Imam Ibnu Majah : 41
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَدَّثَ عَنِّي بِحَدِيثٍ وَهُوَ يَرَى أَنَّهُ كَذِبٌ فَهُوَ أَحَدُ الْكَاذِبَيْنِ
Atile [Abu Bakr bin Abu Sayaba] atile, atile [Waki’] ukufuma kuli [Sufyan] ukufuma kuli [Habib bin Abu Thabit] ukufuma kuli [Maimun bin Abu Sayabib] ukufuma kuli [Mughirah bin Abu Sayaba] atile; Umuntu onse uuletwala hadith ukufuma kuli ine, ilyo alemona ukuti hadith ya bufi, ninshi ali umo uwa ba bufi’.
Imam Ibnu Majah : 42
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ بَشِيرِ بْنِ ذَكْوَانَ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي الْمُطَاعِ قَالَ سَمِعْتُ الْعِرْبَاضَ بْنَ سَارِيَةَ يَقُولُقَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَوَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً وَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ وَذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَعَظْتَنَا مَوْعِظَةَ مُوَدِّعٍ فَاعْهَدْ إِلَيْنَا بِعَهْدٍ فَقَالَ عَلَيْكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ عَبْدًا حَبَشِيًّا وَسَتَرَوْنَ مِنْ بَعْدِي اخْتِلَافًا شَدِيدًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَالْأُمُورَ الْمُحْدَثَاتِ فَإِنَّ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ
Atile, atile, atile, atile, atile, anjebele ukuti; Naumfwile [‘Irbadl bin Sariya] atila; 'Ubushiku bumo Kasesema Sallalahu 'alaihi Wasallam aiminine pa kati kesu.' Apeele ukupanda amano ukwakuma nga nshi, ukwalengele imitima ukututuma no kupongomoka kwa minsoshi. Lyene lyatile; 'O Mutumwa wa kwa Allah, watupeela ukupanda amano kumo ukwa kulekelesha, kanshi tupeele icipangano'. Atile: ‘Mufwile ukutiina Lesa, ukukutika no kumfwila nangu fye ni mubomfi wa Habasyi. Kabili pa numa ya mfwa yandi, mukamona ukukansana ukwabipisha nga nshi, eico mulingile ukukakatila ku suna yandi na ku suna wa kwa Rashidun uwapokelele ubutungulushi. Luma sunnah na meno yobe aya molar, kabili wikonka ifintu ifyapangwa, pantu mu cine cine bid'ah yonse ni busangu.'
Imam Ibnu Majah : 43
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ بِشْرِ بْنِ مَنْصُورٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ السَّوَّاقُ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ حَبِيبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو السُّلَمِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ الْعِرْبَاضَ بْنَ سَارِيَةَ يَقُولُوَعَظَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَوْعِظَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذِهِ لَمَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَمَاذَا تَعْهَدُ إِلَيْنَا قَالَ قَدْ تَرَكْتُكُمْ عَلَى الْبَيْضَاءِ لَيْلُهَا كَنَهَارِهَا لَا يَزِيغُ عَنْهَا بَعْدِي إِلَّا هَالِكٌ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِمَا عَرَفْتُمْ مِنْ سُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَعَلَيْكُمْ بِالطَّاعَةِ وَإِنْ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّمَا الْمُؤْمِنُ كَالْجَمَلِ الْأَنِفِ حَيْثُمَا قِيدَ انْقَادَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ الْمِسْمَعِيُّ حَدَّثَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الصُّبْحِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَوَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً فَذَكَرَ نَحْوَهُ
Catwebelwe ukuti [Isma’il bin Bisyr bin Manshur] na [Ishaq bin Ibrahim Nga Sawwaq] bonse babili batile; atwebele ukuti [Abdurahman bin Mahdi] ukufuma kuli [Mu’awiya bin Salih] ukufuma kuli [Dlamra bin Habib] ukufuma kuli [Abdurahman bin ‘Amru Nga Sulami] ukuti aumfwile [‘Irbadl bin Sariyah] alelanda; Mukalamba wa bashilika atupeele ukupanda amano ukwalengele amenso ukupongoloka no kututuma kwa mitima. E ico twamwebele ukuti; 'O Mutumwa wa kwa Allah, uku mu cine cine kupanda amano kwa kupaatukana, kanshi cinshi utupeela?' Kasesema atile: ‘Namushila ubutungulushi bwaumfwika, ubushiku bwaba nga kasuba. Takuli nangu umo uukafuma kuli wene pa numa yandi lelo wene akaonaika. Uuli onse pali imwe uwa mweo akamona ukukansana ukwafulilako. E ico mufwile ukukakatila ku fyo mwaishiba ukufuma ku suna yandi, kabili suna wa kwa Rashidun Khulafaur uwapokelele ubutungulushi bwandi, luma ayo suna na meno yenu aya ku nse. Mufwile ukumfwila nangu fye ku mubomfi wa kwa Habasi. Umusumina ali nga ngamila iyacenjela, konse uko akakilwe akaumfwila’. Atile, atile, atile, atile: 'Umutumwa wa kwa Lesa atutungulwile mu kupepa kwa kasuba, lyena apilibwile kuli ifwe no kutupeela ukupanda amano ukwakuma nga nshi'. Lyena alandile nga fintu caba muli hadith pa muulu.
Imam Ibnu Majah : 44
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ وَأَحْمَدُ بْنُ ثَابِتٍ الْجَحْدَرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَطَبَ احْمَرَّتْ عَيْنَاهُ وَعَلَا صَوْتُهُ وَاشْتَدَّ غَضَبُهُ كَأَنَّهُ مُنْذِرُ جَيْشٍ يَقُولُ صَبَّحَكُمْ مَسَّاكُمْ وَيَقُولُ بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةَ كَهَاتَيْنِ وَيَقْرِنُ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ السَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى وَيَقُولُ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ خَيْرَ الْأُمُورِ كِتَابُ اللَّهِ وَخَيْرُ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ وَشَرُّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ وَكَانَ يَقُولُ مَنْ تَرَكَ مَالًا فَلِأَهْلِهِ وَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا أَوْ ضَيَاعًا فَعَلَيَّ وَإِلَيَّ
Catwebelwe ukuti [Suwaid bin Sa’id] na [Ahmad bin Tabit Al Jahdari] bonse babili batile; atile [Abdul Wahhab At Tsaqafiy] ukufuma kuli [Jafar bin Muhamadi] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Jabir bin Abdullah] atile; 'Ilyo alelanda, amenso yakwe yali ayafiita, ishiwi lyakwe lyali lyakulisha kabili amasakamiko yakwe yali ayacincimusha, kwati ali ni cishinka ku bashilika, alebilikisha ukuti: 'Cenjeleni, umulwani akaisa mu nshita ya cungulo, umulwani akaisa mu nshita ya cungulo! ’ Kabili abilishe ukuti: ‘Natumilwe no kufika kwa Bushiku bwa Bupingushi nga ifi -minwe ibili-,’ abikile iminwe yakwe ibili pamo; umunwe wa kulanga no munwe wa pakati. Lyene atile: ''Ama ba'du; Mu cine cine, icintu icisuma ni Citabo ca kwa Allah kabili ubutungulushi ubusuma ni butungulushi bwa kwa Muhammad, icintu icabipa ni cilya icapangwa, kabili ubusangu bonse busangu’. Kabili lyonse alelanda ukuti: ‘Umuntu onse uwashala ifikwatwa, fyaba fya bapyani bakwe. Kabili onse uwashala inkongole nelyo icitetekelo, nkacitwala’.
Imam Ibnu Majah : 45
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ مَيْمُونٍ الْمَدَنِيُّ أَبُو عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا هُمَا اثْنَتَانِ الْكَلَامُ وَالْهَدْيُ فَأَحْسَنُ الْكَلَامِ كَلَامُ اللَّهِ وَأَحْسَنُ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ أَلَا وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدِثَاتِ الْأُمُورِ فَإِنَّ شَرَّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلُّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ أَلَا لَا يَطُولَنَّ عَلَيْكُمْ الْأَمَدُ فَتَقْسُوَ قُلُوبُكُمْ أَلَا إِنَّ مَا هُوَ آتٍ قَرِيبٌ وَإِنَّمَا الْبَعِيدُ مَا لَيْسَ بِآتٍ أَلَا أَنَّمَا الشَّقِيُّ مَنْ شَقِيَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ وَالسَّعِيدُ مَنْ وُعِظَ بِغَيْرِهِ أَلَا إِنَّ قِتَالَ الْمُؤْمِنِ كُفْرٌ وَسِبَابُهُ فُسُوقٌ وَلَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثٍ أَلَا وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ لَا يَصْلُحُ بِالْجِدِّ وَلَا بِالْهَزْلِ وَلَا يَعِدُ الرَّجُلُ صَبِيَّهُ ثُمَّ لَا يَفِي لَهُ فَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارَ وَإِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ وَإِنَّ الْبِرَّ يَهْدِي إِلَى الْجَنَّةِ وَإِنَّهُ يُقَالُ لِلصَّادِقِ صَدَقَ وَبَرَّ وَيُقَالُ لِلْكَاذِبِ كَذَبَ وَفَجَرَ أَلَا وَإِنَّ الْعَبْدَ يَكْذِبُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ كَذَّابًا
Atwebele [Muhamadi bin Ubaid bin Maimun Al Madani Abu Ubaid] atile, atushimikile [tata] ukufuma kuli [Muhamadi bin Ja’far bin Abu Kathir] ukufuma kuli [Musa bin ‘Uqbah] ukufuma kuli [Abu Ishaq] ukufuma kuli [Abul Ahwash] ukufuma kuli [Abdullah atile]; Kasesema atile: ‘ Fyonse fibili ni mashiwi no kutungulula. E ico amashiwi ayasuma sana ni Kalamullah, kabili ubutungulushi ubusuma sana ni butungulushi bwa kwa Muhamadi. Mukwai ishibeni, mwipanga ifintu ifipya. Mu cine cine, ifintu ifyabipisha ni fintu ifipya -ifyapangwa-, kabili cila cipya ni bid’ah, kabili cila bid’ah ni busangu. Mwishibe, mwilota inshita itali, mpaka umutima wenu ukakosa. Mulishibe ukuti fyonse ifikesa fyapalamina, kabili ifya kutali ni fyo ifishikesa. Mulishibe ukuti umuntu uwa bulanda ni uyo uwa bulanda mu fumo lya kwa nyina, kabili umuntu uwa nsansa ni uyo uo bapeela ukupanda amano ukufuma ku bantu bambi. Mwishibe, mu cine cine, ukuipaya umuMuslim kukanasumina, kabili ukumutuka ni bubifi. Tacili ica halal ku Musulumi ukukanalanda no munyina ukucila pa nshiku shitatu. Mwishibe, ukutaluka ku kulanda ubufi, mu cine cine ubufi te bwalungama nangu ca kuti bwacitwa mu kucincimusha nelyo mu kusekesha. Takuli nangu umo uulaya umwana no kukanafikilisha. Mu cine cine, ubufi bukatwala ku micitile ya lubembu kabili mu cine cine imicitile ya lubembu ikatwala ku mulilo wa pe. Mu cine cine, ubufumacumi bukalanga ubusuma kabili ubusuma bukalanga umulu. Kabili cikalandwa ku muntu uwa cishinka; acitile ifya cine kabili acitile ifisuma. Ilyo ku ba bufi batila; alicitile ubufi no lubembu. Umubomfi uubepa lyonse, akalembelwa mu menso ya kwa Allah ngo mubepeshi'.
Imam Ibnu Majah : 46
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ خِدَاشٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ ح و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ ثَابِتٍ الْجَحْدَرِيُّ وَيَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْتَلَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذِهِ الْآيَةَ{ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ إِلَى قَوْلِهِ وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبَابِ }فَقَالَ يَا عَائِشَةُ إِذَا رَأَيْتُمْ الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِيهِ فَهُمْ الَّذِينَ عَنَاهُمْ اللَّهُ فَاحْذَرُوهُمْ
Atile [Muhammad bin Khalid bin Khidas] atile, atile [Isma’il bin Ulaiya] atile, atile [Ayyub]. Kabili ukulingana no mulongo umbi; Atwebele [Ahmad bin Tabit Al Jahdari] na [Yahya bin Hakim], bonse babili batile; atile, atile, atile, atile, Ukubelenga ici cikomo ukuti: ‘E watumine Icitabo - Qur’an - kuli imwe. Pa kati ka fikomo muli ifikomo ifya cine cine, ifyo fikomo fikalamba ifya mu Qur’an na fimbi ifikomo ifya mutasyaabihaat, ukutwala ku mashiwi Yakwe: ‘Kabili tapali isambililo ilyo lingasambililwa kuli bene kano fye ilya kwishiba’. Lyena atile: ‘O Aisha, nga wamona abantu balekansana pali ici, ninshi e bo Allah alefwaya, kanshi ube uwacenjela kuli bene’.
Imam Ibnu Majah : 47
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ ح و حَدَّثَنَا حَوْثَرَةُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا ضَلَّ قَوْمٌ بَعْدَ هُدًى كَانُوا عَلَيْهِ إِلَّا أُوتُوا الْجَدَلَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ{ بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ }الْآيَةَ
Atile, atile, kabili ukulingana no mulongo umbi; Atwebele ukuti [Muhamadi] atile, atushimikile [Muhamadi] bonse babili batile; atile [Hajaj bin Dinar] ukufuma kuli [Abu Ghalib] ukufuma kuli [Abu Umama] atile; Kasesema atile: ‘Abantu tabakalubene pa numa ya kutungululwa nga ca kuti fye batwalilila muli ci, kano fye abo abatemwa ukukansana’. Lyena abelengele ici cikomo: ‘lelo ni bantu abatemwa ukukansana’.
Imam Ibnu Majah : 48
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْعَسْكَرِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ أَبُو هَاشِمِ بْنِ أَبِي خِدَاشٍ الْمَوْصِلِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِحْصَنٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي عَبْلَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ لِصَاحِبِ بِدْعَةٍ صَوْمًا وَلَا صَلَاةً وَلَا صَدَقَةً وَلَا حَجًّا وَلَا عُمْرَةً وَلَا جِهَادًا وَلَا صَرْفًا وَلَا عَدْلًا يَخْرُجُ مِنْ الْإِسْلَامِ كَمَا تَخْرُجُ الشَّعَرَةُ مِنْ الْعَجِينِ
Atwebele [Daud bin Sulaiman Al 'Askari] atile, atwebele [Muhamadi bin Ali Abu Hasyim bin Abu Khidasy Al Maushili] atile; atile [Muhamadi bin Mishani] ukufuma kuli [Ibrahimu bin Abu ‘Abla] ukufuma kuli [Abdullah bin Ad Dailami] ukufuma kuli [Huzdaifa] atile; Umuntu uukalamba atile: ‘ Lesa takasumine ukufuma ku bacipondoka; ukufunga, ipepo, ukupeela ifya bupe, hajj, umrah, jihad, imibele no bulungami. Afumine mu Buislamu nga fintu inkanda ifuma mu fulaulo'.
Imam Ibnu Majah : 49
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مَنْصُورٍ الْحَنَّاطُ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ أَبِي الْمُغِيرَةِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَى اللَّهُ أَنْ يَقْبَلَ عَمَلَ صَاحِبِ بِدْعَةٍ حَتَّى يَدَعَ بِدْعَتَهُ
Atwebele [Abdullah bin Sa’id] atile, atwebele [Bisyr bin Manshur Al Hannat] ukufuma kuli [Abu Zaid] ukufuma kuli [Abu Al Mughirah] ukufuma kuli [Abdullah bin Abas] atile; Kasesema atile: ‘Lesa ali uwafilwa ukusumina imibele ya musangu ukufikila aleka ubusangu bwakwe’.
Imam Ibnu Majah : 50
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ وَهَارُونُ بْنُ إِسْحَقَ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ وَرْدَانَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ تَرَكَ الْكَذِبَ وَهُوَ بَاطِلٌ بُنِيَ لَهُ قَصْرٌ فِي رَبَضِ الْجَنَّةِ وَمَنْ تَرَكَ الْمِرَاءَ وَهُوَ مُحِقٌّ بُنِيَ لَهُ فِي وَسَطِهَا وَمَنْ حَسَّنَ خُلُقَةُ بُنِيَ لَهُ فِي أَعْلَاهَا
Atwebele [Abdurrahman bin Ibrahim Ad Dimasyqi] na [Harun bin Ishaq], bonse babili batile; atile [Ibn Abu Fudaik] ukufuma kuli [Salama bin Wardan] ukufuma kuli [Anas bin Malik] atile; Kasesema atile: ‘Umuntu onse uwaleka ubufi, ilyo ali uwa bufi, akakuulwa ing’anda ya bufumu pa mpela ya mu mulu. Umuntu onse uwaleka ukukansana nangu ca kuti alilungama, akakuulwa ing’anda ya bufumu mu kati ka mulu. Umuntu onse uwawamya imibele yakwe, akakuulwa ing’anda ya bufumu mu mulu wa pa muulu’.
Imam Ibnu Majah : 51
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَعَبْدَةُ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ ح و حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَحَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ وَشُعَيْبُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَقْبِضُ الْعِلْمَ انْتِزَاعًا يَنْتَزِعُهُ مِنْ النَّاسِ وَلَكِنْ يَقْبِضُ الْعِلْمُ بِقَبْضِ الْعُلَمَاءِ فَإِذَا لَمْ يُبْقِ عَالِمًا اتَّخَذَ النَّاسُ رُءُوسًا جُهَّالًا فَسُئِلُوا فَأَفْتَوْا بِغَيْرِ عِلْمٍ فَضَلُّوا وَأَضَلُّوا
Pa numa ya kutweba [Abu Kuraibu] atile; atwebele [Abdullah bin Idris] na [‘Abdah] na [Abu Mu’awiya] na [Abdullah bin Numair] na [Muhammad bin Bisyr]. Kabili ukulingana no mulongo umbi; Atwebele [Suwaid bin Sa’id] ukuti; atwebele [Ali bin Mushir] na [Malik bin Anas] na [Hafsh bin Maisara] na [Syu’aib bin Ishaq] ukufuma kuli [Hisham bin Urwah] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Abdullah bin Amru bin Al’Ash] atile; Kasesema atile: ‘Mu cine cine, Allah tasuula fye ukwishiba ku bantu. Lelo, cifumyapo ukwishiba pa kwipaya aba ulama. Nga ca kuti tapali umuntu uwa mupepa uwashala nangu panono, abantu bakapoka intungulushi sha buwelewele, ilyo babepusha bakapeela fatwa ukwabula ukwishiba, lyena bakabembuka no kutungulula ukubembuka’.
Imam Ibnu Majah : 52
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي أَيُّوبَ حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ حُمَيْدُ بْنُ هَانِئٍ الْخَوْلَانِيُّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أُفْتِيَ بِفُتْيَا غَيْرَ ثَبَتٍ فَإِنَّمَا إِثْمُهُ عَلَى مَنْ أَفْتَاهُ
Calondolwelwe kuli ifwe [Abu Bakr bin Abu Shaibah] ukuti atile, calondolwelwe kuli ifwe [Abdullah bin Yazid] ukufuma kuli [Sa’id bin Abu Ayyub] ukuti atile, calondololwe kuli ine [Abu Hani` Humaid bin Hani` Al Khaulani] ukufuma kuli [Abu Uthman bin Hani` Al Khaulani] ukufuma kuli [Abu Uthman Muslim bin Ya] Umutumwa wakwa Lesa (ukutemwa kwakwa Lesa) atile: 'Umuntu onse uwapeelwa fatwa ne fatwa iyalubana, lyena ulubembu luli pali uyo uwapeele fatwa.'
Imam Ibnu Majah : 53
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ الْهَمْدَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَجَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ عَنْ ابْنِ أَنْعُمٍ هُوَ الْإِفْرِيقِيُّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِلْمُ ثَلَاثَةٌ فَمَا وَرَاءَ ذَلِكَ فَهُوَ فَضْلٌ آيَةٌ مُحْكَمَةٌ أَوْ سُنَّةٌ قَائِمَةٌ أَوْ فَرِيضَةٌ عَادِلَةٌ
Atwebele ukuti [Muhamadi Ibnul Ala` Al Hamdani] atile; - e kutila Al Afriqi - ukufuma kuli [Abdullah bin Rafi'] ukufuma kuli [Abdullah bin 'Amru] atile; Kasesema atile: ‘Kuli ukwishiba kwatatu, lelo ukwashala ni mibele fye isuma; Amavesi ya mumukama, sunnah iyalungama kabili iyalungama.
Imam Ibnu Majah : 54
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ حَمَّادٍ سَجَّادَةُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ نُسَيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ قَالَلَمَّا بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْيَمَنِ قَالَ لَا تَقْضِيَنَّ وَلَا تَفْصِلَنَّ إِلَّا بِمَا تَعْلَمُ فَإِنْ أَشْكَلَ عَلَيْكَ أَمْرٌ فَقِفْ حَتَّى تَبَيَّنَهُ أَوْ تَكْتُبَ إِلَيَّ فِيهِ
Atwebele [Al Hasan bin Hammad Sajjada] atile, atwebele [Yahya bin Sa’id Al Umawi] ukufuma kuli [Muhammad bin Sa’id bin Hassan] ukufuma kuli [Ubadah bin Nusai] ukufuma kuli [Abdurrahman bin Ghanim] atile, atushimikile [Mu’adz bin Jabal] atile; Ilyo umukalamba wa ng’anda antumine ku Yemen, atile: ‘Mwipingulapo nelyo ukupingulapo kano fye ne fyo mwaishiba. Nga mwakwata ubwafya, lyena mufwile ukushipikisha mpaka cibe icaumfwika nelyo mwanlembela kalata'.
Imam Ibnu Majah : 55
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الرِّجَالِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ عَبْدَةَ بْنِ أَبِي لُبَابَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ يَزَلْ أَمْرُ بَنِي إِسْرَائِيلَ مُعْتَدِلًا حَتَّى نَشَأَ فِيهِمْ الْمُوَلَّدُونَ أَبْنَاءُ سَبَايَا الْأُمَمِ فَقَالُوا بِالرَّأْيِ فَضَلُّوا وَأَضَلُّوا
Atile [Suwaid bin Sa’id] atile, atile [Ibnu Abu Ar Rijal] ukufuma kuli [Abdurrahman bin Amru Al Auza’i] ukufuma kuli [Abdah bin Abu Lubabah] ukufuma kuli [Abdullah bin Amru bin Al’Ash] atile; Naumfwile umukalamba wa ng’anda alelanda ukuti: ‘Ifya bana ba kwa Israele fyalitwalilile ukushintilila ukufikila abafyashi bafumine mu basha. Bakansana ukubomfya amano eico balipumfyanishiwa kabili balapumfyanya'.
Imam Ibnu Majah : 56
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الطَّنَافِسِيُّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ أَوْ سَبْعُونَ بَابًا أَدْنَاهَا إِمَاطَةُ الْأَذَى عَنْ الطَّرِيقِ وَأَرْفَعُهَا قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ ح و حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ سُهَيْلٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
Atile [Ali bin Muhammad Ath Thanafus] atile, atile [Waki’] atile, atile [Sufyan] ukufuma kuli [Suhail bin Abu Salih] ukufuma kuli [Abdullah bin Dinar] ukufuma kuli [Abu Salih] ukufuma kuli [Abu Hurairah] atile; Kasesema atile: ‘Ukucetekela kuli ne milyango amakumi mutanda na cinekonsekonse, nelyo amakumi cinelubali. Icacepako ca kufumyapo imyunga ukufuma mu nshila, kabili ica pa muulu ca kutila Laa Ilaaha Illallah -takuli lesa umbi kano Lesa-. Insoni lubali lwa citetekelo'. Atwebele [Abu Bakr bin Abu Syaiba] ukuti; atwebele [Abu Khalid Al Ahmar] ukufuma kuli [Ibn 'Ajlan]. Kabili ukulingana no mulongo umbi; Atile [‘Amru bin Rafi’] atile, atushimikile [Jarir] ukufuma kuli [Suhail] fyonse ukufuma kuli [Abdullah bin Dinar] ukufuma kuli [Abu Salih] ukufuma kuli [Abu Hurairah] ukufuma kuli Kasesema nga fintu hadith ya pa muulu yalanda.
Imam Ibnu Majah : 57
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ إِنَّ الْحَيَاءَ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Catwebelwe ukuti [Sahl bin Abu Sahl] na [Muhamadi bin Abdullah bin Yazid] bonse babili batile; atile [Sufyan] ukufuma kuli [Az Zuhri] ukufuma kuli [Salim] ukufuma kuli [wishi] atile; ''Kasesema sallau's aumfwile umuntu alepeela ukupanda amano ku munyina pa lwa nsoni.'' E ico Kasesema atile: ‘Mu cine cine, insoni lubali lwa citetekelo’.
Imam Ibnu Majah : 58
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ ح و حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ الرَّقِّيُّ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ كِبْرٍ وَلَا يَدْخُلُ النَّارَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ
Atwebele [Suwaid bin Sa’id] atile, atwebele [Ali bin Mushir] ukufuma kuli [Al’A’masy]. Kabili ukulingana no mulongo umbi; Atile, atile, atile, atile: Kasesema atile: ‘Umuntu uuli mu mutima wakwe uwa cilumba ica musango wa lubuto lwa mustard takaingile mu mulu, kabili umuntu uuli no bukulu bwa citetekelo mu mutima wakwe takaingile mu mulilo wa pe’.
Imam Ibnu Majah : 59
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَلَّصَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ مِنْ النَّارِ وَأَمِنُوا فَمَا مُجَادَلَةُ أَحَدِكُمْ لِصَاحِبِهِ فِي الْحَقِّ يَكُونُ لَهُ فِي الدُّنْيَا أَشَدَّ مُجَادَلَةً مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِرَبِّهِمْ فِي إِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ أُدْخِلُوا النَّارَ قَالَ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِخْوَانُنَا كَانُوا يُصَلُّونَ مَعَنَا وَيَصُومُونَ مَعَنَا وَيَحُجُّونَ مَعَنَا فَأَدْخَلْتَهُمْ النَّارَ فَيَقُولُ اذْهَبُوا فَأَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ مِنْهُمْ فَيَأْتُونَهُمْ فَيَعْرِفُونَهُمْ بِصُوَرِهِمْ لَا تَأْكُلُ النَّارُ صُوَرَهُمْ فَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ النَّارُ إِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ إِلَى كَعْبَيْهِ فَيُخْرِجُونَهُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرَجْنَا مَنْ قَدْ أَمَرْتَنَا ثُمَّ يَقُولُ أَخْرِجُوا مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ وَزْنُ دِينَارٍ مِنْ الْإِيمَانِ ثُمَّ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ وَزْنُ نِصْفِ دِينَارٍ ثُمَّ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍقَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَمَنْ لَمْ يُصَدِّقْ هَذَا فَلْيَقْرَأْ{ إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا }
Atwebele Nga ca kuti [Muhammad bin Yahya] atile, atile [Abdurrazzaq] atile, atile [Ma’mar] ukufuma kuli [Zaid bin Aslam] ukufuma kuli [‘Atho‘ bin Yasar] ukufuma kuli [Abu Sa’id Al Khudri] atile; Nga ca kutila Allah abuusha abasumina ukufuma muli helo kabili baleumfwa ukuti balicingililwa, lyene ukukansana pa kati ka umo uwa imwe na cibusa wakwe pa lwa fintu ifisuma ificitika muli ici calo takwakabe ukwakosa ukucila ukukansana kwa basumina na Shikulu wabo pa lwa bamunyina ukupooswa muli helo’. Atile: ‘Abasumina batila; ‘O Shikulu wesu, bamunyina balepepa na ifwe, ukufunga na ifwe, no kucita Hajj na ifwe, lelo mulandu nshi Mwababikile muli helo! ' Allah atile: 'Kabiyeni no kufumya abo mwaishiba muli bene'. E ico baishile kuli wene no kubaishiba pa mimonekele yabo, imimonekele yabo tayapwishiwe ku mulilo. Umo uwa bene alipooselwe ku mulilo ukufika ku ciputulwa ca ng’ombe shakwe shonse shibili. Kabili bamo balipooselwe ku mulilo ukufika ku fipimo fyabo. E ico balicifumishe. Lyene balilile ukuti; 'Mwe Shikulu wesu, twafumya abo mwatukonkomeshe'. Lyene atile: ‘Fumyeni umuntu uo mu mutima wakwe muli icitetekelo ica mutengo wa dinari umo. Lyena kuli umuntu uo mu mutima wakwe muli icitetekelo icalepa iciputulwa ca dinari. Lyena kuli umuntu uo mu mutima wakwe muli icitetekelo icafina nga ulubuto lwa mustardi’. Abu Sa’id atile: ‘Uuli onse uushasumina ici, lyene abelengele ukuti: ‘Mu cine cine, Allah talufyanya umuntu nangu umo nangu fye ni cipimo ca ciputulwa, kabili nga ca kuti kuli ubusuma ubukulu nga ciputulwa, Allah mu kushininkisha akabufusha no kupeela ukufuma kuli Wene icilambu cikalamba’.
Imam Ibnu Majah : 60
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ نَجِيحٍ وَكَانَ ثِقَةً عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ جُنْدُبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ فِتْيَانٌ حَزَاوِرَةٌ فَتَعَلَّمْنَا الْإِيمَانَ قَبْلَ أَنْ نَتَعَلَّمَ الْقُرْآنَ ثُمَّ تَعَلَّمْنَا الْقُرْآنَ فَازْدَدْنَا بِهِ إِيمَانًا
Atile [Ali bin Muhamadi] atile, atile [Waki’] atile, atile [Hamad bin Najih] -ali tsiqah -acetekelwa- - ukufuma kuli [Abu Imran Al Jauni] ukufuma kuli [Jundub bin Abdullah] atile; 'Ilyo twali pamo na Kasesema, pali ilya nshita twali abalumendo abakosa.' Twasambilile icitetekelo ilyo tatulasambilila Qur’an, lyena twasambilile Qur’an, eico icitetekelo cesu calikulile’.