Imam Ahmad : 341
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَاصِمٍ الْأَحْوَلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَرْجِسَ قَالَ رَأَيْتُ الْأُصَيْلِعَ يَعْنِي عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَيَقُولُ أَمَا إِنِّي أَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ وَلَكِنْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ
Һөйләне беҙгә [Мөхәммәт бин Джәғфәр] Һөйләне беҙгә [Сөғбә] [Ғәшим Әл Әхүәл] [Ғабдулла бин Сиржистан] ул әйтте; Мин күрҙем, Әл Үшәйли' мәғәнәһе [Ғүмәр Бин Әл Хатсхаб] Хәжәр -Әсүәд- үбеп, шул уҡ ваҡытта әйтә; — Ысынлап та, мин һинең таш ҡына икәнлегеңде белдем, әммә Аллаһ Рәсүленең һине үбеп торғанын күрҙем.
Imam Ahmad : 342
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَمْرَةَ الضُّبَعِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ جُوَيْرِيَةَ بْنِ قُدَامَةَ قَالَ حَجَجْتُ فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ الْعَامَ الَّذِي أُصِيبَ فِيهِ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ كَأَنَّ دِيكًا أَحْمَرَ نَقَرَنِي نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ شُعْبَةُ الشَّاكُّ فَكَانَ مِنْ أَمْرِهِ أَنَّهُ طُعِنَ فَأُذِنَ لِلنَّاسِ عَلَيْهِ فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ دَخَلَ عَلَيْهِ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ أَهْلُ الْمَدِينَةِ ثُمَّ أَهْلُ الشَّامِ ثُمَّ أُذِنَ لِأَهْلِ الْعِرَاقِ فَدَخَلْتُ فِيمَنْ دَخَلَ قَالَ فَكَانَ كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهِ قَوْمٌ أَثْنَوْا عَلَيْهِ وَبَكَوْا قَالَ فَلَمَّا دَخَلْنَا عَلَيْهِ قَالَ وَقَدْ عَصَبَ بَطْنَهُ بِعِمَامَةٍ سَوْدَاءَ وَالدَّمُ يَسِيلُ قَالَ فَقُلْنَا أَوْصِنَا قَالَ وَمَا سَأَلَهُ الْوَصِيَّةَ أَحَدٌ غَيْرُنَا فَقَالَ عَلَيْكُمْ بِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنَّكُمْ لَنْ تَضِلُّوا مَا اتَّبَعْتُمُوهُ فَقُلْنَا أَوْصِنَا فَقَالَ أُوصِيكُمْ بِالْمُهَاجِرِينَ فَإِنَّ النَّاسَ سَيَكْثُرُونَ وَيَقِلُّونَ وَأُوصِيكُمْ بِالْأَنْصَارِ فَإِنَّهُمْ شَعْبُ الْإِسْلَامِ الَّذِي لَجِئَ إِلَيْهِ وَأُوصِيكُمْ بِالْأَعْرَابِ فَإِنَّهُمْ أَصْلُكُمْ وَمَادَّتُكُمْ وَأُوصِيكُمْ بِأَهْلِ ذِمَّتِكُمْ فَإِنَّهُمْ عَهْدُ نَبِيِّكُمْ وَرِزْقُ عِيَالِكُمْ قُومُوا عَنِّي قَالَ فَمَا زَادَنَا عَلَى هَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ شُعْبَةُ ثُمَّ سَأَلْتُهُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَ فِي الْأَعْرَابِ وَأُوصِيكُمْ بِالْأَعْرَابِ فَإِنَّهُمْ إِخْوَانُكُمْ وَعَدُوُّ عَدُوِّكُمْ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ سَمِعْتُ أَبَا جَمْرَةَ الضُّبَعِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ جُوَيْرِيَةَ بْنِ قُدَامَةَ قَالَ حَجَجْتُ فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ الْعَامَ الَّذِي أُصِيبَ فِيهِ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ كَأَنَّ دِيكًا أَحْمَرَ نَقَرَنِي نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ شُعْبَةُ الشَّاكُّ قَالَ فَمَا لَبِثَ إِلَّا جُمُعَةً حَتَّى طُعِنَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَأُوصِيكُمْ بِأَهْلِ ذِمَّتِكُمْ فَإِنَّهُمْ ذِمَّةُ نَبِيِّكُمْ قَالَ شُعْبَةُ ثُمَّ سَأَلْتُهُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَ فِي الْأَعْرَابِ وَأُوصِيكُمْ بِالْأَعْرَابِ فَإِنَّهُمْ إِخْوَانُكُمْ وَعَدُوُّ عَدُوِّكُمْ
Һөйләне беҙгә [Мөхәммәт бин Джәғфәр] Һөйләне беҙгә [Сөғбә] ул әйтте; Мин [Әбү Хәмзә Әҙл Длубәйҙең] [Джүәйриә бин Ҡоҙамахтан] бер хикәйә һөйләгәнен ишеттем, ул әйтте; «Мин хаж ҡылдым, шунан [Ғүмәр] бәләгә тарыған йылда Мәҙинәгә килдем», — тигән Джүәйриә; Ғүмәр вәғәзләп әйтте; 'Ысынында, мин төшөмдә ҡыҙыл әтәс мине бер-ике тешләү менән тешләгән кеүек күрҙем' - Сыуба шикле кеүек тойолдо - һәм эш шунда булып сыҡты: ул бысаҡ менән сәнселгән, һуңынан ул кешеләргә үҙе менән осрашырға рөхсәт иткән, ә уның менән тәүге тапҡыр осрашҡан кешеләр пәйғәмбәребеҙҙең иптәштәре булған саллаллаһу һәм ғәләйһи ғәләйһис-сәләм халҡының, шулай уҡ, Ираҡ халҡы уны ҡаршы алырға, ә мин уны осратҡан кешеләр менән осраштым, — тип дауам итте ул хикәйәһен; — Уны күрергә килгән һәр кем уны маҡтап, илап йөрөгән. Ул әйтә; Беҙ уны осратҡанда, ҡорһағына ҡара чалма уралған, әммә ҡан һаман аға ине». йәвәйрийә әйтте; шунан беҙ тинек; — Беҙгә васыят бир! һәм беҙҙән башҡа бер кем дә унан васыят һорамаған, шунан ул әйтте; «Аллаһтың китабына – Ҡөрьәнгә ныҡ тотоғоҙ, сөнки һеҙ уға эйәргәнсе аҙашмаҫһығыҙ». Шунан беҙ тинек; — Беҙгә васыят бир! Ул әйтә; - Мин һеҙгә мөһәжирҙәрҙе васыят итәм, сөнки кешеләр күбәйәсәк, улар һирәгәйәсәк, ә мин һеҙгә ансарҙарҙы васыят итәм, сөнки улар ислам дине ҡайтасаҡ ислам йәмәғәтселеге, ә мин һеҙгә ғәрәптәрҙе васыят итәм, сөнки улар һеҙҙең сығышығыҙ һәм бер өлөшөгеҙ, шунан һуң мин һеҙгә васыят итәм, сөнки улар һеҙҙең Әхлуф һәм һеҙҙең Дзимма бар. ғаилә ризығы, минән тор!» Джүәйрия әйтте; — Ә ул беҙгә васыят һүҙҙәренән башҡа бер нәмә лә өҫтәмәне. Мөхәммәт бин Джәғфәр әйтте; Шуғба әйтте; — Шунан һуң мин унан һораным, шуға күрә ул ғәрәптәр тураһында әйтте; — Мин дә ғәрәптәрҙе һиңә ышанып тапшырҙым, сөнки улар һинең ҡәрҙәштәрең, уларҙың дошмандары ла һинең дошмандарың. Һөйләне беҙгә [Хәжәж] Һөйләне беҙгә [Сөғбә] Мин ишеттем [Әбү Хәмзә Әҙл Длубәи] һөйләй [Йүәйриә бин Ҡоҙамах] ул әйтте; — Мин хаж ҡылдым, шунан Ғүмәргә бәхетһеҙлек кисергән йылда Мәҙинәгә килдем, — тип дауам итте ул; Ғүмәр вәғәзләп әйтте; — Ысынында, төшөмдә ҡыҙыл әтәс бер-ике тешләп тора тип күрҙем — Сыуба шикле кеүек тойолдо-, йомаға тиклем бысаҡ менән сәнстеләр. Шунан һуң хәҙисте өҫтәгесә телгә алды, тик [Ғүмәр] әйтте; «Мин һеҙгә әһү дзиммәгеҙҙе бирәм, ысынлап та, уларҙа һеҙҙең пәйғәмбәрегеҙҙән гарантия бар». Шуғба әйтте; һуңынан мин унан һораным, шуға күрә ул ғәрәптәр тураһында яуап бирҙе; — Мин һеҙгә, ғәрәптәргә, шаһитлыҡ итәм: улар һеҙҙең ҡәрҙәштәрегеҙ, улар һеҙҙең дошмандарығыҙ.
Imam Ahmad : 343
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ شَهِدَ عِنْدِي رِجَالٌ مَرْضِيُّونَ فِيهِمْ عُمَرُ وَأَرْضَاهُمْ عِنْدِي عُمَرُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ صَلَاةٍ بَعْدَ صَلَاةِ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ
Беҙгә [Мөхәммәт бин Джәғфәр] [Сәғитте] һәм [Ғабдул Ваһабты] [Сәғиттән] [Ҡатада] [Әбүл Әлиә] [Ибн Ғәббәстен] әйтте, тип әйтте; «Мин үҙемдең яҡтан бәрәкәтле кешеләргә шаһитлыҡ иттем, улар араһында [Ғүмәр], һәм улар араһында иң бәрәкәтлеһе Ғүмәр тип уйлайым, -улар шаһитлыҡ итә- Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) Фәжр намаҙынан һуң ҡояш сыҡҡанға тиклем, Әср намаҙынан һуң ҡояш байығанға тиклем намаҙҙы тыйған».
Imam Ahmad : 344
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَطَبَ النَّاسَ بِالْجَابِيَةِ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ إِلَّا مَوْضِعَ أُصْبُعَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ أَوْ أَرْبَعَةٍ وَأَشَارَ بِكَفِّهِ
Беҙгә [Мөхәммәт бин Джәғфәр] [Сәғитте] [Ҡатада]нан [Әш Сәйәбиҙән] [Сүәйед бин Ғәфәләхтән] [Ғүмәр] Джәбиәлә халыҡҡа вәғәз һөйләгәнен һөйләне, шунан һуң ул әйтте; — Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм ике бармаҡ йәки өс бармаҡ йәки дүрт бармаҡ ҙурлығынан башҡа ебәк туҡыма кейергә тыйҙы, һәм ул уны ҡул аламаһына табан күрһәтә».
Imam Ahmad : 345
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ فِي قَبْرِهِ بِمَا نِيحَ عَلَيْهِ
Беҙгә [Мөхәммәт бин Джәғфәр] [Сәғит] [Ҡатада]нан [Сәғит бин Әл Мөсәйиб] [Ибн Ғүмәрҙән] [Ғүмәрҙән] Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйтте; 'Үле кеше ҡәберендә йәберләнәсәк, сөнки уның ниәһәте -илау- уға ҡарата'.
Imam Ahmad : 346
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ ذَاتَ يَوْمٍ عِنْدَ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى قَالَ يَزِيدُ لَا نَرَى عَلَيْهِ أَثَرَ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ مَا الْإِسْلَامُ فَقَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْقَدَرِ كُلِّهِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ يَزِيدُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ بِهَا مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبِنَاءِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ قَالَ فَلَبِثَ مَلِيًّا قَالَ يَزِيدُ ثَلَاثًا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَلَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَقَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَبِثْتُ ثَلَاثًا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عُمَرُ
Беҙгә [Мөхәммәт бин Джәғфәр] [Ибн Бурайҙа] беҙгә [Ҡәһмәсте] һөйләне. Һәм беҙгә [Йәзид бин Һарун] [Ибн Бурайҙа] [Яхъя бин Йәғмәрҙән] [Ибн Ғүмәрҙең] әйткәнен ишеткән [Ҡәһмәсте] һөйләне. Миңә [Ғүмәр бин Хатсхабҡа] әйткәс, ул әйтте; «Бер көндө беҙ пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм эргәһендә булғанда, ҡапыл алдыбыҙға бер кеше килеп сыҡты, кейеме бик аҡ, сәстәре бик ҡара», — тигән [Йәзид]; — Беҙ сәйәхәт итеү билдәләре күрмәнек, беребеҙ ҙә уны белмәнек. Шунан пәйғәмбәребеҙҙең алдына ултырып, тубыҡтарын тубыҡтарына ҡуйып, аламаларын янбаштарына һалды, шунан әйтте; — Эй, Мөхәммәт, Исламдың нимә икәнен әйт әле! Ул яуап бирҙе: «Ислам дине – Аллаһтан башҡа илаһ юҡлығына һәм Мөхәммәттең Аллаһтың илсеһе булыуына шаһитлыҡ итеүегеҙ, унан һуң намаҙҙар уҡыуығыҙ, зәҡәт түләүегеҙ, Рамаҙлан айында ураҙа тотоуығыҙ һәм, әгәр мөмкинлегегеҙ булһа, хаж ҡылыуығыҙ». Ул -кеше- тигән; — Һин дөрөҫ әйтәһең. Ул -Ғүмәр- тигән; 'Шулай итеп, беҙ уның менән аптырап ҡалдыҡ, ул һораны, әммә һуңынан раҫланы'. Ғүмәр әйтте; һуңынан әйтте; — Әйт әле, нимә ул Иман? Ул яуап бирҙе: «Иман – ул Аллаһҡа, Уның фәрештәләренә, китаптарына, пәйғәмбәрҙәренә, Ҡиәмәт көнөнә һәм яҡшы һәм насар яҙмышҡа ышаныу». Ул әйтә; — Һин дөрөҫ әйтәһең, — тигән; — Улай булғас, әйт әле, нимә ул Ихсан? Йәзид әйтте; Ул яуап бирҙе: «Һеҙ Аллаһҡа Уны күргән кеүек ғибәҙәт ҡылаһығыҙ, әгәр ҙә Уны күрә алмаһағыҙ, тимәк, Ул һеҙҙе күрә». Ул әйтә; — Улайһа, апокалипсис тураһында һөйлә! Ул яуап биргән: «Һоралған кеше һораусынан күберәк белмәй», — тигән; — Улайһа, билдәләр тураһында һөйлә! Ул яуап биргән: «Ҡол ҡатын хужаһын тыуҙырғанда, ялан аяҡлы кешеләрҙе күрһәң – сандали һәм аяҡ кейеме юҡ – кейемһеҙ һәм кәзә көтөүселәрҙең бина күтәреү өсөн бер-береһе менән ярышҡан – ҙур дан менән маҡтанған». Ғүмәр әйтте; — Шунан ир китте. Ғүмәр әйтте; — Күптән түгел генә. Йәзид әйтте; — Өс көндән һуң Рәсүлуллаһ шәллаллаһу ғәләйһис-сәләм минән: «Эй, Ғүмәр, һораусы кем икәнен беләһеңме?» Ғүмәр яуап бирҙе; Мин әйттем; «Аллаһ һәм Уның рәсүле яҡшыраҡ белә». Ул: «Был Ябраил, ул һеҙгә һеҙҙең дин тураһында өйрәтергә килгән», — тине.
Imam Ahmad : 347
حَدَّثَنَا بَهْزٌ قَالَ وَحَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَ قُلْتُ لِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ إِنَّ ابْنَ الزُّبَيْرِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَنْهَى عَنْ الْمُتْعَةِ وَإِنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ يَأْمُرُ بِهَا قَالَ فَقَالَ لِي عَلَى يَدِي جَرَى الْحَدِيثُ تَمَتَّعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَفَّانُ وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ فَلَمَّا وَلِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ الْقُرْآنَ هُوَ الْقُرْآنُ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ الرَّسُولُ وَإِنَّهُمَا كَانَتَا مُتْعَتَانِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِحْدَاهُمَا مُتْعَةُ الْحَجِّ وَالْأُخْرَى مُتْعَةُ النِّسَاءِ
Беҙгә [Бахз] һөйләп, ул әйтте; һәм Беҙгә [Аффан] һөйләп, икеһе лә әйтте; Беҙгә [Хәммәм] [Әбү Надлра] беҙгә [Ҡатада] һөйләне, тине; Мин [Джәбир бин Абдуллаға] әйттем; тип, Ибн Әз Зөбәйер мутғә никахты тыйған, ә Ибн Ғәббәс бойорған, ул -Әбү Надлрах- тигән; шунан һуң Джәбир бин Абдулла миңә әңгәмәмдең ағымына ярашлы; — Беҙ бер ваҡыт пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм менән мөтғәт никахы үткәрҙек. — Аффан әйтте; «Һәм Әбү Бәкер менән». Шунан [Ғүмәрҙе] хәлифә итеп тәғәйенләгәс, ул халыҡ алдында вәғәз һөйләне: «Ысынлап та, Ҡөрьән Ҡөрьән, ысынлап та, Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм Рәсүл, һәм ысынлап та, ике мөтғәт Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм заманында булған, береһе хаж мөтғәте булған -хажи Таматту-икенсеһе Мөмәнәт мөтғәт булған.
Imam Ahmad : 348
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ أَنْبَأَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ هُبَيْرَةَ عَنْ أَبِي تَمِيمٍ أَنَّهُ سَمِعَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْ أَنَّكُمْ تَوَكَّلْتُمْ عَلَى اللَّهِ حَقَّ تَوَكُّلِهِ لَرَزَقَكُمْ كَمَا يَرْزُقُ الطَّيْرَ تَغْدُو خِمَاصًا وَتَرُوحُ بِطَانًا
Беҙгә [Хаджаж] беҙгә [Ғабдулла бин Хөбәйрәнән] [Әбү Тәмимдән] [Ғүмәр бин Әл-Хәтсхабтың] әйткәнен ишеткәнен хәбәр итте. Мин Пәйғәмбәребеҙҙең: «Әгәр ҙә һеҙ мөмкин тиклем Аллаһҡа тәүәккәл итһәгеҙ, һеҙгә ризыҡ биреләсәк, ҡошҡа ризыҡ бирелгән кеүек, ул таң менән буш осоп, тулы ҡайта», — тигәнен ишеттем.
Imam Ahmad : 349
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ حَدَّثَنِي بُكَيْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ السَّاعِدِيِّ الْمَالِكِيِّ أَنَّهُ قَالَ اسْتَعْمَلَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الصَّدَقَةِ فَلَمَّا فَرَغْتُ مِنْهَا وَأَدَّيْتُهَا إِلَيْهِ أَمَرَ لِي بِعِمَالَةٍ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّمَا عَمِلْتُ لِلَّهِ وَأَجْرِي عَلَى اللَّهِ قَالَ خُذْ مَا أُعْطِيتَ فَإِنِّي قَدْ عَمِلْتُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَمَّلَنِي فَقُلْتُ مِثْلَ قَوْلِكَ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُعْطِيتَ شَيْئًا مِنْ غَيْرِ أَنْ تَسْأَلَ فَكُلْ وَتَصَدَّقْ
Беҙгә [Хәжәж] Һөйләне [Ләйетс] Миңә [Бүкәйер бин Абдулла] [Бүср бин Сәғиттән] [Ибн Әс Сәғиди] Әл Маликиҙан әйтте, тип әйтте; [Ғүмәр бин Әл-Хәттхаб] мине зәкәт йыйыусы итеп тәғәйенләне, мин уны үтәп бөткәс, зәкәтте уға тапшырҙым, шунан Ғүмәр миңә эш хаҡын алырға ҡушты, шуға күрә мин уға әйттем; «Мин тик Аллаһ өсөн генә эшләйем, әжерем тик Аллаһтан ғына». Ғүмәр яуап бирҙе; «Һеҙгә бирелгәнде алығыҙ, сөнки мин уны Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһиссәләм заманында кисерҙем, ул миңә -зәкәт йыйыуҙы йөкмәтте- шунан мин һеҙ әйткәнсә әйттем, шунан һуң Рәсүлуллаһ ғәләйһиссәләм миңә әйтте: «Әгәр һеҙгә һорамайынса бер нәмә бирелһә, ашағыҙ һәм бирегеҙ».
Imam Ahmad : 350
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ حَدَّثَنِي بُكَيْرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ هَشَشْتُ يَوْمًا فَقَبَّلْتُ وَأَنَا صَائِمٌ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ صَنَعْتُ الْيَوْمَ أَمْرًا عَظِيمًا قَبَّلْتُ وَأَنَا صَائِمٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ لَوْ تَمَضْمَضْتَ بِمَاءٍ وَأَنْتَ صَائِمٌ فَقُلْتُ لَا بَأْسَ بِذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفِيمَ
Беҙгә [Хәжәж] Беҙгә [Ләйетс] әйтте Миңә [Бөкәйер] [Ғәбдел Мәлик бин Сәғит Әл-Әнсариҙан] [Джәбир бин Абдулла] [Ғүмәр бин Әл-Хәттхабтан] әйтте, тип әйтте; «Бер көндө нәфсем - нәфсем - янып китте, шунан ураҙа тотһам да, ҡатынымды үптем, шуға күрә Аллаһ Рәсүле янына килдем һәм әйттем; 'Бөгөн мин ҙур -хата- эшләнем, ураҙа тотһам да -ҡатынымды- үптем'. Рәсүлуллаһ шәллаллаһу ғәләйһи вәсалләм яуап бирә: «Ураҙа тотоп та ауыҙыңды һыу менән сайҡаһаң, нимә уйлайһың?» Мин яуап бирҙем; 'Был ярай -ул ураҙаны боҙмай-'. Шунан һуң Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм: «Улай булғас, проблема ҡайҙа?»
Imam Ahmad : 351
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ أَنْبَأَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هُبَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا تَمِيمٍ الْجَيْشَانِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَوَكَّلُونَ عَلَى اللَّهِ حَقَّ تَوَكُّلِهِ لَرَزَقَكُمْ كَمَا يَرْزُقُ الطَّيْرَ أَلَا تَرَوْنَ أَنَّهَا تَغْدُو خِمَاصًا وَتَرُوحُ بِطَانًا
Беҙгә [Яхъя бин Исхаҡ] әйтте [Ибн Лахиғә] Беҙгә [Ғабдулла бин Хөбәйрәгә] әйтте, тине; Мин [Әбү Тәмим Әл Джайсяниның] әйткәнен ишеттем; Мин [Ғүмәр бин Әл-Хаттхабтың] әйткәнен ишеттем; Мин Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләмдең былай тигәнен ишеттем: «Әгәр ҙә һеҙ мөмкин тиклем Аллаһҡа тәүәккәл итһәгеҙ, ҡошҡа ризыҡ бирелгән кеүек, һеҙгә лә ризыҡ биреләсәк, күрмәйһегеҙме, уның таң менән буш осоп, тулы ҡайтыуын».
Imam Ahmad : 352
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنِ ابْنِ يَعْمَرَ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّا نُسَافِرُ فِي الْآفَاقِ فَنَلْقَى قَوْمًا يَقُولُونَ لَا قَدَرَ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا لَقِيتُمُوهُمْ فَأَخْبِرُوهُمْ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ مِنْهُمْ بَرِيءٌ وَأَنَّهُمْ مِنْهُ بُرَآءُ ثَلَاثًا ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَجُلٌ فَذَكَرَ مِنْ هَيْئَتِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ادْنُهْ فَدَنَا فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا حَتَّى كَادَ رُكْبَتَاهُ تَمَسَّانِ رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي مَا الْإِيمَانُ أَوْ عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنُ بِالْقَدَرِ قَالَ سُفْيَانُ أُرَاهُ قَالَ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ إِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ وَغُسْلٌ مِنْ الْجَنَابَةِ كُلُّ ذَلِكَ قَالَ صَدَقْتَ صَدَقْتَ قَالَ الْقَوْمُ مَا رَأَيْنَا رَجُلًا أَشَدَّ تَوْقِيرًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ هَذَا كَأَنَّهُ يُعَلِّمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ أَوْ تَعْبُدَهُ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ كُلُّ ذَلِكَ نَقُولُ مَا رَأَيْنَا رَجُلًا أَشَدَّ تَوْقِيرًا لِرَسُولِ اللَّهِ مِنْ هَذَا فَيَقُولُ صَدَقْتَ صَدَقْتَ قَالَ أَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ بِهَا مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَقَالَ صَدَقْتَ قَالَ ذَلِكَ مِرَارًا مَا رَأَيْنَا رَجُلًا أَشَدَّ تَوْقِيرًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ هَذَا ثُمَّ وَلَّى قَالَ سُفْيَانُ فَبَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْتَمِسُوهُ فَلَمْ يَجِدُوهُ قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ مَا أَتَانِي فِي صُورَةٍ إِلَّا عَرَفْتُهُ غَيْرَ هَذِهِ الصُّورَةِ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنِ ابْنِ يَعْمَرَ قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ أَوْ سَأَلَهُ رَجُلٌ إِنَّا نَسِيرُ فِي هَذِهِ الْأَرْضِ فَنَلْقَى قَوْمًا يَقُولُونَ لَا قَدَرَ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ مِنْهُمْ بَرِيءٌ وَهُمْ مِنْهُ بُرَآءُ قَالَهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُنَا قَالَ بَيْنَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَدْنُو فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا رَتْوَةً ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَدْنُو فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا رَتْوَةً ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَدْنُو فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَا رَتْوَةً حَتَّى كَادَتْ أَنْ تَمَسَّ رُكْبَتَاهُ رُكْبَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Һөйләне беҙгә [Әбү Нуғайым] Беҙгә [Суфьян] [Әлҡәмә бин Марцадтан] [Сөләймән бин Бурайҙа] [Ибн Йәғмәрҙән] һөйләне, ул әйтте; Мин [Ибн Ғүмәргә] әйттем; 'Беҙ бөтә ер йөҙөндә сәйәхәт иттек, шунан яҙмыш юҡ тигән халыҡҡа осраныҡ'. Ибн Ғүмәр әйткән; — Осрашҡас, Ғабдуллаһ бин Ғүмәрҙең уларҙан китеүен әйт, улар ҙа унан китә, — тип өс тапҡыр. Шунан бер хәҙис һөйләне; Беҙ Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм янында булғанда, ҡапыл бер кеше килде - Ибн Ғүмәр уның сифаттарын телгә алды - Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм шунан: "Яҡыныраҡ кил!" шунан теге кеше яҡынлашты, шунан Аллаһ Рәсүле тағы: «Яҡыныраҡ кил!» Шулай итеп, ир яҡынлашты, шул тиклем тубыҡтары бер-береһенә тейә яҙҙы. Шунан һуң ул; — Эй, Аллаһ Рәсүле, әйт әле, нимә ул Иман? Йәки: «Иман тураһында һөйләгеҙме?» Ул яуап бирә: «Һеҙ Аллаһҡа, Уның фәрештәләренә, Уның китаптарына, Уның пәйғәмбәрҙәренә, Ҡиәмәт көнөнә ышанаһығыҙ һәм тәҡдиргә ышанаһығыҙ». Суфьян әйтте; Мин уйланым, ул әйтте: “Яҡшы һәм насар”. Ир һораны; — Нимә ул Ислам? Ул яуап бирә: «Намаҙҙар уҡыу, зәкәт түләү, хаж ҡылыу, Рамаҙан айында ураҙа тотоу һәм Йөнүбтән ҡойоноу», — тип яуап биргән, уның бөтә яуаптарына ла комментарий бирелгән; — Һин дөрөҫ әйтәһең, дөрөҫ әйтәһең. Дуҫтар әйтте; — Беҙ был кешенән дә нығыраҡ Рәсүлуллаһты данлаған кешене күргәнебеҙ юҡ, ул Рәсүлуллаһты белә кеүек. Шунан һуң ул; — Эй, Аллаһ Рәсүле, Ихсан тураһында миңә һөйлә! Ул яуап бирҙе: «Һеҙ Аллаһҡа ғибәҙәт ҡылаһығыҙ йәки Уны күргән кеүек ғибәҙәт ҡылаһығыҙ, әгәр ҙә һеҙ Уны күрә алмаһағыҙ, тимәк, Ул һеҙҙе күрә». Беҙ барыбыҙ ҙа әйтәбеҙ; беҙ был кешенән дә нығыраҡ данлаған кешене күргәнебеҙ юҡ, шунан ул әйтте; — Һин дөрөҫ әйтәһең, дөрөҫ әйтәһең. Ул әйтә; — Апокалипсис тураһында һөйлә әле! Ул яуап бирҙе: «Һоралған кеше һораусынан яҡшыраҡ белмәй». Ул әйтә; шунан кеше әйтте; — Һин дөрөҫ әйтәһең. Ул гел шулай тип әйтә торғайны, ә беҙ бер ҡасан да Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вә салләмде был кешенән дә нығыраҡ данлаған кешене күрмәнек, шунан теге кеше китте. -Суфьян әйтте; — «Шунан миңә бер хәбәр килде: «Уны эҙләгеҙ!» Әммә улар уны тапманылар, ул: «Был кеше Джибрил, ул һиңә дин тураһында өйрәтергә килгән, был ваҡыттан башҡа белмәһәм, ул миңә бер ҡасан да шундай нәмә менән осрашмаған», — тигән. Һөйләне беҙгә [Әбү Әхмәт] Һөйләне беҙгә [Суфьян] [Әлҡәмә бин Марцадтан] [Сөләймән бин Бурайҙа] [Ибн Йәғмәрҙән] әйтте; Мин [Ибн Ғүмәрҙән] һораным йәки ул -Ибн Ғүмәрҙе- бер кеше һораған; «Ысынлап та, беҙ бер ваҡыт был ерҙә йөрөп, яҙмыш юҡ тигән халыҡҡа осраныҡ», — тип яуап биргән һуң Ибн Ғүмәр; «Әгәр ҙә улар менән осрашһағыҙ, әйтегеҙ: Ибн Ғүмәр уларҙан айырылды, улар ҙа Ибн Ғүмәрҙән айырылды», — тип өс тапҡыр әйтте, шунан беҙгә һөйләне һәм әйтте; Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм янында булғанда, ҡапыл бер кеше килеп: «Эй, Аллаһ илсеһе, яҡыныраҡ килә аламмы?» Ул: «Яҡыныраҡ кил!» Шунан бер аҙым яҡынайҙы, шунан әйтте; — Эй, Аллаһ Рәсүле, яҡыныраҡ килергә рөхсәт итегеҙме? Ул: «Яҡыныраҡ кил!» Шунан бер аҙым яҡыныраҡ килеп, тағы ла әйтте; — Эй, Аллаһ Рәсүле, яҡыныраҡ килергә рөхсәт итегеҙме? Ул: «Яҡыныраҡ кил!» Шунан тубыҡтары Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдең тубыҡтарына тейерлек итеп бер аҙым яҡынайтты, шунан әйтте; — Эй, Аллаһ Рәсүле, нимә ул иман? Артабан Ибн Ғүмәр үрҙәге хәҙисте мәғәнәле итеп телгә ала.
Imam Ahmad : 353
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى الْأَشْيَبُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ أَبِي الْوَلِيدِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُرَاقَةَ الْعَدَوِيِّ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَظَلَّ رَأْسَ غَازٍ أَظَلَّهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنْ جَهَّزَ غَازِيًا حَتَّى يَسْتَقِلَّ بِجَهَازِهِ كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِهِ وَمَنْ بَنَى مَسْجِدًا يُذْكَرُ فِيهِ اسْمُ اللَّهِ بَنَى اللَّهُ لَهُ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ
Һөйләне беҙгә [Хәсән бин Муса Әл Асы-йәб] Һөйләне беҙгә [Ибнү Лахиә] Һөйләне беҙгә [Әл Вәлид бин Әбүл Вәлид] [Усман бин Абдулла бин Сураҡа Әл-Әҙәүиҙән] [Ғүмәр бин Әл-Хатсхабтан] ул әйтте; Рәсүлуллаһ шәлләллаһу ғәләйһи вәссәләм: «Кем яугирҙың башын һыйындырһа, Аллаһы Тәғәлә уны Ҡиәмәт көнөндә һыйындырыр, кем яугирҙең кәрәк-ярағын ризыҡландырырлыҡ итеп әҙерләһә, уның өсөн был яугир әжере кеүек булыр». Кем дә кем унда Аллаһ исеме телгә алынған мәсет төҙөһә, Аллаһ уға Күктә өй төҙөр».
Imam Ahmad : 354
حَدَّثَنَا عَتَّابٌ يَعْنِي ابْنَ زِيَادٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ أَنْبَأَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَقَدْ بَلَغَ بِهِ أَبِي إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ فَاتَهُ شَيْءٌ مِنْ وِرْدِهِ أَوْ قَالَ مِنْ جُزْئِهِ مِنْ اللَّيْلِ فَقَرَأَهُ مَا بَيْنَ صَلَاةِ الْفَجْرِ إِلَى الظُّهْرِ فَكَأَنَّمَا قَرَأَهُ مِنْ لَيْلَتِهِ
Беҙгә [Аттаб йәғни Ибн Зияд] [Ғабдулла йәғни Ибнул Мөбәрәк] беҙгә [Юнысты] [Әз Зөһриҙән] [Әс Сәғиб бин Йәзидтән] һәм [Ғөбәйҙулла бин Абдулла бин Үтмәрҙән] [Ғабдулла бин Үтмәрҙән] [Әлбдүр Ғөбмәрҙән] һөйләне. Хаттхаб], -Ғабдулла әйтте; Атайым уны Пәйғәмбәребеҙгә еткергән: «Кем үҙенең виридынан берәй нәмә ҡалдырһа», йәки ул: «Төндә бер өлөшөнән, һуңынан таң менән төшкө намаҙ араһында уҡыһа, төндә уҡыған кеүек булыр», — тигән.
Imam Ahmad : 355
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي مَيْسَرَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ قَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ الَّتِي فِي سُورَةِ الْبَقَرَةِ { يَسْأَلُونَكَ عَنْ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ } قَالَ فَدُعِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا فَنَزَلَتْ الْآيَةُ الَّتِي فِي سُورَةِ النِّسَاءِ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى } فَكَانَ مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَقَامَ الصَّلَاةَ نَادَى أَنْ لَا يَقْرَبَنَّ الصَّلَاةَ سَكْرَانُ فَدُعِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا فَنَزَلَتْ الْآيَةُ الَّتِي فِي الْمَائِدَةِ فَدُعِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَلَمَّا بَلَغَ { فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ } قَالَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ انْتَهَيْنَا انْتَهَيْنَا
Һөйләне беҙгә [Хәләф бин Әл Вәлид] Беҙгә [Исраил] [Әбү Исхаҡтан] [Әбү Мәйсәрә] [Ғүмәр бин Әл Хатсхабтан] һөйләне, ул әйтте; хамер тыйыу төшкәс, Ғүмәр тигән; «Йә Аллаһ, беҙгә хәмр мәсьәләһен ҡәнәғәтләнерлек аңлатма менән аңлат», — тип, шунан был аят төштө, ул «Әл-Баҡара» сүрәһендә; ' -Һеҙҙән шарап һәм ҡомарлы уйындар тураһында һорайҙар. Әйт: «Улар икеһендә лә ҙур гонаһ бар-», -QS Әл-Баҡара аят 219-. Әбү Мәйсәрә әйтте; Шулай итеп, Ғүмәрҙе саҡырҙылар һәм уға уҡынылар һәм ул әйтте; «Эй, Аллаһ, беҙгә ҡәнәғәтләнерлек аңлатма менән хәмр мәсьәләһен аңлат», — тип, хатындағы аят төштө -Эй һеҙ, иман килтергәндәр, иҫерек килеш намаҙ уҡымағыҙ-, -QS Ән Ниса' аят 43- Аллаһ Рәсүленең саҡырыусыһы саллаллааһу ғәләйһи үсүәлләм, намаҙ уҡылғанда; — Эскән кешеләр намаҙға килмәһен өсөн. Шулай итеп, Ғүмәрҙе саҡырып уҡығандар, шунан ул әйткән; «Йә Аллаһ, был мәсьәләне беҙгә ҡәнәғәтләнерлек аңлатма менән аңлат». Шулай итеп, Әл-Мәиҙә сүрәһендәге аят төштө, шунан Ғүмәрҙе саҡырып, уға уҡып ишеттерҙеләр, шунан аятҡа еткәс - Шунан туҡта - шул эште башҡарыуҙан - - QS Әл-Мәиҙә 91-се аят - Әбү Мәйсәрә әйтте; шунан Ғүмәр әйтте; 'Беҙ туҡтайбыҙ, беҙ туҡтайбыҙ'.
Imam Ahmad : 356
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ صُبَيِّ بْنِ مَعْبَدٍ أَنَّهُ كَانَ نَصْرَانِيًّا تَغْلِبِيًّا فَأَسْلَمَ فَسَأَلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقِيلَ لَهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرَادَ أَنْ يُجَاهِدَ فَقِيلَ لَهُ أَحَجَجْتَ قَالَ لَا فَقِيلَ لَهُ حُجَّ وَاعْتَمِرْ ثُمَّ جَاهِدْ فَأَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا فَوَافَقَ زَيْدَ بْنَ صُوحَانَ وَسَلْمَانَ بْنَ رَبِيعَةَ فَقَالَا هُوَ أَضَلُّ مِنْ نَاقَتِهِ أَوْ مَا هُوَ بِأَهْدَى مِنْ جَمَلِهِ فَانْطَلَقَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ لِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Беҙгә [Аффан] [Сөйбә]гә [Әл-Хәкәмдән] [Шөбәй бин Мәғбәдтән] [Әбү Ваилдан] [Шөбәй бин Мәғбәдтән] [Сөйбә]гә һөйләне, быға тиклем ул Тағлибтан христиан булғанын, һуңынан Ислам динен ҡабул иткәнен, һуңынан һорағанын; — Ҡайһы ғәмәл мөһимерәк? Шулай яуап бирҙе; «Аллаһ юлында джихад». Шунан һуң ул джиһадҡа китергә йыйынғайны, уға әйтелде; — Һин хаж ҡылғаның бармы? Ул яуап бирҙе; — Әлегә юҡ, — тинеләр уға шунан; «Тәүҙә хаж һәм ғөмрә ҡылығыҙ, унан һуң джихад ҡылығыҙ». Шунан хаж менән ғөмрәне бер юлы ҡылырға ниәтләй, шунан һуң Зәйет бин Шуһан менән Сәлмән бин Рәбиғә менән осраша, шуға күрә икеһе лә; «Ул дөйәһенән дә аҙашҡан», йәки; «Ул дөйәһенән дә тура юлда йөрөмәй». Шулай итеп, ул Ғүмәргә барып, икеһенең дә һөйләгәндәрен һөйләне, шулай итеп [Ғүмәр] әйтте; 'Һеҙ пәйғәмбәребеҙҙең сөннәтенә ҡағылышлы тура юл алдығыҙ -йәки- пәйғәмбәребеҙҙең сөннәтенә ҡағылышлы тура юл алдығыҙ, ғәләйһис-сәләм'.
Imam Ahmad : 357
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لِلْحَجَرِ إِنَّمَا أَنْتَ حَجَرٌ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ مَا قَبَّلْتُكَ ثُمَّ قَبَّلَهُ
Беҙгә [Яхъя бин Сәғит] [Хишамдан] әйтте, ул әйтте; миңә [атайыма] хәбәр итте: [Ғүмәр] Хәжәргә -әсүәд-; «Һин тик таш ҡына, әгәр ҙә мин Аллаһ Рәсүленең (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) һине үбешкәнен күрмәһәм, һине үбешмәҫ инем». Шунан ул -Ғүмәр- уны үпте'.
Imam Ahmad : 358
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَتَى الْحَجَرَ فَقَالَ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ لَا تَضُرُّ وَلَا تَنْفَعُ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ مَا قَبَّلْتُكَ قَالَ ثُمَّ قَبَّلَهُ
Беҙгә [Вәкиғ] [Хисәмдән] [атаһынан] әйтелгән: [Ғүмәр] Хәжәр -Әсүәдкә яҡынлашты, шунан әйтте; — Ысынлап та, мин беләм, һин бер ниндәй ҙә зыян һәм файҙа килтерә алмаған таш ҡына, әгәр ҙә мин Аллаһ Илсеһенең (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) һине үбешкәнен күрмәһәм, һине үбешмәҫ инем». Ул әйтә; 'Шунан Ғүмәр уны үбеп -Хәжәр Әсүәд-'.
Imam Ahmad : 359
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَبَّلَهُ وَالْتَزَمَهُ ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَ حَفِيًّا يَعْنِي الْحَجَرَ
Беҙгә [Вәкиғ] [Суфьянға] [Ибраһим бин Ғәбдел Ғәләнән] [Сүәйед бин Ғәфәләхтән] [Ғүмәрҙең] уны үбеп тотоуын -Хәжәр Әсүәд-, шунан әйтте; — Мин Әбүл Ҡасимдың һине ипләп кенә үбеп торғанын күрҙем. Атап әйткәндә, Хәжәр -Әсүәд-'.
Imam Ahmad : 360
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاءَ اللَّيْلُ مِنْ هَهُنَا وَذَهَبَ النَّهَارُ مِنْ هَهُنَا فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ
Беҙгә [Вәки] [Хисем бин Ғүрүә] [атаһынан] [Әшим бин Ғүмәрҙән] [атаһынан] һөйләне, тине; Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм: «Бынан төн килеп, көн бынан юғалғас, ураҙа тотҡандар өсөн ифтар ваҡыты етер», — тигән.