Imam Ahmad : 361
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلُ الَّذِي يَعُودُ فِي صَدَقَتِهِ كَمَثَلِ الَّذِي يَعُودُ فِي قَيْئِهِ
Ɔ seli e kɛ [Waki’] Ɔ seli e kɛ [Hsyam Bin Sa’d] m’ɔ fin [Zaid Bin Aslam] m’ɔ fin [i baba] m’ɔ fin [Omar], ɔ seli kɛ; Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Sran ng’ɔ yi i aklunye’n i ɲanndra’n ti kɛ sran ng’ɔ min i ɲinma’n i sin’n sa’.
Imam Ahmad : 362
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ لَا يُفِيضُونَ مِنْ جَمْعٍ حَتَّى يَقُولُوا أَشْرِقْ ثَبِيرُ كَيْمَا نُغِيرُ فَلَمَّا جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالَفَهُمْ فَكَانَ يَدْفَعُ مِنْ جَمْعٍ مِقْدَارَ صَلَاةِ الْمُسْفِرِينَ بِصَلَاةِ الْغَدَاةِ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ
Kɛ ɔ kannin [Waki’] m’ɔ fin [Sufyan] m’ɔ fin [Abu Ishaq] m’ɔ fin [Amru Bin Maimun] m’ɔ fin [Omar] i ndɛ kleli e’n, ɔ seli kɛ; 'Laa’n, Jahiliyahfuɛ’m b’a kplinman su kɛ bé jáso Jam’un -Muzdalifah- i ti yɛ be seli kɛ; ‘Above- Tsabiir fiteli, ɔ maan e ka lɛ e ɔli’. Kɛ Allah i sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n (Alaah i aklunye nin i sufuɛ’n) bali’n, ɔ nin be nuan w’a sɛman su, ɔ maan ɔ yacili srɛlɛ blɛ’n mannin musfirfuɛ mun - sran nga be srɛ kɛ ɲanmiɛn su lɔ wia afiliɛ lɔ lika’n w’a kpaja’n - nglɛmun nun srɛlɛ blɛ’n nun ka naan wia’n w’a fite’.
Imam Ahmad : 363
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا رَبَاحُ بْنُ أَبِي مَعْرُوفٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ قَالَ لِي عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ
Ɔ seli e kɛ [Waki’] Ɔ seli e kɛ [Raba Bin Abu Ma’ruf] fin [Ibn Abimulaikah] ɔ tili kɛ [Ibn Abbas] seli kɛ; [Omar] seli min kɛ; N tili kɛ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Nanwlɛ, sran ng’ɔ wuli’n, bé klé i ɲrɛnnɛn afin i awlobofuɛ’m be sun i su’.
Imam Ahmad : 364
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ حَسَنِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى خُفَّيْهِ فِي السَّفَرِ
Kɛ ɔ́ kán ndɛ klé e’n, ɔ seli e kɛ [Waki’] m’ɔ fin [Hasan Bin Salih] m’ɔ fin [Ashim Bin Ubaidillah] m’ɔ fin [Salim] m’ɔ fin [Ibn Omar] m’ɔ fin [Ibn Omar]’n, ɔ seli kɛ; [Omar] seli kɛ; 'N wunnin kɛ Allah i janunfuɛ'n (Allahi i aklunye nin i su mmlusuɛ'n) ɔ su nunnun i khuf nɲɔn'n, kɛ ɔ́ kɔ́ lika'n -'.
Imam Ahmad : 365
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَتَعَوَّذُ مِنْ الْبُخْلِ وَالْجُبْنِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ وَأَرْذَلِ الْعُمُرِ وَفِتْنَةِ الصَّدْرِ قَالَ وَكِيعٌ فِتْنَةُ الصَّدْرِ أَنْ يَمُوتَ الرَّجُلُ وَذَكَرَ وَكِيعٌ الْفِتْنَةَ لَمْ يَتُبْ مِنْهَا
Be seli e [Waki’] m’ɔ fin [Izraɛli] m’ɔ fin [Abu Ishaq] m’ɔ fin [‘Amru Bin Maimun] m’ɔ fin [Umar]’n, kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n sallallaahu ‘alaihi wasallam fiali fiawlɛ lika naan w’a yoman sran m’ɔ timan kpa’n, w’a yoman srongble, w’a fiawlɛ w’a yoman Qubur i ɲrɛnnɛn’n, w’a fiaman afuɛ ng’ɔ ti fiɛn’n, ɔ nin awlɛn’n i su ndɛ tɛtɛ kanlɛ’n be lika. Waki’ seli kɛ; ‘Awlɛn’n i nun Fitnah’n yɛle sran ng’ɔ wu’n,’ yɛ Waki’ kan Al fitnah i bo’n i ndɛ, yɛle kɛ ka naan w’a kaci i nzuɛn’n.
Imam Ahmad : 366
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ الْوَلِيدِ الشَّنِّيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ قَالَ جَلَسَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَجْلِسًا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْلِسُهُ تَمُرُّ عَلَيْهِ الْجَنَائِزُ قَالَ فَمَرُّوا بِجِنَازَةٍ فَأَثْنَوْا خَيْرًا فَقَالَ وَجَبَتْ ثُمَّ مَرُّوا بِجِنَازَةٍ فَأَثْنَوْا خَيْرًا فَقَالَ وَجَبَتْ ثُمَّ مَرُّوا بِجِنَازَةٍ فَقَالُوا خَيْرًا فَقَالَ وَجَبَتْ ثُمَّ مَرُّوا بِجِنَازَةٍ فَقَالُوا هَذَا كَانَ أَكْذَبَ النَّاسِ فَقَالَ إِنَّ أَكْذَبَ النَّاسِ أَكْذَبُهُمْ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ مَنْ كَذَبَ عَلَى رُوحِهِ فِي جَسَدِهِ قَالَ قَالُوا أَرَأَيْتَ إِذَا شَهِدَ أَرْبَعَةٌ قَالَ وَجَبَتْ قَالُوا أَوْ ثَلَاثَةٌ قَالَ وَثَلَاثَةٌ وَجَبَتْ قَالُوا وَاثْنَيْنِ قَالَ وَجَبَتْ وَلَأَنْ أَكُونَ قُلْتُ وَاحِدًا أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ حُمْرِ النَّعَمِ قَالَ فَقِيلَ لِعُمَرَ هَذَا شَيْءٌ تَقُولُهُ بِرَأْيِكَ أَمْ شَيْءٌ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا بَلْ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ɔ seli e kɛ [Waki’] Ɔ seli e kɛ [Omar Bin Walid Asy Syanni] m’ɔ fin [Abdulla Bin Buraidah] ɔ seli kɛ; Cɛn kun’n, kɛ Omar trannin lika nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam trannin lɔ laa’n, mɔ be sinnin asieliɛ’n i sin’n, Abdullah seli kɛ; Ɔ maan kɛ asieliɛ’n i sufuɛ’m be sinnin lɛ’n be yili i ayɛ aklunye su, [Omar] seli kɛ; ‘Wajib’ i sin’n, fuɛn’n i wunnɛn’n i nɲɔn su’n sinnin yɛ be yili i ayɛ aklunye su, i sin’n, Umar seli kɛ; ‘Obligatory’ i sin’n, sran nsan su’n sinnin lɛ be seli kɛ; Omar seli kɛ: ‘Sran sɔ’n yɛ ɔ ti sran ng’ɔ bua ato kpa’n niɔn; 'Eyokɛ'. Kpɛkun Omar seli kɛ; 'Nanwlɛ, sran nga be bua ato kpa'n, yɛle be nga be bua ato be kle Allah kpa'n, i sin'n, be nga be bu ato be kle wawɛ'n be wunnɛn'n nun'n, be sin be sin'. Abdula seli kɛ; be usa kɛ; ?Sɛ sran nnan be di lalo’n, ngue yɛ amún bú ɔ? Ɔ tɛli su kɛ; 'Eyokɛ'. Be usali ekun kɛ; ?Annzɛ be ti nsan? Ɔ tɛli su kɛ; ‘Sran nsan be ti obligatoire wie’. Be usali ekun kɛ; ‘?Yɛ sɛ sran nɲɔn?’ Ɔ tɛli su kɛ; ‘Ɔ ti mmla, yɛ sɛ n se kɛ sran kun’n, ɔ́ yó min fɛ tra nnɛn kpanngɔ ɔkwlɛ’n’. Ɔ se kɛ; i sin’n, ɔ usali Umar kɛ; ?Ndɛ nga amun kan’n, ɔ fin amun akunndan’n nun annzɛ ndɛ nga amun tili i Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i nuan’n? Ɔ tɛli su kɛ; ’Tʃɛtʃɛ, sanngɛ n tili i trele Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i nuan.
Imam Ahmad : 367
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ قَالَ بَلَغَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ سَعْدًا لَمَّا بَنَى الْقَصْرَ قَالَ انْقَطَعَ الصُّوَيْتُ فَبَعَثَ إِلَيْهِ مُحَمَّدَ بْنَ مَسْلَمَةَ فَلَمَّا قَدِمَ أَخْرَجَ زَنْدَهُ وَأَوْرَى نَارَهُ وَابْتَاعَ حَطَبًا بِدِرْهَمٍ وَقِيلَ لِسَعْدٍ إِنَّ رَجُلًا فَعَلَ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ ذَاكَ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ فَخَرَجَ إِلَيْهِ فَحَلَفَ بِاللَّهِ مَا قَالَهُ فَقَالَ نُؤَدِّي عَنْكَ الَّذِي تَقُولُهُ وَنَفْعَلُ مَا أُمِرْنَا بِهِ فَأَحْرَقَ الْبَابَ ثُمَّ أَقْبَلَ يَعْرِضُ عَلَيْهِ أَنْ يُزَوِّدَهُ فَأَبَى فَخَرَجَ فَقَدِمَ عَلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَهَجَّرَ إِلَيْهِ فَسَارَ ذَهَابَهُ وَرُجُوعَهُ تِسْعَ عَشْرَةَ فَقَالَ لَوْلَا حُسْنُ الظَّنِّ بِكَ لَرَأَيْنَا أَنَّكَ لَمْ تُؤَدِّ عَنَّا قَالَ بَلَى أَرْسَلَ يَقْرَأُ السَّلَامَ وَيَعْتَذِرُ وَيَحْلِفُ بِاللَّهِ مَا قَالَهُ قَالَ فَهَلْ زَوَّدَكَ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ فَمَا مَنَعَكَ أَنْ تُزَوِّدَنِي أَنْتَ قَالَ إِنِّي كَرِهْتُ أَنْ آمُرَ لَكَ فَيَكُونَ لَكَ الْبَارِدُ وَيَكُونَ لِي الْحَارُّ وَحَوْلِي أَهْلُ الْمَدِينَةِ قَدْ قَتَلَهُمْ الْجُوعُ وَقَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَشْبَعُ الرَّجُلُ دُونَ جَارِهِ آخِرُ مُسْنَدِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدِيثُ السَّقِيفَةِ
Ɔ seli e kɛ [Abdurrahman] Ɔ seli e kɛ [Sufyan] m’ɔ fin [i baba] m’ɔ fin [Abayah Bin Rifa’ah] m’ɔ seli kɛ; ndɛ’n w’a ju [Omar] su kɛ, kɛ Sa’d kplán famiɛn sua’n, ɔ seli kɛ; ‘Be kpɛ ndɛ -komunikɛsiɔn- nun’. Ɔ maan Muhammad Bin Maslamah sunmɛnnin i, kɛ ɔ bali’n, ɔ fɛli i sa’n fiteli sin’n su kpɛkun ɔ toli waka nin dirham, kpɛkun ɔ seli Sa’d kɛ; Kpɛkun ɔ tɛli su kɛ: ‘Nanwlɛ, sran kun yoli i sɔ sa’n; ‘Ɔ ti Mohamɛdi Bin Maslama’. Kpɛkun ɔ fiteli lɔ ɔli i wun lɔ, ɔ tali nda Allah kɛ ɔ kanman ndɛ sɔ’n, kpɛkun ɔ seli kɛ; ‘É yó -amun- ndɛ nga amun kan’n, yɛ é yó like nga be seli e kɛ e yo’n,’ i sɔ’n ti’n, ɔ ra anuan’n, kpɛkun ɔ jrannin i ɲrun kpɛkun Sa’d seli kɛ ɔ́ fá aliɛ mán i sanngɛ w’a kplinman su. Kpɛkun, Muhammad Bin Maslamah sɛli i sin Omar i wun lɔ, kpɛkun ɔ nantili ɔli i wun lɔ cɛn ba blu-nin-nsiɛn, i sin’n, Omar seli kɛ; Ɔ tɛli su kɛ: ‘Sɛ ɔ timan kɛ e bu amun akunndan kpa’n, nn é sé kɛ amun a yoman like nga e kunndɛ’n; 'Ɛɛn, ɔ sunmannin sran mun kɛ be yo be like, kpɛkun ɔ srɛli kpata, kpɛkun ɔ tali nda Allah kɛ ɔ kanman ndɛ sɔ'n'. Kpɛkun, Omar usali kɛ; ‘?Ɔ mannin amun ninnge mun?’ Ɔ tɛli su kɛ; ‘Tʃɛtʃɛ’ Umar seli kɛ; ?Ngue yɛ ɔ tanndan amun ɲrun naan amun a faman min ninnge mun ɔn? Ɔ tɛli su kɛ; 'N kloman kɛ ń kán klé amun kɛ, amun yo ayrɛ, kpɛkun n yo nvɛɛ, yɛ min wun lɛ’n, Medina lɔfuɛ nga be su wu’n, be o lɛ, kannzɛ bɔbɔ n tili kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n (Alaah i aklunye’n w’a tran i su’n) w’a se kɛ: ‘Nán maan sran fi di aliɛ, sanngɛ i mantanfuɛ’n i awe kun i’. Hadith kasiɛn ng’ɔ o Omar Bin Al Khaththab i musnad nun’n, yɛle hadith ng’ɔ kan Saqifah i ndɛ’n .
Imam Ahmad : 368
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى الطَّبَّاعُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ رَجَعَ إِلَى رَحْلِهِ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَكُنْتُ أُقْرِئُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ فَوَجَدَنِي وَأَنَا أَنْتَظِرُهُ وَذَلِكَ بِمِنًى فِي آخِرِ حَجَّةٍ حَجَّهَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ إِنَّ رَجُلًا أَتَى عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ إِنَّ فُلَانًا يَقُولُ لَوْ قَدْ مَاتَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَايَعْتُ فُلَانًا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنِّي قَائِمٌ الْعَشِيَّةَ فِي النَّاسِ فَمُحَذِّرُهُمْ هَؤُلَاءِ الرَّهْطَ الَّذِينَ يُرِيدُونَ أَنْ يَغْصِبُوهُمْ أَمْرَهُمْ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَا تَفْعَلْ فَإِنَّ الْمَوْسِمَ يَجْمَعُ رَعَاعَ النَّاسِ وَغَوْغَاءَهُمْ وَإِنَّهُمْ الَّذِينَ يَغْلِبُونَ عَلَى مَجْلِسِكَ إِذَا قُمْتَ فِي النَّاسِ فَأَخْشَى أَنْ تَقُولَ مَقَالَةً يَطِيرُ بِهَا أُولَئِكَ فَلَا يَعُوهَا وَلَا يَضَعُوهَا عَلَى مَوَاضِعِهَا وَلَكِنْ حَتَّى تَقْدَمَ الْمَدِينَةَ فَإِنَّهَا دَارُ الْهِجْرَةِ وَالسُّنَّةِ وَتَخْلُصَ بِعُلَمَاءِ النَّاسِ وَأَشْرَافِهِمْ فَتَقُولَ مَا قُلْتَ مُتَمَكِّنًا فَيَعُونَ مَقَالَتَكَ وَيَضَعُونَهَا مَوَاضِعَهَا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَئِنْ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ سَالِمًا صَالِحًا لَأُكَلِّمَنَّ بِهَا النَّاسَ فِي أَوَّلِ مَقَامٍ أَقُومُهُ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فِي عَقِبِ ذِي الْحِجَّةِ وَكَانَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ عَجَّلْتُ الرَّوَاحَ صَكَّةَ الْأَعْمَى فَقُلْتُ لِمَالِكٍ وَمَا صَكَّةُ الْأَعْمَى قَالَ إِنَّهُ لَا يُبَالِي أَيَّ سَاعَةٍ خَرَجَ لَا يَعْرِفُ الْحَرَّ وَالْبَرْدَ وَنَحْوَ هَذَا فَوَجَدْتُ سَعِيدَ بْنَ زَيْدٍ عِنْدَ رُكْنِ الْمِنْبَرِ الْأَيْمَنِ قَدْ سَبَقَنِي فَجَلَسْتُ حِذَاءَهُ تَحُكُّ رُكْبَتِي رُكْبَتَهُ فَلَمْ أَنْشَبْ أَنْ طَلَعَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَمَّا رَأَيْتُهُ قُلْتُ لَيَقُولَنَّ الْعَشِيَّةَ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ مَقَالَةً مَا قَالَهَا عَلَيْهِ أَحَدٌ قَبْلَهُ قَالَ فَأَنْكَرَ سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ ذَلِكَ فَقَالَ مَا عَسَيْتَ أَنْ يَقُولَ مَا لَمْ يَقُلْ أَحَدٌ فَجَلَسَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِ فَلَمَّا سَكَتَ الْمُؤَذِّنُ قَامَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ أَيُّهَا النَّاسُ فَإِنِّي قَائِلٌ مَقَالَةً قَدْ قُدِّرَ لِي أَنْ أَقُولَهَا لَا أَدْرِي لَعَلَّهَا بَيْنَ يَدَيْ أَجَلِي فَمَنْ وَعَاهَا وَعَقَلَهَا فَلْيُحَدِّثْ بِهَا حَيْثُ انْتَهَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ وَمَنْ لَمْ يَعِهَا فَلَا أُحِلُّ لَهُ أَنْ يَكْذِبَ عَلَيَّ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى بَعَثَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَقِّ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ وَكَانَ مِمَّا أَنْزَلَ عَلَيْهِ آيَةُ الرَّجْمِ فَقَرَأْنَاهَا وَوَعَيْنَاهَا وَرَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَجَمْنَا بَعْدَهُ فَأَخْشَى إِنْ طَالَ بِالنَّاسِ زَمَانٌ أَنْ يَقُولَ قَائِلٌ لَا نَجِدُ آيَةَ الرَّجْمِ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَيَضِلُّوا بِتَرْكِ فَرِيضَةٍ قَدْ أَنْزَلَهَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَالرَّجْمُ فِي كِتَابِ اللَّهِ حَقٌّ عَلَى مَنْ زَنَى إِذَا أُحْصِنَ مِنْ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ إِذَا قَامَتْ الْبَيِّنَةُ أَوْ الْحَبَلُ أَوْ الِاعْتِرَافُ أَلَا وَإِنَّا قَدْ كُنَّا نَقْرَأُ لَا تَرْغَبُوا عَنْ آبَائِكُمْ فَإِنَّ كُفْرًا بِكُمْ أَنْ تَرْغَبُوا عَنْ آبَائِكُمْ أَلَا وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُطْرُونِي كَمَا أُطْرِيَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّمَا أَنَا عَبْدُ اللَّهِ فَقُولُوا عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ وَقَدْ بَلَغَنِي أَنَّ قَائِلًا مِنْكُمْ يَقُولُ لَوْ قَدْ مَاتَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَايَعْتُ فُلَانًا فَلَا يَغْتَرَّنَّ امْرُؤٌ أَنْ يَقُولَ إِنَّ بَيْعَةَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَانَتْ فَلْتَةً أَلَا وَإِنَّهَا كَانَتْ كَذَلِكَ أَلَا وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَقَى شَرَّهَا وَلَيْسَ فِيكُمْ الْيَوْمَ مَنْ تُقْطَعُ إِلَيْهِ الْأَعْنَاقُ مِثْلُ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَلَا وَإِنَّهُ كَانَ مِنْ خَبَرِنَا حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ عَلِيًّا وَالزُّبَيْرَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُمَا تَخَلَّفُوا فِي بَيْتِ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَخَلَّفَتْ عَنَّا الْأَنْصَارُ بِأَجْمَعِهَا فِي سَقِيفَةِ بَنِي سَاعِدَةَ وَاجْتَمَعَ الْمُهَاجِرُونَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا بَكْرٍ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى إِخْوَانِنَا مِنْ الْأَنْصَارِ فَانْطَلَقْنَا نَؤُمُّهُمْ حَتَّى لَقِيَنَا رَجُلَانِ صَالِحَانِ فَذَكَرَا لَنَا الَّذِي صَنَعَ الْقَوْمُ فَقَالَا أَيْنَ تُرِيدُونَ يَا مَعْشَرَ الْمُهَاجِرِينَ فَقُلْتُ نُرِيدُ إِخْوَانَنَا هَؤُلَاءِ مِنْ الْأَنْصَارِ فَقَالَا لَا عَلَيْكُمْ أَنْ لَا تَقْرَبُوهُمْ وَاقْضُوا أَمْرَكُمْ يَا مَعْشَرَ الْمُهَاجِرِينَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَنَأْتِيَنَّهُمْ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى جِئْنَاهُمْ فِي سَقِيفَةِ بَنِي سَاعِدَةَ فَإِذَا هُمْ مُجْتَمِعُونَ وَإِذَا بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ رَجُلٌ مُزَمَّلٌ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالُوا سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ فَقُلْتُ مَا لَهُ قَالُوا وَجِعٌ فَلَمَّا جَلَسْنَا قَامَ خَطِيبُهُمْ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ وَقَالَ أَمَّا بَعْدُ فَنَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَكَتِيبَةُ الْإِسْلَامِ وَأَنْتُمْ يَا مَعْشَرَ الْمُهَاجِرِينَ رَهْطٌ مِنَّا وَقَدْ دَفَّتْ دَافَّةٌ مِنْكُمْ يُرِيدُونَ أَنْ يَخْزِلُونَا مِنْ أَصْلِنَا وَيَحْضُنُونَا مِنْ الْأَمْرِ فَلَمَّا سَكَتَ أَرَدْتُ أَنْ أَتَكَلَّمَ وَكُنْتُ قَدْ زَوَّرْتُ مَقَالَةً أَعْجَبَتْنِي أَرَدْتُ أَنْ أَقُولَهَا بَيْنَ يَدَيْ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَقَدْ كُنْتُ أُدَارِي مِنْهُ بَعْضَ الْحَدِّ وَهُوَ كَانَ أَحْلَمَ مِنِّي وَأَوْقَرَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى رِسْلِكَ فَكَرِهْتُ أَنْ أُغْضِبَهُ وَكَانَ أَعْلَمَ مِنِّي وَأَوْقَرَ وَاللَّهِ مَا تَرَكَ مِنْ كَلِمَةٍ أَعْجَبَتْنِي فِي تَزْوِيرِي إِلَّا قَالَهَا فِي بَدِيهَتِهِ وَأَفْضَلَ حَتَّى سَكَتَ فَقَالَ أَمَّا بَعْدُ فَمَا ذَكَرْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَأَنْتُمْ أَهْلُهُ وَلَمْ تَعْرِفْ الْعَرَبُ هَذَا الْأَمْرَ إِلَّا لِهَذَا الْحَيِّ مِنْ قُرَيْشٍ هُمْ أَوْسَطُ الْعَرَبِ نَسَبًا وَدَارًا وَقَدْ رَضِيتُ لَكُمْ أَحَدَ هَذَيْنِ الرَّجُلَيْنِ أَيَّهُمَا شِئْتُمْ وَأَخَذَ بِيَدِي وَبِيَدِ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ فَلَمْ أَكْرَهْ مِمَّا قَالَ غَيْرَهَا وَكَانَ وَاللَّهِ أَنْ أُقَدَّمَ فَتُضْرَبَ عُنُقِي لَا يُقَرِّبُنِي ذَلِكَ إِلَى إِثْمٍ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَتَأَمَّرَ عَلَى قَوْمٍ فِيهِمْ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِلَّا أَنْ تَغَيَّرَ نَفْسِي عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ قَائِلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ أَنَا جُذَيْلُهَا الْمُحَكَّكُ وَعُذَيْقُهَا الْمُرَجَّبُ مِنَّا أَمِيرٌ وَمِنْكُمْ أَمِيرٌ يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ فَقُلْتُ لِمَالِكٍ مَا مَعْنَى أَنَا جُذَيْلُهَا الْمُحَكَّكُ وَعُذَيْقُهَا الْمُرَجَّبُ قَالَ كَأَنَّهُ يَقُولُ أَنَا دَاهِيَتُهَا قَالَ وَكَثُرَ اللَّغَطُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ حَتَّى خَشِيتُ الِاخْتِلَافَ فَقُلْتُ ابْسُطْ يَدَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ فَبَسَطَ يَدَهُ فَبَايَعْتُهُ وَبَايَعَهُ الْمُهَاجِرُونَ ثُمَّ بَايَعَهُ الْأَنْصَارُ وَنَزَوْنَا عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فَقَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ قَتَلْتُمْ سَعْدًا فَقُلْتُ قَتَلَ اللَّهُ سَعْدًا وَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَمَا وَاللَّهِ مَا وَجَدْنَا فِيمَا حَضَرْنَا أَمْرًا هُوَ أَقْوَى مِنْ مُبَايَعَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَشِينَا إِنْ فَارَقْنَا الْقَوْمَ وَلَمْ تَكُنْ بَيْعَةٌ أَنْ يُحْدِثُوا بَعْدَنَا بَيْعَةً فَإِمَّا أَنْ نُتَابِعَهُمْ عَلَى مَا لَا نَرْضَى وَإِمَّا أَنْ نُخَالِفَهُمْ فَيَكُونَ فِيهِ فَسَادٌ فَمَنْ بَايَعَ أَمِيرًا عَنْ غَيْرِ مَشُورَةِ الْمُسْلِمِينَ فَلَا بَيْعَةَ لَهُ وَلَا بَيْعَةَ لِلَّذِي بَايَعَهُ تَغِرَّةً أَنْ يُقْتَلَا قَالَ مَالِكٌ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ أَنَّ الرَّجُلَيْنِ اللَّذَيْنِ لَقِيَاهُمَا عُوَيْمِرُ بْنُ سَاعِدَةَ وَمَعْنُ بْنُ عَدِيٍّ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ الَّذِي قَالَ أَنَا جُذَيْلُهَا الْمُحَكَّكُ وَعُذَيْقُهَا الْمُرَجَّبُ الْحُبَابُ بْنُ الْمُنْذِرِ
Ɔ seli e kɛ [Ishaq Bin Isa Ath Thabba’] Ɔ seli e kɛ [Malik Bin Anas] Ɔ seli min [Ibnu Shihab] m’ɔ fin [Ubaidillah Bin Abdullah Bin ‘Utbah Bin Mas’ud] kɛ [Ibnu Abbas] w’a bo su kle i, kɛ [Abdurrahman Bin Auf] w’a kan kle i. Ibn Abbas seli kɛ; ‘N su kɔ Abdurrahman Bin Auf i osu nianlɛ, kpɛkun kɛ n su minndɛ i’n, ɔ nin min yiali. Sa sɔ’n juli Mina lɔ Hajj blɛ kasiɛn nga Umar Bin Al Khaththab yoli’n i nun. Abdurrahman seli kɛ; ‘Nanwlɛ, bian kun bali Omar Bin Al Kathab i wun lɔ, ɔ seli kɛ; ‘Sɛ ɔ ti kɛ Omar wuli’n, nn n tali nda kɛ ń nánti sran sɔ’n i sin’. Omar tɛli su kɛ; ‘N te tran sran’m be afiɛn, i sɔ’n ti’n, n wla be nga be kunndɛ kɛ bé fá sran’m be su kpɛn’n be su nun’. Abdurrahman Bin Auf seli kɛ; N seli kɛ; ‘Amirul Mukminin, nán yo sɔ! Kɛ mɔ Hajj blɛ nga nun’n, sran ng’ɔ ti kaan’n nin be nga be siman like’n be yiali be afiɛn’n ti’n, i kpa bɔbɔ’n, be yɛ be sie amun majlis’n nun’n niɔn, sɛ amun jran sran’m be afiɛn’n, srɛ kun min kɛ amún kán ndɛ wie mɔ be su nianman be wun su’n, naan b’a kwlá wunmɛn i wlɛ, naan b’a famɛn i b’a siemɛn i lika’n nun, sanngɛ - until you areing off to. nanwlɛ, Madinah yɛ ɔ ti Hijrah nin Sunnah be lika’n niɔn, yɛ a kwla siesie -sa sɔ’n- ɔ nin fluwa sifuɛ mun nin be sran nga be ɲin yi be’n, naan w’a kwla kan ndɛ ng’ɔ fata kɛ a kan’n blɛblɛblɛ, kpɛkun be wun ndɛ nga a kan’n i wlɛ naan b’a sie i osu’n nun’. Kpɛkun Omar seli kɛ; ‘Sɛ n ju Mɛdina lɔ sɛsɛ su’n, nanwlɛ, ń fá ndɛ sɔ’n ń klé sran nga be o lika nga n fali min ja n sieli i su’n’. Ɔ maan kɛ e juli Mɛdina lɔ ka naan Dhul Hijah anglo’n w’a ju’n, mɔ ɔ nin Fue cɛn’n be sansan be wun’n, min -Abdurrahman- n ka lɛ n ɔli Shakkatul A’ma’ lɔ, -n usali Malik kɛ; ?Shakatul A’ma i bo’n yɛle benin? Ɔ tɛli su kɛ; ‘I sɔ’n kle kɛ dɔ ng’ɔ́ kɔ́’n, ɔ timɛn i ndɛ, sɛ lika’n ti nvlɛ annzɛ lika’n ti nvlɛ’n, ɔ timɛn i ndɛ’. - Kpɛkun n wunnin Sa’id Bin Zaid m’ɔ dun mmua min ɲrun’n, ijɔlɛ bia’n i bue kpa su, kpɛkun n trannin i ɲrun lɛ n su tinngɛ min ja’n i ja’m be su, w’a cɛman yɛ Umar fiteli ɔ, kɛ n wunnin i’n n seli kɛ; ‘Andɛ nnɔsua nun’n, ndɛ kun mɔ sran fi nin a kanman le’n, ɔ́ kán ijɔlɛ bia nga su sakpa’. Abdurrahman Bin Auf seli kɛ; ‘Sa’id Bin Zaid kpɛli min ndɛ’n i ba, kpɛkun ɔ seli kɛ; 'N'zu? ?Amun bu i kɛ ɔ́ kán ndɛ kun mɔ sran fi nin a kanman le’n?’ I sin’n, Omar trannin ijɔlɛ bia’n su, kpɛkun kɛ Mu’adzin’n tɔli bliin -ɔ wieli srɛlɛ flɛlɛ’n-, ɔ [-Omar-] jasoli, ɔ manmannin Allah manmanlɛ ng’ɔ nin i fata’n, kpɛkun ɔ seli kɛ; ‘Amma ba’du, O klɔ sran, nanwlɛ, ń kán ndɛ kun mɔ be sieli min kɛ n kan’n, n simɛn i, ɔ kwla yo kɛ min wie’n wo min ɲrun lɛ’n ti, sran kwlaa ng’ɔ wun ndɛ sɔ’n i wlɛ’n, m’ɔ wun i wlɛ’n, lika kwlaa nga i loto’n ju lɔ’n, ɔ fata kɛ ɔ kan. Sran kwlaa ng’ɔ wunmɛn i wlɛ’n, nn n mɛnmɛn i atin kɛ ɔ bu min ato, i kpa bɔbɔ’n, Allah Tabaraka Wata’ala sunmannin Mohamed nin ndɛ nanwlɛ’n, kpɛkun ɔ yili fluwa’n i nglo kleli i, ndɛ mma nga be yili be nglo kleli i’n, ndɛ mma nga be kan yɔbuɛ bolɛ mmla’n i ndɛ’n, i sin’n, e kanngannin nun yɛ e fali Meihillaala’n i su ndɛ’n e dili junman. mmla nga be fa kpɛ yɔbuɛ’m be su’n, yɛ kɛ ɔ wuli’n, e fali su wie. Srɛ kun min kɛ cɛn wie lele’n, sran’m bé sé kɛ; ‘Nanwlɛ, e wunman ndɛ mma fi m’ɔ kan yɔbuɛ bolɛ mmla’n i ndɛ’n’. I liɛ’n, bé yáci junman kun mɔ Allah yili i nglo’n i dilɛ. Nanwlɛ, yɔbuɛ bolɛ mmla’n ti sran kwlaa ng’ɔ kunndɛ bian annzɛ bla’n, sɛ ɔ le Muhshon - ever . be jali - yasua nin bla be kwlaa, sɛ like kun kle kɛ be jali’n, be wunnzɛli annzɛ be dili be wun nanwlɛ. Yaci, maan amun si kɛ e kanngannin nun kɛ: ‘Nán amun kpɔ amun nannan mun, afin i sɔ’n kwla yo maan amun kaci Ɲanmiɛn sufuɛ’, maan be si kɛ cɛn kun’n, Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Nán amun su min kɛ nga be sɔli Isa Bin Maryam’n sa, i kpa bɔbɔ’n, n ti junman difuɛ ngunmin, ɔ maan amun se kɛ; ‘I junman difuɛ nin i janunfuɛ’. Nanwlɛ, ɔ juli min su kɛ amun nun kun o lɛ m’ɔ se kɛ; ‘Sɛ Omar wu’n, nn ń tá nda kɛ ń nánti sran sɔ’n su’. Nán maan sran fi laka i kɛ; ‘Nanwlɛ, Abu Bakr i nda ng’ɔ tali’n, ɔ juli kpɛ kunngba’. Amun si kɛ sa sɔ’n juli sakpa. Amun si kɛ Allah niannin like tɛ nga be bo i bo’n i lika, yɛ andɛ’n, amun nun sran fi nunman lɛ m’ɔ dun mmua amun ɲrun ɔn, i nzuɛn kpa’n, sran kɛ Abu Bakr sa’n, ɔ kwlá dimɛn i akplowa ɔ. Kɛ Rasulullah wuli’n, ndɛ nga be juli e su’n, be nun kun yɛle kɛ Ali, nin Zubair, ɔ nin sran nga be nin be o lɛ’n, be tɔli ndɛnngan Fatima Bint i awlo lɔ. Min nin Bakr e seli i kɛ; 'O Abu Bakr, kɔ e nin e niaan mun, yɛle Ansar mun.' Kpɛkun e ɔli lele e nin Salih bian nɲɔn e yiali, kpɛkun be nɲɔn’n be kannin like nga sran’m be - Ansar - be yo’n i ndɛ kleli e. Sran nɲɔn sɔ’m be usali kɛ; ?Amun Muhajirinfuɛ mun, amun su kɔ nin? N tɛli i su kɛ; ‘E kunndɛ kɛ é kɔ́ e niaan mun, yɛle Ansar’m be wun lɔ.’ Be nɲɔn’n be seli kɛ; ‘Nán amun mantan be, amun fa amun ndɛ’m be su ajalɛ, amun Muhajirin.’ N seli kɛ; ‘Nanwlɛ, é bá be wun lɔ’. Kpɛkun e ɔli lele mɔ e nin be e yiali Tsaqifah Bani Sa’idah lɔ’n, be yiali, be afiɛn lɔ’n, bian kun o lɛ m’ɔ wlawla ngblaliɛ’n, n usali kɛ; ?Wan yɛle sran sɔ’n? be -Ansar- be tɛli su; ‘Sa’d Bin Ubada’. N usali kɛ; ?Ngue yɛ ɔ o i su ɔ? Be tɛli i su kɛ; 'Sandiman'. Kɛ e trannin ase’n, be jasin bofuɛ’n - Ansar - ɔ jasoli, ɔ manmannin Allah manmanlɛ ng’ɔ nin Allah fata’n, kpɛkun ɔ seli kɛ; 'Amma ba'du, e ti Ansarullah - Allah i Ɲanmiɛn sulɛ wafa'n i ukafuɛ mun - ɔ nin Izlaɛli sonja mun, sanngɛ amun, amun Muhajirin, amun ti e akpasua kun, i kpa bɔbɔ'n, amun akpasua kun bali - be nanti blɛblɛblɛ - mɔ bé kpɛ́ e nun e jranwlɛ'n nun'n, mɔ bé tú e mɛn'n nun lɔ'n'. Kɛ ijɔfuɛ’n tɔli bliin’n, n kunndɛli kɛ ń kán ndɛ’n, kpɛkun n siesieli ndɛ kun m’ɔ́ bó min nuan’n, n kunndɛli kɛ ń kán ndɛ sɔ mun Abu Bakr i ɲrun lɛ, naan m’an faman ya, yɛ ɔ ti sran m’ɔ ti wɛtɛɛfuɛ, m’ɔ ti wɛtɛɛfuɛ tra min’n, i sin’n, Abu Bakr seli kɛ; 'Blɛblɛ!' N kpɔ kɛ n fa ya i wun, afin ɔ ti sran wɛtɛɛfuɛ, yɛ ɔ ti wɛtɛɛfuɛ tra min. Ɔ maan, sɛ ɔ yaciman ndɛ mma kun sa m’ɔ bo min nuan ijɔlɛ nga n siesieli’n nun’n, saan kɛ ɔ kan ndɛ’n i bɔbɔ i wun kpa’n, nn i agualiɛ su’n, ɔ́ káci bliin. Kpɛkun ɔ seli kɛ ‘amma ba’du, like kpa yolɛ’n i su ndɛ nga amun kannin’n, amun yɛ amun si i kpa ɔ. Sanngɛ, Arabu’m be siman ndɛ sɔ’n, saan Quraishfuɛ mun. Be yɛ be ti Arabu nvle nga be osu’n nin be tranwlɛ’n be afiɛn’n ti nun kpa’n niɔn. ” “Nanwlɛ, n yrali sran nɲɔn sɔ’m be nun kun su mannin wɔ, be nɲɔn’n be nun kun mɔ a klo’n,” Abu Bakr trɛli min sa’n nin Abu Ubaidah Bin Al Jarrah i sa’n, naan m’an kwlá miɛnmɛn i kɛ ɔ kan ndɛ uflɛ tra ndɛ sɔ’n. Allah, ɔ fata kɛ n ba min ɲrun lɔ naan b’a kpɛ min kɔmiɛn’n, yɛle kɛ . N klo i kpa, afin ɔ kwlá faman min mantanman sa tɛ’n, tra kɛ n ti sran kun i su kpɛn mɔ Abu Bakr o be nun’n, saan kɛ ɔ kaci min kɛ n wu’n. Kpɛkun Ansar’m be nun kun seli kɛ; 'anaa judzailuha al muhakkak -N ti mangy nnɛn kpanngɔ’n i waka’n naan w’a kwla nanti ndɛndɛ- 'wa 'udzaikuha al murojjab -datri waka kun mɔ waka annzɛ waka’m be suɛn i bo’n, afin be sro kɛ ɔ́ tɔ́ afin ɔ ti tɛnndɛn kpa yɛ i su mma’n ti nɔnnin’n, ɔ ti sran’m be su kpɛn kun lɔ-, ɔ fin e lɔ. -I -Ishaki Bin Musa At Thbba’- seli Malik kɛ; ?Kɛ be se kɛ ‘anaa judzailuha al muhakkak wa ‘udzaikuha al murojjab’n, i bo’n yɛle benin?’ Malik tɛli su kɛ; ‘Ɔ ti kɛ ɔ seli kɛ min yɛ n ti sanvuɛsa’n sa’.- Umar seli kɛ; ‘Nin nga be wunmɛn i wlɛ’n be nɛn’n wa yoli dan kpa, ɔ maan srɛ kunnin min kɛ ndɛ tɔ, kpɛkun n seli kɛ; ‘Abu Bakr, tike ɔ sa’m be su!’ Kpɛkun ɔ tikeli i sa’m be su yɛ n tali nda kɛ ń nánti i su, Muhajirin’m be tali nda kɛ bé nánti i su yɛ i sin’n, Ansar’m be kusu be tali nda kɛ bé nánti i su. Kpɛkun e tu sinnin Sa’d Bin Ubadah i wun lɔ, kpɛkun be nun kun - Ansar - seli kɛ ‘Amun kunnin Sa’d’, n tɛli i su kɛ; ‘Allah yɛ ɔ kunnin Sa’d’n niɔn,’ Umar seli sɔ; 'Allah, y'a wunman like fi m'ɔ ti kekle traman Abu Bakr i nda'n e aɲia'n nun ɔn, srɛ kunnin e kɛ sɛ sran sɔ'm be nin e be ti nun'n, mɔ nda nga be tali kɛ bé nánti su'n, ɔ nin a tranman lɛ'n, nn bé fá nda nga bé fá mán e sin'n. I lɛ nun’n, ɔ kwla yo kɛ like nga e klomɛn i’n, annzɛ e nin be e afiɛn’n saci’n, é sú be su, naan lika’n w’a saci. Ɔ maan sran kwlaa ng’ɔ ta nda kɛ ɔ́ nánti sran kun su’n, mɔ w’a usaman mizilɛmufuɛ’m be kosan’n, i kpa bɔbɔ’n, i nanwlɛ dilɛ’n timan su, yɛ ɔ leman atin taman sran ng’ɔ tali nda’n i nda, srɛ kun i kɛ be nɲɔn’n - sran ng’ɔ tali nda’n, ɔ nin sran ng’ɔ tali nda’n - bé yó sɔ. Malik seli kɛ; Yɛ ɔ kannin Ibn Shihab m’ɔ fin Urwa Bin Az Zubair’n i ndɛ kleli e; kɛ sran nɲɔn ng’ɔ nin be yiali’n, yɛle Uwaimir Bin Sa’ida nin Ma’n Bin Adi. Ibn Shihab seli kɛ; ‘Sa’id Bin Al Musayyib seli min kɛ sran ng’ɔ seli kɛ; 'Anaa judzailuha al muhakkak wa 'udzaikuha al murojjab' yɛle Al Hubab Bin Al Mundzir'.
Imam Ahmad : 369
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَخْبَرَنِي مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ دُورِ الْأَنْصَارِ بَنِي النَّجَّارِ ثُمَّ بَنِي عَبْدِ الْأَشْهَلِ ثُمَّ بَلْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ ثُمَّ بَنِي سَاعِدَةَ وَقَالَ فِي كُلِّ دُورِ الْأَنْصَارِ خَيْرٌ
Ɔ seli e kɛ [Ishaq Bin Isa] seli min [Malik] m’ɔ fin [Yahya Bin Sa’id] kɛ ɔ tili kɛ [Anas Bin Malik] seli kɛ; Ɔ seli kɛ: ‘An si kɛ, n se amun kɛ Ansar’m be sua’m be nun kpafuɛ’n yɛle Bani Najjar, i sin’n Bani Abdul Asihal, i sin Balharits Bin Khazraj i sin’n Bani Sa’idah’, kpɛkun ɔ seli kɛ; ‘Ansar’m be sua kwlaa ti kpa’.
Imam Ahmad : 370
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُتَبَايِعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا أَوْ يَكُونُ الْبَيْعُ خِيَارًا
Ɔ seli e kɛ [Ishaq Bin Isa] Ɔ seli e kɛ [Malik] m’ɔ fin [Nafi’] m’ɔ fin [Ibn Omar] m’ɔ seli kɛ; Rasulullah seli kɛ; ‘Sran ng’ɔ yo ninnge’m be atɛ’n nin ng’ɔ to like’n, be tinuntinun be le atin be fa ajalɛ, sɛ b’a timan nun’n, annzɛ like tolɛ nin atɛ yolɛ’n ti like kun’.
Imam Ahmad : 371
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَنْبَأَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ بَيْعِ حَبَلِ الْحَبَلَةِ
Ɔ seli e kɛ [Ishaq Bin Isa] seli e kɛ [Malik] m’ɔ fin [Nafi’] m’ɔ fin [Ibn Omar] m’ɔ seli kɛ; Kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ nán be to Habalul Habalah - nnɛn kpanngɔ’m be mma nga be bu i kɛ be ti bla’n, be tolɛ nin be atɛ yolɛ’n.
Imam Ahmad : 372
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَنْبَأَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا نَتَبَايَعُ الطَّعَامَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَبْعَثُ عَلَيْنَا مَنْ يَأْمُرُنَا بِنَقْلِهِ مِنْ الْمَكَانِ الَّذِي ابْتَعْنَاهُ فِيهِ إِلَى مَكَانٍ سِوَاهُ قَبْلَ أَنْ نَبِيعَهُ
Ɔ seli e kɛ [Ishaq Bin Isa] seli e kɛ [Malik] m’ɔ fin [Nafi’] m’ɔ fin [Ibn Omar] m’ɔ seli kɛ; 'E yoli aliɛ tolɛ nin atɛ yolɛ junman mun Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu 'alaihi wasallam i blɛ su, i sin'n, ɔ sunmannin sran mun e wun lɔ naan y'a fa ninnge nga e toli be i lika'n nun y'a ɔ lika uflɛ ka naan y'a yo be atɛ ekun'.
Imam Ahmad : 373
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلَا يَبِعْهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ
Ɔ seli e kɛ [Ishaq Bin Isa] seli e kɛ [Malik] m’ɔ fin [Nafi’] m’ɔ fin [Ibn Omar] m’ɔ seli kɛ; Rasulullah seli kɛ; ‘Sran kwlaa ng’ɔ to aliɛ’n, nán maan ɔ yo i atɛ lele naan w’a ɲan i nuan’n’.
Imam Ahmad : 374
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى أَنْبَأَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَعْتَقَ شِرْكًا لَهُ فِي عَبْدٍ فَكَانَ لَهُ مَا يَبْلُغُ ثَمَنَ الْعَبْدِ فَإِنَّهُ يُقَوَّمُ قِيمَةَ عَدْلٍ فَيُعْطَى شُرَكَاؤُهُ حَقَّهُمْ وَعَتَقَ عَلَيْهِ الْعَبْدَ وَإِلَّا فَقَدْ أَعْتَقَ مَا أَعْتَقَ
Ɔ seli e kɛ [Ishaq Bin Isa] kannin ndɛ kleli e [Malik] m’ɔ fin [Nafi’] m’ɔ fin [Ibn Umar] kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Sran kwlaa ng’ɔ de kanga kun m’ɔ ti sran kunngba’n i liɛ’n, nn ɔ le junman ng’ɔ fata kɛ ɔ di’n. be atin’n, kɛ ɔ ko yo sɔ’n, ɔ de i kanga’n, sɛ ɔ timan sɔ’n, nn w’a dun mmua w’a de kanga ng’ɔ deli be’n’.
Imam Ahmad : 375
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ سَعِيدٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ رَجُلٌ لَاعَنَ امْرَأَتَهُ فَقَالَ فَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَهُمَا وَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Kɛ e kannin [Sufyan] m’ɔ fin [Ayyub] m’ɔ fin [Sa’id] i ndɛ kleli e’n, ɔ seli kɛ; N seli [Ibn Omar] kɛ, bian kun o lɛ m’ɔ klo i yi’n niɔn, ɔ maan ɔ seli kɛ; ‘Allah i janunfuɛ’n kpɛli be nɲɔn’n be nun -yasua nin bla-,’ i sin’n, ɔ kannin hadith’n i ndɛ.
Imam Ahmad : 376
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَوْفٌ حَدَّثَنَا يَزِيدُ يَعْنِي الْفَارِسِيَّ قَالَ أَبِي أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ يَزِيدَ قَالَ قَالَ لَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْتُ لِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ مَا حَمَلَكُمْ عَلَى أَنْ عَمَدْتُمْ إِلَى الْأَنْفَالِ وَهِيَ مِنْ الْمَثَانِي وَإِلَى بَرَاءَةٌ وَهِيَ مِنْ الْمِئِينَ فَقَرَنْتُمْ بَيْنَهُمَا وَلَمْ تَكْتُبُوا قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ بَيْنَهُمَا سَطْرًا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَوَضَعْتُمُوهَا فِي السَّبْعِ الطِّوَالِ مَا حَمَلَكُمْ عَلَى ذَلِكَ قَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ مِمَّا يَأْتِي عَلَيْهِ الزَّمَانُ يُنْزَلُ عَلَيْهِ مِنْ السُّوَرِ ذَوَاتِ الْعَدَدِ وَكَانَ إِذَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ الشَّيْءُ يَدْعُو بَعْضَ مَنْ يَكْتُبُ عِنْدَهُ يَقُولُ ضَعُوا هَذَا فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا وَيُنْزَلُ عَلَيْهِ الْآيَاتُ فَيَقُولُ ضَعُوا هَذِهِ الْآيَاتِ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا وَيُنْزَلُ عَلَيْهِ الْآيَةُ فَيَقُولُ ضَعُوا هَذِهِ الْآيَةَ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا وَكَانَتْ الْأَنْفَالُ مِنْ أَوَائِلِ مَا أُنْزِلَ بِالْمَدِينَةِ وَبَرَاءَةٌ مِنْ آخِرِ الْقُرْآنِ فَكَانَتْ قِصَّتُهَا شَبِيهًا بِقِصَّتِهَا فَقُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُبَيِّنْ لَنَا أَنَّهَا مِنْهَا وَظَنَنْتُ أَنَّهَا مِنْهَا فَمِنْ ثَمَّ قَرَنْتُ بَيْنَهُمَا وَلَمْ أَكْتُبْ بَيْنَهُمَا سَطْرًا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ وَوَضَعْتُهَا فِ السَّبْعِ الطِّوَالِ
Ɔ seli e kɛ [Yahya Bin Sa’id] Ɔ seli e kɛ [‘Auf] Ɔ seli e kɛ [Yazid yɛle kɛ Al Farisi]. Min si Ahmad Bin Hanbal seli kɛ; Yɛ Ɔ seli e kɛ [Muhammad Bin Ja’far] Ɔ seli e kɛ [‘Auf] fin [Yazid] ɔ seli kɛ [Ibn Abbas] seli e kɛ; N usali Ɔtman Bin Afan kɛ; 'Like nga ti yɛ amun ɲinfu amun fali Surah Al Anfal kannzɛ bɔbɔ ɔ o Al Matsani nun'n - Surah kun m'ɔ le ndɛ mma ya kun - ɔ nin Surah Bara'ah - At Taubah - kannzɛ bɔbɔ ɔ o Mi`in - Surah kun m'ɔ le ndɛ mma lele ju ya kun - nun'n - i sin'n, amun fali be nɲɔn'n be sansannin be wun naan amun a se kɛ 'ndbrifar amun - did'. ?Kɛ be se kɛ be klɛ be nɲɔn’n be afiɛn’n, be fa ndɛ mma ‘bismillaahir rahmaanir rahim’ be sie i lɛtri kun m’ɔ le surah tinnin nso’n i nun, ngue yɛ ɔ yoli maan amun yoli sɔ ɔ? n'ga?' [Otman] seli kɛ; 'Allah i janunfuɛ sallallaahu 'alaihi wasallam, kɛ blɛ kun juli i wun lɔ mɔ lɛtri kun jrali i su m'ɔ le ndɛ mma kpanngban'n, mɔ kɛ be yili ndɛ kun nglo kleli i'n, ɔ flɛli sran kpanngban mɔ be klɛli i wun lɛ'n, kpɛkun ɔ seli kɛ: 'An fa ndɛ nga be o fluwa nga be kannin be ndɛ nun'n be nun, sever kɛ came kɛ nga sa'n, ɔ seli kɛ: ' ‘An fa ndɛ mma nga nin ndɛ mma nga be o lɛtri nga be kɛn i ndɛ nun’n be nun kɛ nga sa,’ kpɛkun kɛ ndɛ mma kun jrali i wun lɔ’n, ɔ seli kɛ: ‘An fa ndɛ mma nga be o lɛtri nga be kan be ndɛ nun’n be nun kɛ nga sa nin kɛ nga sa,’ yɛ Al Anfal lɛtri’n o lɛtri klikli nga be yili be nglo Mɛdini lɔ’n be nun, sanngɛ Bara’ed contents -Among the Taubahalst 1914 nun’n, ɔ o lɛtri sɔ’n nun. ɔ nin ndɛ ng’ɔ o Al Anfal fluwa’n nun’n be ti kun. Ɔ maan, n fali be nɲɔn’n n sansannin be wun, kpɛkun m’an klɛman ‘Bismillaahir rahmaanir rahim’ i su ndɛ’n. - 'yɛ n fa sie i lɛtri tinnin nso be akpasua kun nun'.
Imam Ahmad : 377
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ أَخْبَرَنِي أَبِي أَنَّ حُمْرَانَ أَخْبَرَهُ قَالَ تَوَضَّأَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْبَلَاطِ ثُمَّ قَالَ لَأُحَدِّثَنَّكُمْ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا آيَةٌ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا حَدَّثْتُكُمُوهُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ دَخَلَ فَصَلَّى غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الصَّلَاةِ الْأُخْرَى حَتَّى يُصَلِّيَهَا
Kɛ m’ɔ seli e kɛ [Yahya Bin Sa’id] m’ɔ fin [Hysyam Bin ‘Urwah] seli min [min si’n] kɛ [Humran] yɛ ɔ seli i’n ti’n, ɔ seli kɛ; [Uthman] yoli ablution asiɛ’n su lɔ kpɛkun ɔ seli kɛ; ’ Nanwlɛ, ń kán hadith kun mɔ n tili i Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n i nuan’n, sɛ ɔ timan kɛ ndɛ mma kun o Ɲanmiɛn i fluwa’n nun’n, nanwlɛ, n su kanman kleman amun, n tili kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Sran kwlaa ng’ɔ yo wudlu’n, m’ɔ yo like kpa’n. srɛlɛ’n, bé yáci i sa tɛ’m be cɛ i wudlu nin srɛlɛ onga ng’ɔ srɛli’n be afiɛn. fa yo’n’.
Imam Ahmad : 378
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مَالِكٍ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنْ نُبَيْهِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبَانَ بْنِ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُحْرِمُ لَا يَنْكِحُ وَلَا يُنْكِحُ وَلَا يَخْطُبُ
Ɔ seli e kɛ [Yahya Bin Sa’id] m’ɔ fin [Malik] Ɔ seli min kɛ [Nafi’] m’ɔ fin [Nubaih Bin Wahab] m’ɔ fin [Aban Bin Uthman] m’ɔ fin [i baba], m’ɔ fin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n, ɔ seli kɛ: ‘Sran nga be su ja bla annzɛ bian’n, ɔ fataman kɛ be ja bla annzɛ bian, yɛ ɔ fataman kɛ be ja bla annzɛ bian.
Imam Ahmad : 379
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ حَرْمَلَةَ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدًا يَعْنِي ابْنَ الْمُسَيَّبِ قَالَ خَرَجَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَاجًّا حَتَّى إِذَا كَانَ بِبَعْضِ الطَّرِيقِ قِيلَ لِعَلِيٍّ رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا إِنَّهُ قَدْ نَهَى عَنْ التَّمَتُّعِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَقَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لِأَصْحَابِهِ إِذَا ارْتَحَلَ فَارْتَحِلُوا فَأَهَلَّ عَلِيٌّ وَأَصْحَابُهُ بِعُمْرَةٍ فَلَمْ يُكَلِّمْهُ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ نَهَيْتَ عَنْ التَّمَتُّعِ بِالْعُمْرَةِ قَالَ فَقَالَ بَلَى قَالَ فَلَمْ تَسْمَعْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَمَتَّعَ قَالَ بَلَى
Kɛ ɔ́ kán ndɛ klé e [Yahya] m’ɔ fin [Ibn Harmala]’n, ɔ seli kɛ; N tili kɛ [Sa’id yɛle kɛ Ibnul Musayib] seli kɛ; '[Uthman Bin Affan] fiteli lɔ ko yoli Hajj yɛ kɛ ɔ juli atin’n i afiɛn lɔ’n, be seli Ali kɛ ɔ -Uthman- w’a tannin tamattu’ Umrah nun lele naan w’a di Hajj, i sɔ’n ti’n [Ali] seli i janvuɛ mun kɛ; ‘Sɛ ɔ nanti’n, amun nanti, amun yasua mun’. Kpɛkun Ali nin i janvuɛ’m be boli Umrah i akunndan’n i bo, yɛ Othman w’a kanman ndɛ sɔ’n w’a klemɛn i, ɔ maan Ali seli i kɛ; 'Be seman min kɛ amun tanninnin Tamattu' Umrah nun' -Bin Al Musayyib seli sɔ- i sin’n, Utman tɛli su kɛ; 'Ɛɛ'. Ali seli kɛ; ?Amun a timan kɛ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yoli tamattu’? Ɔtman tɛli su kɛ; 'Ɛɛ'.
Imam Ahmad : 380
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ ثَلَاثًا ثَلَاثًا
Be seli e [Waki’] m’ɔ fin [Izraɛli] m’ɔ fin [Amir Bin Syaqiq] m’ɔ fin [Abu Wa’il] m’ɔ fin [Othman Bin Affan]’n, kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n, ɔ yoli wunnzinlɛ kpɛ nsan.