Imam Ahmad : 221
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنِي سَيَّارٌ عَنْ أَبِي وَائِلٍ أَنَّ رَجُلًا كَانَ نَصْرَانِيًّا يُقَالُ لَهُ الصُّبَيُّ بْنُ مَعْبَدٍ أَسْلَمَ فَأَرَادَ الْجِهَادَ فَقِيلَ لَهُ ابْدَأْ بِالْحَجِّ فَأَتَى الْأَشْعَرِيَّ فَأَمَرَهُ أَنْ يُهِلَّ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ جَمِيعًا فَفَعَلَ فَبَيْنَمَا هُوَ يُلَبِّي إِذْ مَرَّ يَزِيدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ لَهَذَا أَضَلُّ مِنْ بَعِيرِ أَهْلِهِ فَسَمِعَهَا الصُّبَيُّ فَكَبُرَ ذَلِكَ عَلَيْهِ فَلَمَّا قَدِمَ أَتَى عُمَرَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ قَالَ وَسَمِعْتُهُ مَرَّةً أُخْرَى يَقُولُ وُفِّقْتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ
A y’a fɔ an ye ko [Husyaim] y’a fɔ n ye [Sayyar] ka bɔ [Abu Wa`il] la ko kerecɛn dɔ min tɔgɔ ko Ash Shubay Bin Ma’bad, ale donna silamɛya la, o kɔ, a tun be ɲini ka taga jihadi kɛ, o la, u y’a fɔ a ye ko; ‘A daminɛ fɔlɔ ka hiji kɛ,’ o kɔ, Al Asy’ari nana k’a fɔ a ye ko a k’a laɲini ka hiji ni umra kɛ wagati kelen na, o kɔ, a y’o kɛ, k’a to talbiyah kɛra la -ka lafadz ‘labbaika kalan- tericɛ barila ka Yazid Bin Shuhan ni Salman Bin Rabi’a fɔ a ka fila fila ye; ‘Tiɲɛ na, nin mɔgɔ tununa ka tɛmɛ a ka ɲɔgɔmɛ kan’. Shubay y’a mɛn k’o kɛra gɛlɛya ye ale fɛ, o kɔ, a nana [Umar] fɛ k’o koo lakali a ye, o kɔ, Umar y’a fɔ a ye ko; Abu Wa`il ko: ‘I ka kira ka sunna yira i la; ani wagati wɛrɛ ra, ne k’a mɛn a ko; ‘I be bɛn n’i ka cira ka sunna ye’.
Imam Ahmad : 222
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْمُرُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اللَّيْلَةَ كَذَاكَ فِي الْأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ وَأَنَا مَعَهُ
A y’a fɔ an ye [Abu Mu’awiyah] A y’a fɔ an ye [Al A’masy] ka bɔ [Ibrahima] ka bɔ [Alqamah] ka bɔ [Umar] a ko; 'Ala ka ciden tun tɛ sinɔgɔ sufɛ tuma bɛɛ - ka baro kɛ - ni Abu Bakri ye silamɛw ka koow kan, ne fana tun b'a fɛ'.
Imam Ahmad : 223
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الْأَحْوَلُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَرْجِسَ قَالَ رَأَيْتُ الْأُصَيْلِعَ يَعْنِي عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَيَقُولُ إِنِّي لَأُقَبِّلُكَ وَأَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ لَا تَنْفَعُ وَلَا تَضُرُّ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ لَمْ أُقَبِّلْكَ
A y’a fɔ an ye [Abu Mu’awiya] A y’a fɔ an ye [Ashim Al Ahwal] ka bɔ [Abdullah Bin Sirjis] fɛ a ko; N ye Al Ushaili’ ye - kɔrɔ ye [Umar] - a be Kabakuru Fiman mugan k’a fɔ; ‘Tiɲɛ na, n y’i mugan, n b’a lɔn fana ko i ye kabakuru dɔrɔn ye min tɛ nafa foyi di, min tɛ tɔɔrɔ foyi di, ni n tun ma Ala ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam ye k’i mugan, siga t’a la, n tun tɛna i mugan’.
Imam Ahmad : 224
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيَرْقُدُ أَحَدُنَا وَهُوَ جُنُبٌ قَالَ نَعَمْ إِذَا تَوَضَّأَ
A y’a fɔ an ye [Abdullah Bin Numair] A y’a fɔ an ye [Ubaidullah] ka bɔ [Nafi’] ka bɔ [Ibnu Umar] ka bɔ [Umar] la, n b’a ɲininga; 'E Ala ka ciden, yala a daganin lo mɔgɔ ka sinɔgɔ k'a to junub kɔnɔ wa?' A y’a jaabi ko: ‘Ɔnhɔn, n’i ye ko kɛ ka ban’.
Imam Ahmad : 225
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَقْبَلَ اللَّيْلُ وَأَدْبَرَ النَّهَارُ وَغَابَتْ الشَّمْسُ فَقَدْ أَفْطَرْتَ
A y’a fɔ an ye ko [Ibn Numair] y’a fɔ an ye ko [Hisham] bɔra [a facɛ] la ka bɔ [Ashim] la ka bɔ [Umar Bin Al Khaththab] la a ko; ‘Arasulullah ko; ‘Ni suu sera, ni tile tɛmɛna, tile benna, o tuma na, aw ka sunɔgɔ wagati sera’.
Imam Ahmad : 226
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ الْمَعْنَى عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَامِرِ بْنِ وَاثِلَةَ أَنَّ نَافِعَ بْنَ عَبْدِ الْحَارِثِ لَقِيَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِعُسْفَانَ وَكَانَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اسْتَعْمَلَهُ عَلَى مَكَّةَ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَنْ اسْتَخْلَفْتَ عَلَى أَهْلِ الْوَادِي قَالَ اسْتَخْلَفْتُ عَلَيْهِمْ ابْنَ أَبْزَى قَالَ وَمَا ابْنُ أَبْزَى فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ مَوَالِينَا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اسْتَخْلَفْتَ عَلَيْهِمْ مَوْلًى فَقَالَ إِنَّهُ قَارِئٌ لِكِتَابِ اللَّهِ عَالِمٌ بِالْفَرَائِضِ قَاضٍ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَمَا إِنَّ نَبِيَّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ قَالَ إِنَّ اللَّهَ يَرْفَعُ بِهَذَا الْكِتَابِ أَقْوَامًا وَيَضَعُ بِهِ آخَرِينَ
A y’a fɔ an ye [Abu Kamil] A y’a fɔ an ye [Ibrahima Bin Sa’d] A y’a fɔ an ye [Ibnu Shihab] ani A y’a fɔ an ye [Abdurrazaq] y’a fɔ an ye [Ma’mar] ka bɔ [Az Zuhri] kɔnɔ [Abu Ath Thufail ‘Amir Bin Harit] kɔrɔ la ko [Abu Ath Thufail ‘Amir Bin Harit] ye ɲɔgɔn kunbɛn ni [ Nafi’ ye. Usfan, ani Umar y’a sigi ka kɛ Makka maratigi ye, o kɔ, Umar y’a fɔ a ye ko; ‘I be jɔn lo sigi kongokolon mɔgɔw ɲɛmɔgɔ ye?’ A ka o jaabi ko; ‘Ne ye Ibn Abza sigi u ye’. Umar y’a ɲininga; ‘Ibn Abza ye jɔn lo ye?’ A ka o jaabi ko; ‘A ye an ka baaradenw dɔ ye’. Umar ko; ‘I ye jɔn dɔ lamɔ u ye wa?’ A ka o jaabi ko; 'Tiɲɛ na, a ye mɔgɔ ye min ye Ala ka kitabu mara a hakili la, a be fara`idl ni Qadli tilannin faamu'. O la, Umar ko; ‘Tiɲɛ na, aw ka kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Tiɲɛ na, Ala be jama dɔ kɔrɔta ni nin kitabu ye, ka jama wɛrɛ majigi n’a ye’.
Imam Ahmad : 227
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ سُمَيْعٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ قَالَ قَالَ عُمَرُ لِأَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ ابْسُطْ يَدَكَ حَتَّى أُبَايِعَكَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَنْتَ أَمِينُ هَذِهِ الْأُمَّةِ فَقَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ مَا كُنْتُ لِأَتَقَدَّمَ بَيْنَ يَدَيْ رَجُلٍ أَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَؤُمَّنَا فَأَمَّنَا حَتَّى مَاتَ
A y’a fɔ an ye [Muhamadu Bin Fudlail] A y’a fɔ an ye [Isma’il Bin Sumai’] ka bɔ [Silamɛ Al Bathin] ka bɔ [Abul Bakhtari] la a ko; [Umar] y’a fɔ Ubayida Bin Al Jara ye ko; ‘Aw k’aw bolow foni, n’ ka se ka kantigiya kɛ aw ye, bari n’ ye Ala ka ciden (s.a.w) ka kuma mɛn ko: ‘Ele ye Amin ye - nin ummat ka lannaya ye’. Abu Ubayida y’a jaabi ko; ‘Ne tɛna taga ɲɛfɛ - ɲɛfɛ - mɔgɔ min ɲɛfɛ, kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ye yamaruya di min ma k’an ɲɛminɛ, o kɔfɛ k’an ɲɛminɛ fo a ka sa’.
Imam Ahmad : 228
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ سَلْمَانَ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِسْمَةً فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَغَيْرُ هَؤُلَاءِ أَحَقُّ مِنْهُمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُمْ خَيَّرُونِي بَيْنَ أَنْ يَسْأَلُونِي بِالْفُحْشِ أَوْ يُبَخِّلُونِي فَلَسْتُ بِبَاخِلٍ
A y’a fɔ an ye ko [Abdurrazaq] y’a fɔ an ye ko [Sufyan] ka bɔ [Al A’masy] ka bɔ [Syaqiq Bin Salamah] ka bɔ [Salman Bin Rabi’ah] ka bɔ [Umar] la a ko; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ye ghanimah ka nafolo tilan, o kɔ, n ko; ‘E Ala ka ciden, n’u bɔra o la, mɔgɔ dɔw be yen minw ka jogo ka bon n’u ye’. o kɔ, cira sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a jaabi ko: ‘Tiɲɛ na, u ye n jagoya ka sugandili fila kɛ, walima u ye n jagoya ni juguya ye walima u bena n jati nɛgɛrikɛla ye, hali ni n tɛ nɛgɛrikɛla ye’.
Imam Ahmad : 229
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ يَنَامُ أَحَدُنَا وَهُوَ جُنُبٌ قَالَ نَعَمْ وَيَتَوَضَّأُ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
A y’a fɔ an ye ko [Abdurrazzaq] y’a fɔ an ye [Ubaidullah Bin Umar] ka bɔ [Nafi’] ka bɔ [Ibn Umar] la ko Umar ye cira ɲininga ko; ‘An kelen be se ka sinɔgɔ k’a to junub kɔnɔ wa?’ A y’a jaabi ko: ‘Ɔnhɔn, ani i ka ko fɔlɔ i n’a fɔ ko min be kɛ ka delili kɛ’. A fɔra an ye ko [Abdurrazzaq] y’a fɔ an ye [Ma’mar] ka bɔ [Ayub] ka bɔ [Nafi’] ka bɔ [Ibn Umar] fɛ ko Umar ye ɲiningali ɲɔgɔn ɲininga cira sallallahu alayihi wasallam fɛ’.
Imam Ahmad : 230
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ قَالَ رَأَى ابْنُ عُمَرَ سَعْدَ بْنَ مَالِكٍ يَمْسَحُ عَلَى خُفَّيْهِ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ وَإِنَّكُمْ لَتَفْعَلُونَ هَذَا فَقَالَ سَعْدٌ نَعَمْ فَاجْتَمَعَا عِنْدَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ سَعْدٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَفْتِ ابْنَ أَخِي فِي الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كُنَّا وَنَحْنُ مَعَ نَبِيِّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَمْسَحُ عَلَى خِفَافِنَا فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَإِنْ جَاءَ مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ نَعَمْ وَإِنْ جَاءَ مِنْ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ قَالَ نَافِعٌ فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ بَعْدَ ذَلِكَ يَمْسَحُ عَلَيْهِمَا مَا لَمْ يَخْلَعْهُمَا وَمَا يُوَقِّتُ لِذَلِكَ وَقْتًا فَحَدَّثْتُ بِهِ مَعْمَرًا فَقَالَ حَدَّثَنِيهِ أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ مِثْلَهُ
A y’a fɔ an ye ko [Abdurrazaq] y’a fɔ an ye [Ubayidula Bin Umar] ka bɔ [Nafi’] la a ko; ko Ibnu Umar ye Sa’d Bin Malik ye a b’a ka khuf fila -golo sanbara- mɔmɔna, [Ibnu Umar] ko; ‘Yala aw ka teli ka nin kɛ wa?’ Sa’di y’a jaabi ko; ‘Ɔnhɔn,’ o kɔ, u fila ye ɲɔgɔn kunbɛn Umar gɛrɛfɛ, Sa’d ko; 'E Amirul Mukminin, i ka fatwa dɔ di n balimacɛ dencɛ ma, min ye ka kufu fila jɔɔsi!' Ibnu Umar y’a ɲininga ko; ‘Ani n’a nana bɔli ni ɲɛgɛnɛ kɔ wa?’ [Umar] y’a jaabi ko; ‘Ɔnhɔn, hali n’a bɔra walima n’a y’a ɲɛgɛnɛ’. Nafi’ ko; ‘O kɔ, Ibn Umar tun b’a ka khuf fila jɔɔsi tuma bɛɛ, n’a m’u bɔ, ani wagati min tun fɔra k’u jɔɔsi, o kɔnɔ. O la, a y’a fɔ ne ye [Ma’mar], a ko; A y’a fɔ n ye [Ayyub] ka bɔ [Nafi’] la ni hadisi ɲɔgɔn ye’.
Imam Ahmad : 231
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ قَالَ صَرَفْتُ عِنْدَ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَرِقًا بِذَهَبٍ فَقَالَ أَنْظِرْنِي حَتَّى يَأْتِيَنَا خَازِنُنَا مِنْ الْغَابَةِ قَالَ فَسَمِعَهَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَا وَاللَّهِ لَا تُفَارِقُهُ حَتَّى تَسْتَوْفِيَ مِنْهُ صَرْفَهُ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الذَّهَبُ بِالْوَرِقِ رِبًا إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ
A y’a fɔ an ye ko [Abdurrazaq] y’a fɔ an ye ko [Ma’mar] ka bɔ [Az Zuhri] y’a fɔ ne ye [Malik Bin Aus Bin Al Hadatsan] ko; Ne ye warijɛ falen ni sanu ye Talha Bin Ubaidila fɛ, Talha ko; Malik ko: ‘Aw ye ne kɔnɔ, fɔɔ an ka nafolo marabaga ka bɔ kungo kɔnɔ; o kɔ, [Umar Bin Al Khathab] ye nin koo nin mɛn, a ko; ‘Ɔn ɔn, Ala ka sira la, i t’i yɛrɛ bɔ a la fɔɔ i ka yɛlɛmani sɔrɔ a fɛ ka dafa, bari ne ye Ala ka ciden sallallaahu ‘alayihi wasallam mɛn ko; ‘Ka sanu falen warijɛ la, o ye tɔnɔ ye fɔɔ warigwɛ’.
Imam Ahmad : 232
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ قَالَ لَمَّا ارْتَدَّ أَهْلُ الرِّدَّةِ فِي زَمَانِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ عُمَرُ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ يَا أَبَا بَكْرٍ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاللَّهِ لَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا كَانُوا يُؤَدُّونَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَيْهَا قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ أَنَّ اللَّهَ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ
A y’a fɔ an ye [Abdurrazaq] A y’a fɔ an ye [Ma’mar] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Ubaidila Bin Abdullah Bin Utba] a ko; tuma min na mɔgɔ caman bɔra diinan kɔ Abu Bakri ka mara wagati la, [Umar] y’a ɲininga; ‘I be se ka adamadenw kɛlɛ cogo di, e Abu Bakri, k’a sɔrɔ Ala ka ciden (s.a.w) ko: ‘Yamaruya dira ne ma ka adamadenw kɛlɛ fɔɔ u k’a fɔ ko; ‘laa ilaaha illallah - ala si tɛ yen min ka kan ni batoli ye ni Ala tɛ-’ n’u y’a fɔ ko ‘laa ilaaha illallah’ o tuma na, u y’u yɛrɛ n’u ka nafolo mara ne la, fɔɔ n’u ka hakɛ lo, ani jatebɔ be to Ala bolo’. O la, [Abu Bakri] y’a jaabi ko; ‘Ala ka barika la, mɔgɔ o mɔgɔ be danfara don seli ni zaka cɛ, bari zaka ye bololafɛnw hakɛ ye, Ala ka barika la, n’u banna ka bakɔrɔn dennin dɔ di Ala ka ciden ma sallallaahu ‘alaihi wasallam sallallaahu ‘alaihi wasallam, n’ bena u kɛlɛ tiɲɛ na’. Umar ko; ‘Ala ka sira la, foyi wɛrɛ ma fɔ Abu Bakri fɛ fɔɔ n y’a ye ko Ala ye Abu Bakri disi dayɛlɛ k’u kɛlɛ, n sɔnna a ma ko tiɲɛ lo’.
Imam Ahmad : 233
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كُنْتُ فِي رَكْبٍ أَسِيرُ فِي غَزَاةٍ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَلَفْتُ فَقُلْتُ لَا وَأَبِي فَنَهَرَنِي رَجُلٌ مِنْ خَلْفِي وَقَالَ لَا تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ فَالْتَفَتُّ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
A y’a fɔ an ye ko [Abdurrazzaq] y’a fɔ an ye ko [Isirayɛli] ka bɔ [Simak] ka bɔ [Ikrimah] ka bɔ [Ibn Abbas] a ko; [Umar] ko; ‘Tuma min na ne ni n’ ka mɔgɔw tagamana ka taga kɛlɛ dɔ fan fɛ ni kira sallallahu ‘alaihi wasallam ye, n ye kali k’a fɔ ko; ‘Ɔn ɔn, n’ facɛ tɔgɔ la,’ barila ka mɔgɔ dɔ kɔrɔfɔ n’ kɔfɛ ani k’a fɔ ko: ‘I kana kali i facɛ tɔgɔ la!’ O la, n’ y’a ɲɛsin, ani a y’a ye ko n’ tun be ni Rasulullah ye.
Imam Ahmad : 234
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَحْلِفُ بِأَبِي فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ قَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا حَلَفْتُ بِهَا بَعْدُ ذَاكِرًا وَلَا آثِرًا
A y’a fɔ an ye [Abdurrazzaq] A y’a fɔ an ye [Ma’mar] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Salim] ka bɔ [a fa] ka bɔ [Umar] a ko; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ye n’ lamɛn tuma min na n’ ye kali kɛ n’ facɛ ye, o kɔ, a ko: ‘Tiɲɛ na, Ala b’i bali ka kali n’i facɛ ye!’ Umar ko; ‘O la, Ala ka tɔgɔ la, o kɔ, ne ma kali a la tuguni, n’ hakili be to walima n’ hakili tɛ’.
Imam Ahmad : 235
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ خَالِدٍ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَخَّصَ فِي الْحَرِيرِ فِي إِصْبَعَيْنِ
A fɔra an ye [Khalaf Bin Al Walid] A fɔra an ye [Khalid] ka bɔ [Khalid] ka bɔ [Abu Uthman] ka bɔ [Umar] la ko Ala ka ciden (s.a.w) ye lafiya di siliki ko la min bonya be se boloden fila ma’.
Imam Ahmad : 236
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا مَعَ عُتْبَةَ بْنِ فَرْقَدٍ فَكَتَبَ إِلَيْهِ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِأَشْيَاءَ يُحَدِّثُهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَ فِيمَا كَتَبَ إِلَيْهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَلْبَسُ الْحَرِيرَ فِي الدُّنْيَا إِلَّا مَنْ لَيْسَ لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْهُ شَيْءٌ إِلَّا هَكَذَا وَقَالَ بِإِصْبَعَيْهِ السَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى قَالَ أَبُو عُثْمَانَ فَرَأَيْتُ أَنَّهَا أَزْرَارُ الطَّيَالِسَةِ حِينَ رَأَيْنَا الطَّيَالِسَةَ
A y’a fɔ an ye [Yahya Bin Sa’id] A y’a fɔ an ye [At Taimi] ka bɔ [Abu Usman] fɛ a ko; tuma min na an tun be ni Utbah Bin Farqad ye, [Umar] ye lɛtɛrɛ dɔ sɛbɛ a ma, min kɔnɔ, fɛɛn dɔ tun fɔra a ye ka bɔ kira sallallaahu ‘alayihi wasallam fɛ, ani a ye min sɛbɛ a ma, o dɔ ye ko Ala ka ciden ko: ‘I kana siliki don diɲɛ kɔnɔ, fɔɔ minw tɛ nin bɛɛ kɔ. A ko; ‘A y’a yira ni boloden fila ye, o min ye boloden yiranin ni cɛmancɛ boloden ye.’ Abu Usman ko; ‘N y’a ye ko fani gɛrɛgɛrɛw lo minw be ni yɔrɔw ye tuma min na an ye fani gɛrɛgɛrɛw ye minw be ni yɔrɔw ye’.
Imam Ahmad : 237
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَيْهِ عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِقْصَارُ النَّاسِ الصَّلَاةَ الْيَوْمَ وَإِنَّمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمْ الَّذِينَ كَفَرُوا } فَقَدْ ذَهَبَ ذَاكَ الْيَوْمَ فَقَالَ عَجِبْتُ مِمَّا عَجِبْتَ مِنْهُ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ صَدَقَةٌ تَصَدَّقَ اللَّهُ بِهَا عَلَيْكُمْ فَاقْبَلُوا صَدَقَتَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ يُحَدِّثُ فَذَكَرَهُ
A y’a fɔ an ye [Yahya] ka bɔ [Ibnu Juraij] A y’a fɔ ne ye [Abdurahman Bin Abdullah Bin Abu ‘Ammar] ka bɔ [Abdullah Bin Babaih] ka bɔ [Ya’la Bin Umaiya] la a ko; N y’a fɔ [Umar Bin Al Katatab] ye ko; ‘Yala a daganin lo mɔgɔw k’u ka delili kalan sisan wa, hali ni Ala b’a fɔ dɔrɔn ko: ‘O tuma na, mun na i t’i ka delili kalan, n’i be siranna kafiriw ka na i kɛlɛ’ -QS An Nisa’ayat: 101-, k’a sɔrɔ sisan o tɛ ten tugun?’ Umar y’a jaabi ko; ‘Ne y’a ɲininga siɲɛ dɔ la, i be min ɲininga, ani n ye Ala ka ciden ɲininga siɲɛ dɔ la, o kɔ, a y’a jaabi ko: ‘O ye saraka ye, Ala ye min di i ma, o la, i ka sɔn a ka saraka ma.’ A y’a fɔ an ye [Abdu Rozaq] y’a fɔ an ye [Ibnu Juraij] ko n’ y’a mɛn [Abdu Rahman bin Abdullaoh bin Abi Amar] be hadisi nin fɔra.
Imam Ahmad : 238
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ آخِرَ مَا نَزَلَ مِنْ الْقُرْآنِ آيَةُ الرِّبَا وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُبِضَ وَلَمْ يُفَسِّرْهَا فَدَعُوا الرِّبَا وَالرِّيبَةَ
A y’a fɔ an ye [Yaya] ka bɔ [Ibnu Abi Aruba] A y’a fɔ an ye [Qatadah] ka bɔ [Sa’id Bin Al Musayib] a ko; [Umar] ko; ‘Tiɲɛ na, aa laban min jigira ka bɔ alikurana kɔnɔ, o ye aaya ye min be kuma tɔnɔ koo la ani tiɲɛ na, Ala ka ciden sara, a m’a kɔrɔ fɔ, o la, aw ka tɔnɔ to aw kɔ’.
Imam Ahmad : 239
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ فِي قَبْرِهِ بِالنِّيَاحَةِ عَلَيْهِ
A y’a fɔ an ye [Yahya] A y’a fɔ an ye [Syu’bah] A y’a fɔ an ye [Qatadah] ka bɔ [Sa’id Bin Al Musayyib] ka bɔ [Ibn Umar] ka bɔ [Umar] ka bɔ cira sallallaahu ‘alayihi wasallam, a ko: ‘Mɔgɔ sanin bena tɔɔrɔ a ka kaburu kɔnɔ a ka niyaha kosɔn -’.
Imam Ahmad : 240
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُعَذَّبُ الْمَيِّتُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ
A fɔra an ye ko [Yahya] ka bɔ [‘Ubaidillah] y’a fɔ an ye [Nafi’] ka bɔ [Ibn Umar] ka bɔ [Umar] ka bɔ cira sallallahu ‘alaihi wasallam fɛ, a ko: ‘Mɔgɔ sanin bena tɔɔrɔ bari a somɔgɔw be kasira a kosɔn’.