Imam Ahmad : 181
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ أَنَا سَأَلْتُهُ حَدَّثَنَا هِشَامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَطَبَ يَوْمَ جُمُعَةٍ فَذَكَرَ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَكَرَ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَقَالَ إِنِّي قَدْ رَأَيْتُ كَأَنَّ دِيكًا قَدْ نَقَرَنِي نَقْرَتَيْنِ وَلَا أُرَاهُ إِلَّا لِحُضُورِ أَجَلِي وَإِنَّ أَقْوَامًا يَأْمُرُونِي أَنْ أَسْتَخْلِفَ وَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُنْ لِيُضِيعَ دِينَهُ وَلَا خِلَافَتَهُ وَالَّذِي بَعَثَ بِهِ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنْ عَجِلَ بِي أَمْرٌ فَالْخِلَافَةُ شُورَى بَيْنَ هَؤُلَاءِ السِّتَّةِ الَّذِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَنْهُمْ رَاضٍ وَإِنِّي قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ قَوْمًا سَيَطْعُنُونَ فِي هَذَا الْأَمْرِ أَنَا ضَرَبْتُهُمْ بِيَدِي هَذِهِ عَلَى الْإِسْلَامِ فَإِنْ فَعَلُوا فَأُولَئِكَ أَعْدَاءُ اللَّهِ الْكَفَرَةُ الضُّلَّالُ وَإِنِّي لَا أَدَعُ بَعْدِي شَيْئًا أَهَمَّ إِلَيَّ مِنْ الْكَلَالَةِ وَمَا أَغْلَظَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَيْءٍ مُنْذُ صَاحَبْتُهُ مَا أَغْلَظَ لِي فِي الْكَلَالَةِ وَمَا رَاجَعْتُهُ فِي شَيْءٍ مَا رَاجَعْتُهُ فِي الْكَلَالَةِ حَتَّى طَعَنَ بِإِصْبَعِهِ فِي صَدْرِي وَقَالَ يَا عُمَرُ أَلَا تَكْفِيكَ آيَةُ الصَّيْفِ الَّتِي فِي آخِرِ سُورَةِ النِّسَاءِ فَإِنْ أَعِشْ أَقْضِي فِيهَا قَضِيَّةً يَقْضِي بِهَا مَنْ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَمَنْ لَا يَقْرَأُ الْقُرْآنَ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أُشْهِدُكَ عَلَى أُمَرَاءِ الْأَمْصَارِ فَإِنَّمَا بَعَثْتُهُمْ لِيُعَلِّمُوا النَّاسَ دِينَهُمْ وَسُنَّةَ نَبِيِّهِمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَقْسِمُوا فِيهِمْ فَيْئَهُمْ وَيَعْدِلُوا عَلَيْهِمْ وَيَرْفَعُوا إِلَيَّ مَا أَشْكَلَ عَلَيْهِمْ مِنْ أَمْرِهِمْ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَأْكُلُونَ مِنْ شَجَرَتَيْنِ لَا أُرَاهُمَا إِلَّا خَبِيثَتَيْنِ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا وَجَدَ رِيحَهُمَا مِنْ الرَّجُلِ فِي الْمَسْجِدِ أَمَرَ بِهِ فَأُخِذَ بِيَدِهِ فَأُخْرِجَ إِلَى الْبَقِيعِ وَمَنْ أَكَلَهُمَا فَلْيُمِتْهُمَا طَبْخًا
Ɔ seli e kɛ [Yahya Bin Sa’id] N usɛli i, Ɔ seli e kɛ [Hsyam] Ɔ seli e kɛ [Qatadah] m’ɔ fin [Salim Bin Abul Ja’d] m’ɔ fin [Ma’dan Bin Abu Thalhah Al Ya’mari] m’ɔ fin [Ma’dan Bin Abu Thalhah Al Ya’mari] i ndɛ’n, ɔ seli e kɛ [Omar Bin Al Khaththab] jrannin ijɔlɛ bia’n su lɔ Fue cɛn’n, kpɛkun ɔ srɛli Ɲanmiɛn. I sin’n, Rasulullah nin Abu Bakr be seli kɛ; 'N lafili laliɛ kun yɛ n buli i kɛ ɔ ti min wie’n i nzɔliɛ like, n lafili kɛ akɔba kun w’a kpɛ min kpɛ nɲɔn sa' -Ma’dan seli kɛ; ɔ -Umar- kannin kɛ akɔ’n ti ufue, - i sin’n, n kan kleli Asma’ bint Umais, Abu Bakr i yi’n, ɔ maan ɔ seli kɛ; 'Ajam bian kun -aofuɛ/m'ɔ timan Arabu- ɔ́ kún wɔ'. Umar seli kɛ; ’ Yɛ nanwlɛ, sran’m be seli min kɛ n sie sran kun m’ɔ́ dí min osu’n, yɛ nanwlɛ, Ɲanmiɛn su sacimɛn i Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n nin i ɲrun dinlɛ’n, m’ɔ sunmɛnnin i Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n sallallaahu ‘alaihi wasallam’n, sɛ wie’n dun mmua min ɲrun’n, ń fá ndɛ sɔ’n ń mán sran nsiɛn mɔ kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli be’n, be afiɛn’n. I nun mɔ amun ta nda kɛ amún nánti amun su’n, ɔ fata kɛ amun tie ndɛ’n naan amun nanti su, yɛ nanwlɛ, n si kɛ sran wie’m bé sáci ndɛ sɔ’n, kpɛkun ń fá min sa ń kún be Izlaɛlifuɛ’m be su, be ti Allah i kpɔfuɛ mun, be nga be lafiman Ɲanmiɛn su’n, ɔ nin be nga be kpɛ Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n i sin’n, Allah ti’n, n su yaciman like nga min Rabb’n tali min nda kɛ ɔ́ yó min’n, ɔ nin Al kalalah wie’m be liɛ’n. Ɔ yaciman siɛ nin i wa’n be sin -, yɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n sallallaahu ‘alaihi wasallam w’a faman ndɛ fi w’a wlaman min su le kɛ ɔ fɛ i laa’n m’ɔ trali i ɲin kekle’n min su’n, Al kalalah ndɛ’n nun’n, lele m’ɔ́ fá jú kɛ ɔ fɛli i sa’n wlali min klun lɔ’n, ɔ seli kɛ: ‘I sɔ’n ti su man wɔ Niverse at Surah and the the a’. Sɛ n o nguan nun’n, ń fá ajalɛ kun mɔ be nga be kanngan nun’n, ɔ nin be nga be kannganman nun’n be kwla si i’n, yɛ ń dí Allah i lalo nvle’n i su kpɛn’m be su’n, n sunmannin be ngunmin naan be kle sran’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n i su like naan be yiyi be Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i sunna’n nun sallallaahu ‘alaihi wasallam, i sin’n, like nga be yo’n, ɔ timan sran’m be su ndɛ. Kɛ n bumɛn i kɛ be ti fiɛn’n, yɛle kɛ layi nin sɛkɛ, n wunnin kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n sallallaahu ‘alaihi wasallam w’a wun sran kun i nvan’n, kpɛkun ɔ seli i kɛ ɔ trɛ i sa’n, kpɛkun ɔ jaso mosque’n nun lele naan w’a ju Baqi’, ɔ maan sran kwlaa ng’ɔ di be nɲɔn’n, ɔ fataman kɛ ɔ di be nɲɔn’n.
Imam Ahmad : 182
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ مُجَالِدٍ عَنْ عَامِرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ لِطَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ مَا لِي أَرَاكَ قَدْ شَعِثْتَ وَاغْبَرَرْتَ مُنْذُ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَلَّكَ سَاءَكَ يَا طَلْحَةُ إِمَارَةُ ابْنِ عَمِّكَ قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ إِنِّي لَأَجْدَرُكُمْ أَنْ لَا أَفْعَلَ ذَلِكَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَأَعْلَمُ كَلِمَةً لَا يَقُولُهَا أَحَدٌ عِنْدَ حَضْرَةِ الْمَوْتِ إِلَّا وَجَدَ رُوحَهُ لَهَا رَوْحًا حِينَ تَخْرُجُ مِنْ جَسَدِهِ وَكَانَتْ لَهُ نُورًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَلَمْ أَسْأَلْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْهَا وَلَمْ يُخْبِرْنِي بِهَا فَذَلِكَ الَّذِي دَخَلَنِي قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَنَا أَعْلَمُهَا قَالَ فَلِلَّهِ الْحَمْدُ فَمَا هِيَ قَالَ هِيَ الْكَلِمَةُ الَّتِي قَالَهَا لِعَمِّهِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ طَلْحَةُ صَدَقْتَ
Kɛ ɔ́ kán ndɛ klé e’n, ɔ seli e kɛ [Abdulla Bin Numair] m’ɔ fin [Mujalid] m’ɔ fin [Amir] m’ɔ fin [Jabir Bin Abdolla] m’ɔ fin [Jabir Bin Abdullah]’n, ɔ seli kɛ; N tili kɛ [Omar Bin Al Katthab] seli Talha Bin Ubaidila kɛ; ?Ngue ti yɛ kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam wuli’n, n wun kɛ ɔ ti nvɛnwun’n w’a saci, yɛ w’a yo nɲa ɔ? Ɔ tɛli su kɛ; 'N kunndɛ fiawlɛ Allah i wun lɔ, i kpa bɔbɔ'n, n ti kpa tra amun kɛ nán amun yo sɔ, i kpa bɔbɔ'n, n tili kɛ Allah i janunfuɛ'n seli kɛ: 'Nanwlɛ, n si ndɛ kun mɔ sɛ sran kun kan ndɛ sɔ'n, kɛ ɔ́ kɔ́ wie'n i ɲrun'n, ɔ́ wún i wawɛ'n i lika ng'ɔ ti pɔpɔ'n nun sakpa, kɛ ɔ́ fíte i wunnɛn'n nun'n, kpɛkun cɛn nga bé wá cɛ́n i'n, ɔ su yoman sɔ.' I sɔ’n ti’n, ɔ seli kɛ: “Kɛ n ko kan ndɛ’n, nn w’a kanman ndɛ w’a kleman min, i sɔ yɛ ɔ yo maan n yo kɛ ngalɛ’n sa ɔ,’ Omar seli kɛ; 'N si, sɛ ɔ ti sɔ’n, manmanlɛ kwlaa ti Allah liɛ, like uflɛ fi nunman lɛ saan ndɛ ng’ɔ kannin’n yɛle ndɛ ng’ɔ kan kleli i tonton’n, yɛle kɛ ‘Laa Ilaaha Illallaah’. [Talha] seli kɛ; ‘Ɔ ndɛ’n ti su’.
Imam Ahmad : 183
حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَنْبَأَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْيَهُودِ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ آيَةً فِي كِتَابِكُمْ لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ نَزَلَتْ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ وَأَيُّ آيَةٍ هِيَ قَالَ قَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي } قَالَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاللَّهِ إِنَّنِي لَأَعْلَمُ الْيَوْمَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالسَّاعَةَ الَّتِي نَزَلَتْ فِيهَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشِيَّةَ عَرَفَةَ فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ
Ɔ seli e kɛ [Ja’far Bin ‘Aun] seli e kɛ [Abu Umais] m’ɔ fin [Qais Bin Muslim] m’ɔ fin [Thariq Bin Syihab] m’ɔ seli kɛ; Zuifu bian kun bali [Omar] i wun lɔ, ɔ seli kɛ; ‘Amun sran nga be lafi Ɲanmiɛn su’n be su kpɛn, nanwlɛ, a kanngannin ndɛ mma kun nun ɔ fluwa’n nun, sɛ ɔ ti kɛ be yili i nglo kleli e Zuifu mun’n, nn e fali cɛn sɔ’n e yoli cɛn dilɛ cɛn.’ Umar usali kɛ; ?Ndɛ mma benin yɛ ɔ o lɛ ɔ? Ɔ tɛli su kɛ; ‘Allah waan: ‘Andɛ’n, n yoli amun Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n i kpa mannin amun, yɛ n yoli min suyralɛ’n i kpa mannin amun’. -QS Al Ma’idah ndɛ mma 3- Ɔ maan Omar seli kɛ; 'Nanwlɛ, n si cɛn nin blɛ nga be yili ndɛ mma sɔ'n i nglo kleli Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu 'alaihi wasallam, yɛle kɛ Arafah cɛn'n, Fue cɛn nnɔsua nun'.
Imam Ahmad : 184
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ أَنَّ رَجُلًا رَمَى رَجُلًا بِسَهْمٍ فَقَتَلَهُ وَلَيْسَ لَهُ وَارِثٌ إِلَّا خَالٌ فَكَتَبَ فِي ذَلِكَ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَكَتَبَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ مَوْلَى مَنْ لَا مَوْلَى لَهُ وَالْخَالُ وَارِثُ مَنْ لَا وَارِثَ لَهُ
Ɔ seli e kɛ [Waki’] Ɔ seli e kɛ [Sufyan] m’ɔ fin [Abdurrahman Bin Al Harits Bin ‘Ayyasy Bin Abu Rabi’ah] m’ɔ fin [Hakim Bin Hakim Bin ‘Abbad Bin Hunaif] m’ɔ fin [Abu Umamah Bin ‘Abbad Bin Hunaif] m’ɔ fin [Abu Umamah Bin Sahl Bin Hunaif] i nun’n, ɔ nin sran uflɛ be tuli sran kun i tui. Ɔ maan, kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn Abu Ubaidah Bin Jarrah klɛli fluwa ko mannin [Umar] kɛ: ‘Allah nin i sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n, be ti sran nga be leman sran mɔ be nian be su’n be lika nianfuɛ, yɛ sran nga be leman sran’n, be nian sran’m be lika.
Imam Ahmad : 185
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ الْعَبْدِيِّ قَالَ سَمِعْتُ شَيْخًا بِمَكَّةَ فِي إِمَارَةِ الْحَجَّاجِ يُحَدِّثُ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ يَا عُمَرُ إِنَّكَ رَجُلٌ قَوِيٌّ لَا تُزَاحِمْ عَلَى الْحَجَرِ فَتُؤْذِيَ الضَّعِيفَ إِنْ وَجَدْتَ خَلْوَةً فَاسْتَلِمْهُ وَإِلَّا فَاسْتَقْبِلْهُ فَهَلِّلْ وَكَبِّرْ
Ɔ seli e kɛ [Waki’] Ɔ seli e kɛ [Sufyan] fin [Abu Ya’fur Al ‘Abdi] ɔ seli kɛ; N tili kɛ [Mɛki lɔ sɛki kun] Al Hajjaj i famiɛn dilɛ blɛ nun’n, ɔ kannin ndɛ kleli [Omar Bin Al Khaththab] kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli i kɛ: ‘O Omar, a ti sran m’ɔ le wunmiɛn’n, ɔ maan nán bo sin yia Yɛbuɛ ble’n i wun lɛ, afin ɔ́ yó sran nga be leman wunmiɛn’n be like yaya. Sɛ amun wun kɛ Yɛbuɛ ble’n ti ngbɛn’n, amun bo i nuan, yɛ sɛ ɔ timan sɔ’n, amun ɲin yi i, kpɛkun amun se tahlil naan amun yo takbir’.
Imam Ahmad : 186
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَبِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ فَقَالَ لَهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام صَدَقْتَ قَالَ فَتَعَجَّبْنَا مِنْهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاكَ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ مَعَالِمَ دِينِكُمْ
Be seli e [Waki’] Be seli e [Kahmas] m’ɔ fin [Ibn Buraidah] m’ɔ fin [Yahya Bin Ya’mar] m’ɔ fin [Ibn Omar] m’ɔ fin [Ibn Omar] kɛ Jibril usali Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n kɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam sa; ?Ngue yɛle Ɲanmiɛn sulafilɛ’n? Ɔ maan ɔ tɛli su kɛ: ‘Ɔ fata kɛ amun lafi Allah, nin i anzi mun, nin i janunfuɛ mun, nin cɛn kasiɛn’n, ɔ nin like kpa nin like tɛ’m be su’. Kpɛkun Gabliɛli seli i kɛ; ‘Ɔ ndɛ’n ti su’. Ɔ -Ibnu Omar- seli kɛ; Ɔ seli kɛ: ‘Ɔ maan ɔ boli e nuan afin ɔ usali, kpɛkun ɔ jrannin su; I sin’n, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Jibril yɛ ɔ bali amun wun lɔ kɛ ɔ́ klé amun amun Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n i ndɛ’n niɔn’.
Imam Ahmad : 187
حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عُرْوَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَقْبَلَ اللَّيْلُ وَقَالَ مَرَّةً جَاءَ اللَّيْلُ مِنْ هَهُنَا وَذَهَبَ النَّهَارُ مِنْ هَهُنَا فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ يَعْنِي الْمَشْرِقَ وَالْمَغْرِبَ
Ɔ seli e kɛ [Waki’] Ɔ seli e kɛ [Hisyam Bin ‘Urwah] m’ɔ fin [i baba’ Urwah] m’ɔ fin [‘Ashim Bin Umar] m’ɔ fin [i baba] m’ɔ seli kɛ; Ɔ seli kɛ: ‘Sɛ kɔnguɛ’n tɔ’n,’ blɛ uflɛ nun’n, ɔ seli kɛ; ‘Kɔnguɛ’n fin wa yɛ nglɛmun nun’n, ɔ fin wa, i sin’n, sran ng’ɔ su srɛ’n, ɔ fata kɛ ɔ kpɛ srɛ nun’. Like ng’ɔ su kan’n yɛle wia afiliɛ lɔ nin wia atɔliɛ lɔ.
Imam Ahmad : 188
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا إِسْرَائِيلُ بْنُ يُونُسَ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى الثَّعْلَبِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ كُنْتُ مَعَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ الْهِلَالَ هِلَالَ شَوَّالٍ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَفْطِرُوا ثُمَّ قَامَ إِلَى عُسٍّ فِيهِ مَاءٌ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ فَقَالَ الرَّجُلُ وَاللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَا أَتَيْتُكَ إِلَّا لِأَسْأَلَكَ عَنْ هَذَا أَفَرَأَيْتَ غَيْرَكَ فَعَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ خَيْرًا مِنِّي وَخَيْرَ الْأُمَّةِ رَأَيْتُ أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَ مِثْلَ الَّذِي فَعَلْتُ وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ شَامِيَّةٌ ضَيِّقَةُ الْكُمَّيْنِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ مِنْ تَحْتِ الْجُبَّةِ ثُمَّ صَلَّى عُمَرُ الْمَغْرِبَ
Ɔ seli e kɛ [Yazid] seli e kɛ [Izraɛli Bin Yunusi] m’ɔ fin [Abdul A’la Ats Tsa`labi] m’ɔ fin [Abdurrahman Bin Abu Laila] m’ɔ seli kɛ; N nin [Omar] e o lɛ, kpɛkun sran kun bali i wun lɔ seli kɛ; Omar seli kɛ: ‘Nanwlɛ, n wunnin kɛ anglo ba’n i nglo lɔ lika’n ti Shawwal anglo’n i nzɔliɛ like; ‘O sran mun, amun kpɛ amun srɛ nun’. Kpɛkun ɔ jasoli kponngbo kun mɔ nzue o nun’n i wun lɛ, kpɛkun ɔ yoli ablution, kpɛkun ɔ nunnunnin i khuf nɲɔn’n, kpɛkun bian’n seli kɛ; 'Allah, O Amirul Mu'minin, m'an baman ɔ wun lɔ saan kɛ ń úsa wɔ ndɛ sɔ'n, a wunnin kɛ sran uflɛ yɛ ɔ yoli sɔ ɔ?' Omar tɛli su kɛ; ‘Ɛɛn, sran kun o lɛ m’ɔ ti kpa tra min yɛ ɔ ti kpa kɛ ummah sa ɔ. N wunnin kɛ Abul Qasim sallallaahu ‘alaihi wasallam su yo kɛ nga n fa yoli’n sa, kpɛkun ɔ wlali Shamiyah tralɛ kaan kun m’ɔ le sa nɲɔn’n, kpɛkun ɔ fɛli i sa’n fiteli tralɛ’n i bo lɔ’. Kpɛkun, Omar yoli Maghrib srɛlɛ’n.
Imam Ahmad : 189
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يُحَرِّمْ الضَّبَّ وَلَكِنْ قَذِرَهُ و قَالَ غَيْرُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ الْيَشْكُرِيِّ
Ɔ seli e kɛ [Muhammad Bin Ja’far] Ɔ seli e kɛ [Sa’id] m’ɔ fin [Qatadah] m’ɔ fin [Suliman] m’ɔ fin [Jabir Bin Abdulla] m’ɔ fin [Omar Bin Al Khaththab] seli kɛ; 'Nanwlɛ, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu 'alaihi wasallam w'a tanninman nnɛn kpanngɔ'm be su nianlɛ sanngɛ ɔ wunnin kɛ be ti i finfin'. Yɛ i sin’n, Mohamɛdi seli kɛ; ɔ fin Sulɛman Al Yasikuri.
Imam Ahmad : 190
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ سَالِمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ اسْتَأْذَنَهُ فِي الْعُمْرَةِ فَأَذِنَ لَهُ فَقَالَ يَا أَخِي لَا تَنْسَنَا مِنْ دُعَائِكَ وَقَالَ بَعْدُ فِي الْمَدِينَةِ يَا أَخِي أَشْرِكْنَا فِي دُعَائِكَ فَقَالَ عُمَرُ مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ لِقَوْلِهِ يَا أَخِي
Ɔ seli e kɛ [Muhammad Bin Ja’far] Ɔ seli e kɛ [Syu’bah] m’ɔ fin [Ashim Bin ’Ubaidillah] m’ɔ fin [Salim] m’ɔ fin [Abdullah Bin Umar] m’ɔ fin [Umar] m’ɔ fin [Umar] m’ɔ fin [Umar] m’ɔ fin [Umar] m’ɔ fin [Umar] m’ɔ fin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n, kɛ ɔ srɛli i atin kɛ ɔ yo i’n, ɔ seli kɛ: ɔ srɛlɛ’m be nun’n,’ kpɛkun ɔ seli kɛ: ‘O min niaan, fa e wlɛ i ɔ srɛlɛ’m be nun’. Ɔ maan Omar seli kɛ; ‘Kɛ via’n fíte’n, i ndɛ’n ti’n, n kloli i dan kpa; ‘O min niaan’.
Imam Ahmad : 191
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَحَجَّاجٌ قَالَ سَمِعْتُ شُعْبَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ مَا نَعْمَلُ فِيهِ أَقَدْ فُرِغَ مِنْهُ أَوْ فِي شَيْءٍ مُبْتَدَإٍ أَوْ أَمْرٍ مُبْتَدَعٍ قَالَ فِيمَا قَدْ فُرِغَ مِنْهُ فَقَالَ عُمَرُ أَلَا نَتَّكِلُ فَقَالَ اعْمَلْ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ أَمَّا مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ السَّعَادَةِ فَيَعْمَلُ لِلسَّعَادَةِ وَأَمَّا أَهْلُ الشَّقَاءِ فَيَعْمَلُ لِلشَّقَاءِ
Ɔ seli e kɛ [Muhammad Bin Ja’far] Ɔ seli e kɛ [Syu’bah] nin [Hajjaj] be seli kɛ; N tili i kɛ [Syu’ba] i [Ashim Bin Ubaidillah] i [Salim] i [Ibn Omar] i [Omar] i nuan’n, ɔ usali Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n kɛ ɔ usali Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n kɛ: “Sɛ ɔ ti sɔ’n, nn w’a yoman like fi.” ?Sɛ like nga e su yo’n, ɔ ti like mɔ be sieli i nzɔliɛ’n, annzɛ ɔ ti like uflɛ annzɛ be su yo’n, ngue yɛ amun bu i ɔ?’ Ɔ tɛli su kɛ; I sin’n, Omar usali kɛ: ‘Be siesieli ndɛ’n; ?I sin’n, e su lafiman su? i sin’n, ɔ tɛli i su kɛ: ‘Ibnul Khaththab, yo sɔ, afin ninnge’m bé yó pɔpɔ mán sran kwlaa, kɛ nga be nga be o aklunjuɛfuɛ’m be nun’n be liɛ’n, bé yó like naan b’a ɲan aklunjuɛ’n, sanngɛ be nga be o ɲrɛnnɛn’n i min’m be nun’n, bé yó like naan b’a ɲan ɲrɛnnɛn.’
Imam Ahmad : 192
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَطَبَ النَّاسَ فَسَمِعَهُ يَقُولُ أَلَا وَإِنَّ أُنَاسًا يَقُولُونَ مَا بَالُ الرَّجْمِ فِي كِتَابِ اللَّهِ الْجَلْدُ وَقَدْ رَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَجَمْنَا بَعْدَهُ وَلَوْلَا أَنْ يَقُولَ قَائِلُونَ أَوْ يَتَكَلَّمَ مُتَكَلِّمُونَ أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ زَادَ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا لَيْسَ مِنْهُ لَأَثْبَتُّهَا كَمَا نُزِّلَتْ
Ɔ seli e kɛ [Husyaim] Ɔ seli e kɛ [Az Zuhri] m’ɔ fin [Ubaidlah Bin Utbah Bin Mas’ud] ɔ seli min kɛ [Abdullah Bin Abbas] Ɔ seli min [Abdurrahman Bin Auf] kɛ [Omar Bin Al Khaththab] boli jasin fɛ’n i ɲrun lɛ’n, ɔ seli min kɛ ɔ seli sran’m be ɲrun lɛ. ‘?Amun si kɛ, sakpa’n, sran’m be se kɛ yɔbuɛ bolɛ’n i su mmla o lɛ? Kannzɛ bɔbɔ Allah i fluwa’n nun’n, kpanlɛ’n i mmla’n i ngunmin yɛ ɔ o lɛ’n. I kpa bɔbɔ’n, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam w’a di yɔbuɛ bolɛ mmla’n su yɛ e kusu e fali yɔbuɛ bolɛ mmla’n su i sin, sɛ ɔ ti kɛ sran’m be seman annzɛ be kanman ndɛ’n, kɛ Omar fali like kun wlali Allah i fluwa’n nun m’ɔ finmɛn i’n, nn n fali ajalɛ sɔ’n kɛ ng’ɔ yili i nglo’n sa’.
Imam Ahmad : 193
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ يَزِيدَ بْنَ خُمَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنِ ابْنِ السِّمْطِ أَنَّهُ أَتَى أَرْضًا يُقَالُ لَهَا دَوْمِينُ مِنْ حِمْصَ عَلَى رَأْسِ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ مِيلًا فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَقُلْتُ لَهُ أَتُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَقَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ بِذِي الْحُلَيْفَةِ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ إِنَّمَا أَفْعَلُ كَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ قَالَ فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ɔ seli e kɛ [Muhammad Bin Ja’far] Ɔ seli e kɛ [Syu’bah] ɔ seli kɛ; N tili kɛ [Yazid Bin Khumair] kannin ndɛ kleli [Habib Bin Ubaid] m’ɔ fin [Jubair Bin Nufair] m’ɔ fin [Ibn Simthi] kɛ ɔ juli lika nga be flɛ i kɛ Daumain m’ɔ o Himsha lɔ’n, m’ɔ nin lɔ’n be afiɛn’n ti nun kilo blu-nin-mɔcuɛ’n, i sin’n, ɔ srɛli Ɲanmiɛn rak’a nɲɔn, ɔ maan n usɛli i kɛ; ?Amun srɛli raka nɲɔn? Kpɛkun ɔ tɛli su kɛ; ‘N wunnin [Omar Bin Al Kathab] Dzul Khulaifah -bir Ali- nun kɛ ɔ su srɛ raka nɲɔn, kpɛkun n usɛli i, ɔ tɛli su kɛ; ‘Like kunngba cɛ nga n wunnin i’n, yɛle kɛ n yoli like nga n wunnin i Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n i sa nun’n, annzɛ ɔ seli kɛ; ‘Ngue yɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n yoli ɔ.
Imam Ahmad : 194
قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا أَحْمَد بْن حَنْبَلٍ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَهْدِيٍّ : مَالِكٌ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ دَخَلَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَسْجِدَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَعُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَخْطُبُ النَّاسَ فَقَالَ عُمَرُ أَيَّةُ سَاعَةٍ هَذِهِ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ انْقَلَبْتُ مِنْ السُّوقِ فَسَمِعْتُ النِّدَاءَ فَمَا زِدْتُ عَلَى أَنْ تَوَضَّأْتُ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَالْوُضُوءَ أَيْضًا وَقَدْ عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَأْمُرُ بِالْغُسْلِ
Ɔ seli e kɛ Abu Abdurrahman Ɔ seli e kɛ Ahmad Bin Hanbal; N kanngannin nun n kleli [Abdurrahman Bin Mahdi] m’ɔ kanngannin nun’n, [Malik] m’ɔ fin [Ibnu Shihab] m’ɔ fin [Salim Bin Abdullah] m’ɔ fin [Ibnu Omar] i nun’n, ɔ seli kɛ; ‘Kɛ [Omar Bin Al Khaththab] su bo jasin fɛ’n sran’m be ɲrun’n, i sin’n, Omar usali kɛ; ?Dɔ benin su yɛ ɔ o lɛ ɔ? Ɔ maan ɔ tɛli su kɛ; 'O Amirul Mukminin N fin gua su lɔ n bali kpɛkun n tili srɛlɛ flɛlɛ'n, m'an yoman like fi saan n ka lɛ n yoli ablution'. Ɔ maan Omar usali kɛ; ‘?Yɛ ablution yolɛ ngunmin? Kannzɛ bɔbɔ amun dun mmua si kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n (Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n) seli kɛ be wunnzin’n.
Imam Ahmad : 195
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ الْمُشْرِكُونَ لَا يُفِيضُونَ مِنْ جَمْعٍ حَتَّى تُشْرِقَ الشَّمْسُ عَلَى ثَبِيرٍ فَخَالَفَهُمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَفَاضَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ
Kɛ ɔ́ kán ndɛ klé e’n, ɔ seli e kɛ [Abdurrahman] m’ɔ fin [Sufyan] m’ɔ fin [Abu Ishak] m’ɔ fin [Amru Bin Maimun] m’ɔ fin [Omar Bin Al Khaththab] m’ɔ fin [Omar Bin Al Khaththab] i ndɛ’n, ɔ seli kɛ; 'Be nga be su Ɲanmiɛn kpanngban’n, b’a jasoman Mudzdalifah lɔ lele naan via’n w’a fite Tsabir lɔ, i sɔ’n ti’n, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n w’a kplinman be su, ɔ jasoli Mudzdalifah lɔ ka naan via’n w’a tɔ’.
Imam Ahmad : 196
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَأُخْرِجَنَّ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ حَتَّى لَا أَدَعَ إِلَّا مُسْلِمًا
Ɔ seli e kɛ [Abdurrazaki] seli e kɛ [Ibnu Juraij] Ɔ seli min [Abu Az Zubair] kɛ ɔ tili kɛ [Jabir Bin Abdolla] seli kɛ; Ɔ seli min [Umar Bin Al Khaththab], kɛ ɔ tili kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Nanwlɛ, ń tú Zuifu mun nin Klistfuɛ mun Arabi mɛn’n nun lɔ, naan m’an yaciman lɔ saan Mizilɛmufuɛ mun’.
Imam Ahmad : 197
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَيْنَا هُوَ قَائِمٌ يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَدَخَلَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَادَاهُ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَيَّةُ سَاعَةٍ هَذِهِ فَقَالَ إِنِّي شُغِلْتُ الْيَوْمَ فَلَمْ أَنْقَلِبْ إِلَى أَهْلِي حَتَّى سَمِعْتُ النِّدَاءَ فَلَمْ أَزِدْ عَلَى أَنْ تَوَضَّأْتُ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ الْوُضُوءَ أَيْضًا وَقَدْ عَلِمْتُمْ وَفِي مَوْضِعٍ آخَرَ وَقَدْ عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَأْمُرُ بِالْغُسْلِ
Be seli e [Abdurrazzaq] Be seli e [Ma’mar] m’ɔ fin [Az Zuhri] m’ɔ fin [Salim] m’ɔ fin [i baba] kɛ, kɛ [Omar Bin Al Khaththab] jasoli kɛ ɔ́ bó jasin fɛ’n Fue cɛn’n, kpɛkun Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i janvuɛ’m be nun kun wluli lɔ; ?Dɔ benin su yɛ ɔ o lɛ ɔ? Ɔ maan ɔ tɛli su kɛ; ‘Andɛ’n, min sa o like su yɛ m’an saman min sin min awlobofuɛ’m be wun lɔ lele m’ɔ́ fá jú kɛ n ti srɛlɛ flɛlɛ’n, i sin’n, m’an faman like fi m’an ukaman su saan m’an wɔ wunnzinlɛ trele,’ i sin’n, Umar usali kɛ; ‘?Wudhu kusu? ?Amun dun mmua siman,’ ndɛ uflɛ kun nun’n, ‘?Amun dun mmua siman kɛ Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n sallallaahu ‘alaihi wasallam seli kɛ be wunnzin’.
Imam Ahmad : 198
حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ يَعْنِي ابْنَ عَمَّارٍ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ أَقْبَلَ نَفَرٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فُلَانٌ شَهِيدٌ حَتَّى مَرُّوا عَلَى رَجُلٍ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا إِنِّي رَأَيْتُهُ فِي النَّارِ فِي بُرْدَةٍ غَلَّهَا أَوْ عَبَاءَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ اذْهَبْ فَنَادِ فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ قَالَ فَخَرَجْتُ فَنَادَيْتُ أَلَا إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ
Ɔ seli e kɛ [Hasyim Bin Al Qasim] Ɔ seli e kɛ [Ikrimah yɛle kɛ Ibn ‘Ammar] Ɔ seli min kɛ [An nian Al Hanafi Abu Zamil] ɔ seli kɛ; Ɔ seli min kɛ [Abdula Bin Abbas] Ɔ seli min kɛ [Omar Bin Al Khathab] ɔ seli min kɛ; Kɛ Khaibar alɛ’n tɔli’n, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i janvuɛ’m be akpasua kun bali i wun lɔ, be seli kɛ; so nin so be kunnin i so nin so be kunnin i, ɔ maan be sinnin bian kun i wun lɛ be seli kɛ; Kɛ be kunnin sran sɔ’n, i sin’n, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Tʃɛtʃɛ, sakpa’n, n wunnin kɛ ɔ ɔli blɔlɔ’n nun tralɛ annzɛ tralɛ ng’ɔ wuali’n ti’. Kpɛkun, Rasulullah seli kɛ: ‘O Ibnul Khaththab, kɔ se sran mun kɛ sran fi su wluman ɲanmiɛn su lɔ saan be nga be lafi Ɲanmiɛn su’n. Umar seli kɛ; ɔ maan n fiteli lɔ n ko flɛli sran mun; ‘An si kɛ sran fi su wluman ɲanmiɛn su lɔ saan be nga be lafi i su’n’.
Imam Ahmad : 199
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي الْفُرَاتِ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الدِّيْلِيِّ قَالَ أَتَيْتُ الْمَدِينَةَ وَقَدْ وَقَعَ بِهَا مَرَضٌ فَهُمْ يَمُوتُونَ مَوْتًا ذَرِيعًا فَجَلَسْتُ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَمَرَّتْ بِهِ جَنَازَةٌ فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا خَيْرٌ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَجَبَتْ ثُمَّ مُرَّ بِأُخْرَى فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا خَيْرٌ فَقَالَ وَجَبَتْ ثُمَّ مُرَّ بِالثَّالِثَةِ فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا شَرٌّ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَجَبَتْ فَقُلْتُ وَمَا وَجَبَتْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ قُلْتُ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّمَا مُسْلِمٍ شَهِدَ لَهُ أَرْبَعَةٌ بِخَيْرٍ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ قَالَ قُلْنَا أَوْ ثَلَاثَةٌ قَالَ أَوْ ثَلَاثَةٌ فَقُلْنَا أَوْ اثْنَانِ قَالَ أَوْ اثْنَانِ ثُمَّ لَمْ نَسْأَلْهُ عَنْ الْوَاحِدِ
Ɔ seli e kɛ [Abdula Bin Yazid] Ɔ seli e kɛ [Daud mɔ be flɛ i kɛ Ibn Abil Furath] Ɔ seli min kɛ [Abdula Bin Buraidah] ɔ fin [Abul Aswad Ad Daili] ɔ seli kɛ; kɛ n juli Medina lɔ’n, tukpacɛ tɛ kun tɔli lɔ, be nun sunman be wuli srolɛ su, i sin’n n trannin Omar i wun lɛ, kpɛkun fuɛn kun sinnin i ɲrun lɛ, kpɛkun be yili fuɛn’n i ayɛ aklunye su, Omar seli kɛ; ‘Wajib’ i sin’n, fuɛn uflɛ sinnin lɛ yɛ be yili fuɛn’n i ayɛ aklunye su yɛ ɔ seli kɛ; ‘Wajib’ i sin’n, kɛ ɔ sinnin fuɛn nsan su’n i wun lɛ’n, fuɛn’n i tɛ’n fiteli, [Umar] seli kɛ; ‘Ɔ fata kɛ’ ti yɛ n usali ɔ; ?Amirul Mukminin, ngue yɛ ɔ fata kɛ be yo ɔ? Ɔ tɛli su kɛ; N seli kɛ nga Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam fa kannin’n sa: ‘Kɛ sran kpa nnan be di mizilɛli kun i lalo’n, Allah wlú i nun ɲanmiɛn su lɔ’. E usali kɛ; ?Yɛ sran nsan li? Ɔ tɛli su kɛ: ‘?Annzɛ nsan?’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘? E usali ekun kɛ; ?Yɛ sɛ be ti sran nɲɔn’n niɔn? Ɔ tɛli su kɛ: ‘Annzɛ nɲɔn’. I sin’n, e usaman sɛ kun’.
Imam Ahmad : 200
حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ أَخْبَرَنِي بَكْرُ بْنُ عَمْرٍو أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ هُبَيْرَةَ يَقُولُ إِنَّهُ سَمِعَ أَبَا تَمِيمٍ الْجَيْشَانِيَّ يَقُولُ سَمِعَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ إِنَّهُ سَمِعَ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْ أَنَّكُمْ تَتَوَكَّلُونَ عَلَى اللَّهِ حَقَّ تَوَكُّلِهِ لَرَزَقَكُمْ كَمَا يَرْزُقُ الطَّيْرَ تَغْدُو خِمَاصًا وَتَرُوحُ بِطَانًا
Ɔ seli e kɛ [Abu Abdurrahman] Ɔ seli e kɛ [Haiwah] seli min [Bakar Bin ‘Amru] kɛ ɔ tili kɛ [Abdulla Bin Hubairah] seli kɛ; kɛ ɔ tili i kɛ [Abu Tamim Al Jaisyani] seli kɛ; kɛ ɔ tili i kɛ [Umar Bin Al Khaththab] yiyili nun kɛ ɔ tili kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Sɛ amun lafi Allah su kpa’n, nanwlɛ, ɔ́ mán amun aliɛ, kɛ ng’ɔ mannin anunman nga be jaso nglɛmun nun ngbɛn mɔ be sa be sin’n be aliɛ’n sa’.