Era yali sswala eyasooka okukolebwa abasiraamu nga bagigamba; 'Mazima okusaba kuli mu kibiina'. Bwatyo abantu ne bakuŋŋaana, olwo Abu Bakr n’alinnya ku kituuti, ekifo ekyamukolebwa okubuulira ku kyo, era ekyo kye kyali okubuulira kwe yasooka okulaba mu Busiraamu’. Qais yagambye nti; olwo Abu Bakr n’atendereza n’okugulumiza Allah n’agamba nti; ‘Abange abantu, nandisanyuse nnyo singa omuntu omulala atali nze anziza mu kifo kino mu nsonga eno, era singa munwawaabira sunnah ya Nabbi wammwe sallallaahu ‘alaihi wasallam, olwo sijja kukikkiriza, kubanga akuumibwa okuva eri sitaani era ebibikkulirwa bimuserengese okuva mu ggulu gy’ali’.

Hadith

Imam Ahmad : 77

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَقُولَ إِذَا أَصْبَحْتُ وَإِذَا أَمْسَيْتُ وَإِذَا أَخَذْتُ مَضْجَعِي مِنْ اللَّيْلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكُهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي وَشَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ وَأَنْ أَقْتَرِفَ عَلَى نَفْسِي سُوءًا أَوْ أَجُرَّهُ إِلَى مُسْلِمٍ آخِرُ مُسْنَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

Atubuulidde [Hasyim Bin Al Qasim] Atubuulidde [Shaiban] okuva ku [Laits] okuva ku [Mujahid] yagamba nti, [Abu Bakr] Ash Shiddiq yagamba; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yandagira okusoma buli ku makya, akawungeezi era nga sinnagenda kwebaka ekiro: 'ALLAHUMMA FAATHIRAS SAMAAWAATI WAL ARDLI 'AALIMAL GHAIBI WASY SYAHAADAH ANTA RABBA KULLI SYAI'IN WA MAALIKUHU, ASYHADU ANLAA ILAAHA ILLA ANTA WAHDAKA LAA SYARIIKALAKA WA ANNA MUHAMMADAN 'ABDUKA WA RASUULUKA A'UUDZUBIKA MIN SYARRI NAFSII WA SYARRISY SYAITHAANI WA SYIRKIHI WA AN AQTARIFA 'ALA NAFSII SUU'AN AW AJURRUHU ILAA MUSLIM -Ayi Allah, omutonzi w'eggulu n'ensi, amanyi byonna ebitalabika n’ebirabika, Ggwe Rabb w’ebintu byonna ne nnannyini byo, ntegeeza nti tewali katonda -alina eddembe okusinzibwa- okujjako Ggwe wekka tolina babeezi, era ntegeeza nti Muhammad muddu wo era omubaka wo, nnoonya obuddukiro mu Ggwe okuva mu bubi bw’omwoyo gwange ne Sitaani n’emikwano gye, n’okuva mu kukola ebibi ku mwoyo gwange oba okugukyusa eri abasiraamu abalala’.

Hadith

Imam Ahmad : 78

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ حَارِثَةَ قَالَ جَاءَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالُوا إِنَّا قَدْ أَصَبْنَا أَمْوَالًا وَخَيْلًا وَرَقِيقًا نُحِبُّ أَنْ يَكُونَ لَنَا فِيهَا زَكَاةٌ وَطَهُورٌ قَالَ مَا فَعَلَهُ صَاحِبَايَ قَبْلِي فَأَفْعَلَهُ وَاسْتَشَارَ أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِمْ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ عَلِيٌّ هُوَ حَسَنٌ إِنْ لَمْ يَكُنْ جِزْيَةً رَاتِبَةً يُؤْخَذُونَ بِهَا مِنْ بَعْدِكَ

Nga amaze okutugamba [Abdurrahman Bin Mahdi] okuva ku [Sufyan] okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Haritsah] yagamba nti; ekibinja ky’abantu okuva e Syria ne bajja ewa Umar, olwo ne bagamba nti; 'Mazima tulina obugagga, embalaasi n'abaddu, era twagala okusasula zaka n'okutukuzibwa okuva mu bo'. [Umar] n’addamu nti; 'Nga mikwano gyange ababiri bwe baakola nga sinnabaawo, nange nja kukola nga bombi bwe baakola'. Olwo ne yeebuuza ku baswahaaba ba Nabbi Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam era mu bo mwe mwali Ali, olwo Ali n’agamba nti; 'Kirungi bwe kiba nga si musolo gwa bulijjo ogubaggyibwako oluvannyuma lw'okukuva'.

Hadith

Imam Ahmad : 79

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ أَنَّ الصُّبَيَّ بْنَ مَعْبَدٍ كَانَ نَصْرَانِيًّا تَغْلِبِيًّا أَعْرَابِيًّا فَأَسْلَمَ فَسَأَلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقِيلَ لَهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرَادَ أَنْ يُجَاهِدَ فَقِيلَ لَهُ حَجَجْتَ فَقَالَ لَا فَقِيلَ حُجَّ وَاعْتَمِرْ ثُمَّ جَاهِدْ فَانْطَلَقَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْحَوَابِطِ أَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا فَرَآهُ زَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ فَقَالَا لَهُوَ أَضَلُّ مِنْ جَمَلِهِ أَوْ مَا هُوَ بِأَهْدَى مِنْ نَاقَتِهِ فَانْطَلَقَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحَكَمُ فَقُلْتُ لِأَبِي وَائِلٍ حَدَّثَكَ الصُّبَيُّ فَقَالَ نَعَمْ

Atugambye [Muhammad Bin Ja’far] yagamba nti; Kitugambye [Syu’bah] okuva ku [Al Hakam] okuva ku [Abu Wa`il] nti [Shubay Bin Ma’bad] yali Mukristaayo okuva mu kika ky’Abawalabu Taghlib, oluvannyuma n’asiramuka, olwo n’abuuza; ‘Nkola ki esinga obukulu?’. Bwe batyo ne bamugamba nti; ‘Jihad mu kkubo lya Allah’ olwo n’ayagala okukola jihad naye ne bamubuuza nti; 'Okoze Hijja?' N’addamu nti; ‘Tennaba’ kyamugamba nti; 'Mukole Hijja ne Umrah olwo mukole jihad'. Bwatyo yatambula okutuusa lwe yatuuka mu kifo ekikalu, olwo n’agenda okugenderera okukola Hijja ne Umrah, era bwe yalaba Zaid Bin Shuhan ne Salman Bin Rabi’ah, bombi ne bagamba nti; ‘Abuze okusinga engamiya ye,’ oba; 'Tasinga eŋŋamira ye okulung'amibwa'. Bwatyo yajja ewa Umar n’amubuulira Zaid ne Salman bye baali boogedde, bwatyo [Umar] n’agamba nti; ‘Ogondedde Sunnah ya Nabbi wo sallallaahu ‘alaihi wasallam’. Al Hakam yagambye nti; bwentyo ne mbuuza Abu Wa`il; ‘Shubay yakugambye?’. N’addamu nti; 'Yee'.

Hadith

Imam Ahmad : 80

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مَيْمُونٍ قَالَ صَلَّى بِنَا عُمَرُ بِجَمْعٍ الصُّبْحَ ثُمَّ وَقَفَ وَقَالَ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ كَانُوا لَا يُفِيضُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالَفَهُمْ ثُمَّ أَفَاضَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ

Atunyumizza ['Affan] Atunyumizza [Syu'bah] okuva ku [Abu Ishaq] yagamba; Nawulira [‘Amru Bin Maimun] ng’agamba nti; [Umar] yasaala naffe esswala ey’oku makya e Muzdalifah olwo n’asituka n’agamba nti; ‘Mazima abashiriku tebaava mu Muzdalifah okutuusa enjuba lwe yavaayo era mazima Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yali akoze enjawulo nabo, bwatyo n’ava mu Muzdalifah ng’enjuba tennavaayo’.