Imam Ahmad : 341
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَرْجِسَ قَالَ رَأَيْتُ الْأُصَيْلِعَ يَعْنِي عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَيَقُولُ أَمَا إِنِّي أَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ وَلَكِنْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ
Ɔ seli e kɛ [Muhammad Bin Ja’far] Ɔ seli e kɛ [Syu’ba] m’ɔ fin [Ashim Al Ahwal] m’ɔ fin [Abdula Bin Sirjis] m’ɔ seli kɛ; N wunnin kɛ Al Ushaili’ i bo’n yɛle kɛ [Omar Bin Al Kathab] su bo Hajar -Aswad- i nuan, kpɛkun ɔ se kɛ; 'Nanwlɛ, n si kɛ a ti yɔbuɛ sa ngbɛn, sanngɛ n wunnin kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n su bo ɔ nuan'.
Imam Ahmad : 342
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَمْرَةَ الضُّبَعِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ جُوَيْرِيَةَ بْنِ قُدَامَةَ قَالَ حَجَجْتُ فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ الْعَامَ الَّذِي أُصِيبَ فِيهِ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ كَأَنَّ دِيكًا أَحْمَرَ نَقَرَنِي نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ شُعْبَةُ الشَّاكُّ فَكَانَ مِنْ أَمْرِهِ أَنَّهُ طُعِنَ فَأُذِنَ لِلنَّاسِ عَلَيْهِ فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ دَخَلَ عَلَيْهِ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ أَهْلُ الْمَدِينَةِ ثُمَّ أَهْلُ الشَّامِ ثُمَّ أُذِنَ لِأَهْلِ الْعِرَاقِ فَدَخَلْتُ فِيمَنْ دَخَلَ قَالَ فَكَانَ كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهِ قَوْمٌ أَثْنَوْا عَلَيْهِ وَبَكَوْا قَالَ فَلَمَّا دَخَلْنَا عَلَيْهِ قَالَ وَقَدْ عَصَبَ بَطْنَهُ بِعِمَامَةٍ سَوْدَاءَ وَالدَّمُ يَسِيلُ قَالَ فَقُلْنَا أَوْصِنَا قَالَ وَمَا سَأَلَهُ الْوَصِيَّةَ أَحَدٌ غَيْرُنَا فَقَالَ عَلَيْكُمْ بِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنَّكُمْ لَنْ تَضِلُّوا مَا اتَّبَعْتُمُوهُ فَقُلْنَا أَوْصِنَا فَقَالَ أُوصِيكُمْ بِالْمُهَاجِرِينَ فَإِنَّ النَّاسَ سَيَكْثُرُونَ وَيَقِلُّونَ وَأُوصِيكُمْ بِالْأَنْصَارِ فَإِنَّهُمْ شَعْبُ الْإِسْلَامِ الَّذِي لَجِئَ إِلَيْهِ وَأُوصِيكُمْ بِالْأَعْرَابِ فَإِنَّهُمْ أَصْلُكُمْ وَمَادَّتُكُمْ وَأُوصِيكُمْ بِأَهْلِ ذِمَّتِكُمْ فَإِنَّهُمْ عَهْدُ نَبِيِّكُمْ وَرِزْقُ عِيَالِكُمْ قُومُوا عَنِّي قَالَ فَمَا زَادَنَا عَلَى هَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ شُعْبَةُ ثُمَّ سَأَلْتُهُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَ فِي الْأَعْرَابِ وَأُوصِيكُمْ بِالْأَعْرَابِ فَإِنَّهُمْ إِخْوَانُكُمْ وَعَدُوُّ عَدُوِّكُمْ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ سَمِعْتُ أَبَا جَمْرَةَ الضُّبَعِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ جُوَيْرِيَةَ بْنِ قُدَامَةَ قَالَ حَجَجْتُ فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ الْعَامَ الَّذِي أُصِيبَ فِيهِ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ كَأَنَّ دِيكًا أَحْمَرَ نَقَرَنِي نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ شُعْبَةُ الشَّاكُّ قَالَ فَمَا لَبِثَ إِلَّا جُمُعَةً حَتَّى طُعِنَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَأُوصِيكُمْ بِأَهْلِ ذِمَّتِكُمْ فَإِنَّهُمْ ذِمَّةُ نَبِيِّكُمْ قَالَ شُعْبَةُ ثُمَّ سَأَلْتُهُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَ فِي الْأَعْرَابِ وَأُوصِيكُمْ بِالْأَعْرَابِ فَإِنَّهُمْ إِخْوَانُكُمْ وَعَدُوُّ عَدُوِّكُمْ
Ɔ seli e kɛ [Muhammad Bin Ja’far] Ɔ seli e kɛ [Syu’bah] ɔ seli kɛ; N tili kɛ [Abu Hamza Adl Dluba’i] kannin ndɛ kun m’ɔ fin [Juwairiyah Bin Kudamah] m’ɔ seli kɛ; Juwairiyah seli kɛ: ‘N yoli Hajj, kpɛkun afuɛ nga [Omar] tɔli sanvuɛsa nun’n, n bali Mɛdina lɔ; Omar boli jasin fɛ’n, kpɛkun ɔ seli kɛ; 'I kpa bɔbɔ'n, n lafili kɛ akɔ ɔkwlɛ kun w'a kpɛ min nzɔliɛ like kun annzɛ nɲɔn sa' - Syu'bah yoli kɛ ndɛ nɲɔn o nun sa - kpɛkun ɔ yoli kɛ ndɛ'n yɛle kɛ be boli i trɔ, kpɛkun ɔ mannin sran'm be atin kɛ be nin i be yijɔ, yɛ sran nga be nin i be yiali klikli nun'n, be ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu 'alainaihi wasallam i sran'm be janvuɛ mun. Irak lɔfuɛ mun kɛ be nin i be yijɔ, yɛ min nin sran nga be nin i be yiali’n, e yiali,’ ɔ kannin ndɛ’n i sin; ‘Sran kwlaa nga be bali i wun lɔ’n, be mɛnmɛnnin i, kpɛkun be sunnin’. Ɔ se kɛ; Kɛ é yía’n, ɔ fali trɔ ble kun cicili i kunnu sanngɛ moja’n te gua.’ juwairiya seli kɛ; i sin’n, e seli kɛ; ‘Man e testamɛnti kun!’ yɛ sran fi w’a sɛmɛn i testamɛnti saan e, i sin’n ɔ seli kɛ; 'An tra Allah i fluwa'n - Coran -, afin sɛ amun su i su'n, amun su mlinman'. Kpɛkun e seli kɛ; ‘Man e testamɛnti kun!’ Ɔ se kɛ; 'N'ma man amun Muhajirin, afin sran'm bé yó kpanngban kpa yɛ bé yó kaan, yɛ n'ma Ansar'm be man amun, afin be yɛ be ti Izlaɛlifuɛ'm be nvle nga Izlaɛlifuɛ'm bé sá be sin lɔ'n, yɛ n'ma Arabu'm be man amun, afin be yɛ be ti amun bo bolɛ'n nin amun lika'n niɔn, i sin'n, n'ma man amun Ahluphe nin amun Dzimmah afin be le Ahluphe an amun Dzimmah. awlobo’n i aliɛ’n, jaso min wun lɔ!’ Juwairi seli kɛ; ‘Yɛ w’a faman like uflɛ w’a ukaman e su saan testamɛnti ndɛ’n’. Mohamɛdi Bin Jafar seli kɛ; Shu’ba seli kɛ; ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, n usɛli i, ɔ maan ɔ kannin Arabu’m be ndɛ; ‘N fali Arabu mun n wlali ɔ sa nun wie, afin be ti ɔ niaan yɛ be kpɔfuɛ’m be ti ɔ kpɔfuɛ wie’. Ɔ seli e kɛ [Hajjaj] Ɔ seli e kɛ [Syu’ba] N tili [Abu Hamza Adl Dluba’i] i ndɛ’n [Juwairiyah Bin Qudamah] i nuan kɛ ɔ seli kɛ; Ɔ seli ekun kɛ: ‘N yoli Hajj, kpɛkun afuɛ nga Omar wunnin ɲrɛnnɛn’n, n bali Medina lɔ; Omar boli jasin fɛ’n, kpɛkun ɔ seli kɛ; ‘I kpa bɔbɔ’n, n lafili su kɛ akɔba ɔkwlɛ kun su kpɛ min nin nnɛn kpanngɔ kun annzɛ nɲɔn’ -Syu’bah yoli kɛ w’a lafiman su sa-, kpɛkun ɔ dili Fue cɛn yɛ be boli i trɔ’n niɔn. Kpɛkun ɔ kannin hadith’n i ndɛ kɛ nga e fa kannin’n sa, saan kɛ [Omar] seli kɛ; 'N man amun amun ahlu dzimmah, nanwlɛ be le garanti kun m'ɔ fin amun Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ'. Shu’ba seli kɛ; i sin’n, n usɛli i kɛ i sin’n, ɔ tɛli min su Arabu’m be su; ‘Kpɛkun n di amun Arabu’m be lalo, be ti amun niaan yɛ be kpɔfuɛ’m be ti amun kpɔfuɛ’.
Imam Ahmad : 343
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ شَهِدَ عِنْدِي رِجَالٌ مَرْضِيُّونَ فِيهِمْ عُمَرُ وَأَرْضَاهُمْ عِنْدِي عُمَرُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ صَلَاةٍ بَعْدَ صَلَاةِ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ
Ɔ seli e kɛ [Muhammad Bin Ja’far] Ɔ seli e kɛ [Sa’id] nin [Abdul Wahab] be fin [Sa’id] be fin [Qatadah] be fin [Abul ‘Aliyah] be fin [Ibn Abbas], kɛ ɔ seli kɛ; 'N dili min sin sran nga be yrali be su'n be su, be nun [Umar], yɛ n bu i kɛ be nun sran ng'ɔ ti kpa tra be kwlaa'n yɛle Omar, -be di lalo- kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ'n (Allaah i aklunye nin i suyralɛ'n be o i su) w'a tannin srɛlɛ nga be srɛ i Fajr srɛlɛ'n i sin'n lele m'ɔ́ fá jú via'n i fitelɛ'n su'n, ɔ nin Asr srɛlɛ'n i sin lele m'ɔ́ fá jú kɛ wia'n w'a fite'n.'
Imam Ahmad : 344
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَطَبَ النَّاسَ بِالْجَابِيَةِ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ إِلَّا مَوْضِعَ أُصْبُعَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ أَوْ أَرْبَعَةٍ وَأَشَارَ بِكَفِّهِ
Ɔ seli e kɛ [Muhammad Bin Ja’far] Ɔ seli e kɛ [Sa’id] m’ɔ fin [Qatadah] m’ɔ fin [Ash Sya’bi] m’ɔ fin [Suwaid Bin Ghafalah] m’ɔ fin [Omar] boli jasin fɛ’n kleli sran mun Jabiyah lɔ’n, kpɛkun ɔ seli kɛ; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam w'a kplinman su kɛ be wla tralɛ ng'ɔ ti kɛ soie sa'n, saan kɛ ɔ ti kɛ be sa nɲɔn annzɛ be sa nsan annzɛ be sa nnan sa, kpɛkun ɔ kle i i sa nglo lɔ lika'n nun.'
Imam Ahmad : 345
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ فِي قَبْرِهِ بِمَا نِيحَ عَلَيْهِ
Ɔ seli e kɛ [Muhammad Bin Ja’far] Ɔ seli e kɛ [Sa’id] m’ɔ fin [Qatadah] m’ɔ fin [Sa’id Bin Al Musayyib] m’ɔ fin [Ibn Omar] m’ɔ fin [Omar] kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ; ‘Sran ng’ɔ wuli’n, bé klé i ɲrɛnnɛn i asieliɛ’n su lɔ i niyahah -sunlɛ- ng’ɔ su i su’n ti’.
Imam Ahmad : 346
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ ذَاتَ يَوْمٍ عِنْدَ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى قَالَ يَزِيدُ لَا نَرَى عَلَيْهِ أَثَرَ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ مَا الْإِسْلَامُ فَقَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْقَدَرِ كُلِّهِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ يَزِيدُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ بِهَا مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبِنَاءِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ قَالَ فَلَبِثَ مَلِيًّا قَالَ يَزِيدُ ثَلَاثًا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَلَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَقَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَبِثْتُ ثَلَاثًا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عُمَرُ
Ɔ seli e kɛ [Muhammad Bin Ja’far] Ɔ seli e kɛ [Kahmas] fin [Ibn Buraidah]. Yɛ ɔ seli e kɛ [Yazid Bin Harun] Ɔ seli e kɛ [Kahmas] m’ɔ fin [Ibn Buraida] m’ɔ fin [Yahya Bin Ya’mar] m’ɔ tili [Ibnu Omar] i ndɛ’n; Kɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli min [Omar Bin Katthab]’n, ɔ seli kɛ; 'Cɛn kun mɔ e o Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu 'alaihi wasallam i wun lɛ’n, kpɛkun bian kun fiteli e ɲrun lɛ, i tralɛ’n ti ufue kpa, yɛ i ti’n ti ble kpa,' - [Yazid] seli sɔ; - ‘E wunman like fi m’ɔ kle kɛ e ɔli lika’n, yɛ e nun wie fi simɛn i. Kpɛkun ɔ trannin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam i ɲrun lɛ, ɔ fɛli i ja’n sieli i ja’n su, kpɛkun ɔ fɛli i sa’n sieli i ja’m be su, kpɛkun ɔ seli kɛ; ‘O Mohamɛdi, kan like nga be flɛ i kɛ Izlaɛlifuɛ’n i ndɛ kle min!’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Islam yɛle kɛ amun di lalo kɛ amuɛn fi nunman lɛ - m’ɔ nin sulɛ fata’n - saan Allah naan Mohamɛdi ti Allah i janunfuɛ’n, i sin’n, amun srɛ Ɲanmiɛn, amun tua zakat, amun srɛ Ramadlan anglo’n nun yɛ amun yo Hajj sɛ amun kwla’n’. Ɔ -sran- seli kɛ; ‘Ɔ ndɛ’n ti su’. Ɔ -Umar- seli kɛ; 'Ɔ maan ɔ boli e nuan, ɔ usali sanngɛ i sin’n, ɔ jrannin su'. Umar seli kɛ; i sin’n, ɔ seli kɛ; ?Amun se min like nga be flɛ i kɛ Ɲanmiɛn sulafilɛ’n? Ɔ tɛli su kɛ: ‘Ɲanmiɛn su lafilɛ’n yɛle kɛ a lafi Allah su, ɔ nin i anzi’m be su, ɔ nin i fluwa’m be su, ɔ nin i janunfuɛ’m be su, ɔ nin cɛn kasiɛn’n, ɔ nin like kpa nin like tɛ’m be su’. Ɔ se kɛ; Ɔ seli kɛ: ‘Ɔ ndɛ’n ti su’; ?Ɔ maan, se min like nga be flɛ i kɛ Ihsan’n? Yazid seli kɛ; Ɔ tɛli su kɛ: ‘Amun su Allah kɛ amun wun i sa naan sɛ amun kwlá wunmɛn i’n, nn nanwlɛ, ɔ wun amun’. Ɔ se kɛ; ‘Ɔ maan, kan apokalipsi’n i ndɛ kle min!’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Sran nga be su usa i kosan’n, ɔ siman like traman sran ng’ɔ usa i kosan’n’, ɔ seli kɛ; ‘Ɔ maan, kan nzɔliɛ’m be ndɛ kle min!’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Kɛ kanga bla kun wu i min’n, kɛ amun wun sran mɔ be ja’n ti ngbɛn’n - mɔ be leman ngbabua annzɛ ngbabua’n - mɔ be leman tralɛ’n, mɔ boli tafuɛ’m be si akplowa kɛ bé kplán sua’n - mɔ be tu be wun aɲrunɲan dan’n nun’n -’. Umar seli kɛ; ‘Kpɛkun bian’n ɔli’. Umar seli kɛ; ‘Ɔ nin a cɛman’. Yazid seli kɛ; Kɛ ɔ dili cɛn nsan’n, Rasulullah usali min kɛ: ‘?O Omar, a si sran ng’ɔ usa min kosan’n?’ Omar tɛli su kɛ; N seli kɛ; ‘Allah nin i sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n, be si kpa’. Ɔ seli kɛ: ‘Gabliɛli yɛ ɔ bali amun wun lɔ kɛ ɔ́ klé amun amun Deen -Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n i su like’n’.
Imam Ahmad : 347
حَدَّثَنَا بَهْزٌ قَالَ وَحَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَ قُلْتُ لِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ إِنَّ ابْنَ الزُّبَيْرِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَنْهَى عَنْ الْمُتْعَةِ وَإِنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ يَأْمُرُ بِهَا قَالَ فَقَالَ لِي عَلَى يَدِي جَرَى الْحَدِيثُ تَمَتَّعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَفَّانُ وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ فَلَمَّا وَلِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ الْقُرْآنَ هُوَ الْقُرْآنُ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ الرَّسُولُ وَإِنَّهُمَا كَانَتَا مُتْعَتَانِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِحْدَاهُمَا مُتْعَةُ الْحَجِّ وَالْأُخْرَى مُتْعَةُ النِّسَاءِ
Kɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli e [Bahz]’n, ɔ seli kɛ; yɛ Kɛ be kannin ndɛ sɔ’n kleli e’n [‘Affan] be nɲɔn’n be seli kɛ; Ɔ kannin ndɛ kleli e [Hammam] Ɔ kannin ndɛ kleli e [Qatadah] ɔ fin [Abu Nadlrah] ɔ seli kɛ; N seli [Jabir Bin Abdula] kɛ; Kɛ Ibn Az Zubair tanninnin muth’ah aja’n, mɔ Ibn Abbas seli kɛ be ja’n, ɔ -Abu Nadlrah- seli kɛ; i sin’n, Jabir Bin Abdullah seli min kɛ nga min yalɛ kokolɛ’n fa sin’n sa; 'Cɛn kun'n, e nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ'n e jali Mut'ah. ‘Affan seli kɛ; ‘Kpɛkun ɔ nin Abu Bakr’. Kpɛkun kɛ be sieli [Omar] kɛ Kalifu sa’n, ɔ boli jasin fɛ’n sran’m be ɲrun lɛ, ɔ seli kɛ; ’Nanwlɛ, Al-Quran’n yɛ ɔ ti Al-Quran’n niɔn, yɛ nanwlɛ, Rasulullah yɛ ɔ ti Rasul’n niɔn, yɛ nanwlɛ, Mut’ah nɲɔn sɔ’m be juli Rasulullah i blɛ su, kun yɛle Mut’ah Hajj -haji Tamattu’- i nɲɔn su’n yɛle Mut’ah wo’men’.
Imam Ahmad : 348
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ أَنْبَأَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ هُبَيْرَةَ عَنْ أَبِي تَمِيمٍ أَنَّهُ سَمِعَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْ أَنَّكُمْ تَوَكَّلْتُمْ عَلَى اللَّهِ حَقَّ تَوَكُّلِهِ لَرَزَقَكُمْ كَمَا يَرْزُقُ الطَّيْرَ تَغْدُو خِمَاصًا وَتَرُوحُ بِطَانًا
Ɔ seli e kɛ [Hajjaj] ɔ kannin ndɛ kleli e [Ibn Lahi’ah] m’ɔ fin [Abdula Bin Hubaira] m’ɔ fin [Abu Tamim] kɛ ɔ tili [Omar Bin Al Khathab] i ndɛ’n; N tili kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Sɛ amun lafi Allah su kɛ nga amun kwla fa yo’n sa’n, nanwlɛ, bé mán amun aliɛ, kɛ nga be fa man anunman aliɛ’n sa’n, ɔ tu sin nglɛmun nun ngbɛn, kpɛkun ɔ sɛ i sin m’ɔ ti kpanngban’n’.
Imam Ahmad : 349
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ حَدَّثَنِي بُكَيْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ السَّاعِدِيِّ الْمَالِكِيِّ أَنَّهُ قَالَ اسْتَعْمَلَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الصَّدَقَةِ فَلَمَّا فَرَغْتُ مِنْهَا وَأَدَّيْتُهَا إِلَيْهِ أَمَرَ لِي بِعِمَالَةٍ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّمَا عَمِلْتُ لِلَّهِ وَأَجْرِي عَلَى اللَّهِ قَالَ خُذْ مَا أُعْطِيتَ فَإِنِّي قَدْ عَمِلْتُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَمَّلَنِي فَقُلْتُ مِثْلَ قَوْلِكَ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُعْطِيتَ شَيْئًا مِنْ غَيْرِ أَنْ تَسْأَلَ فَكُلْ وَتَصَدَّقْ
Ɔ seli e kɛ [Hajjaj] Ɔ seli e kɛ [Laits] Ɔ seli min kɛ [Bukair Bin Abdullah] m’ɔ fin [Busr Bin Sa’id] m’ɔ fin [Ibn As Sa’idi] Al Maliki m’ɔ seli kɛ ɔ seli kɛ; [Umar Bin Al Khaththab] fali min kɛ n yo zakat fafuɛ, kɛ n wieli i di’n n fali Zakat’n n mɛnnin i, i sin’n, Umar seli min kɛ n fa akatua’n, ɔ maan n seli i kɛ; 'N di junman man Allah ngunmin yɛ min akatua'n fin Allah ngunmin'. Omar tɛli su kɛ; 'Fa like nga be fa man wɔ'n, afin n wunnin i sɔ'n Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam i blɛ su, ɔ seli min kɛ -kɛ n fa zakat- kpɛkun n seli kɛ nga a fa kannin'n sa, i sin Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam seli min kɛ: 'Sɛ be man wɔ like kun mɔ a srɛmɛn i'n, nn di i naan fa man'.
Imam Ahmad : 350
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ حَدَّثَنِي بُكَيْرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ هَشَشْتُ يَوْمًا فَقَبَّلْتُ وَأَنَا صَائِمٌ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ صَنَعْتُ الْيَوْمَ أَمْرًا عَظِيمًا قَبَّلْتُ وَأَنَا صَائِمٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ لَوْ تَمَضْمَضْتَ بِمَاءٍ وَأَنْتَ صَائِمٌ فَقُلْتُ لَا بَأْسَ بِذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفِيمَ
Ɔ seli e kɛ [Hajjaj] Ɔ seli e kɛ [Laits] Ɔ seli min kɛ [Bukair] m’ɔ fin [Abdul Malik Bin Sa’id Al Ansari] m’ɔ fin [Jabir Bin Abdullah] m’ɔ fin [Omar Bin Al Khaththab] i ndɛ’n, ɔ seli min kɛ ɔ seli kɛ; ’Cɛn kun’n, min konvi - min konvi’n - ɔ tɔli, kpɛkun n fali min - yi’n i nuan - kannzɛ bɔbɔ n su srɛ’n, sanngɛ n bali Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n i wun lɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam, kpɛkun n seli kɛ; 'Andɛ n yoli -fɔnlɛ- dan kun, n boli min -yi- i nuan kannzɛ bɔbɔ n su srɛ'. ?Sɛ amun fa nzue be wunnzin amun nuan’n, kannzɛ bɔbɔ amun su srɛ’n, sanngɛ amun bu i sɛ? N tɛli i su kɛ; 'Ɔ timan tɛ -ɔ kpɛman srɛ nun-'. Kpɛkun, Rasulullah seli kɛ: ‘?Ɔ maan ndɛ’n wo nin?’
Imam Ahmad : 351
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ أَنْبَأَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هُبَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا تَمِيمٍ الْجَيْشَانِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَوَكَّلُونَ عَلَى اللَّهِ حَقَّ تَوَكُّلِهِ لَرَزَقَكُمْ كَمَا يَرْزُقُ الطَّيْرَ أَلَا تَرَوْنَ أَنَّهَا تَغْدُو خِمَاصًا وَتَرُوحُ بِطَانًا
Ɔ seli e kɛ [Yahya Bin Ishaq] seli e kɛ [Ibn Lahi’ah] Ɔ seli e kɛ [Abdula Bin Hubairah] ɔ seli kɛ; N tili kɛ [Abu Tamim Al Jaisyani] seli kɛ; N tili kɛ [Omar Bin Al Katthab] seli kɛ; N tili kɛ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Sɛ amun lafi Allah su kɛ nga amun kwla fa yo’n sa’n, nanwlɛ, bé mán amun aliɛ, kɛ nga be fa man anunman aliɛ’n sa, amun wunmɛn i kɛ ɔ tu sin nglɛmun ngbɛn, kpɛkun ɔ ba mlɔnmlɔn’.
Imam Ahmad : 352
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنِ ابْنِ يَعْمَرَ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّا نُسَافِرُ فِي الْآفَاقِ فَنَلْقَى قَوْمًا يَقُولُونَ لَا قَدَرَ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا لَقِيتُمُوهُمْ فَأَخْبِرُوهُمْ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ مِنْهُمْ بَرِيءٌ وَأَنَّهُمْ مِنْهُ بُرَآءُ ثَلَاثًا ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَجُلٌ فَذَكَرَ مِنْ هَيْئَتِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ادْنُهْ فَدَنَا فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا حَتَّى كَادَ رُكْبَتَاهُ تَمَسَّانِ رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي مَا الْإِيمَانُ أَوْ عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنُ بِالْقَدَرِ قَالَ سُفْيَانُ أُرَاهُ قَالَ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ إِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ وَغُسْلٌ مِنْ الْجَنَابَةِ كُلُّ ذَلِكَ قَالَ صَدَقْتَ صَدَقْتَ قَالَ الْقَوْمُ مَا رَأَيْنَا رَجُلًا أَشَدَّ تَوْقِيرًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ هَذَا كَأَنَّهُ يُعَلِّمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ أَوْ تَعْبُدَهُ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ كُلُّ ذَلِكَ نَقُولُ مَا رَأَيْنَا رَجُلًا أَشَدَّ تَوْقِيرًا لِرَسُولِ اللَّهِ مِنْ هَذَا فَيَقُولُ صَدَقْتَ صَدَقْتَ قَالَ أَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ بِهَا مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَقَالَ صَدَقْتَ قَالَ ذَلِكَ مِرَارًا مَا رَأَيْنَا رَجُلًا أَشَدَّ تَوْقِيرًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ هَذَا ثُمَّ وَلَّى قَالَ سُفْيَانُ فَبَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْتَمِسُوهُ فَلَمْ يَجِدُوهُ قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ مَا أَتَانِي فِي صُورَةٍ إِلَّا عَرَفْتُهُ غَيْرَ هَذِهِ الصُّورَةِ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنِ ابْنِ يَعْمَرَ قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ أَوْ سَأَلَهُ رَجُلٌ إِنَّا نَسِيرُ فِي هَذِهِ الْأَرْضِ فَنَلْقَى قَوْمًا يَقُولُونَ لَا قَدَرَ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ مِنْهُمْ بَرِيءٌ وَهُمْ مِنْهُ بُرَآءُ قَالَهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُنَا قَالَ بَيْنَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَدْنُو فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا رَتْوَةً ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَدْنُو فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا رَتْوَةً ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَدْنُو فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا رَتْوَةً حَتَّى كَادَتْ أَنْ تَمَسَّ رُكْبَتَاهُ رُكْبَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Ɔ seli e kɛ [Abu Nu’aim] Ɔ seli e kɛ [Sufyan] m’ɔ fin [Alqamah Bin Martsad] m’ɔ fin [Suliman Bin Buraidah] m’ɔ fin [Ibn Ya’mar] m’ɔ seli kɛ; N seli [Ibn Omar] kɛ; ‘E wlanwlannin asiɛ wunmuan’n su, kpɛkun e nin sran kun mɔ be seli kɛ like fi nunman lɛ’n, e yiali. Ibn Omar seli kɛ; ‘Kɛ amun nin be yia’n, amun se be kɛ Abdullah Bin Umar su yaci be lɛ, yɛ be kusu be su yaci i lɛ,’ kpɛ nsan. Kpɛkun ɔ kannin hadith kun; Kɛ e o Rasulullah i wun koko lɛ’n, kpɛkun bian kun bali - Ibn Omar kannin i nzuɛn’m be ndɛ - Rasulullah i sin’n, ɔ seli kɛ: ‘An mantan koko!’ i sin’n, bian’n mantannin, i sin’n, Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n seli ekun kɛ: ‘An mantan koko!’ Ɔ maan bian’n mantannin i wun koko lɛ, ɔ maan ɔ ka kan’n, i ɲinma’m be kan be wun. Kpɛkun ɔ seli kɛ; '?O Allah i janunfuɛ, se min like nga be flɛ i kɛ Ɲanmiɛn sulafilɛ'n?' Annzɛ kusu, ‘?Kan Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i ndɛ kle min?’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Amun lafi Allah su, nin i anzi’m be su, nin i fluwa’m be su, nin i janunfuɛ’m be su, nin cɛn kasiɛn’n su yɛ amun lafi Destin su’. Sufyan seli kɛ; N buli i kɛ ɔ seli kɛ: ‘Like kpa nin tɛ’n’. Bian’n usali kɛ; ?Ngue yɛle Izlaɛlifuɛ mun? Ɔ tɛli su kɛ: ‘Sran’m be srɛlɛ’n, nin zakat tualɛ’n, nin Hajj yolɛ’n, nin Ramadlan anglo’n nun srɛ nun tranlɛ’n, ɔ nin Junub nun wunnzinlɛ’n’, be kannin i su tɛlɛ’m be kwlaa be ndɛ; ‘Ɔ ti su, ɔ ti su’. Be janvuɛ’m be seli kɛ; 'E nin a wunman sran kun m'ɔ manman Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam tra sran sɔ'n le, ɔ ti kɛ ɔ si Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam sa'. Kpɛkun ɔ seli kɛ; ‘O Allah i janunfuɛ’n, kan Ihsan i ndɛ kle min!’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Amun su Allah annzɛ amun su i kɛ amun wun i sa, sɛ amun kwlá wunmɛn i’n, nn nanwlɛ, ɔ wun amun’. E kwlaa e se sɔ; e nin a wunman sran kun m’ɔ manmannin Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam trali sran sɔ’n le’n, i sin’n, ɔ seli kɛ; ‘Ɔ ti su, ɔ ti su’. Ɔ se kɛ; ‘Kan Apokalipsi’n i ndɛ kle min!’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Sran nga be usa i kosan’n, ɔ siman like kpa traman sran ng’ɔ usa kosan’n’. Ɔ se kɛ; i sin’n, bian’n seli kɛ; ‘Ɔ ndɛ’n ti su’. Ɔ seli sɔ titi, yɛ e nin a wunman sran kun m’ɔ manmannin Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam trali sran nga’n, i sin’n, bian’n ɔli. -Sufyan seli kɛ; - 'Kpɛkun ndɛ kun juli min su kɛ Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n seli kɛ: 'An kunndɛ i!' Sanngɛ b’a wunmɛn i, ɔ seli kɛ: ‘Sran sɔ’n yɛle Jibril, ɔ bali ɔ wun lɔ kɛ ɔ́ klé wɔ ɔ Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n i su like, ɔ nin min w’a wunman like kɛ ngalɛ sa le saan m’an si i blɛ nga nun’n’. Ɔ seli e kɛ [Abu Ahmad] Ɔ seli e kɛ [Sufyan] m’ɔ fin [Alqamah Bin Martsad] m’ɔ fin [Suliman Bin Buraidah] m’ɔ fin [Ibn Ya’mar] m’ɔ fin [Ibn Ya’mar] m’ɔ seli kɛ; N usali [Ibn Omar] annzɛ ɔ -Ibnu Omar- sran kun yɛ ɔ usali ɔ; ‘Nanwlɛ, cɛn kun’n, e wlanwlannin asiɛ nga su wa, kpɛkun e nin sran wie mɔ be se kɛ like fi nunman lɛ’n, e yiali,’ i sin’n, Ibn Omar tɛli su kɛ; ‘Sɛ amun nin be yijɔ’n, amun se be kɛ Ibn Omar nin be be afiɛn’n sacili, yɛ be nin Ibn Omar’n be afiɛn’n sacili’, ɔ kannin ndɛ sɔ’n kpɛ nsan, i sin’n, ɔ kan kleli e naan w’a se kɛ; Kɛ é mántan Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam’n, kpɛkun bian kun bali, kpɛkun ɔ seli min kɛ ‘?O Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n, n kwla mantan koko?’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘An mantan koko!’ Kpɛkun ɔ fali ajalɛ kun mantannin i wun koko lɛ, kpɛkun ɔ seli kɛ; ‘?O Allah i janunfuɛ’n, n kwla mantan koko?’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘An mantan koko!’ Kpɛkun ɔ fali ja kun mantannin i koko lɛ, kpɛkun ɔ seli ekun kɛ; ‘?O Allah i janunfuɛ’n, n kwla mantan koko?’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘An mantan koko!’ Kpɛkun ɔ fali ajalɛ kun mantannin i wun koko naan i ja’m b’a kan Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam i ja’n, kpɛkun ɔ seli kɛ; ?O Allah i janunfuɛ’n, ngue yɛle Ɲanmiɛn sulafilɛ’n? I sin’n, Ibn Omar kannin hadith ng’ɔ o nglo lɔ’n i ndɛ kpa.
Imam Ahmad : 353
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى الْأَشْيَبُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ أَبِي الْوَلِيدِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُرَاقَةَ الْعَدَوِيِّ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَظَلَّ رَأْسَ غَازٍ أَظَلَّهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنْ جَهَّزَ غَازِيًا حَتَّى يَسْتَقِلَّ بِجَهَازِهِ كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِهِ وَمَنْ بَنَى مَسْجِدًا يُذْكَرُ فِيهِ اسْمُ اللَّهِ بَنَى اللَّهُ لَهُ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ
Ɔ seli e kɛ [Hasan Bin Musa Al Asi-yab] Ɔ seli e kɛ [Ibnu Lahi’ah] Ɔ seli e kɛ [Al Walid Bin Abul Walid] m’ɔ fin [Otman Bin Abdullah Bin Surakah Al Adawi] m’ɔ fin [Omar Bin Al Khaththab] m’ɔ seli kɛ; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Sran kwlaa ng’ɔ fia alɛ kunfuɛ kun i ti’n, Ɲanmiɛn fɛ́ i fiawlɛ Cɛn cɛn’n nun, sran kwlaa ng’ɔ siesie alɛ kunfuɛ kun i ninnge mun naan w’a kwla ɲan like w’a di’n, i liɛ’n, ɔ ti kɛ alɛ kunfuɛ kun i akatua sa. Yɛ sran kwlaa ng’ɔ kplan Ɲanmiɛn sulɛ sua kun mɔ be bo Allah i dunman’n i nun’n, nanwlɛ, Allah kplan sua kun mɛn i ɲanmiɛn su lɔ’.
Imam Ahmad : 354
حَدَّثَنَا عَتَّابٌ يَعْنِي ابْنَ زِيَادٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ أَنْبَأَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَقَدْ بَلَغَ بِهِ أَبِي إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ فَاتَهُ شَيْءٌ مِنْ وِرْدِهِ أَوْ قَالَ مِنْ جُزْئِهِ مِنْ اللَّيْلِ فَقَرَأَهُ مَا بَيْنَ صَلَاةِ الْفَجْرِ إِلَى الظُّهْرِ فَكَأَنَّمَا قَرَأَهُ مِنْ لَيْلَتِهِ
Ɔ seli e kɛ [Attab i.e. Ibn Ziyad] Ɔ seli e kɛ [Abdulla i.e. Ibnul Mubarak] ɔ seli e kɛ [Yunus] m’ɔ fin [Az Zuhri] m’ɔ fin [As Sa`ib Bin Yazid] ɔ nin [Ubaidlah m’ɔ fin [Abdulla Bin Utmar] m’ɔ fin [Abdulla Bin Utbah] m’ɔ fin [Abdullah] m’ɔ fin [Abdullah Bin Utbah] m’ɔ fin [Abdullah] m’ɔ fin [Abdullah m’ɔ ti Ibnul Mubarak’n] m’ɔ fin [Abdullah m’ɔ ti i. Kattab], -Abdula seli kɛ; Min si’n fali ndɛ sɔ’n ko mannin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam - kɛ ɔ seli kɛ: ‘Sran kwlaa ng’ɔ yaci like kun i wirid’n nun’n,’ annzɛ ɔ seli kɛ: ‘I nun wie’m be nun kɔnguɛ’n, kpɛkun ɔ kanngan nun nglɛmun nin nnɔsua srɛlɛ’m be afiɛn’n, ɔ́ yó kɛ ɔ kanngannin nun kɔnguɛ’n sa’.
Imam Ahmad : 355
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي مَيْسَرَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ قَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ الَّتِي فِي سُورَةِ الْبَقَرَةِ { يَسْأَلُونَكَ عَنْ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ } قَالَ فَدُعِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا فَنَزَلَتْ الْآيَةُ الَّتِي فِي سُورَةِ النِّسَاءِ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى } فَكَانَ مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَقَامَ الصَّلَاةَ نَادَى أَنْ لَا يَقْرَبَنَّ الصَّلَاةَ سَكْرَانُ فَدُعِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا فَنَزَلَتْ الْآيَةُ الَّتِي فِي الْمَائِدَةِ فَدُعِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَلَمَّا بَلَغَ { فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ } قَالَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ انْتَهَيْنَا انْتَهَيْنَا
Ɔ seli e kɛ [Khalaf Bin Al Walid] Ɔ seli e kɛ [Izraɛli] m’ɔ fin [Abu Ishaq] m’ɔ fin [Abu Maisarah] m’ɔ fin [Omar Bin Al Khaththab] m’ɔ seli kɛ; kɛ be tanninnin khamer’n, Umar seli kɛ; ‘O Allah, yiyi khamr ndɛ’n nun kle e nin ndɛ’n i nun yiyilɛ ng’ɔ jɔ e klun’n,’ i sin’n, ndɛ mma sɔ’n jrali, m’ɔ o Surah Al Baqarah nun’n; ’ -Be usa amun nzan nin ngowa kanlɛ’n be su ndɛ. Se kɛ: ‘Sa tɛ dan kun o be nɲɔn’n be nun-,’ -QS Al Baqarah ndɛ mma 219-. Abu Maisarah seli kɛ; Ɔ maan be flɛli Omar naan be kanngannin nun kleli i naan ɔ seli kɛ; 'O Allah, yiyi khamr ndɛ'n nun kle e nin yiyilɛ ng'ɔ jɔ e klun'n,' i sin'n ndɛ mma ng'ɔ o lɛtri An Nisa nun'n, ɔ jrali -O amun mɔ amun lafi su'n, nán amun srɛ Ɲanmiɛn kɛ amun bo'n-, -QS An Nisa' ndɛ mma 43- sran ng'ɔ flɛli Ɲanmiɛn i janunfuɛ'n sallallaahu 'alaihi wasallam, kɛ be srɛli i'n; ‘Kɛ ɔ ko yo naan nzanboɛfuɛ’m b’a baman srɛlɛ’. Ɔ maan be flɛli Omar, be kanngannin nun kleli i, kpɛkun ɔ seli kɛ; 'O Allah yiyi ndɛ sɔ'n nun kle e nin ndɛ yiyilɛ ng'ɔ jɔ e klun'. Ɔ maan ndɛ mma ng’ɔ o Surah Al Ma’idah nun’n, ɔ jrali, kpɛkun be flɛli Omar naan ɔ kanngannin nun kleli i, kpɛkun kɛ ɔ juli ndɛ mma’n su’n - I sin’n, jran - junman sɔ’n i dilɛ’n su - - QS Al Ma’idah ndɛ mma 91 - Abu Maisarah seli kɛ; i sin’n, Umar seli kɛ; ‘E jran, e jran’.
Imam Ahmad : 356
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ صُبَيِّ بْنِ مَعْبَدٍ أَنَّهُ كَانَ نَصْرَانِيًّا تَغْلِبِيًّا فَأَسْلَمَ فَسَأَلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقِيلَ لَهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرَادَ أَنْ يُجَاهِدَ فَقِيلَ لَهُ أَحَجَجْتَ قَالَ لَا فَقِيلَ لَهُ حُجَّ وَاعْتَمِرْ ثُمَّ جَاهِدْ فَأَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا فَوَافَقَ زَيْدَ بْنَ صُوحَانَ وَسَلْمَانَ بْنَ رَبِيعَةَ فَقَالَا هُوَ أَضَلُّ مِنْ نَاقَتِهِ أَوْ مَا هُوَ بِأَهْدَى مِنْ جَمَلِهِ فَانْطَلَقَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ لِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ɔ seli e kɛ [‘Affan] Ɔ seli e kɛ [Syu’bah] m’ɔ fin [Al Hakam] m’ɔ fin [Abu Wa`il] m’ɔ fin [Shubay Bin Ma’bad] kɛ i klikli nun’n, ɔ ti Klistfuɛ m’ɔ fin Taghlib’n, i sin’n ɔ kacili Izlaɛlifuɛ, i sin’n ɔ usali kɛ; ?Aeliɛ benin yɛ ɔ ti cinnjin kpa ɔ? Ɔ maan be tɛli su kɛ; ‘Jihad i atin’n su’. Kpɛkun, ɔ su wa kɔ jihad, kpɛkun be seli i kɛ; ‘?Amun a yo Hajj le?’ Ɔ tɛli su kɛ; I sin’n, be seli i kɛ: ‘Ɔ nin a juman; ‘Amun dun mmua yo Hajj nin Umrah naan amun yo jihad’. I sin’n, ɔ sunnzunnin kɛ ɔ́ yó Hajj nin Umrah blɛ kunngba’n nun, i sin’n, ɔ nin Zaid Bin Shuhan nin Salman Bin Rabi’ah be yiali, ɔ maan be nɲɔn’n be seli kɛ; ‘Ɔ mlinnin trali i nnɛn kpanngɔ’n,’ annzɛ; ‘Ɔ kleman atin kɛ i nnɛn kpanngɔ’n sa’. Ɔ maan ɔ ɔli Omar wun lɔ, ɔ kannin ndɛ nga be nɲɔn’n be kannin’n, ɔ maan [Omar] seli kɛ; 'Amun ɲannin ajalɛ nga be kan Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu 'alaihi wasallam i Sunnati su'
Imam Ahmad : 357
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لِلْحَجَرِ إِنَّمَا أَنْتَ حَجَرٌ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ مَا قَبَّلْتُكَ ثُمَّ قَبَّلَهُ
Ɔ seli e kɛ [Yahya Bin Sa’id] fin [Hisham] seli kɛ; ɔ seli min [min si] kɛ [Omar] seli Hajar -aswad- kɛ; 'A ti yɔbuɛ sa ngbɛn, sɛ ɔ ti kɛ m'an wunman kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ'n (Alaah i aklunye nin i sufuɛ'n) su bo ɔ nuan'n, nn m'an boman ɔ nuan'. Kpɛkun ɔ -Umar- boli i nuan’.
Imam Ahmad : 358
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَتَى الْحَجَرَ فَقَالَ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ لَا تَضُرُّ وَلَا تَنْفَعُ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ مَا قَبَّلْتُكَ قَالَ ثُمَّ قَبَّلَهُ
Be seli e [Waki’] m’ɔ fin [Hsyam] m’ɔ fin [i baba’n] kɛ [Umar] ɔli Hajar -Aswad- i sin’n, ɔ seli kɛ; 'Nanwlɛ, n si kɛ a ti yɔbuɛ kun sa ngbɛn m'ɔ kwlá yoman like tɛ annzɛ like kpa fi ɔ, sɛ ɔ ti kɛ m'an wunman kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ'n (Ɲanmiɛn i janunfuɛ'n) su bo ɔ nuan'n, nn m'an boman ɔ nuan.' Ɔ se kɛ; ‘Kpɛkun, Omar fɛli i nuan’n -Hajar Aswad-’.
Imam Ahmad : 359
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَبَّلَهُ وَالْتَزَمَهُ ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَ حَفِيًّا يَعْنِي الْحَجَرَ
Ɔ seli e kɛ [Waki’] Ɔ seli e kɛ [Sufyan] m’ɔ fin [Ibrahim Bin Abdul A’la] m’ɔ fin [Suwaid Bin Ghafalah] i sa nun’n, ɔ seli e kɛ [Omar] fɛli i ɲinma’n wlɛli i nun, kpɛkun ɔ trɛli i -Hajar Aswad-, kpɛkun ɔ seli kɛ; 'N wunnin kɛ Abul Qasim sallallaahu 'alaihi wasallam -ɔ su bo ɔ nuan blɛblɛblɛ'. Ɔ ti Hajar -Aswad-’.
Imam Ahmad : 360
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاءَ اللَّيْلُ مِنْ هَهُنَا وَذَهَبَ النَّهَارُ مِنْ هَهُنَا فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ
Ɔ seli e kɛ [Waki’] Ɔ seli e kɛ [Hisyam Bin ‘Urwah] ɔ fin [i baba] ɔ seli [‘Ashim Bin Umar] ɔ seli [i baba], ɔ seli kɛ; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam seli kɛ: 'Kɛ kɔnguɛ’n fin wa’n, mɔ cɛn’n w’a mlin wa’n, nn blɛ’n w’a ju kɛ be nga be su srɛ’n be kpɛ srɛ nun’.