Imam Ibnu Majah : 41
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَدَّثَ عَنِّي بِحَدِيثٍ وَهُوَ يَرَى أَنَّهُ كَذِبٌ فَهُوَ أَحَدُ الْكَاذِبَيْنِ
Mu wax nu [Abu Bakr bin Abu Syaibah] neena, wax nu [Waki'] ci [Sufyan] ci [Habib bin Abu Sabit] ci [Maimun bin Abu Syabib] ci [Mughirah bin Syaibah] mu ne; Rasulullah Sallallaahu aleyhi wasallam dafa wax ni: képp ku joxe xadiis bu jóge ci man, fekk mu gis ni xadiis bi fen la, kon bokk na ci fenkat yi.
Imam Ibnu Majah : 42
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ بَشِيرِ بْنِ ذَكْوَانَ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي الْمُطَاعِ قَالَ سَمِعْتُ الْعِرْبَاضَ بْنَ سَارِيَةَ يَقُولُقَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَوَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً وَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ وَذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَعَظْتَنَا مَوْعِظَةَ مُوَدِّعٍ فَاعْهَدْ إِلَيْنَا بِعَهْدٍ فَقَالَ عَلَيْكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ عَبْدًا حَبَشِيًّا وَسَتَرَوْنَ مِنْ بَعْدِي اخْتِلَافًا شَدِيدًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَالْأُمُورَ الْمُحْدَثَاتِ فَإِنَّ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ
Abdullah bin Ahmad bin Basyir bin Dzakwan Ad Dimasyqi wax, wax nu [Al Walid bin Muslim] wax, wax nu [Abdullah bin Al 'Ala`] wax, wax ma [Yahya bin Abi Al Mutha] wax; Dégg naa [Irbadl bin Sariya] naan; 'Benn bis Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam taxaw ci sunu biir. Mu def ay xelal yu laal xol lool, tax xol yi di yëngu, rangooñ di wal. Ba noppi mu wax; 'Yaw Yonent Yàlla, benn xelal nga nu tàggoo, kon jox nu testama'. Muni ko danga wara ragal Yàlla, degg ak dégg sax jaam bu Habasyi. Te ginnaaw sama faatu dingeen gis ay werante yu tiis lool, kon na ngeen sax ci sama sunna ak sunna Rashidun khulafaur yi am njiital. Màtt sunna ak say bëñ yu mag, te bul topp mbir yuñ defar, ndax bid'ah yépp ay bida la.'
Imam Ibnu Majah : 43
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ بِشْرِ بْنِ مَنْصُورٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ السَّوَّاقُ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ حَبِيبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو السُّلَمِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ الْعِرْبَاضَ بْنَ سَارِيَةَ يَقُولُوَعَظَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَوْعِظَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذِهِ لَمَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَمَاذَا تَعْهَدُ إِلَيْنَا قَالَ قَدْ تَرَكْتُكُمْ عَلَى الْبَيْضَاءِ لَيْلُهَا كَنَهَارِهَا لَا يَزِيغُ عَنْهَا بَعْدِي إِلَّا هَالِكٌ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِمَا عَرَفْتُمْ مِنْ سُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَعَلَيْكُمْ بِالطَّاعَةِ وَإِنْ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّمَا الْمُؤْمِنُ كَالْجَمَلِ الْأَنِفِ حَيْثُمَا قِيدَ انْقَادَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ الْمِسْمَعِيُّ حَدَّثَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الصُّبْحِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَوَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً فَذَكَرَ نَحْوَهُ
Neena ñu ni [Isma'il bin Bisyr bin Manshur] ak [Ishaq bin Ibrahim As Sawwaq] ñoom ñaar dañu wax; Mu wax nu Abdurrahman bin Mahdi ci Muawiya bin Salih ci Dalamrah bin Habib ci [Abdurrahman bin Amru As Sulami] ni dafa dégg Irbadl bin Sariyah wax; Rasulullah challallahu 'aleyhi wasallam jox na ñu ab xelal bu tax rangooñ di tuuru ak xol yi di yëngu. Nu ni ko; 'Yaw Yonent Yàlla, lii ab digal buy tàqaloo la, kon lan nga nu wara wara?' Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam nee na: Bàyyil naa leen yoon wu leer, guddi gi day mel ni bëccëg. Kenn du ko dëddu ginaaw man waaye dina sànku. Kuy dund dinga gis ay werante yu bari. Kon danga wara samp ci li nga xam ci sama sunna, ak sunna Rashidun Khulafaur mi jot ci sama ndigalu, màtt sunna yooyu ak say bëñ molaar. Danga wara déggal jaam bu Habasyi sax. Gëm-gëm dafa mel ni giléem bu ñu yar, fuñu ko yeew mu dégg’. Yahya bin Hakim neena, wax nu Abdul Malik bin Ash Shabbah Al Misma'i neena, wax nu Tsaur bin Yazid ci Khalid bin Ma'dan ci Abdurrahman bin Amru ci Irbadl bin Sariyah mu ne; 'Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam moo nu jiite ci ñaani suba, ginaaw ga mu wëlbatiku ci nun, jox nu ay xelal yu laal xol'. Ba noppi mu wax ci hadith bi ci kaw.
Imam Ibnu Majah : 44
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ وَأَحْمَدُ بْنُ ثَابِتٍ الْجَحْدَرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَطَبَ احْمَرَّتْ عَيْنَاهُ وَعَلَا صَوْتُهُ وَاشْتَدَّ غَضَبُهُ كَأَنَّهُ مُنْذِرُ جَيْشٍ يَقُولُ صَبَّحَكُمْ مَسَّاكُمْ وَيَقُولُ بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةَ كَهَاتَيْنِ وَيَقْرِنُ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ السَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى وَيَقُولُ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ خَيْرَ الْأُمُورِ كِتَابُ اللَّهِ وَخَيْرُ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ وَشَرُّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ وَكَانَ يَقُولُ مَنْ تَرَكَ مَالًا فَلِأَهْلِهِ وَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا أَوْ ضَيَاعًا فَعَلَيَّ وَإِلَيَّ
Neena ñu ni [Suweid bin Sa'id] ak [Ahmad bin Tabit Al Jahdari] ñoom ñaar ñépp dañu wax; mu wax nu ci Jafar bin Muhamed ci pàppaam ci Jabir bin Abdullah mu wax nu; 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam bi muy def xutba bëtëm yi dañu xonk, baat bi yéeg, yëg-yëgam yi tàng xol, melni dafay artu soldaar yi, mu yuuxu naan: 'Moytuleen, noon bi dina ñëw ci suba, noon bi dina ñëw ci ngoon! Mu daal di yuuxu naan: 'Dañu ma yónnee ak ñëwu bis àtte ba, melni ñaari baraam yii,' mu boole ñaari baraamam yi; baraam biy wane ak baraam bi ci digg bi. Mu daldi ne: ''Amma ba'du ; Dëgg la, li gëna baax mooy Teeb Yàlla, te li gëna baax mooy tegtali Muhamed, li gëna bon mooy liñ defar, te bépp bidaa bidaa la. Te dafa daan wax saa yu nekk: 'Ku bàyyi alalu jàmm, moom moo ko moom. Te képp ku bàyyi bor wala fiduciaar, dinaa ko delloo’.
Imam Ibnu Majah : 45
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ مَيْمُونٍ الْمَدَنِيُّ أَبُو عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا هُمَا اثْنَتَانِ الْكَلَامُ وَالْهَدْيُ فَأَحْسَنُ الْكَلَامِ كَلَامُ اللَّهِ وَأَحْسَنُ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ أَلَا وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدِثَاتِ الْأُمُورِ فَإِنَّ شَرَّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلُّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ أَلَا لَا يَطُولَنَّ عَلَيْكُمْ الْأَمَدُ فَتَقْسُوَ قُلُوبُكُمْ أَلَا إِنَّ مَا هُوَ آتٍ قَرِيبٌ وَإِنَّمَا الْبَعِيدُ مَا لَيْسَ بِآتٍ أَلَا أَنَّمَا الشَّقِيُّ مَنْ شَقِيَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ وَالسَّعِيدُ مَنْ وُعِظَ بِغَيْرِهِ أَلَا إِنَّ قِتَالَ الْمُؤْمِنِ كُفْرٌ وَسِبَابُهُ فُسُوقٌ وَلَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثٍ أَلَا وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ لَا يَصْلُحُ بِالْجِدِّ وَلَا بِالْهَزْلِ وَلَا يَعِدُ الرَّجُلُ صَبِيَّهُ ثُمَّ لَا يَفِي لَهُ فَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارَ وَإِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ وَإِنَّ الْبِرَّ يَهْدِي إِلَى الْجَنَّةِ وَإِنَّهُ يُقَالُ لِلصَّادِقِ صَدَقَ وَبَرَّ وَيُقَالُ لِلْكَاذِبِ كَذَبَ وَفَجَرَ أَلَا وَإِنَّ الْعَبْدَ يَكْذِبُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ كَذَّابًا
Muhamed bin Ubaid bin Maimun Al Madani Abu Ubaid neena, wax nu [sama pàppa] ci [Muhamed bin Ja'far bin Abu Kathir] ci [Musa bin 'Uqbah] ci [Abu Ishaq] ci [Abul Ahwash] ci [Abdullah bin Mas'ud]; Boroom bi dafa wax ni: ' ñoom ñaar ay wax lañu ak tegtal. Kon wax ji gën mooy Kalamullah, tegtal gi gën mooy tegtali Muhamed. Xamleen, bul sos mbir yu bees. Dëgg la, mbir yi gëna bon ñooy mbir yu bees yuñ -sos-, te bépp mbir bu bees bid'ah la, te bépp bid'ah dafay bañ. Xam nga, bul yàgg di gént, ba sa xol dëgër. Xam ne lépp luy ñëw jege na, lu sori lu dul ñëw la. Xam ne ki soxor mooy ki soxor ci biiru yaayam, ki bég mooy ki ñu koy xelal ci ñeneen ñi. Xam ne, ray jullit kéeféeroo la, saaga ko coxor la. Du halal ku jullit baña waxtaan ak mbokkam lu ëpp ñatti fan. Xamleen, moytu fen, ci dëgg fen amul benn yoon, muy lu jaadu wala lu jaadu. Bu kenn dig doom ba noppi doo ko def. Dëgg la, fen dafay yóbbe nit jëf yu bàkkaar, te dëgg la, jëf yu bàkkaar mooy yóbbe safara. Dëgg la, njub dina wane mbaax, mbaax dina wane asamaan si. Te dina ñu ko wax nit ku jub; def na njub, def lu baax. Waaye fenkat yi dañu leen wax; def na fen ak bàkkaar. Jaam buy fen saa yu nekk, dina ñu ko bind ci kanamu Yàlla ni fenkat la.
Imam Ibnu Majah : 46
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ خِدَاشٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ ح و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ ثَابِتٍ الْجَحْدَرِيُّ وَيَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْتَلَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذِهِ الْآيَةَ{ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ إِلَى قَوْلِهِ وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبَابِ }فَقَالَ يَا عَائِشَةُ إِذَا رَأَيْتُمْ الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِيهِ فَهُمْ الَّذِينَ عَنَاهُمْ اللَّهُ فَاحْذَرُوهُمْ
Neena ñu [Muhamed bin Khalid bin Khidas] ne, ne nu [Isma'il bin 'Ulaiyah] ne, ne nu [Ayyub]. Ak ci beneen yoon; Neena ñu [Ahmad bin Thabit Al Jahdari] ak [Yahya bin Hakim], ñoom ñaar ñépp ne; Abdul Wahhab neena, nettali Ayyub ci Abdullah bin Abu Awalkah ci Aisyah mu ne,; Rasulullah challallahu aleyhi wasallam jàngal aaya bii: ‘Moom moo wàcce ci yaw Téere bi – Alxuraan. Ci limu ci bind amna aaya yu absolu, ñooy limu gëna am solo ci Al Qur'an, ak yeneen aaya yu mutasyaabihaat, yuy yóbbe kàddoom yii: 'Te kenn mënu ci jàngee ludul njàngalem xam-xam'. Muni: Yaay Aisha, soo gisee nit ñuy werante ci loolu, kon ñooy ñi Yàlla bëgg, kon moytu leen.
Imam Ibnu Majah : 47
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ ح و حَدَّثَنَا حَوْثَرَةُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا ضَلَّ قَوْمٌ بَعْدَ هُدًى كَانُوا عَلَيْهِ إِلَّا أُوتُوا الْجَدَلَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ{ بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ }الْآيَةَ
Neena ñu [Ali bin Al Mundzir] neena, wax nu [Muhamed bin Fudlail], te buñu sukkandikoo ci beneen liiñ; Neena ñu [Muhamed bin Muhamed] ne, wax nu [Muhamed bin Bisyr] ñoom ñaar ne; mu wax nu [Hajjaj bin Dinar] ci [Abu Ghalib] ci [Abu Umamah] ni; Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dafa wax ni: “At nit du réer ginaaw gindi, ludul ñi bëgg werante”. Ba noppi mu jàng aaya bii: ‘waaye nit ñu bëgg werante lañu’.
Imam Ibnu Majah : 48
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْعَسْكَرِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ أَبُو هَاشِمِ بْنِ أَبِي خِدَاشٍ الْمَوْصِلِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِحْصَنٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي عَبْلَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ لِصَاحِبِ بِدْعَةٍ صَوْمًا وَلَا صَلَاةً وَلَا صَدَقَةً وَلَا حَجًّا وَلَا عُمْرَةً وَلَا جِهَادًا وَلَا صَرْفًا وَلَا عَدْلًا يَخْرُجُ مِنْ الْإِسْلَامِ كَمَا تَخْرُجُ الشَّعَرَةُ مِنْ الْعَجِينِ
Neena ñu [Daud bin Sulayman Al 'Askari] neena, wax nañu [Muhamed bin Ali Abu Hasyim bin Abu Khidasy Al Maushili] mu ne; mu wax nu [Muhamed bin Mihsan] ci [Ibrahim bin Abu 'Ablah] ci [Abdullah bin Ad Dailami] ci [Huzdaifah] mu ne; Rasulullah Sallallaahu 'Aleyhi wasallam dafa wax ni: 'Yalla du nangu ci ñi gëm seen bopp; woor, ñaan, saraxe, hajj, umra, jihaad, doxalin ak njub. Dafa génn ci Islaam ni kawar di génnee ci farine'.
Imam Ibnu Majah : 49
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مَنْصُورٍ الْحَنَّاطُ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ أَبِي الْمُغِيرَةِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَى اللَّهُ أَنْ يَقْبَلَ عَمَلَ صَاحِبِ بِدْعَةٍ حَتَّى يَدَعَ بِدْعَتَهُ
Abdullah bin Sa'id neena, wax nu Bisyr bin Manshur Al Hanath ci Abu Zaid ci Abu Al Mughirah ci Abdullah bin Abbas mu ne; Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dafa wax ni: “Yàlla du nangu jëfi ab àddina ba keroog mu bàyyi àddiwam”.
Imam Ibnu Majah : 50
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ وَهَارُونُ بْنُ إِسْحَقَ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ وَرْدَانَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ تَرَكَ الْكَذِبَ وَهُوَ بَاطِلٌ بُنِيَ لَهُ قَصْرٌ فِي رَبَضِ الْجَنَّةِ وَمَنْ تَرَكَ الْمِرَاءَ وَهُوَ مُحِقٌّ بُنِيَ لَهُ فِي وَسَطِهَا وَمَنْ حَسَّنَ خُلُقَةُ بُنِيَ لَهُ فِي أَعْلَاهَا
Neena ñu [Abdurrahman bin Ibrahim Ad Dimasyqi] ak [Harun bin Ishaq], ñoom ñaar ñépp ne; daf nu wax Ibn Abu Fudaik ci Salamah bin Wardan ci Anas bin Malik ne ko; Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam nee na: képp ku bàyyi fen, fekk muy fen, dina ñu ko tabaxal ag kër ci catu asamaan si. Képp ku bàyyi werante doonte am nga dëgg, dina ñu la tabaxal ag kër ci diggu asamaan si. Ku gëna rafetal sa jikko, dina ñu ko tabaxal kër buur ci asamaan si gëna kawe.
Imam Ibnu Majah : 51
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَعَبْدَةُ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ ح و حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَحَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ وَشُعَيْبُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَقْبِضُ الْعِلْمَ انْتِزَاعًا يَنْتَزِعُهُ مِنْ النَّاسِ وَلَكِنْ يَقْبِضُ الْعِلْمُ بِقَبْضِ الْعُلَمَاءِ فَإِذَا لَمْ يُبْقِ عَالِمًا اتَّخَذَ النَّاسُ رُءُوسًا جُهَّالًا فَسُئِلُوا فَأَفْتَوْا بِغَيْرِ عِلْمٍ فَضَلُّوا وَأَضَلُّوا
Bimu nu waxee [Abu Kurayb] mu ne; waxoon nañu Abdullah bin Idris ak Abdah ak Abu Muawiya ak Abdullah bin Numair ak Muhamed bin Bisyr. Ak ci beneen yoon; Daf nu wax [Suweid bin Sa'id] ni; wax nu [Ali bin Mushir] ak [Malik bin Anas] ak [Hafsh bin Maisarah] ak [Syu'aib bin Ishaq] ci [Hisham bin Urwah] ci [pàppaam] ci [Abdullah bin 'Amru bin Al'Ash] neena; Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam nee na: «Dëgg la Yàlla du dindi xam-xam ci nit rek. Waaye, dafay dindi xam-xam ci ray ulama yi. Sudee amul benn nit bu ragal Yàlla bu des, nit ñi dina ñu jël njiit yu dof, suñu leen laajee ñu def fatwa te xamu ñu dara, su ko defee ñu réer ba noppi réer'.
Imam Ibnu Majah : 52
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي أَيُّوبَ حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ حُمَيْدُ بْنُ هَانِئٍ الْخَوْلَانِيُّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أُفْتِيَ بِفُتْيَا غَيْرَ ثَبَتٍ فَإِنَّمَا إِثْمُهُ عَلَى مَنْ أَفْتَاهُ
Abu Bakr bin Abu Syaibah neena, wax nu Abdullah bin Yazid ci Sa'id bin Abu Ayyub ne, wax ma Abu Hani Humaid bin Hani Al Khaulani ci Abu Uthman Muslim bin Yasar ci Abu Hurairah mu ne; Rasulullah Sallallaahu aleyhi wasallam nee na: képp ku ñu jox fatwaa bu am fatwaa bu dul dëgg, kon bàkkaar bi mingi ci kaw ki ko jox fatwaa.
Imam Ibnu Majah : 53
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ الْهَمْدَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَجَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ عَنْ ابْنِ أَنْعُمٍ هُوَ الْإِفْرِيقِيُّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِلْمُ ثَلَاثَةٌ فَمَا وَرَاءَ ذَلِكَ فَهُوَ فَضْلٌ آيَةٌ مُحْكَمَةٌ أَوْ سُنَّةٌ قَائِمَةٌ أَوْ فَرِيضَةٌ عَادِلَةٌ
Daf nu wax ni [Muhamed Ibnul 'Ala' Al Hamdani] dafa wax; mu wax ma [Risydin bin Sa'd] ak [Ja'far bin Aun] ci [Ibnu An'um] - maanaam Al Afriqi - ci [Abdurahman bin Rafi'] ci [Abdullah bin Amru] mu ne: Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam nee na: «Xam-xam yi ñatti la, yi ci des ay tekki rekk la; aaya yu jub, sunnah yu jub ak fara'idl yu jub.
Imam Ibnu Majah : 54
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ حَمَّادٍ سَجَّادَةُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ نُسَيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ قَالَلَمَّا بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْيَمَنِ قَالَ لَا تَقْضِيَنَّ وَلَا تَفْصِلَنَّ إِلَّا بِمَا تَعْلَمُ فَإِنْ أَشْكَلَ عَلَيْكَ أَمْرٌ فَقِفْ حَتَّى تَبَيَّنَهُ أَوْ تَكْتُبَ إِلَيَّ فِيهِ
Mu wax nu [Al Hasan bin Hammad Sajjadah] neena, wax nu [Yahya bin Sa'id Al Umawi] ci [Muhamed bin Sa'id bin Hassan] ci [Ubadah bin Nusai] ci [Abdurrahman bin Ghanim] wax nu [Mu'adz bin Jabal] mu ne; Bimu ma yónnee Yemen, Rasulullah, muni ma: Bul musa dogal wala nga dogal ludul ci li nga xam. Soo amee jafe-jafe, nga xaar ba mu leer wala nga bind ma bataaxal'.
Imam Ibnu Majah : 55
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الرِّجَالِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ عَبْدَةَ بْنِ أَبِي لُبَابَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ يَزَلْ أَمْرُ بَنِي إِسْرَائِيلَ مُعْتَدِلًا حَتَّى نَشَأَ فِيهِمْ الْمُوَلَّدُونَ أَبْنَاءُ سَبَايَا الْأُمَمِ فَقَالُوا بِالرَّأْيِ فَضَلُّوا وَأَضَلُّوا
Mu wax nu [Suwaid bin Sa'id] neena, wax nu [Ibnu Abu Ar Rijal] ci [Abdurahman bin Amru Al Auza'i] ci [Abdah bin Abu Lubabah] ci [Abdullah bin Amru bin Al Ash] mu ne; Ma dégg Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam wax ni: 'Mbaayu doomi Isra'il ñu ngi nekkoon ci jàmm ba ay mbokk génn ci ñi ñu jàpp. Dañuy wax ci jëfandikoo logique kon dañu réer te réerloo nit ñi'.
Imam Ibnu Majah : 56
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الطَّنَافِسِيُّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ أَوْ سَبْعُونَ بَابًا أَدْنَاهَا إِمَاطَةُ الْأَذَى عَنْ الطَّرِيقِ وَأَرْفَعُهَا قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ ح و حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ سُهَيْلٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
Wax nu [Ali bin Muhamed Ath Thanafus] wax, wax nu Waki’ wax, wax nu [Sufyan] ci [Suhail bin Abu Salih] ci [Abdullah bin Dinar] ci [Abu Salih] ci [Abu Hurairah] mu ne; Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam nee na: ngëm am na juróom-benn-fukki bunt ak juróom-benn, walla juróom-ñaar-fukki bunt. Li gën a suufe mooy dindi dég ci yoon wi, li gën a kawe mooy wax Laa Ilaaha Illallah -amul yàlla ju dul Yàlla-. Njàqare bokk na ci ngëm'. Neena ñu [Abubakr bin Abu Syaiba] ni; Abu Khalid Al Ahmar moo nu wax ci Ibn Ajlan. Ak ci beneen yoon; Amru bin Rafi neena, nettali nu Jarir daale ko ci Suhail lépp lu tàmbalee ci Abdullah bin Dinar daale ko ci Abu Salih daale ko ci Abu Hurairah daale ko ci Yonent bi, melni hadith bi ci kaw.
Imam Ibnu Majah : 57
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ إِنَّ الْحَيَاءَ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Neena ñu ni [Sahl bin Abu Sahl] ak [Muhamed bin Abdullah bin Yazid] ñoom ñaar ñépp dañu wax; mu wax nu [Sufyan] ci [Az Zuhri] ci [Salim] ci [pàppaam] mu ne; 'Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dégg na ku góor kuy digal mbokkam ci lu jëm ci gàcce. Kon Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dafa wax ni: 'Dëgg la, rus ci ngëm la'.
Imam Ibnu Majah : 58
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ ح و حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ الرَّقِّيُّ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ كِبْرٍ وَلَا يَدْخُلُ النَّارَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ
Neena ñu [Suweid bin Sa'id] neena, wax nu [Ali bin Mushir] ci [Al A'masy]. Ak ci beneen yoon; Wax nu [Ali bin Maimun Ar Rakki] wax nu, wax nu [Sa'id bin Maslamah] ci [Almasi] ci [Ibrahim] ci [Alqama] ci [Abdullah] mu ne; Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dafa wax ni: ‘Ku am ci xolam réylu gu tollu ni doomu mutard doo dugg ci Aljana, ku am ngëm gu tollu ci doomu mutard ci xolam doo dugg safara’.
Imam Ibnu Majah : 59
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَلَّصَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ مِنْ النَّارِ وَأَمِنُوا فَمَا مُجَادَلَةُ أَحَدِكُمْ لِصَاحِبِهِ فِي الْحَقِّ يَكُونُ لَهُ فِي الدُّنْيَا أَشَدَّ مُجَادَلَةً مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِرَبِّهِمْ فِي إِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ أُدْخِلُوا النَّارَ قَالَ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِخْوَانُنَا كَانُوا يُصَلُّونَ مَعَنَا وَيَصُومُونَ مَعَنَا وَيَحُجُّونَ مَعَنَا فَأَدْخَلْتَهُمْ النَّارَ فَيَقُولُ اذْهَبُوا فَأَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ مِنْهُمْ فَيَأْتُونَهُمْ فَيَعْرِفُونَهُمْ بِصُوَرِهِمْ لَا تَأْكُلُ النَّارُ صُوَرَهُمْ فَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ النَّارُ إِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ إِلَى كَعْبَيْهِ فَيُخْرِجُونَهُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرَجْنَا مَنْ قَدْ أَمَرْتَنَا ثُمَّ يَقُولُ أَخْرِجُوا مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ وَزْنُ دِينَارٍ مِنْ الْإِيمَانِ ثُمَّ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ وَزْنُ نِصْفِ دِينَارٍ ثُمَّ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍقَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَمَنْ لَمْ يُصَدِّقْ هَذَا فَلْيَقْرَأْ{ إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا }
Mu wax nu Muhamed bin Yahya wax, wax nu Abdurrazzaq neena, wax nu Ma'mar ci Zaid bin Aslam ci Atho' bin Yasar ci Abu Sa'id Al Khudri mu ne; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam dafa wax ni: 'Sudee Yàlla génne na gëm yi ci safara, ñu yëg ni amul benn sikk, kon xuloo bi am ci diggante kenn ci yéen ak xaritam ci mbir yu baax yiy xew ci àdduna du gëna tar xuloo bi gëm yi am ci seen Boroom ci sànni seeni mbokk ci safara'. Mu ne : “Ñi gëm dañuy wax ; ‘Yaw sunu Boroom, sunu mbokk yi dañoo daan and ak nun, di woor ak nun, di ànd ak nun, di hajj ak nun, waaye lu tax nga leen dugal ci safara! ' Allah dafa wax : 'Demleen génne ci ñoom ñi ngeen xam'. Ñu dikk ci moom xàmmee leen ci seeni jëmm, seen jëmm safara lakku ko. Kenn ci ñoom daa lakk ba ci ñaari tànki nag yi. Ñenn ci ñoom lakk nañu leen ba ci seeni tànk. Ñu daal di koy génne. Ñu yuuxu; ''Yaw sunu Boroom, génne nanu ñi nga nu digal'. Ba noppi mu ni: 'Génneel nit ku am ngëm ci xolam lu tollu ci benn dinar. Amna nit ku am ngëm gu tollu ci genn-wàllu dinar ci xolam. Amna nit ku am ngëm gu diis ni jiwwu mutard ci xolam'. Abu Sa'id ne ko: "Ku gëmul lii, na jàng: "Dëgg la, Yàlla du tooñ kenn doonte daa tuuti, te su amee njub gu tollu ni tuuti, Yàlla dina ko yokk, te dina ko jox njub gu rëy".
Imam Ibnu Majah : 60
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ نَجِيحٍ وَكَانَ ثِقَةً عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ جُنْدُبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ فِتْيَانٌ حَزَاوِرَةٌ فَتَعَلَّمْنَا الْإِيمَانَ قَبْلَ أَنْ نَتَعَلَّمَ الْقُرْآنَ ثُمَّ تَعَلَّمْنَا الْقُرْآنَ فَازْدَدْنَا بِهِ إِيمَانًا
Wax nu [Ali bin Muhamed] wax, wax nu [Waki'] wax, wax nu [Hammad bin Najih] -mu tsiqah -koolute- - ci [Abu Imran Al Jauni] ci [Jundub bin Abdullah] mu wax; 'Bi nu nekkee ak Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam ci jamono jooju ay xale yu góor yu am doole lanu woon. Danu jàng ngëm balaa nuy jàng Al Quraan, ginaaw ga nu jàng Al Quraan, kon sunu ngëm dafa yokk'.