Imam Ahmad : 21
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ رَبِّهِ قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْخٌ مِنْ قُرَيْشٍ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ جُنَادَةَ بْنِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حِينَ بَعَثَنِي إِلَى الشَّامِ يَا يَزِيدُ إِنَّ لَكَ قَرَابَةً عَسَيْتَ أَنْ تُؤْثِرَهُمْ بِالْإِمَارَةِ وَذَلِكَ أَكْبَرُ مَا أَخَافُ عَلَيْكَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ وَلِيَ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ شَيْئًا فَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ أَحَدًا مُحَابَاةً فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ صَرْفًا وَلَا عَدْلًا حَتَّى يُدْخِلَهُ جَهَنَّمَ وَمَنْ أَعْطَى أَحَدًا حِمَى اللَّهِ فَقَدْ انْتَهَكَ فِي حِمَى اللَّهِ شَيْئًا بِغَيْرِ حَقِّهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ أَوْ قَالَ تَبَرَّأَتْ مِنْهُ ذِمَّةُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
kɛlen k’a fɔ an ye [Yazid Bin Abdurrabbih] a ko; A kɛlen k’a fɔ an ye [Baqiyah Bin Al Walid] a ko; A y’a fɔ n ye [sheikɛ dɔ ka bɔ Kuraish] ka bɔ [Raja’ Bin Haiwah] ka bɔ [Junadah Bin Abu Umaiyah] ka bɔ [Yazid bin Abu Sufyan] la a ko; [Abu Bakr] y’a fɔ tuma min na a ye n ci Siri; 'E Yazidi, tiɲɛ na, somɔgɔw b'i fɛ, ne jigi b'a kan ko i tɛna u bila fɔlɔ ɲɛmɔgɔya la, wa o de bɛ ne siran i ɲɛ kosɛbɛ, bawo Allah ka ciden sallallaahu alahi wasallam y'a fɔ 'Mɔgɔ min bɛ silamɛw ka kow ɲɛminɛ, ka sɔrɔ ka mɔgɔ dɔ sigi u ye kanuya kosɔn, o tuma na, a ye danga ye ka bɔ Allah fɛ, wa Allah tɛna sɔn a ka wajibi walew ma ani fana Nafilah kɛwalew ka bɔ a la, fo n'a y'a bila jahanama kɔnɔ, ani mɔgɔ min ye Allah ka dancɛ di mɔgɔ dɔ ma, o kɔfɛ, a ye fɛn dɔ tiɲɛ Allah ka dancɛ kɔnɔ k'a sɔrɔ a ka jo tɛ, o tuma na, a ye danga ye ka bɔ Allah fɛ,' walima a b'a fɔ ko: 'Apart from him the.' garanti de Allah'.
Imam Ahmad : 22
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي بُكَيْرُ بْنُ الْأَخْنَسِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُعْطِيتُ سَبْعِينَ أَلْفًا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ وُجُوهُهُمْ كَالْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ وَقُلُوبُهُمْ عَلَى قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ فَاسْتَزَدْتُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَزَادَنِي مَعَ كُلِّ وَاحِدٍ سَبْعِينَ أَلْفًا قَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَرَأَيْتُ أَنَّ ذَلِكَ آتٍ عَلَى أَهْلِ الْقُرَى وَمُصِيبٌ مِنْ حَافَّاتِ الْبَوَادِي
kɛlen k’a fɔ an ye [Hasyim Bin Al Qasim] a ko; A kɛlen k’a fɔ an ye [Al Mas’udi] a ko; A y’a fɔ n ye [Bukair Bin Al Akhnas] ka bɔ [cɛ dɔ] fɛ ka bɔ [Abu Bakar Ash Shiddiq] fɛ a ko; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ko: 'Ne ye mɔgɔ ba biwolonwula di ne ma, u bɛɛ donna sankolo la k'a sɔrɔ u ma jate kɛ, u ɲɛda tun bɛ i n'a fɔ kalo kalo dafalen su fɛ ani u dusukunw tun bɛ mɔgɔ kelen dusukun sanfɛ, o kɔfɛ ne ye dɔ fara n ka Rabb kan, o de la A ye dɔ fara, mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ kan, mɔgɔ ba biwolonwula'. Abu Bakr ko; 'o kɔfɛ n y' a ye k' a bɛ na dugudenw fan fɛ ka kɔw kɔkanna gosi' .
Imam Ahmad : 23
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ عَنْ زِيَادٍ الْجَصَّاصِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ فِي الدُّنْيَا
kɛlen k’a fɔ an ye [Abdul Wahab Bin ‘Atho`] ka bɔ [Ziyad Al Jashshas] ka bɔ [Ali Bin Zaid] ka bɔ [Mujahid] ka bɔ [Ibn Umar] la a ko; N y’a mɛn [Abu Bakr] ko; Nabila sallallaahu alahi wasallam ko: 'Mɔgɔ o mɔgɔ ye kojugu kɛ, Allah bɛna a sara diɲɛ kɔnɔ'.
Imam Ahmad : 24
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارٍ غَيْرُ مُتَّهَمٍ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُوَسْوِسَ قَالَ عُثْمَانُ فَكُنْتُ مِنْهُمْ فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ أَبِي الْيَمَانِ عَنْ شُعَيْبٍ
A y’a fɔ an ye [Ya’qub] y’a fɔ an ye [n fa] ka bɔ [Salih] fɛ a ko, [Ibnu Shihab] ko; "A ye kunnafoni di ne ma [cɛ dɔ bɔra Ansarw cɛma] min ma jalaki, ko a ye [Usman Bin 'Affan] ka maana mɛn, ko kira sallallaahu alahi wasallam ka taamaɲɔgɔn damadɔ tun bɛ yen minnu dusu tiɲɛna tuma min na kira sallallaahu alaihi wasallam sara, fo u tilancɛ bɛ se ka jɔrɔ," Uthman y'a fɔ ‘Ne fana bɛ u cɛma’ o kɔfɛ a ye Abul Yaman ka hadisi kɔrɔ fɔ ka bɔ Syu’aib fɛ.
Imam Ahmad : 25
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَتْ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَقْسِمَ لَهَا مِيرَاثَهَا مِمَّا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَقَالَ لَهَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ فَغَضِبَتْ فَاطِمَةُ عَلَيْهَا السَّلَام فَهَجَرَتْ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَمْ تَزَلْ مُهَاجِرَتَهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ قَالَ وَعَاشَتْ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتَّةَ أَشْهُرٍ قَالَ وَكَانَتْ فَاطِمَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا تَسْأَلُ أَبَا بَكْرٍ نَصِيبَهَا مِمَّا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ خَيْبَرَ وَفَدَكَ وَصَدَقَتِهِ بِالْمَدِينَةِ فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ عَلَيْهَا ذَلِكَ وَقَالَ لَسْتُ تَارِكًا شَيْئًا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْمَلُ بِهِ إِلَّا عَمِلْتُ بِهِ وَإِنِّي أَخْشَى إِنْ تَرَكْتُ شَيْئًا مِنْ أَمْرِهِ أَنْ أَزِيغَ فَأَمَّا صَدَقَتُهُ بِالْمَدِينَةِ فَدَفَعَهَا عُمَرُ إِلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَغَلَبَهُ عَلَيْهَا عَلِيٌّ وَأَمَّا خَيْبَرُ وَفَدَكُ فَأَمْسَكَهُمَا عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَقَالَ هُمَا صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتَا لِحُقُوقِهِ الَّتِي تَعْرُوهُ وَنَوَائِبِهِ وَأَمْرُهُمَا إِلَى مَنْ وَلِيَ الْأَمْرَ قَالَ فَهُمَا عَلَى ذَلِكَ الْيَوْمَ
kɛlen k'a fɔ an ye [Ja'qub] a ko; A y’a fɔ an ye [n fa] ka bɔ [Salih] la, a y’a fɔ [Ibn Shihab]; ye a fɔ ne ye [Urwah Bin Az Zubair] ko [Aisyah] kira sallallaahu alahi wasallam muso y’a fɔ a ye, ko Fatima, n’o ye Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam denmuso ye, o y’a ɲini Abu Bakr fɛ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ka saya kɔfɛ, a ka ciyɛn tila Rasulullah shallallahu fɛ 'alaihi wasallam a ma fai` nafolo cogo la Allah ye min di a ma, o kɔfɛ [Abu Bakr] y'a fɔ a ye ko: Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ko: 'an tɛ ciyɛn sɔrɔ ani an bɛ nafolo min to an kɔ, o bɛ kɛ sada ye', o kɔfɛ Fatima dimina, a ma kuma Abu Bakr fɛ, a tora ka nin kɛ fo ka sa, Urwah y'a fɔ Fatima ye kalo wɔɔrɔ kɛ kira salen kɔfɛ, Fatima ye Abu Bakr ɲininka a niyɔrɔ la nafolo min tora kira sallallaahu alahi wasallam fɛ ka bɔ Khaibar ni Fadak kɛlɛw la ani a ka sarakabɔw la k’a to Madina, nka Abu Bakr banna k’o di, wa a ko 'Ne tɛ mɔgɔ ye min bɛ fɛn dɔ jate minɛ, kira sallallaahu alaihi wasallam ye min kɛ, a ye fɛn o fɛn kɛ, ne bɛna o kɛ sisan, wa ne bɛ hami ko ni ne ye hali a ka cikanw jateminɛn dɔɔnin, ne bɛ sira wɛrɛ bɔ.' A ka saraka minnu tun bɛ Madina, Umar tun y’u di Ali ni Abbas ma, o kɔfɛ Ali tun bɛ tolenw mara, k’a sɔrɔ fɛn tolenw minnu tun bɛ Khaibar ni Fadak, olu tun bɛ Umar bolo ani a ko 'u fila bɛɛ ye kira sallallaahu alahi wasallam ka saraka ye minnu kɛra a ka josariyaw ye, i ye minnu di a ma n'a ka lasigidenw ma, wa u fila bɛɛ ka kow bɛ ɲɛnabɔ mɔgɔ fɛ min bɛ kow ɲɛminɛ' ani a ko 'wa u fila bɛɛ kɛra don kelen na'.
Imam Ahmad : 26
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا تَمَثَّلَتْ بِهَذَا الْبَيْتِ وَأَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقْضِي وَأَبْيَضَ يُسْتَسْقَى الْغَمَامُ بِوَجْهِهِ رَبِيعُ الْيَتَامَى عِصْمَةٌ لِلْأَرَامِلِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ذَاكَ وَاللَّهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Hasan bin Musa ni Affan fila bɛɛ y’a fɔ an ye ko: Yala Hammad bin Salamah y’a lakali an ye ka bɔ Ali bin Zaid fɛ ka bɔ Al Qasim bin Muhammad fɛ ka bɔ Aisha fɛ ko a ye nin poyi tɛmɛsira in kalan k’a sɔrɔ Abu Bakr tun bɛ ka kiritigɛ kɛ ko dɔ kan: ‘Wa sankaba finman dɔ y’a ɲɛda datugu, ka hinɛ jira yatɔw la ani ka musocɛ salenw lakana’, o de la Abu Bakr ko: ‘Allah, o tun ye Allah ka ciden (Allah ka hɛrɛ ni dugaw ka kɛ a kan).
Imam Ahmad : 27
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي أَنَّ أَصْحَابَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَدْرُوا أَيْنَ يَقْبُرُونَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى قَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَنْ يُقْبَرَ نَبِيٌّ إِلَّا حَيْثُ يَمُوتُ فَأَخَّرُوا فِرَاشَهُ وَحَفَرُوا لَهُ تَحْتَ فِرَاشِهِ
kɛlen k’a fɔ an ye [Abdurrazzaq] a ko; ye n ladɔnniya [Ibn Juraij] a ko; tun ye n [n fa] ladɔnniya, ko kira sallallaahu alahi wasallam ka sahabaw tun t’a dɔn u bɛna kira sallallaahu alahi wasallam su don yɔrɔ min na, o de la [Abu Bakr] y’a fɔ N y’a mɛn ko Rasulullah sallallaahu alaihi wasallam y’a fɔ ko: ‘Nabila tɛ su don fo a sara yɔrɔ min na, o de y’a to u y’a ka dilan bɔ ka kaburu dɔ sɔgɔ a ye a ka dilan jukɔrɔ.
Imam Ahmad : 28
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
kɛlen k’a fɔ an ye [Hajjaj] a ko; ye a fɔ an ye [Laits] a ko; A fɔra ne ye [Yazid Bin Abu Habib] ka bɔ [Abul Khair] ka bɔ [Abdullah Bin ‘Amru Bin Al Ash] ka bɔ [Abu Bakar Ash Shiddiq] la, ko a y’a fɔ Rasulullah sallallaahu alaihi wasallam ye ‘I ka ne kalan delili dɔ la, ne bɛ se ka min fɔ ne ka delili kɔnɔ!’ A y'a jaabi ko: 'Kalan!, Allahumma innii zhalamtu nafsii zhulman katsiiraa walaa yaghfirudz dzunuuba illaa anta faghfirlii maghfiratan min 'indika warhamnii innaka antal ghofuurur rahim - Ala, tiɲɛ na, ne ye tilenbaliya caman kɛ ne yɛrɛ la, wa mɔgɔ si tɛ jurumu yafa ne ma fo I, o la, yafa ne ma I. ani hinɛ ne la, tiɲɛ na, I ye Yafabaga ye, hinɛtigi-'.
Imam Ahmad : 29
حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ } حَتَّى أَتَى عَلَى آخِرِ الْآيَةِ أَلَا وَإِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الظَّالِمَ لَمْ يَأْخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ أَلَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ وَقَالَ مَرَّةً أُخْرَى وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
kɛlen k’a fɔ an ye [Hammad Bin Usamah] a ko; ye anw [Isma'il] ladɔnniya ka bɔ [Ka bɔ Qais] a ko; [Abu Bakr] wulila ka Allah tanu ka a saniya o kɔfɛ a ko; ‘E mɔgɔw, tiɲɛ na, aw bɛ nin tɛmɛsira in kalan: ‘Aw dannabaaw, aw k’aw yɛrɛ kɔlɔsi; -fo ka se aaya laban ma-, aw k'aw janto, tiɲɛ na, ni mɔgɔw ye mɔgɔ tilenbali dɔ ye, nka u ma u bolo fila dabila, o tuma na, siran bɛ kɛ ko Allah bɛna u bɛɛ ɲangi cogo kelen na, aw k'aw janto ko ne ye Allah ka ciden sallallaahu 'alaihi wasallam mɛn ko: 'Tiɲɛ na, hadamadenw,' waati wɛrɛ la a y'a fɔ 'Tiɲɛ na, an ye Allah ka ciden sallallaahu alahi wasallam mɛn'.
Imam Ahmad : 30
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الظَّالِمَ فَلَمْ يَأْخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ
kɛlen k’a fɔ an ye [Yazid Bin Harun] a ko; ye anw ladɔnniya [Isma'il Bin Abu Khalid] ka bɔ [Qais Bin Abu Hazim] ka bɔ [Abu Bakar Ash Shiddiq] la a ko ; ‘E mɔgɔw, tiɲɛ na, aw bɛ nin tɛmɛsira kalan: ‘Aw dannabaaw, aw k’aw yɛrɛ kɔlɔsi; Mɔgɔ fililen si tɛna kojugu kɛ i la ni i ye bilasirali sɔrɔ’. - -QS Al Maidah vɛrɛsi 105-, wa tiɲɛ na ne ye Allah ka ciden sallallaahu alahi wasallam mɛn ko: ‘Tiɲɛ na, ni mɔgɔw ye mɔgɔ tilenbali ye, nka u m’a bolow dabila, o tuma na, siran bɛ kɛ ko Allah bɛna u bɛɛ ɲangi’.
Imam Ahmad : 31
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا مُرَّةُ الطَّيِّبُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ سَيِّئُ الْمَلَكَةِ
kɛlen k’a fɔ an ye [Yazid] a ko; ye kunnafoni di anw ma [Hammam] ka bɔ [Farqad As Sabakhi] ni [‘Affan] fila bɛɛ y’a fɔ; A fɔra an ye [Murrah Ath Thayyib] ka bɔ [Abu Bakr Ash Shiddiq] fɛ ka bɔ kira sallallaahu alahi wasallam fɛ, a ko: ‘Mɔgɔ si tɛ don sankolo la’.
Imam Ahmad : 32
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ مُرَّةَ الطَّيِّبِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ خَبٌّ وَلَا بَخِيلٌ وَلَا مَنَّانٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ الْمَمْلُوكُ إِذَا أَطَاعَ اللَّهَ وَأَطَاعَ سَيِّدَهُ
A y’a fɔ an ye [Yazid Bin Harun] y’a fɔ an ye [Shadaqah Bin Musa] ka bɔ [Farqad As Sabakhi] ka bɔ [Murrah Ath Thayyib] ka bɔ [Abu Bakar Ash Siddiq] ka bɔ kira sallallaahu ‘alaihi wasallam la, a ko: ‘a tɛna don sankolo la nanbarakɛla, mɔgɔ nɔgɔlen, mɔgɔ min bɛ nafa sɔrɔ a ka nilifɛnw na ani mɔgɔ min hakilina jugu bɛ a la, wa a sago fɔlɔ Ka don sankolo la, o ye jɔn ye min bɛ kan minɛ a Matigi n'a makɛ ma'.
Imam Ahmad : 33
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَفَاقَ مِنْ مَرْضَةٍ لَهُ فَخَرَجَ إِلَى النَّاسِ فَاعْتَذَرَ بِشَيْءٍ وَقَالَ مَا أَرَدْنَا إِلَّا الْخَيْرَ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتْبَعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ
kɛlen k’a fɔ an ye [Rauh] a ko; A fɔra an ye [Sa’id Bin Abu Arubah] ka bɔ [Abu At Tayyah] ka bɔ [Al Mughirah Bin Subai’] ka bɔ [‘Amru Bin Huraits] ko [Abu Bakr] kɛnɛyara a ka bana na, o kɔfɛ a taara mɔgɔw ye ka yafa ɲini fɛn dɔ la k’a fɔ ‘An t’a fɛ foyi ka kɛ ni ɲuman tɛ’, o kɔfɛ, a y’a fɔ; 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam y'a fɔ an ye, ko Dajjal bɛna bɔ dugukolo kɔrɔnyanfan fɛ, min bɛ wele ko khurosan, mɔgɔ caman bɛna tugu a kɔ, u ɲɛda bɛna kɛ i n'a fɔ kala nɔgɔlenw'.
Imam Ahmad : 34
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ حِمْصَ وَكَانَ قَدْ أَدْرَكَ أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ مَرَّةً قَالَ سَمِعْتُ أَوْسَطَ الْبَجَلِيَّ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُهُ يَخْطُبُ النَّاسَ وَقَالَ مَرَّةً حِينَ اسْتُخْلِفَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ أَسْأَلُ اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ فَإِنَّ النَّاسَ لَمْ يُعْطَوْا بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْعَافِيَةِ وَعَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ
kɛlen k’a fɔ an ye [Rauh] a ko; A kɛlen kɔ ka [Syu’bah] fɔ an ye ka bɔ [Yazid Bin Khumair] fɛ a ko; N ye [Sulaim Bin ‘Amir] cɛ dɔ mɛn ka bɔ Himsha ani a ye Rasulullah sallallaahu alahi wasallam taamaɲɔgɔnw kunbɛn, a ko, wa lakali wɛrɛ kɔnɔ a ko; N ye [Ausath Al Bajali] mɛn ka bɔ [Abu Bakar Ash Shiddiq] fɛ, Ausath ko; Ne y’a mɛn a bɛ waajuli kɛ mɔgɔw ɲɛ kɔrɔ,’ ani a y’a fɔ waati wɛrɛ la; tuma min na a kɛra kalifa ye , a ko ; ‘Tiɲɛ na, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam jɔra ne nɔ na san fɔlɔ la,’ o kɔfɛ, Abu Bakr kulela, o kɔfɛ, a ko; 'Ne bɛ yafa ni kisili deli Allah fɛ, bawo tiɲɛ na, hadamadenw tɛ fɛn wɛrɛ di min ka fisa ni kisili ye dannaya kɔfɛ.' Aw ka kɛ mɔgɔ sɛbɛw ye bawo a bɛ Sankolo la, ka aw yɛrɛ tanga nkalon ma bawo nkalon bɛ taa ni juguya ye, wa u fila bɛɛ bɛ Jahannama kɔnɔ.
Imam Ahmad : 35
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ يَعْنِي ابْنَ عَيَّاشٍ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا بَشَّرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَقْرَأَ الْقُرْآنَ غَضًّا كَمَا أُنْزِلَ فَلْيَقْرَأْهُ عَلَى قِرَاءَةِ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ وَيَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ غَضًّا أَوْ رَطْبًا
kɛlen k’a fɔ an ye [Yahya Bin Adam] a ko; A fɔra an ye [Abu Bakr, n’o ye Ibn ‘Ayyasy] ye ka bɔ [Ashim] ka bɔ [Zirr] ka bɔ [Abdullah] la, ko [Abu Bakr] ni [Umar] ye kibaru duman lase a ma, ko Allah ka ciden (s.a.w) y’a fɔ ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ b’a fɛ ka Kuranɛ kalan ka ɲɛ i n’a fɔ a jiginna cogo min na, o tuma a ka kan k' a kalan i n' a fɔ Ibnu Ummi Abd y' a kalan cogo min na . A ko; A y’a fɔ an ye [Yahya bin Adam] A y’a fɔ an ye [Abu Bakr] ani [Yazid bin Abdul Aziz] ka bɔ [Al A’masy] ka bɔ [Ibrahim] ka bɔ [‘Alqamah] ka bɔ [Umar Bin Al Khoththab] ka bɔ [Umar Bin Al Khoththab] ka bɔ kira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ i n’a fɔ hadisi min bɛ sanfɛ, a ko ‘nɔgɔlen walima dususuma’.
Imam Ahmad : 36
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسَعِيدُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ أَبِي الْحُسَامِ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ أَبِي الْحُوَيْرِثِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ أَنَّ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ تَمَنَّيْتُ أَنْ أَكُونَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَاذَا يُنْجِينَا مِمَّا يُلْقِي الشَّيْطَانُ فِي أَنْفُسِنَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ يُنْجِيكُمْ مِنْ ذَلِكَ أَنْ تَقُولُوا مَا أَمَرْتُ عَمِّي أَنْ يَقُولَهُ
y’a fɔ an ye [Abu Sa’id] ko Bani Hashim ka jɔn kɔrɔ dɔ, A y’a fɔ an ye [Abdul ‘Aziz Bin Muhammad] ani [Sa’id Bin Salamah Bin Abul Husam] ka bɔ [‘Amru Bin Abu ‘Amru] ka bɔ [Abul Huwairits] la ka bɔ [Muhammad Bin Jubair Bin Muth’im] fɛ ko Uthman ko Ne ye siko kɛ ko ne bɛ se ka Allah ka ciden ɲininka fɛn dɔ la min bɛ se k’an kisi sitanɛ ka kumakanw ma an ye, o de la [Abu Bakr] y’a fɔ; N ye kira sallallaahu alahi wasallam ɲininka o ko la, o de la a ko : 'mun bɛ se k'i kisi o ma, i bɛ kumasen min fɔ n ye yamaruya di n facɛ denkɛ ma k'a fɔ nka a tun t'a fɛ k'o fɔ'.
Imam Ahmad : 37
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ يُونُسَ عَنِ الْحَسَنِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ لَمْ يُعْطَوْا فِي الدُّنْيَا خَيْرًا مِنْ الْيَقِينِ وَالْمُعَافَاةِ فَسَلُوهُمَا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ
fɔra an ye [Isma’il Bin Ibrahim] ka bɔ [Yunus] fɛ ka bɔ [Al Hasan] fɛ ko [Abu Bakr ye waajuli kɛ] mɔgɔw ɲɛkɔrɔ, o kɔfɛ a ko; Rasulullah sallallaahu alahi wasallam ko: 'E mɔgɔw, tiɲɛ na, diɲɛ in kɔnɔ, hadamadenw tɛ fɛn wɛrɛ di u ma ka tɛmɛ dannaya ni lakana kan, o la, aw ka Allah deli o fila bɛɛ la.'
Imam Ahmad : 38
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ وَحَدَّثَنِي حُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عِكْرِمَةَ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا أَرَادُوا أَنْ يَحْفِرُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ يَضْرَحُ كَحَفْرِ أَهْلِ مَكَّةَ وَكَانَ أَبُو طَلْحَةَ زَيْدُ بْنُ سَهْلٍ يَحْفِرُ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ فَكَانَ يَلْحَدُ فَدَعَا الْعَبَّاسُ رَجُلَيْنِ فَقَالَ لِأَحَدِهِمَا اذْهَبْ إِلَى أَبِي عُبَيْدَةَ وَلِلْآخَرِ اذْهَبْ إِلَى أَبِي طَلْحَةَ اللَّهُمَّ خِرْ لِرَسُولِكَ قَالَ فَوَجَدَ صَاحِبُ أَبِي طَلْحَةَ أَبَا طَلْحَةَ فَجَاءَ بِهِ فَلَحَدَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
y’a fɔ an ye [Ya’qub Bin Ibrahim] A y’a fɔ an ye [ne fa] ka bɔ [Ibn Ishaq] fɛ. A ko; ani A y’a fɔ an ye [Husain Bin Abdulayi] ka bɔ [Ikrimah Ibn Abbas ka jɔn kɔrɔ] ka bɔ [Ibn Abbas] la, a ko; Tuma min na taamaɲɔgɔnw tun b’a fɛ ka Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kaburu sɔgɔ - sugandili fila tun bɛ u bolo : - Abu Ubaidah Bin Al Jarrah - n’u tun bɛ kaburu dilan - min tun bɛ kaburu sɔgɔ i n’a fɔ Makkakaw, ani Abu Thalhah Zaid Bin Sahl min tun bɛ kaburu sɔgɔ i n’a fɔ Madina mɔgɔw, n’o ye kaburu dilan ye, o kɔfɛ Al Abbas ye cɛ fila wele k’a fɔ u dɔ ye 'Taa Abu Ubaidah fɛ!' A y'a fɔ dɔ wɛrɛ ye ko: ‘Taa Abu Talhah fɛ! Ala, i ka sugandili kɛ i ka ciden ye'. Wa a bɛ iko mɔgɔ min taara Abu Talhah fɛ, o y’a sɔrɔ, o yɔrɔnin bɛɛ k’a ta, o kɔfɛ a ye lahat kɛ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam’ ye.
Imam Ahmad : 39
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ أَخْبَرَنِي عُقْبَةُ بْنُ الْحَارِثِ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ صَلَاةِ الْعَصْرِ بَعْدَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِلَيَالٍ وَعَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَام يَمْشِي إِلَى جَنْبِهِ فَمَرَّ بِحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ يَلْعَبُ مَعَ غِلْمَانٍ فَاحْتَمَلَهُ عَلَى رَقَبَتِهِ وَهُوَ يَقُولُ وَا بِأَبِي شَبَهُ النَّبِيِّ لَيْسَ شَبِيهًا بِعَلِيِّ قَالَ وَعَلِيٌّ يَضْحَكُ
y’a fɔ an ye [Muhammad Bin Abdulayi Bin Az Zubair] A y’a fɔ an ye [Umar Bin Sa’id] ka bɔ [Ibnu Abimulaikah] y’a fɔ n ye [Uqbah Bin Al Harith] a ko; Ne bɔra ni [Abu Bakar Ash Siddiq] ye Asr seli kɔfɛ su damadɔw Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam salen kɔfɛ, o yɔrɔnin bɛɛ Ali tɛmɛna a fɛ, o kɔfɛ a tɛmɛna Hasan Bin Ali fɛ min tun bɛ tulon kɛ ni denmisɛnw ye, o de la a y’a ta a kamankunw kan, k’a fɔ ko 'E n fa, a bɛ i n'a fɔ kira, a tɛ i n'a fɔ Ali'. Uqbah ko 'ani Ali ye ŋɛɲɛ kɛ'.
Imam Ahmad : 40
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ جَابِرٍ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسًا فَجَاءَ مَاعِزُ بْنُ مَالِكٍ فَاعْتَرَفَ عِنْدَهُ مَرَّةً فَرَدَّهُ ثُمَّ جَاءَهُ فَاعْتَرَفَ عِنْدَهُ الثَّانِيَةَ فَرَدَّهُ ثُمَّ جَاءَهُ فَاعْتَرَفَ الثَّالِثَةَ فَرَدَّهُ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّكَ إِنْ اعْتَرَفْتَ الرَّابِعَةَ رَجَمَكَ قَالَ فَاعْتَرَفَ الرَّابِعَةَ فَحَبَسَهُ ثُمَّ سَأَلَ عَنْهُ فَقَالُوا مَا نَعْلَمُ إِلَّا خَيْرًا قَالَ فَأَمَرَ بِرَجْمِهِ
y’a fɔ an ye [Aswad Bin ‘Amir] A y’a fɔ an ye [Israil] ka bɔ [Jabir] la ka bɔ [’Amir] ka bɔ [Abdurrahman Bin Abza] la ka bɔ [Abu Bakr] la a ko; Ne sigilen tun bɛ kira sallallaahu alaihi wasallam kɛrɛ fɛ, yɔrɔnin kelen Ma'iz Bin Malik nana ka sɔn a ma Rasulullah shallallahu alahi wasallam ɲɛkɔrɔ - ko a ye jatɔya kɛ - a siɲɛ fɔlɔ la nka a banna a ka jalaki la, o kɔfɛ a nana a fɛ ka jɔrɔnanko kɛ a ɲɛkɔrɔ siɲɛ filanan nka a banna o la, o kɔfɛ a nana a fɛ ka sɔn a ma siɲɛ sabanan na ani ale a banna, o de la ne y'a fɔ a ye; ‘N’i y’i Jira siɲɛ naaninan na, siga t’a la ko a bɛna i bon ni kabakurun ye,’ Abu Bakr y’o fɔ; 'O kɔ, a y'a Jira a siɲɛ naaninan na, Allah ka ciden (s.a.w) y'a Minɛ, o kɔ fɛ a ye ɲininkali Kɛ a ko la, o de y'a To u y'a Jaabi 'An tɛ foyi dɔn a la fo ɲumanya'. O la, Allah ka ciden ye yamaruya di ko u ka kabakurun ci a ma'.