Imam Ahmad : 41
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ ذِي عَصْوَانَ الْعَنْسِيُّ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ اللَّخْمِيِّ عَنْ رَافِعٍ الطَّائِيِّ رَفِيقِ أَبِي بَكْرٍ فِي غَزْوَةِ السُّلَاسِلِ قَالَ وَسَأَلْتُهُ عَمَّا قِيلَ مِنْ بَيْعَتِهِمْ فَقَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُهُ عَمَّا تَكَلَّمَتْ بِهِ الْأَنْصَارُ وَمَا كَلَّمَهُمْ بِهِ وَمَا كَلَّمَ بِهِ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ الْأَنْصَارَ وَمَا ذَكَّرَهُمْ بِهِ مِنْ إِمَامَتِي إِيَّاهُمْ بِأَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ فَبَايَعُونِي لِذَلِكَ وَقَبِلْتُهَا مِنْهُمْ وَتَخَوَّفْتُ أَنْ تَكُونَ فِتْنَةٌ تَكُونُ بَعْدَهَا رِدَّةٌ
y’a fɔ an ye [Ali Bin ‘Ayyasy] A y’a fɔ an ye [Al Walid Bin Muslim] a ko; ye an ladɔnniya [Yazid Bin Sa’id Bin Dzi ‘Ashwan Al ‘Ansi] ka bɔ [Abdul Malik Bin Umair Al Lakhmi] ka bɔ [Rafi’ Ath Tha’i] la, mɔgɔ min taara ni [Abu Bakar] ye As Sulasil kɛlɛ la, a ko N y’a ɲininka u ye kuma minnu fɔ tuma min na u ye Bai’at ta, o de la a y’a fɔ k’a to Rafi’ la Ansarkaw ka kuma fɔlenw kan, ani a ye min fɔ u ye, ka fara Umar Bin Al Khaththab ye min fɔ Ansharkaw ye ani a ye min lase u ma ne ka ɲɛmɔgɔya ko la u kan kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ka yamaruya kan n’a tun bananen don, o kɔfɛ u ye Bai’at di n ma o kama ani ne fana sɔnna o ma u fɛ, wa ne tun bɛ hami ko tɔgɔjugu fɔli bɛna kɛ min bɛna kɛ sababu ye o kɔfɛ ka kɛ sababu ye ka murutili kɛ.
Imam Ahmad : 42
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنِي وَحْشِيُّ بْنُ حَرْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ وَحْشِيِّ بْنِ حَرْبٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَقَدَ لِخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ عَلَى قِتَالِ أَهْلِ الرِّدَّةِ وَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ نِعْمَ عَبْدُ اللَّهِ وَأَخُو الْعَشِيرَةِ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ وَسَيْفٌ مِنْ سُيُوفِ اللَّهِ سَلَّهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى الْكُفَّارِ وَالْمُنَافِقِينَ
y’a fɔ an ye [Ali Bin ‘Ayyasy] A y’a fɔ an ye [Al Walid Bin Muslim] A y’a fɔ n ye [Wahsyi Bin Harb] ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [a bɛnbakɛ] Wahsyi Bin Harb fɛ, ko [Abu Bakr] ye Khalid Bin Walid sigi ka murutilenw kɛlɛ, o kɔfɛ a ko Tiɲɛ na, ne ye Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam mɛn ko: ‘Allah ka baarakɛla ɲuman ani balimakɛ min ka kan ka fara a kan, o ye Khalid Bin Al Walid ye ani Allah ka npan dɔ, Allah bɛ min kɛ kafiriw ni filankafow kan’.
Imam Ahmad : 43
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ يَعْنِي ابْنَ صَالِحٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ الْكَلَاعِيِّ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ عَمْرٍو قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَةٍ فَأَلْفَيْتُ أَبَا بَكْرٍ يَخْطُبُ النَّاسَ فَقَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ فَخَنَقَتْهُ الْعَبْرَةُ ثَلَاثَ مِرَارٍ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ مِثْلَ يَقِينٍ بَعْدَ مُعَافَاةٍ وَلَا أَشَدَّ مِنْ رِيبَةٍ بَعْدَ كُفْرٍ وَعَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ
y’a fɔ an ye [Abdurrahman Bin Mahdi] A y’a fɔ an ye [Mu’awiyah i.e. Ibn Salih] ka bɔ [Sulaim Bin ‘Amir Al Kula’i] ka bɔ [Ausath Bin ‘Amru] la a ko; Ne sera Madina san kelen Rasulullah sallallaahu alahi wasallam salen kɔfɛ, o kɔfɛ ne ye [Abu Bakr] sɔrɔ a bɛ waajuli kɛ jama ɲɛkɔrɔ k’a fɔ; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam jɔlen tora an ɲɛkɔrɔ san fɔlɔ la, a y’a ye ko nin kumasen in y’a sɔgɔ siɲɛ saba, o kɔfɛ a ko ‘E mɔgɔw, aw ka kisili ɲini Allah fɛ, bawo tiɲɛ na, o dannaya sugu tɛ di mɔgɔ si ma kisili kɔfɛ, wa foyi tɛ siran ka tɛmɛ siga kan kafiri kɔfɛ. I ka kɛ mɔgɔ sɛbɛ ye bawo o bɛ taa ni ɲumanya ye ani o fila bɛɛ bɛ taa Sankolo la, ani ka i yɛrɛ mabɔ nkalon na bawo o bɛ taa ni jurumu ye ani o fila bɛɛ bɛ taa ni jahanama ye’.
Imam Ahmad : 44
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُيَسَّرٍ أَبُو سَعْدٍ الصَّاغَانِيُّ الْمَكْفُوفُ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَمَّا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ قَالَ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا قَالُوا يَوْمُ الِاثْنَيْنِ قَالَ فَإِنْ مِتُّ مِنْ لَيْلَتِي فَلَا تَنْتَظِرُوا بِي الْغَدَ فَإِنَّ أَحَبَّ الْأَيَّامِ وَاللَّيَالِي إِلَيَّ أَقْرَبُهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[Muhammad Bin Muyassar Abu Sa’d Ash Shaghani Al Makfuf] ye anw [Hisham Bin ‘Urwah] lakali ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [Aisha] fɛ min ko; tiɲɛ na, [Abu Bakri] ka saya sera tuma min na, a y'a ɲininka ko : 'don jumɛn don ?' Jama ko : 'lundi' a ko : 'ni ne sara nin su in na, o tuma na fɛ, aw kana ne makɔnɔ fo sini, bawo tile ni su minnu ka fisa ne ma, olu ye minnu ka surun Allah ka ciden shallallahu 'alaihi wasallam' la.
Imam Ahmad : 45
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَامٍ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي عَامَ الْأَوَّلِ فَقَالَ سَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُعْطَ عَبْدٌ شَيْئًا أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ وَعَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ وَالْبِرِّ فَإِنَّهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ وَالْفُجُورَ فَإِنَّهُمَا فِي النَّارِ
y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Sufyan] la, A y’a fɔ an ye [‘Amru Bin Murrah] ka bɔ [Abu ‘Ubaidah] la a ko; san kelen Rasulullah sallallaahu alaihi wasallam [Abu Bakr] ka saya kɔfɛ, a wulila k'a fɔ; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam jɔlen tora ne nɔ na san fɔlɔ la, o kɔfɛ a ko; 'A' ye kisili ɲini Allah fɛ bawo nilifɛn wɛrɛ tɛ baarakɛlaw bolo ka tɛmɛ kisili kan, ani ka kɛ mɔgɔ sɛbɛw ye bawo o bɛ na ni jogoɲumanya ye ani u fila bɛɛ bɛ taa Sankolo la, ani ka aw yɔrɔ janya nkalon ni juguya la bawo u fila bɛɛ bɛna taa jahanama la'.
Imam Ahmad : 46
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ قَالَ سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ رَبِيعَةَ مِنْ بَنِي أَسَدٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَسْمَاءَ أَوْ ابْنِ أَسْمَاءَ مِنْ بَنِي فَزَارَةَ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ أَنْ يَنْفَعَنِي مِنْهُ وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا ثُمَّ يَتَوَضَّأُ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ يَسْتَغْفِرُ اللَّهَ تَعَالَى لِذَلِكَ الذَّنْبِ إِلَّا غَفَرَ لَهُ وَقَرَأَ هَاتَيْنِ الْآيَتَيْنِ { وَمَنْ يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرْ اللَّهَ يَجِدْ اللَّهَ غَفُورًا رَحِيمًا } { وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ } الْآيَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ عُثْمَانَ مِنْ آلِ أَبِي عُقَيْلٍ الثَّقَفِيِّ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَرَأَ إِحْدَى هَاتَيْنِ الْآيَتَيْنِ { مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } { وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً }
y’a fɔ an ye [Abdurrahman Bin Mahdi] A y’a fɔ an ye [Syu’bah] ka bɔ [Uthman Bin Al Mughirah] fɛ a ko; N ye [Ali Bin Rabi’ah mɛn ka bɔ Bani Asad cɛma] ka maana dɔ fɔ ka bɔ [Asma’] fɛ walima Ibn Asma’ fɛ ka bɔ Bani Fazarah cɛma a ko, [Ali] ko; Ni ne ye fɛn dɔ mɛn Allah ka ciden fɛ (s.a.w), o tuma na fɛ, Allah y’a kɛ nafa ye ne la ka kɛɲɛ n’a sago ye, wa a y’o fɔ ne ye [Abu Bakr] ani Abu Bakr tun bɛ tiɲɛ fɔ, a ko: Ala ka ciden (s.a.w) ko: ‘Silamɛ tɛ min bɛ jurumu kɛ, ka sɔrɔ ka jurumu kɛ ka yafa kɛ raka fila delili kɛ ka sɔrɔ ka yafa ɲini Allah Ta’ala fɛ a ka jurumuw la, nka Ala bɛna yafa a ma tiɲɛ na,’ o kɔfɛ, a ye aya fila kalan. "Wa mɔgɔ o mɔgɔ ye kojugu kɛ ani ka kojugu kɛ a yɛrɛ la, o kɔfɛ a ye yafa ɲini Allah fɛ, siga t'a la, a bɛna Allah sɔrɔ Yafatigiba, hinɛtigi, ani mɔgɔ minnu, n'u ye wale haramulenw kɛ walima ni u ye kojugu kɛ u yɛrɛ la....- -QS An Nisa'ayat 110 - 111-. A y'a fɔ an ye [Muhammad Bin Ja'far] ye Syu'ba fɔ an ye a ko;I a ye Usman mɛn ka bɔ Abu Uqail Ats Tsaqafi somɔgɔw la ko Shu’bah ko;
Imam Ahmad : 47
حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا سَلِيمُ بْنُ حَيَّانَ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ عُمَرَ قَالَ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَطَبَنَا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ فِينَا عَامَ أَوَّلَ فَقَالَ أَلَا إِنَّهُ لَمْ يُقْسَمْ بَيْنَ النَّاسِ شَيْءٌ أَفْضَلُ مِنْ الْمُعَافَاةِ بَعْدَ الْيَقِينِ أَلَا إِنَّ الصِّدْقَ وَالْبِرَّ فِي الْجَنَّةِ أَلَا إِنَّ الْكَذِبَ وَالْفُجُورَ فِي النَّارِ
y’a fɔ an ye [Bahz Bin Asad] A y’a fɔ an ye [Salim Bin Hayyan] ko; N y’a mɛn [Qatadah] y’a fɔ [Humaid Bin Abdurrahman] fɛ ko [Umar] ko; tiɲɛ na [Abu Bakr] y' an waaju ka sɔrɔ k' a fɔ ; Tiɲɛ na, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam jɔra an ɲɛkɔrɔ san fɔlɔ la, o kɔfɛ a ko: ‘Aw k’a dɔn ko jɛɲɔgɔnya si tɛ hadamadenw ni ɲɔgɔn cɛ min nafa ka bon ka tɛmɛ kisili kan dannaya kɔfɛ, aw k’a dɔn ko tiɲɛni ni ɲumanya fila bɛɛ bɛ taa Sankolo la, aw k’a dɔn ko nkalon ni kɛwale juguw bɛna taa ni jahanama ye’.
Imam Ahmad : 48
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ يَقُولُ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ قَالَ لَمَّا أَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَكَّةَ إِلَى الْمَدِينَةِ عَطِشَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَرُّوا بِرَاعِي غَنَمٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخَذْتُ قَدَحًا فَحَلَبْتُ فِيهِ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ فَأَتَيْتُهُ بِهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ
y’a fɔ an ye [Muhammad Bin Ja’far] A y’a fɔ an ye [Syu’bah] a ko; N y’a mɛn [Abu Ishaq] ko; N y’a mɛn [Al Barra’] ko; tuma min na Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam tun bɛ taama ka bɔ Makka ka taa Madina, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam minnɔgɔ tun bɛ a la, o kɔfɛ u tɛmɛna bakɔrɔnbaga dɔ fɛ, [Abu Bakr Ash Siddiq] y’a fɔ N ye daga dɔ ta o kɔfɛ ka nɔnɔ dɔɔnin bɔ a kɔnɔ Rasulullah sallallaahu alahi wasallam ye, o kɔfɛ n y’a di a ma a y’a min fo ka n lafiya.
Imam Ahmad : 49
حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عَطَاءٍ قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ عَاصِمٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلِّمْنِي شَيْئًا أَقُولُهُ إِذَا أَصْبَحْتُ وَإِذَا أَمْسَيْتُ وَإِذَا أَخَذْتُ مَضْجَعِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَوْ قَالَ اللَّهُمَّ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكَهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي وَشَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ عَاصِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
y'a fɔ an ye [Bahz] A y'a fɔ an ye [Ya'la Bin 'Atho'] a ko; N y’a mɛn [‘Amru Bin ‘Ashim] ko; N y’a mɛn [Abu Hurairah] ko; Abu Bakr ko; 'E Allah ka ciden, i ka n kalan delili la, n bɛ se ka min kalan sɔgɔma o sɔgɔma, wula fɛ ani sani n ka sunɔgɔ'. A y'a jaabi ko; 'Ka kalan; 'ALLAHUMMA FAATHIRAS SAMAAWAATI WAL 'ARDL 'AALIMAL GHAIBI WASY SYAHAADAH' - Ala, sankolo ni dugukolo Dabaga, yebali ni yelenw bɛɛ dɔnbaga - ' walima a ko: 'ALLAHUMMA 'AALIMAL GHAIBI WASY SYAHAADAH FAATHIRAS SAMAAWAATI WAL'ARDL RABBA KULLA SYAI'IN WAMALIIKAHU, ASYHADU ANLAA ILAAHA ILLA ANTA 'A'UUDZUBIKA MIN SYARRI NAFSII WA SYARRIS SYAITHON WASYIRKIHI - Ala, sankolow ni dugukolo Dabaga, yebaliw ni yelenw bɛɛ dɔnbaga, fɛn bɛɛ Matigi ani u tigi, ne bɛ seereya kɛ ko ala tɛ yen min ka kan ni bato ye fo I, ne bɛ dogoyɔrɔ ɲini I fɛ ka bɔ ne yɛrɛ ka juguya la ani Sitanɛ n'a jɛɲɔgɔnw ka juguya la -'. A ye lakali kɛ anw fɛ ['Affan] a ko; A kɛlen ka anw [Syu'bah] lakali ka bɔ [Ya'la Bin Atho'] la a ko; N y’a mɛn [‘Amru Bin ‘Ashim Bin Abdullah], o kɔfɛ, n ye hadisi kofɔ min kɔrɔ ka bon.
Imam Ahmad : 50
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ إِسْمَاعِيلَ قَالَ سَمِعْتُ قَيْسَ بْنَ أَبِي حَازِمٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ خَطَبَ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ وَتَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَا وَضَعَهَا اللَّهُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ بَيْنَهُمْ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ يُوشِكُ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ
y’a fɔ an ye [Muhammad Bin Ja’far] A y’a fɔ an ye [Syu’bah] ka bɔ [Isma’il] la a ko; N ye [Qais Bin Abu Hazim] ka maana dɔ mɛn ka bɔ [Abu Bakar Ash Shiddiq] fɛ, ko a ye waajuli kɛ, o kɔfɛ, a ko; Aw jama, tiɲɛ na, aw bɛ nin aaya in kalan, nka aw t’a bila i n’a fɔ Allah tun b’a fɛ cogo min na; ‘Aw dannabaaw, aw k’aw janto aw yɛrɛ la. Mɔgɔ fililen si tɛna kojugu kɛ i la ni i ye bilasirali sɔrɔ’. -QS Al Maidah vɛrɛsi 105-, ne ye Rasulullah sallallaahu alahi wasallam mɛn ko: ‘Tiɲɛ na, ni mɔgɔw ye kojugu ye u cɛma, o kɔfɛ, u ma ban o la, o tuma na, siran bɛ kɛ ko Allah bɛna a ka ɲangili da u bɛɛ kan cogo kelen na’.
Imam Ahmad : 51
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ تَوْبَةَ الْعَنْبَرِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَوَّارٍ الْقَاضِيَ يَقُولُ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ قَالَ أَغْلَظَ رَجُلٌ لِأَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَرْزَةَ أَلَا أَضْرِبُ عُنُقَهُ قَالَ فَانْتَهَرَهُ وَقَالَ مَا هِيَ لِأَحَدٍ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
y’a fɔ an ye [Muhammad Bin Ja’far] A y’a fɔ an ye [Syu’bah] ka bɔ [Taubah Al ‘Anbari] la a ko; N y’a mɛn [Abu Sawwar Al Qadli] ko; ka bɔ [Abu Barzah Al Aslami] fɛ a ko; cɛ dɔ ye maloya kɛ [Abu Bakar As Siddiq] ma, Abu Sawwar ko, o kɔfɛ Abu Barzah ko; ‘Ne bɛ se k’a kɔ tigɛ wa?’ O la, Abu Bakr y’a kɔrɔfɔ, a y’a jaabi; 'a man kan ka kɛ mɔgɔ la Allah ka ciden sallallaahu 'alaihi wasallam' kɔfɛ.
Imam Ahmad : 52
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ وَفَدَكَ وَمَا بَقِيَ مِنْ خُمُسِ خَيْبَرَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أُغَيِّرُ شَيْئًا مِنْ صَدَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ حَالِهَا الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهَا فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَأَعْمَلَنَّ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ أَنْ يَدْفَعَ إِلَى فَاطِمَةَ مِنْهَا شَيْئًا فَوَجَدَتْ فَاطِمَةُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ فِي ذَلِكَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَرَابَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَبُّ إِلَيَّ أَنْ أَصِلَ مِنْ قَرَابَتِي وَأَمَّا الَّذِي شَجَرَ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ مِنْ هَذِهِ الْأَمْوَالِ فَإِنِّي لَمْ آلُ فِيهَا عَنْ الْحَقِّ وَلَمْ أَتْرُكْ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهَا إِلَّا صَنَعْتُهُ
y’a fɔ an ye [Hajjaj Bin Muhammad] A y’a fɔ an ye [Laits] A y’a fɔ n ye [Uqail] ka bɔ [Ibn Shihab] fɛ ka bɔ [’Urwah Bin Zubair] fɛ ka bɔ [Aisyah] fɛ kira sallallaahu ‘alaihi wasallam muso fɛ, a y’a ladɔnniya, ko Fatimah, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam denmuso, ye bataki ci Abu Bakr Ash Shiddiq ye a ka ciyɛn niyɔrɔ ɲini Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam fɛ ko Allah ye Fai’ ka nafolo kɛ a ye Madina, Fadaq ani Khaibar kɛlɛ duurunan tɔ, o kɔfɛ [Abu Bakr] y’a jaabi Tiɲɛ na, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam y’a fɔ ko: ‘an tɛ ciyɛn ye, an bɛ nafolo min to kɔfɛ, o bɛ i n’a fɔ saraka, o ye dɔrɔn ko Muhamadu ka denbaya bɛ dumuni kɛ o nafolo in na’, wa tiɲɛ na, Allah fɛ, ne tɛna fɛn si Changé min ye Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ka saraka ye min bɛ yen kabini a daminɛ na Rasulullah shallallahu ka waati la 'alaihi wasallam, ani ne bɛna a kɛ i n'a fɔ a kɛra cogo min na Rasulullah shallallahu 'alaihi fɛ. Wasallam' ye. o kɔfɛ Abu Bakr banna k' o dɔ di Fatima ma , fo Fatima ka dusu tiɲɛ Abu Bakr ko la nin ko in na , o de la Abu Bakr y' a fɔ ; 'Ne ni bɛ min bolo, Ala ka ciden (s.a.w) somɔgɔw gɛrɛgɛrɛ dɔ ka di ne ye ka tɛmɛ ne somɔgɔw kan.' Min bɛ kɛ ne ni aw cɛ nin nafolo in ko la, ne tɛna n kɔdon Tiɲɛ na nin ko in na, wa ne tɛna ko dɔ bila, ne ye Ala ka ciden ye min kɛ, nka ne bɛna o kɛ.'
Imam Ahmad : 53
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عَلِيًّا كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِهِ بِمَا شَاءَ أَنْ يَنْفَعَنِي مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي غَيْرُهُ اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ عَبْدٍ مُؤْمِنٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الطُّهُورَ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ تَعَالَى إِلَّا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ثُمَّ تَلَا { وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ }
y’a fɔ an ye [Abu Kamil] A y’a fɔ an ye [Abu ‘Awanah] A y’a fɔ an ye [Uthman Bin Abu Zur’ah] ka bɔ [Ali Bin Rabi’ah] la ka bɔ [Asma’ Bin Al Hakam Al Fazari] la a ko; N y’a mɛn [Ali] ko; Ni ne ye hadisi dɔ mɛn Allah ka ciden sallallaahu alahi wasallam fɛ, o tuma Allah bɛ nafa di ne ma o la ka kɛɲɛ ni a sago ye. Wa ni mɔgɔ wɛrɛ y'o Fɔ n ye, o tuma na fɛ, n b'a Лini a fɛ a ka kali, n'a ye kalifa Kɛ n ye o tuma na n b'a Sɛmɛntiya. Tiɲɛ na [Abu Bakr] y’a fɔ n ye wa tiɲɛ don ko Abu Bakr y’a fɔ ko ale ye kira sallallaahu alahi wasallam mɛn ko: ‘Cɛ tɛ mɔgɔ ye min bɛ jurumu kɛ ka sɔrɔ k’a ka wusu kɛ ka wusu kɛ ka ɲɛ, o kɔfɛ a bɛ delili raka fila kɛ ka yafa ɲini Allah Ta’ala fɛ, fo ni Allah bɛna yafa a ta ma tiɲɛ na jurumu'. O kɔfɛ, a ye ‘ani mɔgɔ minnu bɛ kɛwale juguw kɛ walima ka kojugu kɛ u yɛrɛ la’ kalan.
Imam Ahmad : 54
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ أَرْسَلَ إِلَيَّ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا زَيْدُ بْنَ ثَابِتٍ أَنْتَ غُلَامٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ قَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَتَبَّعْ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ
y’a fɔ an ye [Abu Kamil] A y’a fɔ an ye [Ibrahim Bin Sa’d] A y’a fɔ an ye [Ibnu Shihab] ka bɔ [’Ubaid Bin As Sabbaq] ka bɔ [Zaid Bin Thabit] la a ko; [Abu Bakr] ye n bila ka taa Yamama mɔgɔw tun bɛ kɛlɛ kɛ yɔrɔ min na, o kɔfɛ Abu Bakr ko; 'E Zaid Bin Thabit, i ye kamalennin hakilitigi ye an tɛ sigasiga min na, bawo i ye jirali sɛbɛn Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ye, o la, i ka Kuranɛ ɲini k'a lajɛ'.
Imam Ahmad : 55
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ وَإِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ
fɔra an ye [Abdurrazzaq] A fɔra an ye [Ma'mar] ye ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ ['Urwah] ka bɔ [Aisyah], ko Fatimah ni Al Abbas nana Abu Bakr fɛ k'u ka ciyɛn niyɔrɔ ɲini Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam fɛ, o waati la u fila bɛɛ ye Rasulullah ka dugukolo niyɔrɔ ɲini ka bɔ Fadaq kɛlɛ n’a niyɔrɔ bɔra Khaibar kɛlɛ la, o de la [Abu Bakar] y’a fɔ u fila bɛɛ ye; Tiɲɛ na, n y’a mɛn ko Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam y’a fɔ ko: ‘An tɛ ciyɛn ye, an bɛ min to kɔfɛ, o ye saraka ye, o ye dɔrɔn ko Muhamadu ka denbaya bɛ dumuni kɛ nin nafolo in na’. ani Allah barika la, ne tɛna fɛn min bila, ne ye kira sallallaahu alahi wasallam ye min kɛ, nka ne bɛna o kɛ tiɲɛ na’.
Imam Ahmad : 56
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا نَافِعٌ يَعْنِي ابْنَ عُمَرَ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ قِيلَ لِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا خَلِيفَةَ اللَّهِ فَقَالَ أَنَا خَلِيفَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا رَاضٍ بِهِ وَأَنَا رَاضٍ بِهِ وَأَنَا رَاضٍ
y’a fɔ an ye [Musa Bin Daud] A y’a fɔ an ye [Nafi’ i.e. Ibn Umar] ka bɔ [Ibn Abimulaikah] fɛ a ko; a ko Abu Bakr ma; ‘E Khalifatullah’ o tuma [Abu Bakr] ko; 'Ne ye Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ka kalifa ye, wa ne nisɔndiyara ni nin tɔgɔ in ye, ani ne nisɔndiyara ni nin tɔgɔ in ye, ani ne nisɔndiyara ni nin tɔgɔ in ye'.
Imam Ahmad : 57
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ أَنَّ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ لِأَبِي بَكْرٍ مَنْ يَرِثُكَ إِذَا مِتَّ قَالَ وَلَدِي وَأَهْلِي قَالَتْ فَمَا لَنَا لَا نَرِثُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّبِيَّ لَا يُورَثُ وَلَكِنِّي أَعُولُ مَنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُولُ وَأُنْفِقُ عَلَى مَنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنْفِقُ
y’a fɔ an ye [Affan] A y’a fɔ an ye [Hammad Bin Salamah] ka bɔ [Muhammad Bin ‘Amru] fɛ ka bɔ [Abu Salamah] fɛ ko Fatima y’a fɔ Abu Bakr ye; 'Jɔn bɛna i ciyɛn ta n'i sara?' Abu Bakr y’a jaabi ko; ‘Ne den ni n ka denbaya’ Fatima ye ɲininkali kɛ tugun; 'Mun na an t'a ciyɛn ta kira sallallaahu alahi wasallam fɛ?' [Abu Bakr] y’a jaabi; 'Ne ye kira sallallaahu alahi wasallam mɛn a ko: 'Tiɲɛ na, kira tɛ ciyɛn ye,' nka ne bɛ dɛmɛ don mɔgɔ minnu ye kira sallallaahu alahi wasallam ka bolo kan ani ka dɛmɛ don minnu bɛ dɛmɛn kira sallallaahu 'alaihi wasallam fɛ'.
Imam Ahmad : 58
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُطَرِّفِ بْنِ الشِّخِّيرِ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ أَنَّهُ قَالَ كُنَّا عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي عَمَلِهِ فَغَضِبَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ الْمُسْلِمِينَ فَاشْتَدَّ غَضَبُهُ عَلَيْهِ جِدًّا فَلَمَّا رَأَيْتُ ذَلِكَ قُلْتُ يَا خَلِيفَةَ رَسُولِ اللَّهِ أَضْرِبُ عُنُقَهُ فَلَمَّا ذَكَرْتُ الْقَتْلَ صَرَفَ عَنْ ذَلِكَ الْحَدِيثِ أَجْمَعَ إِلَى غَيْرِ ذَلِكَ مِنْ النَّحْوِ فَلَمَّا تَفَرَّقْنَا أَرْسَلَ إِلَيَّ بَعْدَ ذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ يَا أَبَا بَرْزَةَ مَا قُلْتَ قَالَ وَنَسِيتُ الَّذِي قُلْتُ قُلْتُ ذَكِّرْنِيهِ قَالَ أَمَا تَذْكُرُ مَا قُلْتَ قَالَ قُلْتُ لَا وَاللَّهِ قَالَ أَرَأَيْتَ حِينَ رَأَيْتَنِي غَضِبْتُ عَلَى الرَّجُلِ فَقُلْتَ أَضْرِبُ عُنُقَهُ يَا خَلِيفَةَ رَسُولِ اللَّهِ أَمَا تَذْكُرُ ذَاكَ أَوَكُنْتَ فَاعِلًا ذَاكَ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ وَاللَّهِ وَالْآنَ إِنْ أَمَرْتَنِي فَعَلْتُ قَالَ وَيْحَكَ أَوْ وَيْلَكَ إِنَّ تِلْكَ وَاللَّهِ مَا هِيَ لِأَحَدٍ بَعْدَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
y’a fɔ an ye [‘Affan] A y’a fɔ an ye [Yazid Bin Zurai’] A y’a fɔ an ye [Yunus Bin ‘Ubaid] ka bɔ [Humaid Bin Hilal] fɛ ka bɔ [Abdullah Bin Mutharrif Bin Asy Syikhkhir] fɛ, ko a y’a fɔ u ye ka bɔ [Abu Barzah Al Aslami] fɛ, a ko tuma min na an tun bɛ [Abu Bakar Ash Siddiq] fɛ a ka baara la , a dimina silamɛ cɛ dɔ kɔrɔ , o kɔfɛ a dimina ka tɛmɛn fɔlɔ kan , n ye ko yelen kɔfɛ n y' a fɔ a ye ; 'E Allah ka ciden ka kalifa, yala ne mago b'a la k'a kɔ tigɛ wa?' o la n ye fagali daɲɛ fɔ tuma min na a ye baro bila sira wɛrɛ kan ka taa o ɲɔgɔnna baro wɛrɛ la , nka an faralen kɔ ɲɔgɔn kan Abu Bakri ye n wele k' a ɲininka ; 'E Abu Barzah i ye mun fɔ?' Abu Barzah ko; Ne ɲinɛna ne ka fɔta kɔ, o de la ne ye jaabi di; 'ka n hakili jigin' Abu Bakri ye ɲininkali kɛ tugun ; 'i hakili tɛ i ka kuma fɔlen na wa ?' Ne y'a jaabi ko; 'ayi, Allah fɛ' o tuma na, Abu Bakri y'a fɔ; 'I m'a ye ko n bɛ dimi cɛ dɔ kɔrɔ ka sɔrɔ k'a fɔ; 'Yala ne ka kan k'a kɔ tigɛ, e kalifa Rasulullah wa? 'i hakili t' o la wa walima i ma o kɛ wa ?' Ne y'a jaabi ko; ‘Ɔwɔ, o ye tiɲɛ ye, Allah fɛ ani sisan n’i ye yamaruya di n ma n b’o kɛ,’ o kɔfɛ Abu Bakr y’a fɔ; 'Bɔnɛ bɛ aw ma, tiɲɛ na, o de don, Allah fɛ, mɔgɔ si tɛ jo sɔrɔ Allah ka ciden sallallaahu 'alaihi wasallam' kɔfɛ.
Imam Ahmad : 59
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ
y'a fɔ an ye ['Affan] A y'a fɔ an ye [Hammad Bin Salamah] a ko; A y’a fɔ an ye [Ibn Abi ‘Athiq] ka bɔ [a fa] fɛ a ko; [Abu Bakar Ash Shiddiq] ko, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Siwak ye da saniyalan ye, Allah sɔnna a ma’.
Imam Ahmad : 60
حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ عَاصِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ قُلْ لِي شَيْئًا أَقُولُهُ إِذَا أَصْبَحْتُ وَإِذَا أَمْسَيْتُ قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكَهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي وَمِنْ شَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ وَأَمَرَهُ أَنْ يَقُولَهُ إِذَا أَصْبَحَ وَإِذَا أَمْسَى وَإِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ
y'a fɔ an ye ['Affan] A y'a fɔ an ye [Syu'bah] ka bɔ [Ya'la Bin 'Atho`] la a ko; N y’a mɛn [‘Amru Bin ‘Ashim Bin Abdulayi] ko; N y’a mɛn [Abu Hurairah] ko, Abu Bakr ko; 'E Allah ka ciden, fɛn dɔ fɔ n ye, n bɛ se ka min fɔ sɔgɔma ni wula o sɔgɔma!' a y'a jaabi ko : 'kalan ; Allahumma 'Aalimil Ghaibi Wasy Syahadah Faathiras Samaawaati Wal 'Ardli Rabba Kulla Syai`in Wa Maliikuhu, Ashhadu Anlaa Ilaaha Illa Anta A'uudzubika Min Syarri Nafsii Wamin Syarri asy Syaithooni Wa Shirkihi - Ala, yebaliw ni yelenw bɛɛ dɔnbaga, sankolow ni sankolow dabɔbaa dugukolo, fɛn bɛɛ n'u tigiw ka Rabb, ne bɛ seereya kɛ ko Ala si tɛ yen - min ka kan ka bato - fo I, ne bɛ dogo ɲini I fɛ ka bɔ ne ni ka juguya la ani ka bɔ Sitanɛ n'a jɛɲɔgɔnw ka juguya la'. Ala ka ciden ye yamaruya di a ma ko a k'o fɔ sɔgɔma o sɔgɔma, wula fɛ ani ni a bɛ taa sunɔgɔ la'.