Imam Ahmad : 21
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ رَبِّهِ قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْخٌ مِنْ قُرَيْشٍ عَنْ رَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ عَنْ جُنَادَةَ بْنِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حِينَ بَعَثَنِي إِلَى الشَّامِ يَا يَزِيدُ إِنَّ لَكَ قَرَابَةً عَسَيْتَ أَنْ تُؤْثِرَهُمْ بِالْإِمَارَةِ وَذَلِكَ أَكْبَرُ مَا أَخَافُ عَلَيْكَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ وَلِيَ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ شَيْئًا فَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ أَحَدًا مُحَابَاةً فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ صَرْفًا وَلَا عَدْلًا حَتَّى يُدْخِلَهُ جَهَنَّمَ وَمَنْ أَعْطَى أَحَدًا حِمَى اللَّهِ فَقَدْ انْتَهَكَ فِي حِمَى اللَّهِ شَيْئًا بِغَيْرِ حَقِّهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ أَوْ قَالَ تَبَرَّأَتْ مِنْهُ ذِمَّةُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Naq kixye qe [laj Yazid Bin Abdurrabbih] kixye; Naq kixye qe [laj Baqiyah Bin Al Walid] kixye; Ak xye we [jun li cheik re Quraish] chalen chaq [li Raja’ Bin Haiwah] chalen chaq [laj Junadah Bin Abu Umaiyah] chalen chaq [Yazid Bin Abu Sufyan] naq kixye; [Laj Abu Bakr] kixye naq kinixtaqla chaq Siria; ‘At Yazid, relik chi yaal naq wankeb’ laa was aawiitz’in, nawoyb’eni naq ink’a’ taak’eheb’ xb’een wa sa’ li jolomink, ut a’an li k’a’ru q’axal ninxuwa chawix, xb’aan naq li xtaql li Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye; 'Ani naxjolomi li k'anjel reheb' laj musulman, toja' naq naxxaqab' anihaq choq' reheb' xb'aan li rahok, toja' naq a'an jun majewank rik'in li Allah, ut li Allah ink'a' tixk'ulub'a lix teneb'anb'il b'aanuhom ut jo'kan ajwi' li b'aanuhom Nafilah rik'in a'an, toj reetal naq naxk'e sa' xb'alb'a, ut ani naxk'e re anihaq li xramb'al li Allah, toja' naq naxq'et k'a'ruhaq rik'in li xramb'al a'an li Allahse. Allah,’ malaj naxye: ‘Chirix a’an li xk’ojob’ankil li Allah’.
Imam Ahmad : 22
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي بُكَيْرُ بْنُ الْأَخْنَسِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُعْطِيتُ سَبْعِينَ أَلْفًا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ وُجُوهُهُمْ كَالْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ وَقُلُوبُهُمْ عَلَى قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ فَاسْتَزَدْتُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَزَادَنِي مَعَ كُلِّ وَاحِدٍ سَبْعِينَ أَلْفًا قَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَرَأَيْتُ أَنَّ ذَلِكَ آتٍ عَلَى أَهْلِ الْقُرَى وَمُصِيبٌ مِنْ حَافَّاتِ الْبَوَادِي
Naq kixye qe [laj Hasyim Bin Al Qasim] kixye; Naq kixye qe [Al Mas’udi] kixye; Ak xye we [laj Bukair Bin Al Akhnas] rik’in [jun li winq] rik’in [laj Abu Bakar Ash Shiddiq] naq kixye; Li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kixye: “Kik’eeman we wuqub’ xka’k’aal mil chi poyanam, chixjunileb’ ke’ok sa’ choxa chi maak’a’eb’ xk’ihalil, li rilob’aaleb’ chanchan li po sa’ jun q’ojyin nujenaq chi po ut lix ch’ooleb’ wan sa’ xb’een li raam jun chi winq, toja’ naq kinpatz’ re lin Rabb xkomon chik, jo’kan naq kixk’e, re li junjunq chi mil chi poyanam’. Laj Abu Bakr kixye; ‘toja’ naq kiwil naq yoo chi chalk sa’ xjayal li k’aleb’aal ut yoo chi t’ane’k sa’ xmaril li ru taq’a’.
Imam Ahmad : 23
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ عَنْ زِيَادٍ الْجَصَّاصِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ فِي الدُّنْيَا
Naq kixye qe [laj Abdul Wahab Bin ‘Atho`] chalen chaq [laj Ziyad Al Jashshas] chalen chaq [laj Ali Bin Zaid] chalen chaq [Mujahid] chalen chaq [laj Ibn Umar] kixye; Kiwab’i [laj Abu Bakr] chixyeeb’al; Li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: ‘Ani tixb’aanu junaq li maa’usilal, li Allah tixk’e xtojb’al rix sa’ li ruchich’och’’.
Imam Ahmad : 24
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارٍ غَيْرُ مُتَّهَمٍ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُوَسْوِسَ قَالَ عُثْمَانُ فَكُنْتُ مِنْهُمْ فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ أَبِي الْيَمَانِ عَنْ شُعَيْبٍ
Ak xye qe [laj Ya’qub] kixye qe [lin yuwa’] chalen chaq [laj Salih] naq kixye, [laj Ibnu Shihab] kixye; “Xk’e resil we [jun winq sa’ xyanqeb’ laj Ansar] li ink’a’ ki’isiik sa’ li raqleb’aal aatin, naq kirab’i [laj Othman Bin ‘Affan] xyeeb’al li seraq’, naq wankeb’ junjunq li rochb’een li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam li ke’raho’ xch’ool naq li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam kikam, jo’kan naq reheb’ a’an ka’ch’in chik ma kixye hacame; ‘Laa’in ajwi’ wankin sa’ xyanqeb’’ toja’ naq kixye resil li hadith re laj Abul Yaman chalen chaq Syu’aib.
Imam Ahmad : 25
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَتْ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَقْسِمَ لَهَا مِيرَاثَهَا مِمَّا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَقَالَ لَهَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ فَغَضِبَتْ فَاطِمَةُ عَلَيْهَا السَّلَام فَهَجَرَتْ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَمْ تَزَلْ مُهَاجِرَتَهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ قَالَ وَعَاشَتْ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتَّةَ أَشْهُرٍ قَالَ وَكَانَتْ فَاطِمَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا تَسْأَلُ أَبَا بَكْرٍ نَصِيبَهَا مِمَّا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ خَيْبَرَ وَفَدَكَ وَصَدَقَتِهِ بِالْمَدِينَةِ فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ عَلَيْهَا ذَلِكَ وَقَالَ لَسْتُ تَارِكًا شَيْئًا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْمَلُ بِهِ إِلَّا عَمِلْتُ بِهِ وَإِنِّي أَخْشَى إِنْ تَرَكْتُ شَيْئًا مِنْ أَمْرِهِ أَنْ أَزِيغَ فَأَمَّا صَدَقَتُهُ بِالْمَدِينَةِ فَدَفَعَهَا عُمَرُ إِلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَغَلَبَهُ عَلَيْهَا عَلِيٌّ وَأَمَّا خَيْبَرُ وَفَدَكُ فَأَمْسَكَهُمَا عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَقَالَ هُمَا صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتَا لِحُقُوقِهِ الَّتِي تَعْرُوهُ وَنَوَائِبِهِ وَأَمْرُهُمَا إِلَى مَنْ وَلِيَ الْأَمْرَ قَالَ فَهُمَا عَلَى ذَلِكَ الْيَوْمَ
Naq kixye qe [laj Ja’qub] kixye; Ak xye qe [lin yuwa’] chalen chaq [laj Salih], ak xye [laj Ibn Shihab]; ak xye resil we [‘Urwah Bin Az Zubair] naq [li xAisyah] li rixaqil li Profeet kixye resil re, naq li xFatima, li xrab’in li Rasulullah kixpatz’ re laj Abu Bakr chirix lix kamik li Rasulullah sa’ li jachok-ib’ re li wasallam re sa’ xjalam-uuch li fai` k’a’aq re ru li kixk’e li Allah re, toja’ naq [laj Abu Bakr] kixye re: Li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kixye: ‘ink’a’ noko’eechani ut li b’ihomal naqakanab’ chiqasutam na’ok choq’ tenq’ank’, toja’ naq li xFatima kijosq’o’ ut ink’a’ ki’aatinak rik’in laj Abu Bakr xb’aanunkil a’in toj reetal naq kixye di Li xFatima kiwan xyu’am chiru waqib’ po chirix lix kamik li Profeet, ut li xFatima kixpatz’ re laj Abu Bakr lix k’ihaleb’ li b’ihomal kixkanab’ li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam chalen chaq sa’ li yalok-ix re Khaibar ut Fadak ut lix tenq’ naq wan chaq sa’ Medina, a’b’an laj Abu Bakr ink’a’ kiraj xk’eeb’al, ut a’an kixye; “Maawa’in junaq li naxtz’eqtaana k’a’ruhaq li kixb’aanu li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam, chixjunil li kixb’aanu laa’in tinb’aanu chi yaal, ut nink’oxla naq wi tintz’eqtaana us ta b’ayaq lix taqlahom, tin’elq sa’ lin b’e.” Chirix lix limosna li wan chaq sa’ Medina, laj Umar kixk’e chaq re laj Ali ut laj Abbas, toja’ naq laj Ali kixb’eresiheb’ li relik, naq eb’ li relik li wankeb’ sa’ Khaibar ut Fadak ak xe’k’anjelak xb’aan laj Umar ut a’an kixye; ‘chi xkab’ichaleb’ a’aneb’ li Limosna re li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam li xe’ok choq’ xk’ulub’, li xek’e re a’an ut reheb’ li neke’k’amok re, ut li k’anjel re xkab’ichaleb’ na’uxman xb’aan li ani najolomink re li k’anjel’ ut kixye; ‘ut xkab’ichaleb’ ke’k’ulman sa’ jun kutan’.
Imam Ahmad : 26
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا تَمَثَّلَتْ بِهَذَا الْبَيْتِ وَأَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقْضِي وَأَبْيَضَ يُسْتَسْقَى الْغَمَامُ بِوَجْهِهِ رَبِيعُ الْيَتَامَى عِصْمَةٌ لِلْأَرَامِلِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ذَاكَ وَاللَّهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ak yeeb’il qe naq [laj Hasan Bin Musa] ut [laj ‘Affan] sa’ wiib’al ke’xye; Ak yeeb’il qe [laj Hammad Bin Salamah] rik’in [laj Ali Bin Zaid] rik’in [Al Qasim bin Muhammad] rik’in [Aisyah], naq kiril ru li estrofa a’in re Sy’ir naq laj Abu Bakr yoo chixk’uub’ankil li na’leb’; ‘Ut jun li saqi choql kixch’aj li rilob’aal, kixraheb’ li maak’a’eb’ xna’ xyuwa’ ut kixkol rixeb’ li malka’an’, toja’ naq [laj Abu Bakr] kixye; “Sa’ xk’ab’a’ li Dios, a’an li Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam’.
Imam Ahmad : 27
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي أَنَّ أَصْحَابَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَدْرُوا أَيْنَ يَقْبُرُونَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى قَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَنْ يُقْبَرَ نَبِيٌّ إِلَّا حَيْثُ يَمُوتُ فَأَخَّرُوا فِرَاشَهُ وَحَفَرُوا لَهُ تَحْتَ فِرَاشِهِ
Naq kixye qe [laj Abdurrazzaq] kixye; ak xk’e chi nawe’k we [laj Ibn Juraij] naq kixye; ak kixye chaq we [lin yuwa’], naq eb’ li rochb’een li Profeet ink’a’ neke’xnaw b’ar te’xmuq li Profeet, jo’kan naq [laj Abu Bakr] kixye; Kiwab’i li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam chixyeeb’al: ‘Ink’a’ namuqe’ jun li Profeet ka’ajwi’ b’ar wi’ kikam,’ jo’kan naq ke’risi lix ch’aat ut ke’xb’ek jun li muqleb’aal choq’ re rub’el lix ch’aat.
Imam Ahmad : 28
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
Naq kixye qe [laj Hajjaj] kixye; ak xye qe [Laits] naq kixye; Ak yeeb’il we [laj Yazid Bin Abu Habib] chalen chaq [Abul Khair] chalen chaq [Laj Abdullah Bin ‘Amru Bin Al Ash] chalen chaq [Laj Abu Bakar Ash Shiddiq], naq kixye re li Rasulullah; «Kʼut chiwu jun li tij li tinruuq xyeebʼal saʼ lintij!». Kixsume: “Ilomaq ru!, Allahumma innii zhalamtu nafsii zhulman katsiiraa walaa yaghfirudz zunuuba illaa anta faghfirlii maghfiratan min ’indika warhamnii innaka antal ghofuurur rahim - At Allah, relik chi yaal naq xinb’aanu naab’al li ink’a’ us choq’ we laa’in, ka’ajwi’ laa’at. ut chawuxtaana wu, relik chi yaal naq Laa’at aj Kuy Maak, Q’axal aj Uxtaan-’.
Imam Ahmad : 29
حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ } حَتَّى أَتَى عَلَى آخِرِ الْآيَةِ أَلَا وَإِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الظَّالِمَ لَمْ يَأْخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ أَلَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ وَقَالَ مَرَّةً أُخْرَى وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Naq kixye qe [laj Hammad Bin Usamah] kixye; ak xk’e chi nawe’k qe [laj Isma’il] chalen chaq [Chalen chaq Qais] kixye; [Laj Abu Bakr] kiwakli ut kixnima ru li Allah ut kixsaqob’resi ru toja’ naq kixye; ‘Ex tenamit, relik chi yaal naq nekeril ru li raqal a’in: ‘Ex aj paab’anel, chekol eerib’; -toj sa’ xraqik li raqal-, chenaw, chi yaal, wi eb’ li tenamit neke’ril jun li winq moko tiik ta ru, a’b’an ink’a’ neke’xram li wiib’ chi ruq’, toja’ naq naxuwak naq li Allah tixk’eheb’ chi tojb’a-maak chi juntaq’eet chixjunileb’, chenaw naq xwab’i li xtaql li Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam chixyeeb’al: ‘Relik chi yaal, eb’ li winq,’ chan sa’ jun chik li occa; 'Relik chi yaal, xqab'i li xtaql li Qaawa'.
Imam Ahmad : 30
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الظَّالِمَ فَلَمْ يَأْخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ
Naq kixye qe [laj Yazid Bin Harun] kixye; kixk’e chi nawe’k qe [laj Isma’il Bin Abu Khalid] rik’in [laj Qais Bin Abu Hazim] rik’in [laj Abu Bakar Ash Shiddiq] kixye; ‘Ex tenamit, relik chi yaal naq nekeril ru li raqal a’in: ‘Ex aj paab’anel, chekol eerib’; Maajun li b’alaq’il winq tixb’aanu li rahilal aawe wi ak xak’ul li b’eresink’. - -QS Al Maidah raqal 105-, ut relik chi yaal naq xwab’i li xtaql li Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam chixyeeb’al: ‘Relik chi yaal, wi eb’ li tenamit neke’ril junaq li ink’a’ tiik xch’ool, a’b’an ink’a’ neke’xram li ruq’, toja’ naq na’uxman xxiw naq li Allah tixk’eheb’ chi tojb’a-maak chixjunileb’’.
Imam Ahmad : 31
حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا مُرَّةُ الطَّيِّبُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ سَيِّئُ الْمَلَكَةِ
Naq kixye qe [laj Yazid] kixye; ak xk’e resil qe [Hammam] chalen chaq [Farqad Jo’ laj Sabakhi] ut [‘Affan] xkab’ichaleb’ ke’xye; Ak yeeb’il qe [laj Murrah Ath Thayyib] rik’in [laj Abu Bakr Ash Shiddiq] rik’in li Profeet, a’an kixye: ‘Maajun li wan xmajelal xna’leb’ taa’ok sa’ choxa’.
Imam Ahmad : 32
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ مُرَّةَ الطَّيِّبِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ خَبٌّ وَلَا بَخِيلٌ وَلَا مَنَّانٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ الْمَمْلُوكُ إِذَا أَطَاعَ اللَّهَ وَأَطَاعَ سَيِّدَهُ
Kixye qe naq [laj Yazid Bin Harun] kixye qe [laj Shadaqah Bin Musa] chalen chaq [Farqad As Sabakhi] chalen chaq [Murrah Ath Thayyib] chalen chaq [Laj Abu Bakar Ash Siddiq] chalen chaq [Laj Abu Bakar Ash Siddiq] chalen chaq [Laj Abu Bakar Ash Siddiq] rik’in li Profeet aj b’alaq’, a’an kixye: “Ink’a’ taa’ok sa’ choxa jun li maatan re jun li winq aj b’alaq’. li poyanam li ink’a’ us xna’leb’, ut li xb’een rajom Li ok sa’ choxa a’an jun li moos li na’ab’ink chiru li Qaawa’ ut laj eechal re’.
Imam Ahmad : 33
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَفَاقَ مِنْ مَرْضَةٍ لَهُ فَخَرَجَ إِلَى النَّاسِ فَاعْتَذَرَ بِشَيْءٍ وَقَالَ مَا أَرَدْنَا إِلَّا الْخَيْرَ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتْبَعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ
Naq kixye qe [laj Rauh] kixye; Ak yeeb’il qe [laj Sa’id Bin Abu Arubah] chalen chaq [laj Abu At Tayyah] chalen chaq [laj Al Mughirah Bin Subai’] chalen chaq [laj Amru Bin Huraits] naq [laj Abu Bakr] kik’ira chaq sa’ lix yajel, toja’ naq xko’o chirilb’aleb’ li tenamit ut kixpatz’ xkuyb’al xmaak chirix k’a’ruhaq ut kixye; ‘Maak’a’ chik naqaj, ka’ajwi’ li chaab’ilal’, toja’ naq kiyehe’; Li xRasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam kixye qe, naq li Dajjal taak’utunq chalen chaq sa’ xjayal lix nim li saq’e re li ruchich’och’, li khurosan nayeeman re, naab’aleb’ li tenamit te’xtaaqe, li rilob’aaleb’ taawanq jo’ li escudo yiib’anb’il rik’in b’on’.
Imam Ahmad : 34
حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ حِمْصَ وَكَانَ قَدْ أَدْرَكَ أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ مَرَّةً قَالَ سَمِعْتُ أَوْسَطَ الْبَجَلِيَّ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُهُ يَخْطُبُ النَّاسَ وَقَالَ مَرَّةً حِينَ اسْتُخْلِفَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ أَسْأَلُ اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ فَإِنَّ النَّاسَ لَمْ يُعْطَوْا بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْعَافِيَةِ وَعَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ
Naq kixye qe [laj Rauh] kixye; Naq kixye qe [laj Syu’bah] chalen chaq [laj Yazid Bin Khumair] kixye; Kiwab’i [laj Sulaim Bin ‘Amir] jun winq aj Himsha ut kixk’ul rib’ rik’ineb’ li rochb’een li Rasulullah, chan, ut sa’ jun chik li seraq’ kixye; Kiwab’i [laj Ausath Al Bajali] rik’in [laj Abu Bakar Ash Shiddiq], chan laj Ausath; Kiwab’i chi jultikank aatin chiruheb’ li winq,’ ut sa’ jun chik hoonal kixye; naq kixaqab’aak choq’ aj kalifa, kixye; “Relik chi yaal, li Rasulullah xaqxo sa’ lin na’aj sa’ li xb’een chihab’,” toja’ naq laj Abu Bakr ki’ok chi yaab’ak, toja’ naq kixye; ‘Ninpatz’ re li Allah li kuyuk maak ut li kolb’a-ib’, xb’aan naq relik chi yaal naq eb’ li winq maak’a’ chik k’eeb’ileb’ reheb’ li q’axal chaab’il chiru li kolb’a-ib’ chirix naq neke’paab’an. Chiwanq eech’ool chi tiik xb’aan naq wan sa’ Choxa, ut chetz’eqtaana li tik’ti’ik xb’aan naq li tik’ti’ik rochb’eeninb’il xb’aan li maa’usilal, ut xkab’ichaleb’ wankeb’ sa’ li B’ak’leb’aal Kaax.
Imam Ahmad : 35
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ يَعْنِي ابْنَ عَيَّاشٍ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا بَشَّرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَقْرَأَ الْقُرْآنَ غَضًّا كَمَا أُنْزِلَ فَلْيَقْرَأْهُ عَلَى قِرَاءَةِ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ وَيَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ غَضًّا أَوْ رَطْبًا
Naq kixye qe [laj Yahya Bin Adam] kixye; Ak yeeb’il qe [laj Abu Bakr, a’an laj Ibn ‘Ayyasy] chalen chaq [‘Ashim] chalen chaq [Zirr] chalen chaq [Abdullah], naq [laj Abu Bakr] ut [laj Umar] ke’xk’am chaq li chaab’il esilal re, naq li taqlanb’il aj k’amol esil re li Allah (li tuqtuukilal ut li osob’tesink re li Allah chiwanq rik’in) kixye jo’ li Quarad a’an: ‘Ani’. k’utb’esinb’il, toja’ naq tento tixyaab’asi jo’ chanru naq laj Ibn Ummi Abd kixyaab’asi. A’an naxye; Kixye qe [laj Yahya bin Adan] Kixye qe [laj Abu Bakr] ut [laj Yazid bin Abdul Aziz] chalen chaq [Al A’masy] chalen chaq [Laj Ibrahim] chalen chaq [Alqamah] chalen chaq [Umar Bin Al Khoththab] chalen chaq li Profeet jo’ li hadith sa’ xb’een malaj li gentleaf.
Imam Ahmad : 36
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسَعِيدُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ أَبِي الْحُسَامِ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ أَبِي الْحُوَيْرِثِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ أَنَّ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ تَمَنَّيْتُ أَنْ أَكُونَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَاذَا يُنْجِينَا مِمَّا يُلْقِي الشَّيْطَانُ فِي أَنْفُسِنَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ يُنْجِيكُمْ مِنْ ذَلِكَ أَنْ تَقُولُوا مَا أَمَرْتُ عَمِّي أَنْ يَقُولَهُ
Kixye qe [laj Abu Sa’id] jun li moos junxil re laj Bani Hashim, Kixye qe [laj Abdul ‘Aziz Bin Muhammad] ut [laj Sa’id Bin Salamah Bin Abul Husam] chalen chaq [laj Amru Bin Abu ‘Amru] chalen chaq [laj Abul Huwairits] chalen chaq [Laj Muhammad Bin Muhammad] kixye naq]; Xinmatk’i naq naru tinpatz’ re lix taql li Allah chirix k’a’ruhaq li naru nokoxkol chiru lix b’alaq’il na’leb’ laj Satanas chiqu, jo’kan naq [laj Abu Bakr] kixye; Xinpatz’ re li Profeet sallallaahu ‘alaihi wasallam chirix a’an, jo’kan naq kixye: ‘li k’a’ru naru tatxkol chiru a’an, a’an naq nakaye li ch’ol aatin li xintaqla xyeeb’al re lin tio a’b’an ink’a’ kiraj xyeeb’al’.
Imam Ahmad : 37
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ يُونُسَ عَنِ الْحَسَنِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ لَمْ يُعْطَوْا فِي الدُّنْيَا خَيْرًا مِنْ الْيَقِينِ وَالْمُعَافَاةِ فَسَلُوهُمَا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ
Ak yeeb’il qe [laj Isma’il Bin Ibrahim] chalen chaq [laj Yunus] chalen chaq [Al Hasan] naq [laj Abu Bakr kipuktesink] chiruheb’ li tenamit, toja’ naq kixye; Li Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kixye: “Ex tenamit, relik chi yaal naq sa’ li ruchich’och’ a’in maak’a’ k’eeb’il reheb’ li winq li q’axal chaab’il wi’chik chiru li k’ojob’ank ch’oolej ut li kolb’a-ib’, jo’kan naq patz’omaq re li Allah li wiib’ chi na’leb’ a’in.”
Imam Ahmad : 38
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ وَحَدَّثَنِي حُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عِكْرِمَةَ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا أَرَادُوا أَنْ يَحْفِرُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ يَضْرَحُ كَحَفْرِ أَهْلِ مَكَّةَ وَكَانَ أَبُو طَلْحَةَ زَيْدُ بْنُ سَهْلٍ يَحْفِرُ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ فَكَانَ يَلْحَدُ فَدَعَا الْعَبَّاسُ رَجُلَيْنِ فَقَالَ لِأَحَدِهِمَا اذْهَبْ إِلَى أَبِي عُبَيْدَةَ وَلِلْآخَرِ اذْهَبْ إِلَى أَبِي طَلْحَةَ اللَّهُمَّ خِرْ لِرَسُولِكَ قَالَ فَوَجَدَ صَاحِبُ أَبِي طَلْحَةَ أَبَا طَلْحَةَ فَجَاءَ بِهِ فَلَحَدَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Kixye qe [laj Ya’qub Bin Ibrahim] Kixye qe [lin yuwa’] chalen chaq [laj Ibn Ishaq]. A’an naxye; ut Ak xye qe [laj Husain Bin Abdullah] rik’in [laj Ikrimah li junxil moos re laj Ibn Abbas] rik’in [laj Ibn Abbas], chan; Naq eb’ li rochb’een ke’raj xsik’b’al ru lix muqleb’aal li Rasulullah, wiib’ li na’leb’ ke’xsik’ ru: - Laj Abu Ubaidah Bin Al Jarrah - wi yookeb’ chixyiib’ankil jun li muqleb’aal - li ke’xb’ek jo’eb’ li tenamit re Meca, ut laj Abu Thalhah Zaid Bin Sahl li ke’xb’ek jo’eb’ li tenamit re Medina, kixye reheb’ wiib’ li winq, a’aneb’ laj Albavely. jun reheb’ a’an; —Ayu rik’in laj Abu Ubaida! Ut kixye re jun chik; —Ayu rik’in laj Abu Talha! At Allah, sik’ ru choq’ re laa taql’. Ut chanchan naq li ani xko’o rik’in laj Abu Talhah kixtaw ut sa’ junpaat kixk’am, toja’ naq kixyiib’ jun li lahat choq’ re li Rasulullah.
Imam Ahmad : 39
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ أَخْبَرَنِي عُقْبَةُ بْنُ الْحَارِثِ قَالَ خَرَجْتُ مَعَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ صَلَاةِ الْعَصْرِ بَعْدَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِلَيَالٍ وَعَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَام يَمْشِي إِلَى جَنْبِهِ فَمَرَّ بِحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ يَلْعَبُ مَعَ غِلْمَانٍ فَاحْتَمَلَهُ عَلَى رَقَبَتِهِ وَهُوَ يَقُولُ وَا بِأَبِي شَبَهُ النَّبِيِّ لَيْسَ شَبِيهًا بِعَلِيِّ قَالَ وَعَلِيٌّ يَضْحَكُ
Kixye qe [laj Muhammad Bin Abdullah Bin Az Zubair] Kixye qe [laj Umar Bin Sa’id] chalen chaq [laj Ibnu Abimulaikah] kixye we [laj Uqbah Bin Al Harith] kixye; Xin’el chaq rik’in [laj Abu Bakar Ash Siddiq] chirix li tij re Asr wiib’ oxib’ q’ojyin chirix naq kikam laj Rasulullah, sa’ junpaat laj Ali kinume’ chiru, toja’ naq kinume’ chiru laj Hasan Bin Ali li yoo chi b’atz’unk rik’ineb’ li kok’al, jo’kan naq kixk’am sa’ xb’een lix tel, ut kixye; ‘At inyuwa’, naxjuntaq’eeta rib’ rik’in li Profeet ut ink’a’ naxjuntaq’eeta rib’ rik’in laj Ali’. Laj Uqbah kixye ‘ut laj Ali kise’ek’.
Imam Ahmad : 40
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ جَابِرٍ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسًا فَجَاءَ مَاعِزُ بْنُ مَالِكٍ فَاعْتَرَفَ عِنْدَهُ مَرَّةً فَرَدَّهُ ثُمَّ جَاءَهُ فَاعْتَرَفَ عِنْدَهُ الثَّانِيَةَ فَرَدَّهُ ثُمَّ جَاءَهُ فَاعْتَرَفَ الثَّالِثَةَ فَرَدَّهُ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّكَ إِنْ اعْتَرَفْتَ الرَّابِعَةَ رَجَمَكَ قَالَ فَاعْتَرَفَ الرَّابِعَةَ فَحَبَسَهُ ثُمَّ سَأَلَ عَنْهُ فَقَالُوا مَا نَعْلَمُ إِلَّا خَيْرًا قَالَ فَأَمَرَ بِرَجْمِهِ
Kixye qe [laj Aswad Bin ‘Amir] Kixye qe [Israel] chalen chaq [Jabir] chalen chaq [‘Amir] chalen chaq [Abdurrahman Bin Abza] chalen chaq [laj Abu Bakr] kixye; Li xMa’iz Bin Malik kichal ut kixch’olob’ chiru li Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam —naq kixmux rib’ — xb’een sut a’b’an ink’a’ kixk’ulub’a lix ch’olob’ankil wi’chik, toja’ naq kichal rik’in a’an ut kixch’olob’ chiru a’an li xkab’ sut re jun, rox sut ut ink’a’ kiraj, jo’kan naq kinye re; ‘Wi nakach’olob’ laa maak sa’ xkaa sut, relik chi yaal naq tatxkut chi pek,’ chan laj Abu Bakr; ‘Toja’ naq kixch’olob’ xmaak sa’ xkaa sut, li xtaql li Allah (li tuqtuukilal ut li osob’tesink re li Allah chiwanq rik’in) kixram, toja’ naq kixpatz’ chirix, jo’kan naq ke’xsume; ‘Maak’a’ naqanaw chirix, ka’ajwi’ li chaab’ilal’. Jo’kan naq li xtaql li Allah kixtaqla naq taasak’e’q chi pek’.