Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith
Hadith
Imam Ahmad : 61
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ الْجُمَحِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ قِيلَ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا خَلِيفَةَ اللَّهِ فَقَالَ بَلْ خَلِيفَةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَرْضَى بِهِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޙައްމަދު ބިން ޔަޒީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ނާފިޢު ބިން އުމަރު އަލް ޖުމާހީ] ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޢަބްދުالله ބިން އަބޫމުލައިކާ] ގެ ފަރާތުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫބަކުރު] އަށް ކިޔަނީ އެ ނަމުންނެވެ؛ 'އޭ ޚަލީފާތުالله' ދެން އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ "އެހެން ނަމަވެސް ޚަލީފާ މުޙައްމަދު ޝައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އާއި އަޅުގަނޑު މި ގޮވާލުން ޤަބޫލުކުރަން ތައްޔާރަށް މިތިބީ."
Hadith
Imam Ahmad : 62
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُؤَمَّلِ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ كَانَ رُبَّمَا سَقَطَ الْخِطَامُ مِنْ يَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَيَضْرِبُ بِذِرَاعِ نَاقَتِهِ فَيُنِيخُهَا فَيَأْخُذُهُ قَالَ فَقَالُوا لَهُ أَفَلَا أَمَرْتَنَا نُنَاوِلُكَهُ فَقَالَ إِنَّ حَبِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَنِي أَنْ لَا أَسْأَلَ النَّاسَ شَيْئًا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މޫސާ ބިން ދާއޫދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން އަލް މުޢާމަލް] [އިބްނު އަބީމުލައިކާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެއްފަހަރަކު އަބޫބަކުރު އަޝް ސިއްދީޤުގެ އަތުން އަސްގެ ބުރަކަށި ވެއްޓުނު އިރު، ދެން އޭނާގެ ޖަމަލުގެ ކުރިމަތީ އަތުގައި ޖެހުނު ގޮތަށް ޖަމަލު ހަޅޭއްލަވައިގަނެ، ދެން އެ ޖަމަލު ނަގާފައި، ދެން އެކުވެރިން ބުންޏެވެ؛ 'އަހަރެމެންނަށް އަމުރު ނުކުރީތަ؟' [އަބޫބަކުރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން، އަހަރެންގެ ލޮބުވެތި ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، މީސްތަކުންގެ ކިބައިން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުއެދުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ.'
Hadith
Imam Ahmad : 63
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَامٍ فَقَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ فَقَالَ إِنَّ ابْنَ آدَمَ لَمْ يُعْطَ شَيْئًا أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ وَعَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ وَالْبِرِّ فَإِنَّهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ وَالْفُجُورَ فَإِنَّهُمَا فِي النَّارِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] [ޢަމްރޫ ބިން މުއްރަޙް] އިން [އަބޫ ޢުބައިދާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫބަކުރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަވަހާރަވިތާ އެއް އަހަރު ފަހުން އަބޫބަކުރު ތެދުވެވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފުރަތަމަ އަހަރު އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިމަތީގައި ހުއްޓިވަޑައިގަތުމަށްފަހު ދެން ވިދާޅުވީ: 'ހަމަކަށަވަރުން އާދަމްގެފާނުގެ ދަރިފަސްކޮޅަށް ސަލާމަތަށްވުރެ މުހިންމު އެއްޗެއް ނުލިބޭތީ، ސަލާމަތަށް އެދި الله އަށް އެދި، ތެދުވެރިކަމާއި ރަނގަޅަށް އަމަލުކުރައްވާށެވެ.
Hadith
Imam Ahmad : 64
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى قَالَ فَلَمَّا كَانَتْ الرِّدَّةُ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تُقَاتِلُهُمْ وَقَدْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاللَّهِ لَا أُفَرِّقُ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَلَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَهُمَا قَالَ فَقَاتَلْنَا مَعَهُ فَرَأَيْنَا ذَلِكَ رَشَدًا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޔަޒީދު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން ބިން ޙުސައިން] [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [އުބައިދުالله ބިން ޢަބްދުالله ބިން ޢުޘްބާ ބިން މަސްޢޫދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އޭނާ ވިދާޅުވެފައިވަނީ: 'އަޅުގަނޑަށް އަމުރު ކުރެވިފައިވަނީ އިންސާނުންނާ ހަނގުރާމަ ކުރަން ލާ އިލާހާ އިއްލާއޭ ބުނާހާ ހިނދަކު - އަޅުކަން ކުރުމުގެ ޙައްޤު މާތްالله ފިޔަވައި الله -، އެމީހުން ބުނާހިނދު، ދެން އެމީހުންގެ ލޭއާއި މުދާ ރައްކާތެރިވެގެންދާނީ، الله ތަޢާލާއަށް ހަޤީޤަތާއި ޙިސާބުކުރުމުގެ އަސާސުން މެނުވީއެވެ. އަބޫ ހުރައިރާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެހެންކަމުން މުރުތައްދުވުން ހިނގި ހިނދު، [ޢުމަރު] އަބޫބަކުރުގެފާނަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ތިޔަބައިމީހުން އެބައިމީހުންނާ ހަނގުރާމަކުރަނީ ހެއްޔެވެ؟ ފަހެ [އަބޫބަކުރު] ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. 'الله ގެ ޙަޟްރަތުގައި ނަމާދާއި ޒަކާތުގެ އަމުރުތައް ތަފާތެއް ނުކުރާނަމެވެ. އަބޫ ހުރައިރާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެހެންވެ އަހަރެމެން އޭނާއާ ހަނގުރާމަ ކުރިއިރު މިއީ ތެދެއްކަން އަހަރެމެންނަށް ފެނުނީ'.
Hadith
Imam Ahmad : 65
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ قَالَ أُخْبِرْتُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَكُلَّ سُوءٍ عَمِلْنَا جُزِينَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَهُوَ مَا تُجْزَوْنَ بِهِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން [އިސްމާޢީލް] އަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޒުހައިރު] ގެ އަރިހުން ރިޕޯޓް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. [އަބޫބަކުރު] ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށް [ހަބަރު ލިބިއްޖެ]؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، މި އާޔަތުގެ ފަހުން ހެޔޮކަން އޮންނާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ކުށެއް ކުރި މީހަކަށް ކަނޑައެޅިގެން އެ ޖަރީމާއާ އެއްގޮތަށް ފައިސާ އަނބުރާ ލިބޭނެ' -QS An Nisa’ayat 23-، އަޅުގަނޑުމެން ކުރާ ކޮންމެ ކުށެއްގެ އަގު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބޭނެ ހެއްޔެވެ؟ ދެން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'އޭ އަބޫބަކުރު، ތިބާ ބަލިވެ، ވަރުބަލިވެ، ދެރަވެ، އިމްތިޙާނުތަކުގެ ތެރެއަށް ވަދެގެން ނުވަނީ ހެއްޔެވެ؟' އަބޫބަކުރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އާނ' ދެން އޭނާ ވިދާޅުވީ: 'ދެން އެ ހުރިހާ ކަމެއް ވެސް ތިބާއަށް ލިބޭ އިނާމެއް' ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Ahmad : 66
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ أَظُنُّهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ قَالَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَمْرَضُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ قَالَ بَلَى قَالَ فَإِنَّ ذَاكَ بِذَاكَ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ الصَّلَاحُ بَعْدَ هَذِهِ الْآيَةِ { مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] ކިޔައިދިނުމަށްފަހު އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޒުހައިރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބޫ ޚާލިދު] ކިޔައިދިނުމުން އަޅުގަނޑު ހީކުރީ އެއީ [އަބޫބަކުރު ވިދާޅުވި] ފަދައިންނެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، މި އާޔަތަށްފަހު ހެޔޮކަން އޮންނާނީ ކިހިނެއް'. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. އަބޫބަކުރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އާނ' ދެން ރަސޫލާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދެން ހަމަކަށަވަރުން އެއީ ހުރިހާ ކަމެއް ވެސް ޘަވާބެކެވެ'. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޔަޢުލާ ބިން ޢުބައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިސްމާޢީލް] [އަބޫބަކުރު އަތު ޞަޤާފީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އަބޫބަކުރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، މި އާޔަތުގެ ފަހުން ހެޔޮކަން އޮންނާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ: 'ނުބައިކަން ކުރި މީހަކަށް އެ ނުބައިކަމުގެ ބަދަލު ލިބޭނެ'. -QS އަން ނިސާޢަޔަތު 123-. ދެން ޙަދީޘް ފާހަގަކުރައްވައެވެ.
Hadith
Imam Ahmad : 67
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ الثَّقَفِيِّ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَنُجَازَى بِكُلِّ سُوءٍ نَعْمَلُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْتَ تَنْصَبُ أَلَسْتَ تَحْزَنُ أَلَسْتَ تُصِيبُكَ اللَّأْوَاءُ فَهَذَا مَا تُجْزَوْنَ بِهِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ވާކީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބޫ ޚާލިދު] [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޒުހައިރު އަތުޞްޞާފީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. އެ އާޔަތް ބާވައިލެއްވި އިރު، 'އެއީ ކަލޭގެފާނުގެ އެދުމެއް ނޫން އަދި ފޮތުގެ އަހުލުވެރިންގެ އެދުމެއް ވެސް ނޫނެވެ.' ނުބައިކަން ކުރި މީހަކަށް، އެ ނުބައިކަމުގެ މަތިން ޖަޒާ ލިބޭނެކަން ކަށަވަރެވެ-' -QS An Nisa’ayat 123-، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެމެން ކުރާ ކޮންމެ ކުށެއްގެ އަގު އަހަރެމެންނަށް ލިބޭނެ ހެއްޔެވެ؟' ފަހެ ރަސޫލުالله صلى الله عليه وسلم ޖަވާބު ދެއްވީ: އޭ އަބޫބަކުރު، ކަލޭގެފާނަށް الله ރަޙްމަތް ލައްވާށި، ކަލޭގެފާނަށް ވޭން، ހިތާމަ، އިމްތިޙާނުތަކެއް ކުރިމަތިވެފައި ނުވާ ހެއްޔެވެ؟ އެހެންވީމާ އެއީ ތިޔަބޭފުޅުންގެ ޖަވާބެއް'.
Hadith
Imam Ahmad : 68
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخَذْتُ هَذَا الْكِتَابَ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَتَبَ لَهُمْ إِنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنْ سُئِلَهَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَ ذَلِكَ فَلَا يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنْ الْإِبِلِ فَفِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنِ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَسَبْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الْإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلَّا حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلَّا ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلَّا أَرْبَعٌ مِنْ الْإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا ثَلَاثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلَا تُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلَا ذَاتُ عَوَارٍ وَلَا تَيْسٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ الْمُصَدِّقُ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ وَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً وَاحِدَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشْرِ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ الْمَالُ إِلَّا تِسْعِينَ وَمِائَةَ دِرْهَمٍ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ކާމިލް] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމަދު ބިން ސަލާމާ] ކިޔައިދެއްވައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑު މި ސިޓީ ނެގީ [ޓްސުމާމާ ބިން ޢަބްދުالله ބިން އަނަސް] ގެ އަތުން [އަނަސް ބިން މާލިކް] ގެ އަތުން، އެއީ [އަބޫބަކުރު] އެބޭފުޅުންނަށް ލިޔުއްވި ސިޓީއެކެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން މިއީ الله ގެ ރަސޫލާ މުސްލިމުންނަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އަދި الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަށް އަމުރުކުރައްވާފައިވާ ޒަކާތް ބެހުމެވެ. ފަންސަވީސް އަހަރުން ދަށުގެ ޖަމަލަކަށް، ކޮންމެ ފަސް ޖަމަލަކުން ދިހަ ޖަމަލަކުން ޒަކާތަކީ އެއް ބަކަރި، އަދި ފަންސަވީސް އަހަރަށް އަރާނަމަ ޒަކާތަކީ އުމުރުން ދެ އަހަރާއި ތިރީސް ފަސް އަހަރާ ހަމައަށް، ދެ އަހަރު ދުވަހުގެ އަންހެން ޖަމަލެއް ނެތްނަމަ، ފިރިހެން ޖަމަލުގެ އަދަދު ތިރީސް ހަ އަހަރަށް އަރާނަމަ ޒަކާތަކީ ޒަކާތެވެ ތިން އަހަރުގެ އެއް ފިރިހެން ޖަމަލުގެ އަދަދު ސާޅީސް ފަސް އަހަރަށް އަރާނަމަ، އަދި އެ އަދަދު ސާޅީސް ހަ އަށް އަރައިފިނަމަ ޒަކާތަކީ އެއް އަދަދު އަށްޑިހަ އެކަކަށް އަރައިފިނަމަ، ޒަކާތް ދޭނީ ފަސް އަހަރުގެ އެއް އަންހެން ޖަމަލަށް، ހަތްދިހަ ފަސް އަހަރާ ހަމައަށް، އަދި ހަތްދިހަ ހަ އަށް އަރައިފިނަމަ، ދެން ޒަކާތް ދޭނީ ތިން އަހަރުގެ ދެ އަންހެން ޖަމަލަށެވެ ނުވަދިހަ އަށް، އަދި ނުވަދިހަ އެކެއް އަށް އަރައިފިނަމަ، ޒަކާތް ދޭނީ ހަތަރު އަހަރުގެ ދެ ޖަމަލަށް، ޖުމްލަ ސަތޭކަ ވިހި ޖަމަލު ފަދައިން، އަދި ސަތޭކަ ވިހިއަށް ވުރެ ގިނަނަމަ، ކޮންމެ ސާޅީހަކަށް ޒަކާތުގެ އެއް ކަނބުލޮއަކީ ތިން އަހަރުގެ އެއް ޖަމަލެއް، އަދި ކޮންމެ ފަންސާސް ޒަކާޓަކަށް އެއް އަންހެން ޖަމަލުގެ އުމުރަކީ ހަތަރު އަހަރު ނަމަ، އަދި އެ ޖަމަލުގެ އުމުރު ނަމަ ޖަމަލު ޒަކާތުގެ ވާޖިބުގައި ތަފާތުވާނަމަ ފަސް އަހަރުގެ އަންހެން ޖަމަލެއްގެ މައްޗަށް ފަރުޟު ޒަކާތަށް ވާސިލްވެއްޖެނަމަ ފަސް އަހަރުގެ އަންހެން ޖަމަލެއް ނެތް ނަމަވެސް ހަތަރު އަހަރުގެ އަންހެން ޖަމަލެއް ހުރިނަމަ ދެން އެއީ ބަލައިގަންނަން ފުދޭވަރުގެ ކަމެއް ނަމަވެސް އެކަންކަން ނުވަތަ ވިހި ދިރުހަމް ލިބުން ފަސޭހަނަމަ ދެ ބަކަރި އިތުރުކޮށް، އަދި ފަރުޟު ޒަކާތް ފޯރާފައިވާ މީހާއެވެ އެއް ކަނބުލޮ އެވެ. ހަތަރު އަހަރުގެ އަންހެން ޖަމަލެއް، ފަސް އަހަރުގެ ޖަމަލެއް ފިޔަވައި އޭނާގެ އަތުގައި ޖަމަލެއް ނެތް، ދެން އެއީ ޤަބޫލުކޮށް ވިހި ދިރުހަމް ނުވަތަ ދެ ބަކަރި ދަރަނިވެރިވާ މީހާއަށް ދިނުމަށް ފުދޭވަރުގެ އެއްޗެކެވެ. އަދި ހަތަރު އަހަރުގެ އަންހެން ޖަމަލެއްގެ މައްޗަށް ފަރުޟު ޒަކާތް ޙާޞިލުވެ، އޭނާގެ އަތުގައި ނެތް ނަމަވެސް ތިން އަހަރުގެ އަންހެން ޖަމަލެއް ހުރި މީހަކު، ދެން އެއީ އޭނާގެ އަތުން ލިބިގަތުމަށް ފުދޭ އަދި ދެ ބަކަރިއަށް އިތުރުކޮށް، އެ ޖަމަލެއް ނުވަތަ ވިހި ދިރުހަމް ލިބުން ފަސޭހަ ނަމަ، އަދި އުމުރުން ތިން އަހަރުގެ އަންހެން ޖަމަލެއްގެ މައްޗަށް ފަރުޟު ޒަކާތް ޙާޞިލުކޮށްފައިވާ މީހާ، އެކަމަކު ހަތަރު އަހަރުގެ އަންހެން ޖަމަލެއް ފިޔަވައި އެހެން އެއްޗެއް ނެތް މީހާ، ދެން އެއީ ޤަބޫލުކޮށް ވިހި ދިރުހަމް ނުވަތަ ދެ ބަކަރި ދަރަނިވެރިވާ މީހާއަށް ދިނުމަށް ފުދޭވަރުގެ ކަމެއް، އަދި ލިބިފައިވާ މީހަކަށް ތިން އަހަރުގެ އަންހެން ޖަމަލެއްގެ މައްޗަށް ފަރުޟު ޒަކާތް ޙާޞިލުކޮށްފައިވާނަމަ، އެކަމަކު އެ ޖަމަލެއް ނެތި އަދި ދެ އަހަރުގެ ޖަމަލެއް ލިބިއްޖެނަމަ އެއީ އެއިން ލިބިގަނެ ދެ ބަކަރި އިތުރުކުރުމަށް ފުދޭވަރުގެ ކަމެއް ދެ އަހަރުގެ އަންހެން ޖަމަލަކަށް ޒަކާތް ލިބިފައިވީނަމަވެސް ތިން އަހަރުގެ ފިރިހެން ޖަމަލެއް ނޫން އެހެން ޖަމަލެއް ނެތްނަމަ، ދެން އެއީ އޭނާގެ އަތުން ލިބޭވަރަށް އަދި އިތުރު އެއްޗެއް އިތުރުކޮށްގެން ނުވާނެ، އަދި ހަތަރު ޖަމަލު ފިޔަވައި ނެތް މީހަކަށް ދެން ވެރިމީހާ ބޭނުން ނުވާހާ ހިނދަކު އޭނާއަށް ޒަކާތެއް ނުލިބޭނެއެވެ. އަދި ބަކަރި ހިއްކުމުގެ ޒަކާތުގައި، އެ އަދަދު ސާޅީސް އަށް އަރައިފިނަމަ، އެ ޒަކާތަކީ އެއް އޯކު އެވެ ނުވަތަ ސަތޭކަ ވިހި އާއި ހަމައަށް ބަކަރި، އަދި އެއަށްވުރެ ގިނަނަމަ ދެން ޒަކާތަކީ ދެސަތޭކަގެ އަދަދާއި ހަމައަށް ދެ ބަކަރި، އަދި އެކަކަށްވުރެ ގިނަނަމަ ޒަކާތަކީ ތިންސަތޭކަގެ އަދަދާއި ހަމައަށް ތިން ބަކަރިއެވެ ޒަކާތް އެދޭ، އަދި ވަކި މުދާ އެއްކޮށްގެން ނުވާނެ - ޒަކާތް ނަގަން - އަދި ހަމައެހެންމެ އެއްކުރާ މުދާ ބިރުން ވަކިކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. ޒަކާތުން، އަދި ދެބައިން އެއްވެފައިވާ މުދާ ދެން ދެބައިވެސް ކޮންމެ އެއްޗަކަށް ހަމަހަމަ ގޮތެއްގައި އަނބުރާ ލިބޭއިރު، މީހެއްގެ ރޯދަ ބަކަރި ސާޅީސް އިން އެއް ބަކަރިއަށްވުރެ މަދުނަމަ ދެން ވެރިމީހާ ބޭނުން ނުވާހާ ހިނދަކު ޒަކާތެއް ނެތެވެ. އަދި އަޅުންގެ މައްޗަށް ޒަކާތަކީ ހަތަރު ދިހައިން އެއްބައި ކަމަށާއި އެމީހުންގެ މުދާ ސަތޭކަ ނުވަދިހަ ދިރުހަމަކަށްވުރެ ނުފޯރާނަމަ ވެރިމީހާ ބޭނުން ނުވާހާ ހިނދަކު ޒަކާތެއް ނުވާނެއެވެ'.
Hadith
Imam Ahmad : 69
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَهْلُ مَكَّةَ يَقُولُونَ أَخَذَ ابْنُ جُرَيْجٍ الصَّلَاةَ مِنْ عَطَاءٍ وَأَخَذَهَا عَطَاءٌ مِنْ ابْنِ الزُّبَيْرِ وَأَخَذَهَا ابْنُ الزُّبَيْرِ مِنْ أَبِي بَكْرٍ وَأَخَذَهَا أَبُو بَكْرٍ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَحْسَنَ صَلَاةً مِنْ ابْنِ جُرَيْجٍ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުއްރައްޒާޤް] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. މައްކާން ބުންޏެވެ؛ ' [އިބްނު ޖުރައިޖް] ނަމާދުގެ އުސޫލުތައް ['އަތޯ'] ގެ އަތުން ނަންގަވައި، އަތޯ' ނަމާދުގެ އުސޫލުތައް [އިބްނު އަޒް ޒުބައިރު] ގެ އަތުން، އިބްނު ޒުބައިރު [އަބޫބަކުރު] ގެ އަތުން އަދި އަބޫބަކުރު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ އަތުން ނަންގަވައި، އިބްނު ޖުރައިޖަށްވުރެ ރަނގަޅަށް ނަމާދުކުރާ މީހަކު އަޅުގަނޑަކަށް ނުފެނެއެވެ'.
Hadith
Imam Ahmad : 70
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ بِنْتُ عُمَرَ مِنْ خُنَيْسٍ أَوْ حُذَيْفَةَ بْنِ حُذَافَةَ شَكَّ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا فَتُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ قَالَ فَلَقِيتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَفْصَةَ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ قَالَ سَأَنْظُرُ فِي ذَلِكَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَلَقِيَنِي فَقَالَ مَا أُرِيدُ أَنْ أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا قَالَ عُمَرُ فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ إِنْ شِئْتَ أَنْكَحْتُكَ حَفْصَةَ ابْنَةَ عُمَرَ فَلَمْ يَرْجِعْ إِلَيَّ شَيْئًا فَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيْهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ فَخَطَبَهَا إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ شَيْئًا حِينَ عَرَضْتَهَا عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُهَا وَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَوْ تَرَكَهَا لَنَكَحْتُهَا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުއްރައްޒާޤް] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން [މާޢުމަރު] އަށް [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [ސަލީމް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ރިޕޯޓް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ޙަފްޝޯ ބިންތު ޢުމަރު ޚަވާރިޖުވެ ދޫކޮށްލެއްވީ ޙުނައިސް ނުވަތަ ޙުދުޒައިފާ ބިން ޙުދުޒާފާ - ޢަބްދުއްރައްޒާޤް ޝައްކު ކުރައްވަނީ- އަދި އެކަމަނާއަކީ ބަދުރު ހަނގުރާމައިގެ ޙާދިސާތައް ފެނިވަޑައިގެން މަދީނާގައި އަވަހާރަވެވަޑައިގެންނެވި ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އެއް އެކުވެރިން ކަމުގައި ޢުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން ޢުޘްމާން ބިން އައްފާނާ ބައްދަލުކޮށް އޭނާއަށް ހަފްޝާހު ހުށަހެޅީމެވެ، އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'ކަލޭ ބޭނުންނަމަ ދެން އަހަރެން ކަލޭ ހަފްޝާއާ ކައިވެނި ކުރާނަން،' ޢުޘްމާން ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އަހަރެން ފުރަތަމަ އެކަމާ ވިސްނާނަން'. އެތައް ރެއެއް ފާއިތުވެގެން ގޮސް ދެން އުޘްމާން އަޅުގަނޑާ ބައްދަލުކުރައްވައި ވިދާޅުވީ؛ 'އަހަރެންގެ މިދުވަސްވަރު ކައިވެނި ކުރުމުގެ އެއްވެސް އެދުމެއް ނެތް'. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ ދެން އަހަރެން އަބޫބަކުރުއާ ބައްދަލުވެ އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އެދޭނަމަ އަހަރެން ކައިވެނި ކުރާނީ ހަފްޝާހް ބިންތު އުމަރާއި'. އެކަމަކު އޭނާ އަހަންނަށް އެއްވެސް ޖަވާބެއް ނުދިނުމުން އަހަރެންގެ ހިތުގައި އުޘްމާނާއެކު އުޅުނުއިރު އިޙްސާސްއަށްވުރެ މާ ބޮޑު އިޙްސާސެއް އުފެދި، އެތައް ދުވަހެއް ފާއިތުވެގެން ގޮސް އެންމެ ފަހުން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަހަރެންގެ ގާތަށް އައިސް ޙަފްޝާއަށް ހުށަހެޅުމުން، ދެން އަހަރެން އޭނާއާ ހަފްޝާއާ ކައިވެނިކޮށް، އަބޫބަކުރު އަހަރެންނާ ބައްދަލުކުރައްވައި ވިދާޅުވީ؛ 'ފަހަރެއްގައި ކަލޭގެ ހިތުގައި އަހަންނަށް ހަފްޝާހު ހުށަހެޅި އިރު އަހަރެން ކަލެއަށް އެއްވެސް ޖަވާބެއް ނުދިނީމަ އަހަންނަށް އިހުސާސެއް ވެދާނެތަ؟' އުމަރު ވިދާޅުވީ، އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ 'އާނ' [އަބޫބަކުރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭ އަހަންނަށް ހަފްޝާހު ހުށަހެޅުމުން ޖަވާބަކާއެކު ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އެނބުރި އައުމަށް ހުރަސްއެޅޭ އެއްވެސް ކަމެއް ނެތް، އެކަމަކު ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އެކަން ފާހަގަކުރެއްވި އަޑު އިވިއްޖެއެވެ.
Hadith
Imam Ahmad : 71
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ مُسْلِمٍ أَبَا سَلَمَةَ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ مُرَّةَ الطَّيِّبِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ سَيِّئُ الْمَلَكَةِ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَيْسَ أَخْبَرْتَنَا أَنَّ هَذِهِ الْأُمَّةَ أَكْثَرُ الْأُمَمِ مَمْلُوكِينَ وَأَيْتَامًا قَالَ بَلَى فَأَكْرِمُوهُمْ كَرَامَةَ أَوْلَادِكُمْ وَأَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ قَالُوا فَمَا يَنْفَعُنَا فِي الدُّنْيَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَرَسٌ صَالِحٌ تَرْتَبِطُهُ تُقَاتِلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَمْلُوكٌ يَكْفِيكَ فَإِذَا صَلَّى فَهُوَ أَخُوكَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިޝާޤް ބިން ސުލައިމާން] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް [އަލްމުޣިރާ ބިން މުސްލިމް އަބޫ ސަލާމާ] [ފަރުޤާދު އަސް ސުބާޚީ] ގެ އަރިހުން [މުއްރަތު ޠައްޔިބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫބަކުރު އަޝް ޝިއްދީޤު] ގެ އަރިހުން އަޑުއެހިން، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: ‘އަޚްލާޤު ނުބައި މީހަކު ސުވަރުގެއަށް ނުވަދެވޭނެ’، އެހެންވެ މީހަކު އެދުނެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، މި އުންމަތަކީ އެންމެ ގިނަ އަޅުންނާއި ޔަތީމު ކުދިން ތިބި އުންމަތްކަން އިޢުލާން ނުކުރައްވަނީ ހެއްޔެވެ؟' އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'އާދެ، ދެން ތިޔަބައިމީހުންގެ ދަރިންނަށް އިޙްތިރާމް ކުރާ ފަދައިން އެމީހުންނަށް އިޙްތިރާމް ކުރައްވާ، ތިޔަބައިމީހުން ކާ ކާނާއިން ކާންދޭށެވެ’. އެކުވެރިން ސުވާލު ކުރިއެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ދުނިޔޭގައި އަހަރެމެންނަށް ފައިދާ ކުރާނީ ކޮން ފައިދާއެއް ހެއްޔެވެ؟' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ: 'الله ގެ މަގުގައި ހަނގުރާމަ ކުރުމަށް ތިބާ ބަނދަރުކުރާ ރަނގަޅު އުޅަނދެއް އަދި ތިބާއަށް ފުދޭ އަޅެއް، އަދި އޭނާ ނަމާދު ކުރާއިރު ދެން އެއީ ތިބާގެ އަޚެއް'.
Hadith
Imam Ahmad : 72
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ السَّبَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَرْسَلَ إِلَيْهِ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ عِنْدَهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدْ اسْتَحَرَّ بِأَهْلِ الْيَمَامَةِ مِنْ قُرَّاءِ الْقُرْآنِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ لَا يُوعَى وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ لِعُمَرَ وَكَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ بِذَلِكَ صَدْرِي وَرَأَيْتُ فِيهِ الَّذِي رَأَى عُمَرُ قَالَ زَيْدٌ وَعُمَرُ عِنْدَهُ جَالِسٌ لَا يَتَكَلَّمُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّكَ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاجْمَعْهُ قَالَ زَيْدٌ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنْ الْجِبَالِ مَا كَانَ بِأَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢުޘްމާން ބިން ޢުމަރު] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔޫނޫސް] އަށް އަންގާފައިވަނީ [އަޒް ޒުހުރީ] އިން އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް [އިބްނު އައްޞައްބާޤު] އަންގަވާފައި ވެއެވެ. އަޅުގަނޑަށް [ޒައިދު ބިން ތާބިތު] އަންގަވާފައި އޮތީ، [އަބޫބަކުރު] އޭނާ ޔަމާމާގެ މީހުންގެ ހަނގުރާމައިގެ ތަނަށް ފޮނުއްވީ އުމަރު އޭނާގެ ކައިރީގައި ހުންނަވައިގެން ކަމަށް، ދެން އަބޫބަކުރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން އުމަރު އަހަންނާ ބައްދަލުވުމުން އޭނާ ބުންޏެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ޔަމާމާ ހަނގުރާމައިގެ ޝިކާރައަކަށް ވެފައިވާ ގިނަ ބަޔަކު ވެއްޓުނީ، އެއީ މުސްލިމުންގެ ޤުރީ' އިން، އަދި އަޅުގަނޑު ބިރުގަންނަނީ ގިނަ އަދަދެއްގެ ޤުރުއާން އެހެން ހަނގުރާމަ މައިދާންތަކުގައި މަރާލާނެތީ، އެމީހުން ނޭނގޭތީ، އަދި ހަގީގަތުގައި އަޅުގަނޑުގެ ޚިޔާލަކީ ޤުރުއާން އެއްކުރުމުގެ މެންޑޭޓް އަޅުގަނޑަށް ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށް'. އެހެންކަމުން އަހަރެން އުމަރަށް ބުނީމެވެ؛ 'ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދުވަހަކުވެސް ނުކުރައްވާ ކަމެއް އަހަރެން ކުރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ' އެހެންކަމުން ޢުމަރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'اللهގެ ޙަޟްރަތުގައި އެއީ ހެޔޮކަމެއް'. ދެން އުމަރު އަހަރެންގެ ގާތަށް އައިސް މިކަމަށް ޖަވާބެއް ދިނުމަށް އެދެމުން ދިޔައިރު، الله އަހަރެންގެ މޭ ހުޅުވައިދެއްވައި އަހަރެން އުމަރުގެ ޚިޔާލުތަކާ އެއްބަސްވީމެވެ. އޭނާ ބުނަނީ؛ ޒައިދާއި ޢުމަރު އޭނާގެ ކައިރީގައި އިށީނދެގެން އެއްވެސް ބަހެއް ނުބުނެ ތިއްބާ، ދެން އަބޫބަކުރު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ތިބާއަކީ ވިސްނުންތޫނު ޒުވާނާއެއް، ތިބާގެ ޤާބިލުކަމާމެދު އަހަރެމެން ޝައްކެއް ނުކުރަން ތިބާ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ވަޙީތައް ލިޔުއްވާފައިވާތީ، އެހެންކަމުން ޤުރުއާނުގެ ފޮތެއް ހަދާށެވެ’ ޒައިދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'اللهގެ ޙަޟްރަތުގައި، އެބައިމީހުން އަހަރެންގެ މައްޗަށް އެ ފަރުބަދަތަކުގެ ތެރެއިން ފަރުބަދައެއް ބަދަލުކުރުމަށް ޙަވާލުކޮށްފިނަމަ، އެއީ އެކަލާނގެ އަހަންނަށް ޤުރުއާން އެއްކުރުމަށް އަންގަވާފައިވާ ވަރުގެ ބަރުކަމެއް ނުވާނެ، ދެން އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދުވަހަކުވެސް ނުކުރާ ކަމެއް ކުރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟'
Hadith
Imam Ahmad : 73
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ عَنْ عُمَيْرٍ مَوْلَى الْعَبَّاسِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ خَاصَمَ الْعَبَّاسُ عَلِيًّا فِي أَشْيَاءَ تَرَكَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ شَيْءٌ تَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يُحَرِّكْهُ فَلَا أُحَرِّكُهُ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُمَرُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ فَقَالَ شَيْءٌ لَمْ يُحَرِّكْهُ أَبُو بَكْرٍ فَلَسْتُ أُحَرِّكُهُ قَالَ فَلَمَّا اسْتُخْلِفَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ قَالَ فَأَسْكَتَ عُثْمَانُ وَنَكَسَ رَأْسَهُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَشِيتُ أَنْ يَأْخُذَهُ فَضَرَبْتُ بِيَدِي بَيْنَ كَتِفَيْ الْعَبَّاسِ فَقُلْتُ يَا أَبَتِ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ إِلَّا سَلَّمْتَهُ لِعَلِيٍّ قَالَ فَسَلَّمَهُ لَهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޔަޙްޔާ ބިން ހައްމާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޢަވާނާ] [އަލް އަޢުމާސީ] އިން [އިސްމާޢީލް ބިން ރާޖާ’] ގެ އަރިހުން [އަލްޢައްބާސްގެ ކުރީގެ އަޅާ ޢުމައިރު] ގެ އަތުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަވަހާރަވެ، އަބޫބަކުރު ޚަލީފާ ކަމަށް އައްޔަން ކުރެއްވުމުން، ރަސޫލުالله ޝައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ދޫކޮށްލެއްވި ތަރިކައާ ބެހޭގޮތުން އައްބާސް އަލީއާ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. 'الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދޫކޮށްލެއްވި އެއްޗެއް އަދި އެކަލޭގެފާނު އެ އެއްޗެއް ނުޙަރަކާތްތެރިވި އެއްޗެއް، އަޅުގަނޑު އެ އެއްޗެއް ހަރަކާތް ނުކުރާނަން'. އުމަރު ޚަލީފާއަކަށް އައްޔަން ކުރިއިރު، ދެމީހުންވެސް އެމީހުންގެ މައްސަލައިގެ ޝަކުވާ އުމަރަށް ހުށަހެޅި، ދެން އުމަރު ވިދާޅުވީ؛ 'އަބޫބަކުރު ނުޙަރަކާތްތެރިވާ އެއްޗެއް، އަހަރެން އެ އެއްޗެއް ހަރަކާތް ނުކުރާނަން'. އަދި ޢުޘްމާން ޚަލީފާކަމަށް އައްޔަން ކުރެއްވުމުން، އެދެމީހުން ޢުޘްމާނަށް ޝަކުވާ ކުރުމުން، ޢުޘްމާން ހިމޭންވެ ބޯޖަހާލިކަމަށް އިބްނު ޢައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަހަރެން ކަންބޮޑުވީ އޭނާ ނަގާފާނެތީ، އެހެންވެ އަހަރެން އައްބާސްގެ ކޮނޑުގެ މެދުގައި އަތް ޖަހާލުމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އޭ ބައްޕަ، އަހަރެން ހުވާކުރަން، އަލީއާ ހަވާލުކުރަންވީ'. އިބްނު އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެހެންވެ އޭނާ އަލީއާ ހަވާލުކުރީ'.
Hadith
Imam Ahmad : 74
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْخٌ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ بَنِي تَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنِي فُلَانٌ وَفُلَانٌ وَقَالَ فَعَدَّ سِتَّةً أَوْ سَبْعَةً كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ فِيهِمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ عِنْدَ عُمَرَ إِذْ دَخَلَ عَلِيٌّ وَالْعَبَّاسُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَدْ ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا فَقَالَ عُمَرُ مَهْ يَا عَبَّاسُ قَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ تَقُولُ ابْنُ أَخِي وَلِي شَطْرُ الْمَالِ وَقَدْ عَلِمْتُ مَا تَقُولُ يَا عَلِيُّ تَقُولُ ابْنَتُهُ تَحْتِي وَلَهَا شَطْرُ الْمَالِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَوَلِيَهُ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ بَعْدِهِ فَعَمِلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ وَلِيتُهُ مِنْ بَعْدِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَحْلِفُ بِاللَّهِ لَأَجْهَدَنَّ أَنْ أَعْمَلَ فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِأَنَّهُ لَصَادِقٌ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يُورَثُ وَإِنَّمَا مِيرَاثُهُ فِي فُقَرَاءِ الْمُسْلِمِينَ وَالْمَسَاكِينِ و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَحَلَفَ بِاللَّهِ إِنَّهُ صَادِقٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يَمُوتُ حَتَّى يَؤُمَّهُ بَعْضُ أُمَّتِهِ وَهَذَا مَا كَانَ فِي يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ رَأَيْنَا كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ فِيهِ فَإِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا لِتَعْمَلَا فِيهِ بِعَمَلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَمَلِ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قَالَ فَخَلَوَا ثُمَّ جَاءَا فَقَالَ الْعَبَّاسُ ادْفَعْهُ إِلَى عَلِيٍّ فَإِنِّي قَدْ طِبْتُ نَفْسًا بِهِ لَهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ހައްމާދަށް] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޢަވާނާ] [އާޝިމް ބިން ކުލައިބް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ. އަޅުގަނޑަށް [ބަނީ ތައިމްގެ ޤުރައިޝް ޝެއިޚެއް] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެންނަށް ކިޔައިދީފައި އޮތީ އެގޮތަށް އަދި އެހެން މިހެން އަދި އޭނާ ބުނީ؛ އެހެންކަމުން އެބޭކަލުންގެ ތެރޭގައި [ޢަބްދުﷲ ބިން އަޒް ޒުބައިރު] ހިމެނޭ ގޮތަށް އެންމެން ޤުރައިޝުން ހަ ހަތް މީހަކު ފާހަގަކުރެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެމެން އުމަރުގެ ކައިރީގައި އިށީނދެގެން ތިއްބާ ކުއްލިއަކަށް އަލީ އާއި އައްބާސް ވަދެގެން އައީ އުފުލިގެން އަޑުގަދަކޮށް، އެހެންވެ [އުމަރު] ބުންޏެވެ؛ 'އޭ އައްބާސް ހިމޭން! އަޅުގަނޑަށް މިހާރުވެސް އެނގޭ ކަލޭ ބުނަން އުޅޭ އެއްޗެއް، ތިބުނީ ބޭބެގެ ދަރިފުޅާއި އަޅުގަނޑަށް ލިބެނީ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މުދަލުގެ. އަދި އަޅުގަނޑަށްވެސް މިހާރުވެސް އެނގޭ ކަލޭ ބުނާނެ އެއްޗެއް އޭ ޢަލީ، ކަލޭ ބުނާނެ އޭނާގެ އަންހެން ދަރިފުޅު އަޅުގަނޑުގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުރި ކަމަށް، އެހެންވީމާ އޭނާ މުދަލުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ހިއްސާކުރާނެ، އަދި މިއީ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި ދިމާވި ކަމެއް، އެހެންވީމާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނިފައިވަނީ މިކަމުގައި އޭނާ ނިންމެވި ގޮތް، ދެން އަބޫބަކުރު ރަސޫލުالله އަށް ފަހު ކުރިއަށް ގެންދެވި އަދި ރަސޫލުالله ކުރެއްވި ކަންތައް ކުރެއްވިކަން، ދެން އަޅުގަނޑު ކުރިއަށް ދިޔައީ އަބޫބަކުރު ފުރައިގެން ދިޔަ ފަހުން، އެހެންވީމާ އަޅުގަނޑު ރަސޫލުالله އާއި އަބޫބަކުރު ކުރެއްވި ފަދައިން މިމައްސަލަ ސީރިއަސްކޮށް ނިންމުމަށް الله ގެ އިސްމުފުޅުގައި ހުވާކުރުން. ދެން ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަދި އަބޫބަކުރު އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީ ހުވާކުރެއްވީ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ ވާހަކަފުޅު ތެދުވެރިކަމާއެކު އަޑުއައްސަވާފައިވާ ކަމުގައެވެ. އަދި [އަބޫބަކުރު] އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވެ، الله ގެ އިސްމުފުޅުން ހުވާކުރައްވާފައިވަނީ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި މި -ޚަޒާނާ- އެއްދުވަހަކު ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަތްޕުޅުގައި އޮތްއިރު، މި ޙާލަތުގައި އެކަލޭގެފާނު އެކަން ކުރެއްވި ގޮތް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނިއްޖެއެވެ. އަބްދުﷲ ބިން ޒުބައިރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ އެހެންކަމުން ދެމީހުންވެސް ދިޔައީ، ދެން ދެމީހުންވެސް އެނބުރި އައީ ކަމަށް އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ. 'އަލީއަށް ދޭނީ ހަމަކަށަވަރުން ނަފްސު އަލީއަށް ދިނުމުން ސުލްހަވެގެންދާތީ'.
Hadith
Imam Ahmad : 75
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا جَاءَتْ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا تَطْلُبُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَا إِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَا أُورَثُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުލް ވަޙާބު ބިން ޢަތޯ`] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޢަމްރޫ] [އަބޫ ސަލާމާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ފާތިމަތު އަބޫބަކުރު އާއި ޢުމަރުގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތީ، އެބައިމީހުންގެ ވާރުތަވެރިކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އެދިވަޑައިގެން، ދެން [އަބޫބަކުރު] އަދި [ޢުމަރު] ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ވިދާޅުވާ އަޑު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަޑުއިވިފައި ވެއެވެ.
Hadith
Imam Ahmad : 76
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى يَعْنِي ابْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ قَالَ إِنِّي لَجَالِسٌ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَلِيفَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَهْرٍ فَذَكَرَ قِصَّةً فَنُودِيَ فِي النَّاسِ أَنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ وَهِيَ أَوَّلُ صَلَاةٍ فِي الْمُسْلِمِينَ نُودِيَ بِهَا إِنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ فَاجْتَمَعَ النَّاسُ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ شَيْئًا صُنِعَ لَهُ كَانَ يَخْطُبُ عَلَيْهِ وَهِيَ أَوَّلُ خُطْبَةٍ خَطَبَهَا فِي الْإِسْلَامِ قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ وَلَوَدِدْتُ أَنَّ هَذَا كَفَانِيهِ غَيْرِي وَلَئِنْ أَخَذْتُمُونِي بِسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أُطِيقُهَا إِنْ كَانَ لَمَعْصُومًا مِنْ الشَّيْطَانِ وَإِنْ كَانَ لَيَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ مِنْ السَّمَاءِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހަސީމް ބިން އަލް ޤާސިމް] ކިޔައިދެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އީސާގެ ނަމަކީ އިބްނު އަލް މުޞައްޔަބް] [ޤައިސް ބިން އަބޫ ހާޒިމް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަވަހާރަވިތާ މަހެއްހާ ދުވަސް ފަހުން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޚަލީފާ [އަބޫބަކުރު] އަޝް ސިއްދީޤުގެ ކައިރީގައި އިށީނދެވަޑައިގަތުމުން، އަބޫބަކުރު ދެން އަޅުގަނޑަށް ވާހަކައެއް ކިޔައިދެއްވިއެވެ؛ ކުއްލިއަކަށް ރައްޔިތުންނަށް އިޢުލާން ކުރެވުނު؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ނަމާދު އޮތީ ޖަމާޢަތުގައި'. އަދި އެއީ މުސްލިމުން އެ ބުނެގެން އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރި ދުޢާއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން ނަމާދު އޮތީ ޖަމާޢަތުގައި'. އެހެންކަމުން މީސްތަކުން އެއްވެ، ދެން އަބޫބަކުރު ޕަލްޕިޓަށް އަރައިގެން ދިޔައީ، އެތަނަށް ދަރުސް ދެއްވުމަށްޓަކައި ހެދިފައިވާ ތަނެއް، އަދި އެއީ އިސްލާމްދީނުގައި އޭނާއަށް ތަޖުރިބާ ކުރެވުނު ފުރަތަމަ ދަރުސް'. ޤައިސް ވިދާޅުވި އެވެ؛ ދެން އަބޫބަކުރު الله އަށް ޙަމްދުކޮށް މަތިވެރި ކުރައްވައި ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އޭ މީސްތަކުންނޭވެ.
Hadith
Imam Ahmad : 77
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَقُولَ إِذَا أَصْبَحْتُ وَإِذَا أَمْسَيْتُ وَإِذَا أَخَذْتُ مَضْجَعِي مِنْ اللَّيْلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكُهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي وَشَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ وَأَنْ أَقْتَرِفَ عَلَى نَفْسِي سُوءًا أَوْ أَجُرَّهُ إِلَى مُسْلِمٍ آخِرُ مُسْنَدِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ހާސިމް ބިން އަލް ޤާސިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝައިބާން] އަށް [ލައިތުސް] އިން [މުޖާހިދު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި އޭނާ ވިދާޅުވީ، [އަބޫބަކުރު] އަޝް ޝިއްދީޤު ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަޅުގަނޑަށް އަމުރު ކުރެއްވީ ކޮންމެ ދުވަހަކު ހެނދުނާއި ހަވީރު އަދި ރޭގަނޑު ނިދުމުގެ ކުރިން ކިޔެވުމަށެވެ: الله اللَّه ފާثيراس ސަމާވާތީ ވަލް އަރްދުލީ ޢާލިމަލް ޣައިބީ ވަސީ ޝިޔާޙްދާ އަންތާ ރައްބާ ކުއްލީ ޞައްޔިޢީން ވާ މާލިކުހު، އަސީހާދޫ އަންލާ އިލާހާ އިއްލާ އަންތަ ވަޙްދަކާ ލާއާ ސިޔާރިކަލަކާ ވާ އައްނާ މުޙައްމަދާން ޢަބްދުއްކާ ވާ ރަސޫލުއްކާ އަޢުއުދުޒުބިކާ މިން ސިޔާރީ ނަފްސީ ވާ ސިޔާރިސީ ސަޔާރީފާ ޢަލާ ނަފްސީ ސޫޢާން އަޖުރުހޫ އިލާ މުސްލިމް -އޭ އުޑުތަކާއި ބިން ހެއްދެވި الله، ހުރިހާ ކަމެއް ދެނެވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ ޣައިބު އަދި ފެންނަ އެއްޗެއް، ކަލޭގެފާނަކީ ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ ރަބް އަދި އެތަކެތީގެ ވެރިމީހާ، ކަލޭގެފާނު ފިޔަވައި އެއްވެސް ކަލާނގެއެއް -އަޅުކަން ކުރުމުގެ ހައްގު ލިބިގެންވާ- ކަލޭގެފާނަށް ހަމައެކަނި ބައިވެރިން ނެތް ކަމަށް ހެކިވަމެވެ.
Hadith
Imam Ahmad : 78
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ حَارِثَةَ قَالَ جَاءَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالُوا إِنَّا قَدْ أَصَبْنَا أَمْوَالًا وَخَيْلًا وَرَقِيقًا نُحِبُّ أَنْ يَكُونَ لَنَا فِيهَا زَكَاةٌ وَطَهُورٌ قَالَ مَا فَعَلَهُ صَاحِبَايَ قَبْلِي فَأَفْعَلَهُ وَاسْتَشَارَ أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِمْ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ عَلِيٌّ هُوَ حَسَنٌ إِنْ لَمْ يَكُنْ جِزْيَةً رَاتِبَةً يُؤْخَذُونَ بِهَا مِنْ بَعْدِكَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މަހުދީ] [ސުފްޔާން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ އަރިހުން [ޙަރިތުސާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ. ސީރިޔާއިން ބަޔަކު އުމަރުގެ އަރިހަށް އައިސް، ދެން އެމީހުން ބުނީ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑުމެންގެ އަތުގައި މުދަލާއި އަސްތަކާއި އަޅުން އެބަތިބި، އަދި އެމީހުންގެ ކިބައިން ޒަކާތާއި ޠާހިރުކަން ދައްކަން ބޭނުން'. [ޢުމަރު] ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އަހަރެންގެ ކުރިން އަހަރެންގެ ދެ އެކުވެރިން ކުރި ފަދައިން އަހަރެން ވެސް ކުރާނީ އެދެމީހުން ކުރި ގޮތަށް'. ދެން އެކަލޭގެފާނު ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންނާ މަޝްވަރާ ކުރެއްވި އިރު އޭގެ ތެރޭގައި ޢަލީ ވެސް ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. 'ތިބާއަށް ފަހު އެމީހުންގެ އަތުން ނަގާ ގަވާއިދުން ޓެކްސްއެއް ނޫން ނަމަ ރަނގަޅު'.
Hadith
Imam Ahmad : 79
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ أَنَّ الصُّبَيَّ بْنَ مَعْبَدٍ كَانَ نَصْرَانِيًّا تَغْلِبِيًّا أَعْرَابِيًّا فَأَسْلَمَ فَسَأَلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقِيلَ لَهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرَادَ أَنْ يُجَاهِدَ فَقِيلَ لَهُ حَجَجْتَ فَقَالَ لَا فَقِيلَ حُجَّ وَاعْتَمِرْ ثُمَّ جَاهِدْ فَانْطَلَقَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْحَوَابِطِ أَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا فَرَآهُ زَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ فَقَالَا لَهُوَ أَضَلُّ مِنْ جَمَلِهِ أَوْ مَا هُوَ بِأَهْدَى مِنْ نَاقَتِهِ فَانْطَلَقَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحَكَمُ فَقُلْتُ لِأَبِي وَائِلٍ حَدَّثَكَ الصُّبَيُّ فَقَالَ نَعَمْ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސިއުބާޙް] އަށް [އަލްޙަކަމް] ގެ ފަރާތުން [އަބޫ ވަޢީލް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި [ޝުބާއީ ބިން މަޢުބާދު] އަކީ ކުރިން ޢަރަބި ތަޣްލިބު ޤަބީލާގެ ނަޞާރާއެއް، ދެން އިސްލާމްވެ، ދެން އެދުނެވެ؛ 'އެންމެ މުހިންމު އަމަލަކީ ކޮބައިތޯ؟' ފަހެ އެކަލޭގެފާނަށް ދެންނެވުނެވެ. 'الله ގެ މަގުގައި ޖިހާދު' ދެން އޭނާ ޖިހާދު ކުރަން ބޭނުންވި ނަމަވެސް އޭނާ ގާތު އެދުނެވެ؛ 'ހައްޖު ކޮށްފިންތަ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އަދި ނުވޭ' އޭނާއަށް ބުނީ؛ 'ހައްޖާއި ޢުމްރާ ކުރުން ދެން ޖިހާދު ކުރުން'. އެހެންކަމުން ހިކި ތަނަކަށް ވާސިލްވާންދެން ހިނގައިގަތީ، ދެން ހައްޖާއި ޢުމްރާއަށް ނިޔަތްގަނެ، ޒައިދު ބިން ޝުހާން އާއި ސަލްމާން ބިން ރަބީޢަތް ފެނުމުން ދެމީހުންވެސް ބުންޏެވެ؛ 'އޭނާގެ ޖަމަލަށްވުރެ ބޮޑަށް މަގުފުރެދިފައިވާ،' ނުވަތަ؛ 'އޭނާގެ ޖަމަލަށް ވުރެ ބޮޑަށް މަގުދައްކައިދޭ މީހެއް ނޫނެވެ'. އެހެންކަމުން އޭނާ އުމަރުގެ އަރިހަށް އައިސް ޒައިދާއި ސަލްމާން ދެއްކި ވާހަކަތައް ކިޔައިދިނުމުން [އުމަރު] ވިދާޅުވީ؛ 'ތިޔަބައިމީހުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم ގެ ސުންނަތަށް ތަބާވެއްޖެއެވެ. އަލް ހަކަމް ވިދާޅުވީ؛ އެހެންކަމުން އަހަރެން އަބޫ ވަޢުއިލް އާއި ސުވާލުކުރީމެވެ؛ 'ޝުބާ ބުނީތަ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ. 'އާނ'.
Hadith
Imam Ahmad : 80
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مَيْمُونٍ قَالَ صَلَّى بِنَا عُمَرُ بِجَمْعٍ الصُّبْحَ ثُمَّ وَقَفَ وَقَالَ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ كَانُوا لَا يُفِيضُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالَفَهُمْ ثُمَّ أَفَاضَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ
އަޅުގަނޑުމެންނާ [ޢައްފާން] ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ [އަބޫ އިސްޙާޤު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުއޫބާ] ގުޅުއްވާފައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެންނަށް އަޑުއިވުނީ [ޢަމްރޫ ބިން މައިމޫން] ބުނި އަޑެވެ؛ [ޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނާއެކު މުޒްދަލިފާގައި ފަތިސްނަމާދު ކުރެއްވި ދެން ތެދުވެވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން މުޝްރިކުން އިރު އަރަންދެން މުޒްދަލިފާ ދޫކޮށް ނުދިޔައީ އަދި ހަމަކަށަވަރުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެބައިމީހުންނާ ތަފާތު ކުރެއްވިއެވެ.
