Imam Ahmad : 21
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ رَبِّهِ قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْخٌ مِنْ قُرَيْشٍ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ جُنَادَةَ بْنِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حِينَ بَعَثَنِي إِلَى الشَّامِ يَا يَزِيدُ إِنَّ لَكَ قَرَابَةً عَسَيْتَ أَنْ تُؤْثِرَهُمْ بِالْإِمَارَةِ وَذَلِكَ أَكْبَرُ مَا أَخَافُ عَلَيْكَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ وَلِيَ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ شَيْئًا فَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ أَحَدًا مُحَابَاةً فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ صَرْفًا وَلَا عَدْلًا حَتَّى يُدْخِلَهُ جَهَنَّمَ وَمَنْ أَعْطَى أَحَدًا حِمَى اللَّهِ فَقَدْ انْتَهَكَ فِي حِمَى اللَّهِ شَيْئًا بِغَيْرِ حَقِّهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ أَوْ قَالَ تَبَرَّأَتْ مِنْهُ ذِمَّةُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Pa numa ya kutweba [Yazid Bin Abdurrabih] atile; Pa numa ya kutweba [Bakiya Bin Al Walid] atile; Anjebele [sheikh ukufuma ku Quraish] ukufuma kuli [Umukalamba wa Bufumu] ukufuma kuli [Yudada Bin Abu Umaiyah] ukufuma kuli [Yazid Bin Abu Sufyan] atile; [Abu Bakr] atile ilyo antumine ku Siria; 'O Yazid, mu cine cine uli na balupwa, ndesubila ukuti taubabika pa ntanshi mu butungulushi, kabili eco ndetiina sana pali iwe, pantu Umutumwa wakwa Lesa atile; 'Umuntu onse uutungulula imilandu ya baMuslim, lyena asalilepo umuntu kuli bene ukufuma ku kutemwa, lyena ali cilumba ukufuma kuli Allah, kabili Allah takasumine imilimo yakwe iyacindamisha kabili na kabili imilimo ya Nafilah ukufuma kuli wene, ukufikila amubika mu mulilo wa pe, kabili uuli onse uupeela umuntu insambu ukufuma kuli Allah imipaka, lyena aonaula icintu cimo ne mipaka yakwe a' Allah,’ nangu atila: ‘Ukulunda pali wene icishinka ca kwa Allah’.
Imam Ahmad : 22
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي بُكَيْرُ بْنُ الْأَخْنَسِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُعْطِيتُ سَبْعِينَ أَلْفًا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ وُجُوهُهُمْ كَالْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ وَقُلُوبُهُمْ عَلَى قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ فَاسْتَزَدْتُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَزَادَنِي مَعَ كُلِّ وَاحِدٍ سَبْعِينَ أَلْفًا قَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَرَأَيْتُ أَنَّ ذَلِكَ آتٍ عَلَى أَهْلِ الْقُرَى وَمُصِيبٌ مِنْ حَافَّاتِ الْبَوَادِي
Pa numa ya kutweba [Hasiim Bin Al Kasim] atile; Pa numa ya kutweba [Al Mas’udi] atile; Atile, “Umuntu] ukufuma kuli [Abu Bakar Ash Shiddiq] atile; Napeelwe abantu amakana amakumi cinelubali, bonse baingile mu mulu ukwabula ukupenda, amenso yabo yali nga mweshi ubushiku bwa mweshi uwapwililika kabili imitima yabo yali pa muulu wa mutima wa muntu umo, lyene nalomba Rabb wandi ukucilapo, eico alundilepo, ku muntu amakana amakumi cinelubali na umo umo. Abu Bakri atile; 'e lyo namwene ukuti caleisa ukulola ku bena mushi no kufika pa nse ya fishiba'.
Imam Ahmad : 23
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ عَنْ زِيَادٍ الْجَصَّاصِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ فِي الدُّنْيَا
Pa numa ya kutweba [Abdul Wahab Bin ‘Atho‘] ukufuma kuli [Ziyad Al Jashshas] ukufuma kuli [Ali Bin Zaid] ukufuma kuli [Mujahid] ukufuma kuli [Ibn Umar] atile; Naumfwile [Abu Bakar] atila; Kasesema atile: ‘Umuntu onse uucita ububi, Lesa akamupeela icilambu mwi sonde’.
Imam Ahmad : 24
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارٍ غَيْرُ مُتَّهَمٍ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُوَسْوِسَ قَالَ عُثْمَانُ فَكُنْتُ مِنْهُمْ فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ أَبِي الْيَمَانِ عَنْ شُعَيْبٍ
Atwebele [Ya’qub] atwebele [tata] ukufuma kuli [Salih] atile, [Ibnu Shihab] atile; "Alishimikile kuli ine [umuntu ukufuma pa kati ka ba Ansar] uushapeelwe umulandu, ukuti aumfwile [Uthman Bin 'Affan] alelanda ilyashi, ukuti kwali ifibusa ifingi ifya kwa Kasesema uwa bulanda ilyo Kasesema afwile, ica kuti pali bene atile mupepi no kufwa; ‘Na ine ndi pa kati kabo’ lyene alandile pa bupilibulo bwa hadishi wa kwa Abul Yaman ukufuma kuli Syu’aib.
Imam Ahmad : 25
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَتْ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَقْسِمَ لَهَا مِيرَاثَهَا مِمَّا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَقَالَ لَهَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ فَغَضِبَتْ فَاطِمَةُ عَلَيْهَا السَّلَام فَهَجَرَتْ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَمْ تَزَلْ مُهَاجِرَتَهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ قَالَ وَعَاشَتْ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتَّةَ أَشْهُرٍ قَالَ وَكَانَتْ فَاطِمَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا تَسْأَلُ أَبَا بَكْرٍ نَصِيبَهَا مِمَّا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ خَيْبَرَ وَفَدَكَ وَصَدَقَتِهِ بِالْمَدِينَةِ فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ عَلَيْهَا ذَلِكَ وَقَالَ لَسْتُ تَارِكًا شَيْئًا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْمَلُ بِهِ إِلَّا عَمِلْتُ بِهِ وَإِنِّي أَخْشَى إِنْ تَرَكْتُ شَيْئًا مِنْ أَمْرِهِ أَنْ أَزِيغَ فَأَمَّا صَدَقَتُهُ بِالْمَدِينَةِ فَدَفَعَهَا عُمَرُ إِلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَغَلَبَهُ عَلَيْهَا عَلِيٌّ وَأَمَّا خَيْبَرُ وَفَدَكُ فَأَمْسَكَهُمَا عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَقَالَ هُمَا صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتَا لِحُقُوقِهِ الَّتِي تَعْرُوهُ وَنَوَائِبِهِ وَأَمْرُهُمَا إِلَى مَنْ وَلِيَ الْأَمْرَ قَالَ فَهُمَا عَلَى ذَلِكَ الْيَوْمَ
Pa numa ya kutweba [Ya’qub] atile; Atwebele [tata] ukufuma kuli [Salih], atile [Ibn Shihab]; alishimikile kuli ine [‘Urwah Bin Az Zubair] ukuti [Aisyah] umukashi wa kwa Kasesema alishimikile kuli wene, ukuti Fatima, umwana wa kwa Kasesema alipwishe Abu Bakr pa numa ya mfwa ya kwa Kasesema ukupitila mu kwakanya kwa kwa Kasesema. lyene [Abu Bakr] atile kuli wene: 'Tatwapyana kabili ubunonshi twashala bwasanguka ubupe', lyena Fatima alifulilwe kabili talandile kuli Abu Bakr ukucita ifi mpaka atile, atwalilile Fatima aikele imyeshi mutanda pa numa ya mfwa ya kwa Kasesema, kabili Fatima aipwishe Abu Bakr icakaniko cakwe ica bunonshi bwashile kuli Kasesema ukufuma ku nkondo sha Khaibar na Fadak ne fya bupe fyakwe ilyo ali ku Medina, lelo Abu Bakr alikeene ukufipeela, kabili atile; 'Nshili muntu uushabika amano ku cintu cimo ico Kasesema acitile, fyonse ifyo acitile nkacita ukwabula no kutwishika, kabili ndasakamikwa ukuti nga nafilwa ukubika amano ku mafunde yakwe ayanono, nkapusanako.' Ukukuma ku fya bupe fyakwe ifyali mu Medina, Umar alifipeele kuli Ali na Abbas, lyene Ali aletungulula ifishalapo, lintu ifishalapo ifyali mu Khaibar na Fadak fyali no kubomfiwa na Umar kabili atile; 'fyonse fibili ni Alms ifya kwa Kasesema Sallallahu 'alaihi Wasallam ifyasanguka insambu shakwe, ifyo mwamupeele kuli wene na baimikilila bakwe, kabili imilimo ya fyonse fibili ilatungululwa no muntu uutungulula imilimo' kabili atile; 'kabili fyonse fibili fyacitike pa bushiku bumo bwine'.
Imam Ahmad : 26
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا تَمَثَّلَتْ بِهَذَا الْبَيْتِ وَأَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقْضِي وَأَبْيَضَ يُسْتَسْقَى الْغَمَامُ بِوَجْهِهِ رَبِيعُ الْيَتَامَى عِصْمَةٌ لِلْأَرَامِلِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ذَاكَ وَاللَّهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Catwebelwe ukuti [Hasan Bin Musa] na [‘Affan] bonse babili batile; Caebelwe kuli ifwe [Hamadi Bin Salama] ukufuma kuli [Ali Bin Zaid] ukufuma kuli [Al Qasim Bin Salama] ukufuma kuli [Aisyah], ukuti abelengele ici cikomo ca Sy’ir ilyo Abu Bakr alepingula umulandu; ‘Kabili ikumbi ilyabuuta lyatontele pa cinso cakwe, ukutemwa abana ba nkumbabulili no kucingilila abafwilwa’, lyene [Abu Bakr] atile; 'Kuli Lesa, ali ni Rasulullah ''alaihi wasallam''.
Imam Ahmad : 27
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي أَنَّ أَصْحَابَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَدْرُوا أَيْنَ يَقْبُرُونَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى قَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَنْ يُقْبَرَ نَبِيٌّ إِلَّا حَيْثُ يَمُوتُ فَأَخَّرُوا فِرَاشَهُ وَحَفَرُوا لَهُ تَحْتَ فِرَاشِهِ
Pa numa ya kutweba [Abdurraza] atile; alinjishibishe [Ibn Juraij] ukuti; alinjishibishe [batata], ukuti Abasambi ba kwa Kasesema tabaishibe uko bakafimba Kasesema, eico [Abu Bakr] atile; Naumfwile ukuti: ‘Kasesema tashikwa kano fye apo afwile,’ e co bafumishe ubusanshi bwakwe no kumufumbila inshinshi mwi samba lya busanshi bwakwe.
Imam Ahmad : 28
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
Pa numa ya kutweba [Hajaj] atile; atwebele [Laits] atile; Calishimikilwe kuli ine [Yazid Bin Abu Habib] ukufuma kuli [Abul Khair] ukufuma kuli [Abdullah Bin 'Amru Bin Al Ash] ukufuma kuli [Abu Bakar Ash Shiddiq], ukuti atile kuli Rasulullah uuli onse; ‘Nsambilisheni ipepo ilyo ningabelenga mwi pepo lyandi!’ Ayaswike ukuti: 'Belengeni!, Lesa, Lesa, mu cine cine, nalicitile ububifi ubukulu kuli ine wine, kabili tapali nangu umo uwa kunsuminisha, kabili tapali nangu umo uwa kunsuminisha. kabili ncitile uluse, mu cine cine Wene uli Uwalekelela, Uwa Luse Uwacilapo-'.
Imam Ahmad : 29
حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ } حَتَّى أَتَى عَلَى آخِرِ الْآيَةِ أَلَا وَإِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الظَّالِمَ لَمْ يَأْخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ أَلَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ وَقَالَ مَرَّةً أُخْرَى وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Pa numa ya kutweba [Hamadi Bin Usama] atile; atushimikiile [Isma’il] ukufuma [Ukufuma kuli Qais] atile; [Abu Bakr] aiminine no kulumbanya Lesa no kumusangulula lyena atile; ‘Mwe bantu, mu cine cine, mwabelenga ici cikomo: ‘Mwe basumina, icenjeleni; -ukufika ku mpela ya cikomo-, ishibeni, mu cine cine, nga ca kuti abantu bamona umuntu uushalungama, lelo tabaimike amaboko yonse yabili, ninshi cilatiina ukuti Allah akabakanda bonse ukulingana, ishibeni ukuti naumfwile Umutumwa wa kwa Lesa alelanda ukuti: ‘Mu cine cine, abantu,’ atile pa nshita imbi; 'Mu cine cine, twaumfwile Umutumwa wa kwa Lesa ''alaihi wasal'''.
Imam Ahmad : 30
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الظَّالِمَ فَلَمْ يَأْخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ
Pa numa ya kutweba [Yazid Bin Harun] atile; atushimikiile [Isma’il Bin Abu Khalid] ukufuma kuli [Qais Bin Abu Hazim] ukufuma kuli [Abu Bakar Ash Shiddiq] atile; ‘Mwe bantu, mu cine cine mwabelenga ici cikomo: ‘Mwe basumina, icenjeleni; Takuli umuntu uwapumfyanishiwa uukakucusha nga cakuti wapokelela ubutungulushi'. - -QS Al Maidah icikomo 105-, kabili mu cine cine naumfwile Umutumwa wa kwa Lesa alelanda ukuti: ‘Mu cine cine, nga ca kuti abantu bamona umuntu uushalungama, lelo tabaleka amaboko yakwe, ninshi kutiina ukuti Lesa akabakanda bonse’.
Imam Ahmad : 31
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا مُرَّةُ الطَّيِّبُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ سَيِّئُ الْمَلَكَةِ
Pa numa ya kutweba [Yazid] atile; alitushimikiile [Hamamu] ukufuma kuli [Farqad Nga fintu Sabakhi] na [‘Affani] bonse babili batile; Ici citabo ca kuti: ‘Takuli nangu umo uuli ne mibele yabipa uwingaingila mu mulu’.
Imam Ahmad : 32
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ مُرَّةَ الطَّيِّبِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ خَبٌّ وَلَا بَخِيلٌ وَلَا مَنَّانٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ الْمَمْلُوكُ إِذَا أَطَاعَ اللَّهَ وَأَطَاعَ سَيِّدَهُ
Ukufuma kuli Kasesema, atile: ‘takaingile mu mulu ukupoka ubupe bwa muntu uwa bucenjeshi wakwe, a, umuntu uuli ne mibele yabipa, kabili uwa kubalilapo ukufwaya Ukwingila mu mulu ni mubomfi uwaumfwila Shikulu wakwe na shikulu wakwe’.
Imam Ahmad : 33
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَفَاقَ مِنْ مَرْضَةٍ لَهُ فَخَرَجَ إِلَى النَّاسِ فَاعْتَذَرَ بِشَيْءٍ وَقَالَ مَا أَرَدْنَا إِلَّا الْخَيْرَ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتْبَعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ
Pa numa ya kutweba [Rauh] atile; Camwebelwe kuli ifwe ukuti [Abu Bakr] alipolele ukufuma ku bulwele bwakwe, lyene aile ku kumona abantu no kulomba ubwelelo pa cintu cimo no kutila; ‘Tatwafwaya nangu cimo kano fye ifisuma’, lyene atile; :10, 11. 10 Umuntu uukalamba akamukonka, amenso yabo yakaba nga fibumba fyapangwa.
Imam Ahmad : 34
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ حِمْصَ وَكَانَ قَدْ أَدْرَكَ أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ مَرَّةً قَالَ سَمِعْتُ أَوْسَطَ الْبَجَلِيَّ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُهُ يَخْطُبُ النَّاسَ وَقَالَ مَرَّةً حِينَ اسْتُخْلِفَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ أَسْأَلُ اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ فَإِنَّ النَّاسَ لَمْ يُعْطَوْا بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْعَافِيَةِ وَعَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ
Pa numa ya kutweba [Rauh] atile; Pa numa ya kutweba [Syuba] ukufuma kuli [Yazid Bin Khumair] atile; Naumfwile [Sulaim Bin ‘Amir] umuntu ukufuma ku Himsha kabili asangile ifibusa fya kwa Sulaim, atile, kabili mu lyashi limbi atile; Naumfwile [Ausath Al Bajali] ukufuma kuli [Abu Bakar Ash Shiddiq], Ausath atile; Naumfwile aleshimikila pa cinso ca bantu,’ kabili pa nshita imbi atile; ilyo asalilwe ukuba kalifa, atile; 'Mu cine cine, umukalamba wa ng'anda aiminine mu cifulo candi mu mwaka wa kubalilapo,' lyena Abu Bakr alilile, lyena atile; 'Ndelomba kuli Allah ukwelelwa no kupusuka, pantu mu cine cine abantunse tabapeelwa icili conse icisuma ukucila ukupusuka panuma ya kusumina.' Mube aba cine pantu ali mu Muulu, kabili muletaluka ku bufi pantu ubufi bulakonkana no bubi, kabili bonse babili bali mu Gehena.
Imam Ahmad : 35
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ يَعْنِي ابْنَ عَيَّاشٍ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا بَشَّرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَقْرَأَ الْقُرْآنَ غَضًّا كَمَا أُنْزِلَ فَلْيَقْرَأْهُ عَلَى قِرَاءَةِ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ وَيَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ غَضًّا أَوْ رَطْبًا
Pa numa ya kutweba [Yaya Bin Adamu] atile; Caebelwe kuli ifwe [Abu Bakr, e kutila Ibn ‘Ayyasy] ukufuma kuli [Ashim] ukufuma kuli [Zirr] ukufuma kuli [Abdullah], ukuti [Abu Bakr] na [Umar] bamushimikiile imbila nsuma, ukuti Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene) atile nga Quarad ali: ‘Nani’. ukusokolwela, lyene afwile ukucibelenga nga fintu Ibn Ummi Abd acibelenga. Atile; Atwebele [Yahya bin Adamu] Atwebele [Abu Bakr] na [Yazid bin Abdul Aziz] ukufuma kuli [Al A’masy] ukufuma kuli [Ibrahim] ukufuma kuli [‘Alqamah] ukufuma kuli [Umar Bin Al Khoththab] ukufuma kuli Kasesema nga hadith wa pa muulu nelyo umucinshi, atile ‘so’.
Imam Ahmad : 36
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسَعِيدُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ أَبِي الْحُسَامِ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ أَبِي الْحُوَيْرِثِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ أَنَّ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ تَمَنَّيْتُ أَنْ أَكُونَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَاذَا يُنْجِينَا مِمَّا يُلْقِي الشَّيْطَانُ فِي أَنْفُسِنَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ يُنْجِيكُمْ مِنْ ذَلِكَ أَنْ تَقُولُوا مَا أَمَرْتُ عَمِّي أَنْ يَقُولَهُ
Atwebele [Abu Sa’id] umusha wa kale uwa kwa Bani Hashim, Atwebele [Abu Sa’id Bin Muhammad] na [Abu Sa’id Bin Salamah Bin Abul Husam] ukufuma kuli [Amru Bin Abu ‘Amru] ukufuma kuli [Abul Huwairits] ukufuma kuli [Muhammad Bin Muhammad] ukuti; Nalotele ukutila kuti naipusha Umutumwa wa kwa Lesa pa cintu cimo icingatupususha ku kupopomenwa kwa kwa Satana kuli ifwe, eico [Abu Bakr] atile; Nalipwishe Kasesema pali ifyo, eico atile: ‘cinshi cingakupususha kuli ifyo ni co, ulelanda icikomo ico nalandile kuli banyinakulu ukulanda lelo tabalefwaya ukucilanda’.
Imam Ahmad : 37
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ يُونُسَ عَنِ الْحَسَنِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ لَمْ يُعْطَوْا فِي الدُّنْيَا خَيْرًا مِنْ الْيَقِينِ وَالْمُعَافَاةِ فَسَلُوهُمَا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ
Caebelwe kuli ifwe [Isma’il Bin Ibrahim] ukufuma kuli [Yunus] ukufuma kuli [Al Hasan] ukuti [Abu Bakr aleshimikila] pa cinso ca bantu, lyena atile; Umuntu atile: “Mwe bantu, mu cine cine muli ici calo abantu tabapeelwa icili conse icacilapo ukuwama ukucila ukucetekela no kucingililwa, eico ipusheni kuli Lesa fyonse fibili.”
Imam Ahmad : 38
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ وَحَدَّثَنِي حُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عِكْرِمَةَ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا أَرَادُوا أَنْ يَحْفِرُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ يَضْرَحُ كَحَفْرِ أَهْلِ مَكَّةَ وَكَانَ أَبُو طَلْحَةَ زَيْدُ بْنُ سَهْلٍ يَحْفِرُ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ فَكَانَ يَلْحَدُ فَدَعَا الْعَبَّاسُ رَجُلَيْنِ فَقَالَ لِأَحَدِهِمَا اذْهَبْ إِلَى أَبِي عُبَيْدَةَ وَلِلْآخَرِ اذْهَبْ إِلَى أَبِي طَلْحَةَ اللَّهُمَّ خِرْ لِرَسُولِكَ قَالَ فَوَجَدَ صَاحِبُ أَبِي طَلْحَةَ أَبَا طَلْحَةَ فَجَاءَ بِهِ فَلَحَدَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Atwebele [Ya’qub Bin Ibrahim] Atwebele [tata] ukufuma kuli [Ibn Ishaq]. Atile; kabili Atwebele [Husain Bin Abdullah] ukufuma kuli [Ikrimah umusha wa kale uwa kwa Ibnu Aba] ukufuma kuli [Ibnu Aba], atile; Ilyo abanankwe balefwaya ukufukula inshinshi ya kwa Lesa, bali ne fya kusalapo fibili: - Nga ca kuti balepanga inshinshi - uwafumine nga bantu ba ku Makkah, kabili Abu Thalhah Zaid Bin Sahl uwafumine nga bantu ba ku Medina, atile abaume babili, eshina lya kuti umo uwa bene; ‘Kabiyeni kuli Abu Ubaida!’ Kabili atile kuli umbi ukuti; ‘Kabiyeni kuli Abu Tala! O Allah, saleni pa Mutumwa Wenu'. Kabili cilemoneka ukuti umuntu uwaile kuli Abu Talhah alimusangile kabili apo pene alimusendele, lyene acitile lahat kuli Rasulullah.
Imam Ahmad : 39
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ أَخْبَرَنِي عُقْبَةُ بْنُ الْحَارِثِ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ صَلَاةِ الْعَصْرِ بَعْدَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِلَيَالٍ وَعَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَام يَمْشِي إِلَى جَنْبِهِ فَمَرَّ بِحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ يَلْعَبُ مَعَ غِلْمَانٍ فَاحْتَمَلَهُ عَلَى رَقَبَتِهِ وَهُوَ يَقُولُ وَا بِأَبِي شَبَهُ النَّبِيِّ لَيْسَ شَبِيهًا بِعَلِيِّ قَالَ وَعَلِيٌّ يَضْحَكُ
Atwebele [Muhammad Bin Abdullah Bin Az Zubair] Atwebele [Umar Bin Sa’id] ukufuma kuli [Ibnu Abimulaikah] atwebele [Uqba Bin Al Harith] atile; Nafumine pamo na [Abu Bakar Ash Siddiq] pa numa ya mapepo ya Asr ubushiku ubunono pa numa ya mfwa ya kwa Rasulula, mu kupumikisha Ali apitile pali wene, lyene apitile pali Hasan Bin Ali uwaletamba na bana, eico amusendele pa mapeya yakwe, atile; 'O tata, alipalana na Kasesema kabili talepalana na Ali'. Uqbah atile ‘kabili Ali asekele’.
Imam Ahmad : 40
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ جَابِرٍ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسًا فَجَاءَ مَاعِزُ بْنُ مَالِكٍ فَاعْتَرَفَ عِنْدَهُ مَرَّةً فَرَدَّهُ ثُمَّ جَاءَهُ فَاعْتَرَفَ عِنْدَهُ الثَّانِيَةَ فَرَدَّهُ ثُمَّ جَاءَهُ فَاعْتَرَفَ الثَّالِثَةَ فَرَدَّهُ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّكَ إِنْ اعْتَرَفْتَ الرَّابِعَةَ رَجَمَكَ قَالَ فَاعْتَرَفَ الرَّابِعَةَ فَحَبَسَهُ ثُمَّ سَأَلَ عَنْهُ فَقَالُوا مَا نَعْلَمُ إِلَّا خَيْرًا قَالَ فَأَمَرَ بِرَجْمِهِ
Atwebele [Aswad Bin ‘Amir] Atwebele [Israel] ukufuma kuli [Jabir] ukufuma kuli [Amir] ukufuma kuli [Abdurrahman Bin Abza] ukufuma kuli [Abu Bakr] atile; Naliikala mupepi na Kasesema, mu kupumikisha Ma’iz Bin Malik aishile no kusumina pa cinso ca kwa Rasulullah – ukuti alicitile ubucende – pa muku wa kubalilapo lelo alikeene ukusumina kwakwe, lyene aishile kuli wene no kusumina lelo pa muku wa bubili kuli wene a, inshita ya butatu kabili alikeene, eico namwebele ukuti; ‘Nga wasumina pa muku walenga bune mu cine cine akakupoosa amabwe,’ e fyasosa Abu Bakr; 'Lyene alisumine pa muku walenga bune, Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne mapaalo ya kwa Lesa yabe pali wene) alimukakile, lyena aipwishe pali wene, eico basukile ukuti; 'Tatwaishiba nangu cimo pali wene kano fye ubusuma'. Eico Umutumwa wakwa Allah alandile ukuti bamupoose amabwe'.