Imam Ibnu Majah : 41
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَدَّثَ عَنِّي بِحَدِيثٍ وَهُوَ يَرَى أَنَّهُ كَذِبٌ فَهُوَ أَحَدُ الْكَاذِبَيْنِ
Ti tene na e [Abu Bakr bin Abu Syaibah] so, ti tene na e [Waki’] ti [Sufyan] ti [Habib ti Abu Thabit] ti [Maimun ti Abu Syabib] ti [Mughirah ti Syu’bah] ti lo; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Zo so a fa mbeni hadith so alondo na mbi, na ngoi so lo ba so hadith ni ayeke mvene, ka lo yeke mbeni oko ti azo ti mvene’.
Imam Ibnu Majah : 42
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ بَشِيرِ بْنِ ذَكْوَانَ الدِّمَشْقِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي الْمُطَاعِ قَالَ سَمِعْتُ الْعِرْبَاضَ بْنَ سَارِيَةَ يَقُولُقَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَوَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً وَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ وَذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَعَظْتَنَا مَوْعِظَةَ مُوَدِّعٍ فَاعْهَدْ إِلَيْنَا بِعَهْدٍ فَقَالَ عَلَيْكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ عَبْدًا حَبَشِيًّا وَسَتَرَوْنَ مِنْ بَعْدِي اخْتِلَافًا شَدِيدًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَالْأُمُورَ الْمُحْدَثَاتِ فَإِنَّ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ
Ti tene na e [Abdolla bin Ahmad bin Basyir bin Dzakwan Ad Dimasyqi] atene, ti tene na [Al Walid bin Muslim] ti tene, ti tene na [Abdolla bin Al ‘Ala`] ti tene, ti tene na mbi [Yahya bin Abi Al Mutha’] ti tene; Mo mä [‘Irbadl bin Sariyah] atene; ‘Mbeni lâ, Prophète sallallahu ‘alaihi wasallam aluti na popo ti e. Lo mû awango so andu bê ti zo mingi, asara si bê ti azo adö nga ngu ti lê ayuru. Na pekoni, a tene; ‘O Watokua ti Allah, mo mû na e mbeni wango ti adieu oko, tongaso mû na e mbeni testament’. Lo tene: ‘A lingbi mo kpe mbeto ti Allah, mo mä yanga ti mo nga mo mä yanga ti même mbeni ngbâa ti Habasyi. Na peko ti kuâ ti mo, mo yeke bâ ande asioni tënë mingi, tongaso a lingbi mo gbu ngangu na ndo ti sunnah ti mo nga na sunnah ti Rashidun khulafaur so awara fango lege. Bi sunnah na ngbongboro yanga ti mo, na mo mû peko ti aye so a leke ni pëpe, teti so ti tâ tënë ni, bid’ah kue ayeke hérésie.’
Imam Ibnu Majah : 43
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ بِشْرِ بْنِ مَنْصُورٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ السَّوَّاقُ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ حَبِيبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو السُّلَمِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ الْعِرْبَاضَ بْنَ سَارِيَةَ يَقُولُوَعَظَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَوْعِظَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذِهِ لَمَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَمَاذَا تَعْهَدُ إِلَيْنَا قَالَ قَدْ تَرَكْتُكُمْ عَلَى الْبَيْضَاءِ لَيْلُهَا كَنَهَارِهَا لَا يَزِيغُ عَنْهَا بَعْدِي إِلَّا هَالِكٌ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِمَا عَرَفْتُمْ مِنْ سُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَعَلَيْكُمْ بِالطَّاعَةِ وَإِنْ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّمَا الْمُؤْمِنُ كَالْجَمَلِ الْأَنِفِ حَيْثُمَا قِيدَ انْقَادَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ الْمِسْمَعِيُّ حَدَّثَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الصُّبْحِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَوَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً فَذَكَرَ نَحْوَهُ
A tene na e so [Isma’il bin Bisyr bin Manshur] na [Ishaq bin Ibrahim As Sawwaq] kue atene; a tene na e [Abdurrahman bin Mahdi] ti [Mu’awiyah bin Salih] ti [Dlamrah bin Habib] ti [Abdurrahman bin ‘Amru As Sulami] so lo mä [‘Irbadl bin Sariyah] atene; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam amû na e mbeni wango so asara si ngu ti lê ti e asuku nga bê ti e ayengi. Tongaso e tene na lo; ‘O Watokua ti Allah, so ayeke biani wango ti kangbingo tele, tongaso nyen la mo zia na e?’ Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Mbi zia na mo fango lege so ayeke polele, bï ni ayeke tongana lâ. Zo oko ayeke tourné peko ti lo pëpe na peko ti mbi me lo yeke kui. Zo so na popo ti ala ayeke na fini, lo yeke bâ ande atënë ti papa mingi. Tongaso, a lingbi mo gbu ngangu na ndo ti ye so mo hinga na lege ti sunnah ti mo, na sunnah ti Rashidun Khulafaur so awara fango lege ti mo, mo te a-sunnah so na ngbongboro molar ti mo. A lingbi mo mä yanga même ti mbeni ngbâa ti Habasyi. Wamabe ayeke tongana mbeni chameau so a bata lo, na ndo kue so a kanga lo dä, lo yeke mä yanga’. Ti tene [Yahya bin Hakim] atene, ti tene [Abdul Malik bin Ash Shabbah Al Misma’i] atene, ti tene [Tsaur bin Yazid] ti [Khalid bin Ma’dan] ti [Abdurrahman bin ‘Amru] ti [‘Irbadl bin Sariyah] ti lo; ‘Tokua ti Nzapa sallallaahu ‘alaihi wasallam afa lege na e na yâ ti sambela ti ndapre, na pekoni lo tourné na mbage ti e na lo mû na e awango so andu bê ti e mingi’. Na pekoni, lo sara tënë tongana ti so ayeke na yâ ti hadith so ayeke na nduzu ge.
Imam Ibnu Majah : 44
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ وَأَحْمَدُ بْنُ ثَابِتٍ الْجَحْدَرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَطَبَ احْمَرَّتْ عَيْنَاهُ وَعَلَا صَوْتُهُ وَاشْتَدَّ غَضَبُهُ كَأَنَّهُ مُنْذِرُ جَيْشٍ يَقُولُ صَبَّحَكُمْ مَسَّاكُمْ وَيَقُولُ بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةَ كَهَاتَيْنِ وَيَقْرِنُ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ السَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى وَيَقُولُ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ خَيْرَ الْأُمُورِ كِتَابُ اللَّهِ وَخَيْرُ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ وَشَرُّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ وَكَانَ يَقُولُ مَنْ تَرَكَ مَالًا فَلِأَهْلِهِ وَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا أَوْ ضَيَاعًا فَعَلَيَّ وَإِلَيَّ
A tene na e so [Suwaid bin Sa’id] na [Ahmad bin Thabit Al Jahdari] kue atene; a tene na e [Abdul Wahhab Ats Tsaqafiy] ti [Ja’far bin Mohammed] ti [babâ ti lo] ti [Jabir bin Abdullah] so lo tene; ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam na ngoi so lo yeke mû mbeni fango tënë lê ti lo aga vukongo, go ti lo ayeke ga nga atënë ti bê ti lo ayeke na wâ, mo bâ mo tene lo yeke gboto mê ti aturugu ni, lo dekongo: ‘Sara hange, wato ayeke ga na ndapre, wato ayeke ga na ndapre! ’ Na lo dekongo: ‘A tokua mbi na gango ti Lâ ti fango ngbanga tongana ti so -amaboko use-,’ lo zia amaboko ti lo use na ndo oko; maboko ti index na ti milieu. Lo tene na pekoni: ''Amma ba'du; Biani, ye so ayeke nzoni mingi ayeke Buku ti Allah na nzoni fango lege ayeke fango lege ti Mohammed, ye so ayeke sioni mingi ayeke ye so a leke ni, na a-hérésie kue ayeke a-hérésie’. Na lo yeke tene lakue: ‘Zo so azia aye ti lo, a yeke ndali ti ahéritier ti lo. Na zo so azia mbeni bon wala mbeni fidélité, mbi yeke yô ni’.
Imam Ibnu Majah : 45
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ مَيْمُونٍ الْمَدَنِيُّ أَبُو عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا هُمَا اثْنَتَانِ الْكَلَامُ وَالْهَدْيُ فَأَحْسَنُ الْكَلَامِ كَلَامُ اللَّهِ وَأَحْسَنُ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ أَلَا وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدِثَاتِ الْأُمُورِ فَإِنَّ شَرَّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلُّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ أَلَا لَا يَطُولَنَّ عَلَيْكُمْ الْأَمَدُ فَتَقْسُوَ قُلُوبُكُمْ أَلَا إِنَّ مَا هُوَ آتٍ قَرِيبٌ وَإِنَّمَا الْبَعِيدُ مَا لَيْسَ بِآتٍ أَلَا أَنَّمَا الشَّقِيُّ مَنْ شَقِيَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ وَالسَّعِيدُ مَنْ وُعِظَ بِغَيْرِهِ أَلَا إِنَّ قِتَالَ الْمُؤْمِنِ كُفْرٌ وَسِبَابُهُ فُسُوقٌ وَلَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثٍ أَلَا وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ لَا يَصْلُحُ بِالْجِدِّ وَلَا بِالْهَزْلِ وَلَا يَعِدُ الرَّجُلُ صَبِيَّهُ ثُمَّ لَا يَفِي لَهُ فَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارَ وَإِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ وَإِنَّ الْبِرَّ يَهْدِي إِلَى الْجَنَّةِ وَإِنَّهُ يُقَالُ لِلصَّادِقِ صَدَقَ وَبَرَّ وَيُقَالُ لِلْكَاذِبِ كَذَبَ وَفَجَرَ أَلَا وَإِنَّ الْعَبْدَ يَكْذِبُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ كَذَّابًا
A tene na e [Mohammed bin Ubaid bin Maimun Al Madani Abu Ubaid] atene, a tene na e [babâ ti mbi] so alondo na [Mohammed bin Ja’far bin Abu Kathir] so alondo na [Musa bin ‘Uqbah] so alondo na [Abu Ishaq] so alondo na [Abul Ahwash] so alondo na [Abdullah bin Mas’ud]; Prophète ni atene: ‘Aye use so kue ayeke atënë nga na fango lege. Tongaso, nzoni tënë ti Kalamullah, na nzoni fango lege ayeke fango lege ti Mohammed. Pardon, hinga so, créé afini ye pëpe. Biani, aye ti sioni mingi ayeke afini ye -so a leke-, na afini ye kue ayeke bid’ah, na bid’ah kue ayeke hérétique. Hinga, ala sara ni mingi pëpe, juska bê ti mo akpengba. Hinga so ye kue so ayeke ga ayeke nduru, nga ye so ayeke yongoro ayeke mbeni ye so ayeke si ande pëpe. Hinga so zo ti mawa ayeke zo so ayeke na mawa na yâ ti mama ti lo, na zo ti ngia ayeke zo so a mû na lo wango na mbage ti ambeni zo nde. Hinga, biani, ti fâ mbeni Musulman ayeke mabe pëpe, na ti zonga lo ayeke sioni. A yeke halal pëpe ti tene mbeni Musulman asara tënë pëpe na ita ti lo ahon lango ota. Hinga, duti yongoro na tenengo mvene, ti tâ tënë ni, mvene ayeke na lege ni pëpe atâa a sala ni na lege ni wala na lege ti ngia. Zia mbeni zo amû zendo na mbeni molenge pëpe si lo sara ye alingbi na ni pëpe. Biani, mvene ayeke gue na zo ti sala siokpari na biani asalango ye ti siokpari ayeke gue na lo na enfer. Biani, dutingo be-ta-zo ayeke fa ande nzoni bê na nzoni bê ayeke fa ande yayu. Na a yeke tene ande tënë so na zo so ayeke sara ye na lege ni; lo sara ye na lege ni nga lo sara ye ti nzoni. Na ngoi so a tene na azo ti mvene; lo sara mvene nga lo sara siokpari. Mbeni wakua so ayeke tene mvene lakue, a yeke sû iri ti lo na mbeti na gbele Allah tongana zo ti mvene’.
Imam Ibnu Majah : 46
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ خِدَاشٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ ح و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ ثَابِتٍ الْجَحْدَرِيُّ وَيَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْتَلَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذِهِ الْآيَةَ{ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ إِلَى قَوْلِهِ وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبَابِ }فَقَالَ يَا عَائِشَةُ إِذَا رَأَيْتُمْ الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِيهِ فَهُمْ الَّذِينَ عَنَاهُمْ اللَّهُ فَاحْذَرُوهُمْ
Ti tene na e [Mohammed bin Khalid bin Khidas] so, ti tene na [Isma’il bin ‘Ulaiyah] ti tene, ti tene na [Ayyub]. Na lege ti mbeni molongo nde; A tene na e [Ahmad bin Thabit Al Jahdari] na [Yahya bin Hakim], ala use kue atene; a fa na e [Abdul Wahhab] so, a fa na [Ayyub] na [Abdullah bin Abu Awalkah] na [Aisyah] lo tene,; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam adiko versê so: ‘Lo yeke zo so atokua Mbeti - Coran - na mo. Na popo ti atënë ti yâ ni, a yeke wara aversê so ayeke absolue, so ayeke akota tënë ti yâ ti Coran nga na ambeni versê so ayeke mutasyaabihaat, so ague na tënë ti Lo: ‘Na a lingbi ti manda ye na lege ti ala pëpe gi ti hingango ye’. Na pekoni lo tene: ‘O Aisha, tongana mo ba azo so ayeke sala tene na ndo ni, ka ala yeke azo so Allah aleke, tongaso sala hange na ala’.
Imam Ibnu Majah : 47
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ ح و حَدَّثَنَا حَوْثَرَةُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا ضَلَّ قَوْمٌ بَعْدَ هُدًى كَانُوا عَلَيْهِ إِلَّا أُوتُوا الْجَدَلَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ{ بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ }الْآيَةَ
Ti tene na e [Ali bin Al Mundzir] atene, ti tene na e [Muhammad bin Fudlail], Na lege ti mbeni molongo nde; Ti tene na e [Hautsarah bin Mohammed] so, ti tene na e [Mohammed bin Bisyr] use kue atene; ti tene na e [Hajjaj bin Dinar] ti [Abu Ghalib] ti [Abu Umamah] so lo tene; Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Mbeni mara ayeke gue kirikiri pëpe na peko ti fango lege na ngoi kue so ala ngbâ na yâ ni, gi azo so aye ti sala tënë’. Na pekoni, lo diko versê so: ‘me ala yeke azo so aye ti papa’.
Imam Ibnu Majah : 48
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْعَسْكَرِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ أَبُو هَاشِمِ بْنِ أَبِي خِدَاشٍ الْمَوْصِلِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِحْصَنٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي عَبْلَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ لِصَاحِبِ بِدْعَةٍ صَوْمًا وَلَا صَلَاةً وَلَا صَدَقَةً وَلَا حَجًّا وَلَا عُمْرَةً وَلَا جِهَادًا وَلَا صَرْفًا وَلَا عَدْلًا يَخْرُجُ مِنْ الْإِسْلَامِ كَمَا تَخْرُجُ الشَّعَرَةُ مِنْ الْعَجِينِ
Ti tene na e [Daud bin Sulaiman Al ‘Askari] so, ti tene na e [Mohammed bin Ali Abu Hasyim bin Abu Khidasy Al Maushili] lo tene; a tene na e [Mohammed bin Mihshan] ti [Ibrahim bin Abu ‘Ablah] ti [Abdoullah bin Ad Dailami] ti [Huzdaifah] lo tene; Rasulullah atene: ‘ Allah ayeke yeda pëpe na mbage ti ahéritier; jeûne, sambela, mungo maboko na azo, hajj, umrah, jihad, salango ye na mbilimbili. Lo sigigi na yâ ti Islam tongana ti so kuä ti li asigigi na yâ ti farine’.
Imam Ibnu Majah : 49
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مَنْصُورٍ الْحَنَّاطُ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ أَبِي الْمُغِيرَةِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَى اللَّهُ أَنْ يَقْبَلَ عَمَلَ صَاحِبِ بِدْعَةٍ حَتَّى يَدَعَ بِدْعَتَهُ
A tene na e [Abdolla bin Sa’id] so, a tene na e [Bisyr bin Manshur Al Hannath] ti [Abu Zaid] ti [Abu Al Mughirah] ti [Abdola bin Abbas] ti lo; Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Allah ayeke na nzara ti yeda na asalango ye ti mbeni zo so ayeke hérétique juska lo zia lege ti hérétique ti lo’.
Imam Ibnu Majah : 50
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ وَهَارُونُ بْنُ إِسْحَقَ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ وَرْدَانَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ تَرَكَ الْكَذِبَ وَهُوَ بَاطِلٌ بُنِيَ لَهُ قَصْرٌ فِي رَبَضِ الْجَنَّةِ وَمَنْ تَرَكَ الْمِرَاءَ وَهُوَ مُحِقٌّ بُنِيَ لَهُ فِي وَسَطِهَا وَمَنْ حَسَّنَ خُلُقَةُ بُنِيَ لَهُ فِي أَعْلَاهَا
A tene na e [Abdurrahman bin Ibrahim Ad Dimasyqi] na [Harun bin Ishaq], ala use kue atene; a tene na e [Ibn Abu Fudaik] ti [Salamah bin Wardan] ti [Anas bin Malik] so lo tene; Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Zo so azia mvene, na ngoi so lo yeke mvene, a yeke leke ande mbeni da ti gbia ndali ti lo na yanga ti yayu. Zo so azia lege ti debat ni atâa so lo yeke na raison, a yeke leke mbeni da ti gbia ndali ti lo na milieu ti yayu. Zo so asara si sarango ye ti lo aga nzoni, a yeke leke mbeni da ti gbia ndali ti lo na yayu so ayeke na nduzu mingi’.
Imam Ibnu Majah : 51
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَعَبْدَةُ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ ح و حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَحَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ وَشُعَيْبُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَقْبِضُ الْعِلْمَ انْتِزَاعًا يَنْتَزِعُهُ مِنْ النَّاسِ وَلَكِنْ يَقْبِضُ الْعِلْمُ بِقَبْضِ الْعُلَمَاءِ فَإِذَا لَمْ يُبْقِ عَالِمًا اتَّخَذَ النَّاسُ رُءُوسًا جُهَّالًا فَسُئِلُوا فَأَفْتَوْا بِغَيْرِ عِلْمٍ فَضَلُّوا وَأَضَلُّوا
Na peko ti so lo tene na e [Abu Kuraib] lo tene; a tene na e [Abdolla bin Idris] na [‘Abdah] na [Abu Mu’awiyah] na [Abdolla bin Numair] na [Mohammed bin Bisyr]. Na lege ti mbeni molongo nde; A tene na e [Suwaïd bin Sa’id] so lo tene; a tene na e [Ali bin Mushir] na [Malik bin Anas] na [Hafsh bin Maisarah] na [Syu’aib bin Ishaq] so alondo na [Hisham bin Urwah] so alondo na [babâ ti lo] so alondo na [Abdolla bin Amru bin Al ‘Ash] so; Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Biani, Allah ayeke mû gi hingango ye na azo pëpe. Ye oko, a yeke mû hingango ye na lege ti fango a-ulama. Tongana mbeni zo ti vorongo Nzapa angbâ pëpe, azo ayeke mû amokonzi ti buba, tongana a hunda ala ala yeke mû fatwa sân ti hinga ye, na pekoni ala yeke girisa lege na ala yeke gue na azo na lege ti wataka’.
Imam Ibnu Majah : 52
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي أَيُّوبَ حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ حُمَيْدُ بْنُ هَانِئٍ الْخَوْلَانِيُّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أُفْتِيَ بِفُتْيَا غَيْرَ ثَبَتٍ فَإِنَّمَا إِثْمُهُ عَلَى مَنْ أَفْتَاهُ
A tene na e [Abu Bakr bin Abu Syaibah] so, a tene na e [Abdolla bin Yazid] ti [Sa’id bin Abu Ayyub] so, a tene na mbi [Abu Hani` Humaid bin Hani` Al Khaulani] ti [Abu Uthman Muslim bin Yasar] ti [Abu Hurairah] so; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Zo so a mu na lo mbeni fatwa na mbeni fatwa so ayeke tâ tene pepe, fade siokpari ni ayeke na ndo ti zo so a mu na lo fatwa ni’.
Imam Ibnu Majah : 53
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ الْهَمْدَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَجَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ عَنْ ابْنِ أَنْعُمٍ هُوَ الْإِفْرِيقِيُّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِلْمُ ثَلَاثَةٌ فَمَا وَرَاءَ ذَلِكَ فَهُوَ فَضْلٌ آيَةٌ مُحْكَمَةٌ أَوْ سُنَّةٌ قَائِمَةٌ أَوْ فَرِيضَةٌ عَادِلَةٌ
A tene na e so [Mohammed Ibnul ‘Ala` Al Hamdani] atene; a tene na mbi [Risydin bin Sa’d] na [Ja’far bin Aun] ti [Ibnu An’um] - so ti tene Al Afriqi - ti [Abdurrahman bin Rafi’] ti [Abdullah bin ‘Amru] lo tene; Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘A hinga ye ota, na tanga ni ayeke gi anzoni ye; aversê ti muhkamat, sunnah so ayeke mbilimbili nga na fara’idl so ayeke na lege ni.
Imam Ibnu Majah : 54
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ حَمَّادٍ سَجَّادَةُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ نُسَيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ قَالَلَمَّا بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْيَمَنِ قَالَ لَا تَقْضِيَنَّ وَلَا تَفْصِلَنَّ إِلَّا بِمَا تَعْلَمُ فَإِنْ أَشْكَلَ عَلَيْكَ أَمْرٌ فَقِفْ حَتَّى تَبَيَّنَهُ أَوْ تَكْتُبَ إِلَيَّ فِيهِ
Ti tene na [Al Hasan bin Hammad Sajjadah] so, ti tene na [Yahya bin Sa’id Al Umawi] ti [Muhammad bin Sa’id ti Hassan] ti [Ubadah bin Nusai] ti [Abdurrahman bin Ghanim] so, ti [Mu’adz bin Jabal] ti lo; Na ngoi so Rasulullah atokua mbi na Yémen, lo tene: ‘Mo leke wala mo mû desizion lâ oko pëpe gi na lege ti ye so mo hinga. Tongana mo wara mbeni kpale, na pekoni gbu ngangu juska a ga polele wala mo sû mbeti na mbi’.
Imam Ibnu Majah : 55
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الرِّجَالِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ عَبْدَةَ بْنِ أَبِي لُبَابَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ يَزَلْ أَمْرُ بَنِي إِسْرَائِيلَ مُعْتَدِلًا حَتَّى نَشَأَ فِيهِمْ الْمُوَلَّدُونَ أَبْنَاءُ سَبَايَا الْأُمَمِ فَقَالُوا بِالرَّأْيِ فَضَلُّوا وَأَضَلُّوا
A tene na e [Suwaid bin Sa’id] so, a tene na e [Ibnu Abu Ar Rijal] ti [Abdurrahman bin ‘Amru Al Auza’i] ti [‘Abdah bin Abu Lubabah] ti [Abdullah bin ‘Amru bin Al ‘Ash] ti lo; Mo mä Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Aye ti amolenge ti Israël angbâ gi tongaso juska ahale asigigi na yâ ti azo so a gbu ala na ngbâa. Ala yeke sala tënë na lege ti logique so ala yeke na lege ni pëpe na ala yeke handa zo’.
Imam Ibnu Majah : 56
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الطَّنَافِسِيُّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ أَوْ سَبْعُونَ بَابًا أَدْنَاهَا إِمَاطَةُ الْأَذَى عَنْ الطَّرِيقِ وَأَرْفَعُهَا قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ ح و حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ سُهَيْلٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
A tene na e [Ali bin Muhammad Ath Thanafus] so, a tene na e [Waki’] so, a tene na e [Sufyan] ti [Suhail bin Abu Salih] ti [Abdullah bin Dinar] ti [Abu Salih] ti [Abu Hurairah] ti lo; Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Mabe ayeke na ayanga-da bale-omene na ndo ni oku, wala bale-mbasambala. A yeke ti zi akeke ti mburu na ndo ti lege, na ti ga ti tene Laa Ilaaha Illallah -mbeni nzapa nde ayeke dä pëpe gi Allah-. Kamene ayeke mbeni mbage ti mabe’. Ti tene na e [Abu Bakr bin Abu Syaibah] lo tene; a tene na e [Abu Khalid Al Ahmar] so alondo na [Ibn ‘Ajlan]. Na lege ti mbeni molongo nde; A tene na e [‘Amru bin Rafi’] so, a tene na e [Jarir] ti [Suhail] ye kue ti [Abdullah bin Dinar] ti [Abu Salih] ti [Abu Hurairah] ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam tongana ti so hadith so ayeke na nduzu ge.
Imam Ibnu Majah : 57
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ إِنَّ الْحَيَاءَ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
A tene na e so [Sahl bin Abu Sahl] na [Mohammed bin Abdolla bin Yazid] kue atene; ti tene na e [Sufyan] ti [Az Zuhri] ti [Salim] ti [babâ ti lo] lo tene; ‘Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam amä mbeni koli so ayeke mû wango na ita ti lo na ndo ti kamene. Tongaso, Prophète ni atene: ‘Biani, kamene ayeke mbage ti mabe’.
Imam Ibnu Majah : 58
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ ح و حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ الرَّقِّيُّ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ كِبْرٍ وَلَا يَدْخُلُ النَّارَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ
Ti tene na e [Suwaid bin Sa’id] so, ti tene na e [Ali bin Mushir] ti [Al A’masy]. Na lege ti mbeni molongo nde; A tene na e [Ali bin Maimun Ar Raqqi] so, a tene na e [Sa’id bin Maslamah] ti [Al A’masy] ti [Ibrahim] ti [Alqamah] ti [Abdullah] ti lo; Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Zo so ayeke na yâ ti bê ti lo mbeni kilo ti fandara ayeke lï na yayu pëpe, na zo so ayeke na kota mabe na yâ ti bê ti lo ayeke lï na enfer pëpe’.
Imam Ibnu Majah : 59
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَلَّصَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ مِنْ النَّارِ وَأَمِنُوا فَمَا مُجَادَلَةُ أَحَدِكُمْ لِصَاحِبِهِ فِي الْحَقِّ يَكُونُ لَهُ فِي الدُّنْيَا أَشَدَّ مُجَادَلَةً مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِرَبِّهِمْ فِي إِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ أُدْخِلُوا النَّارَ قَالَ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِخْوَانُنَا كَانُوا يُصَلُّونَ مَعَنَا وَيَصُومُونَ مَعَنَا وَيَحُجُّونَ مَعَنَا فَأَدْخَلْتَهُمْ النَّارَ فَيَقُولُ اذْهَبُوا فَأَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ مِنْهُمْ فَيَأْتُونَهُمْ فَيَعْرِفُونَهُمْ بِصُوَرِهِمْ لَا تَأْكُلُ النَّارُ صُوَرَهُمْ فَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ النَّارُ إِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ إِلَى كَعْبَيْهِ فَيُخْرِجُونَهُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرَجْنَا مَنْ قَدْ أَمَرْتَنَا ثُمَّ يَقُولُ أَخْرِجُوا مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ وَزْنُ دِينَارٍ مِنْ الْإِيمَانِ ثُمَّ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ وَزْنُ نِصْفِ دِينَارٍ ثُمَّ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍقَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَمَنْ لَمْ يُصَدِّقْ هَذَا فَلْيَقْرَأْ{ إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا }
Ti tene na e Ti [Mohammad bin Yahya] ti tene, ti tene na [Abdurrazzaq] ti tene, ti tene ti [Ma’mar] ti [Zaid bin Aslam] ti [‘Atho` bin Yasar] ti [Abu Sa’id Al Khudri] ti lo; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Tongana Allah a zingo azo ti mabe na enfer na ala ba so ala yeke na nzoni dutingo, ka tene ti mbeni oko ti ala na kamarade ti lo na ndo ti aye ti mbilimbili so ayeke si na ya ti dunia so ayeke duti ande ngangu pepe ahon tene ti azo ti mabe na Seigneur ti ala na ndo ti bingo aita ti ala na enfer’. Lo tene: ‘Ala so amä na bê atene; ‘O Seigneur ti e, aita ti e ayeke sambela ka legeoko na e, ayeke mû jeûne legeoko na e, nga ayeke sara Hajj legeoko na e, me ngbanga ti nyen Mo zia ala na enfer! ’ Allah atene: ‘Gue mo sigigi na azo so mo hinga ala’. Tongaso, ala ga nduru na lo na ala hinga ala na lege ti terê ti ala, terê ti ala agbi ni pëpe. Wâ agbi mbeni oko ti ala juska na mbeni mbage ti akete molenge ti lo use kue. Na ambeni wâ agbi ala juska na agere ti ala. Tongaso, ala sigigi na ni. Na pekoni, ala dekongo; ‘Seigneur ti e, e sigigi na azo so Mo komande e’. Na pekoni, Lo tene: ‘Ala sigigi na zo so mabe ayeke na yâ ti bê ti lo so ngere ni ayeke dinar oko. Na pekoni, zo so ayeke na yâ ti bê ti lo mabe so ane ndambo ti dinar ayeke dä. Na pekoni, mbeni zo ayeke dä so mabe ayeke na yâ ti bê ti lo so ane tongana lê ti moutarde’. Abu Sa’id atene: ‘Zo so amä na bê na tënë so pëpe, zia lo diko: ‘Biani, Allah asala sioni na zo oko pëpe même tongana mbeni kete kete ye, na tongana mbeni nzoni salango ye ayeke dä so akono tongana mbeni kete ye, fade Allah ayeke sala si a ga mingi biani na lo yeke mû na lo mbeni kota futa’.
Imam Ibnu Majah : 60
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ نَجِيحٍ وَكَانَ ثِقَةً عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ جُنْدُبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ فِتْيَانٌ حَزَاوِرَةٌ فَتَعَلَّمْنَا الْإِيمَانَ قَبْلَ أَنْ نَتَعَلَّمَ الْقُرْآنَ ثُمَّ تَعَلَّمْنَا الْقُرْآنَ فَازْدَدْنَا بِهِ إِيمَانًا
Ti tene na e [Ali bin Mohammed] so, ti tene na [Waki’] ti tene, ti tene na [Hammad bin Najih] -lo tsiqah -confié- - ti [Abu Imran Al Jauni] ti [Jundub bin Abdullah] ti lo; ‘Na ngoi so e yeke na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam, na ngoi ni kâ e yeke lani akpengba maseka-koli. A manda mabe kozoni si a manda Coran, na pekoni a manda Coran, tongaso mabe ti e akono’.