Imam Nasa'i : 3921
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ بْنِ مَالَجَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْحَرَّانِيُّ عَنْ ابْنِ إِسْحَقَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَتْلُ مُؤْمِنٍ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ زَوَالِ الدُّنْيَاقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُهَاجِرِ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ
Беҙгә [Мөхәммәт бин Мөғәвиә бин Мәлижгә] хәбәр итеп, ул әйтте; беҙгә [Мөхәммәт бин Сәләмә Әл-Харрани] [Ибну Исхаҡтан] [Ибраһим бин Мөһәжирҙән] [Исмәғил] Абдулла бин Әмруның элекке ҡолонан, [Ғабдулла бин Әмру бин Әл-Әштән] һөйләне, тине ул; Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм: «Йәнем Уның ҡулында булған Зат менән ант итәм, ысынлап та, мөьминде үлтереү Аллаһ ҡаршыһында донъяны юғалтыуҙан да ҙурыраҡ», — тигән Әбү Абдуррахман; Ибраһим бин Әл Мөһәжир көслө түгел.
Imam Nasa'i : 3922
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ الْبَصْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَزَوَالُ الدُّنْيَا أَهْوَنُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ قَتْلِ رَجُلٍ مُسْلِمٍ
Беҙгә [Яхъя бин Хәким Әл Бәшригә] хәбәр итеп, ул; беҙгә [Ибн Әди] [Сөғбәнән] [Йәғлә бин Әтүҙән] [атаһынан] [Ғабдуллаһ бин Ғәмрҙән] Пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи үсәлләмдән һөйләгән, ул әйткән: «Ысынлап та, донъяны юғалтыу Аллаһ өсөн мосолманды үлтереүҙән еңелерәк».
Imam Nasa'i : 3923
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ يَعْلَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ قَتْلُ الْمُؤْمِنِ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ زَوَالِ الدُّنْيَا
Беҙгә [Мөхәммәт бин Басыйәргә] хәбәр итеп, ул; беҙгә [Мөхәммәтте] [Сөғбәнән] [Йәғләнән] [атаһынан] [Ғабдулла бин Ғәмрҙән] һөйләне, тине; мөьминдең үлтерелеүе Аллаһ өсөн донъяны юғалтыуҙан да бөйөгөрәк.
Imam Nasa'i : 3924
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَقَتْلُ الْمُؤْمِنِ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ زَوَالِ الدُّنْيَا
Беҙгә [Ғәмр бин Һишамға] хәбәр итеп, ул әйтте; беҙгә [Мәхләд бин Йәзид] [Суфьяндан] [Мансурҙан] [Йәғлә бин Атхо`нан] [атаһынан] [Ғабдулла бин Ғәмрҙән] һөйләне, тине; мөьминдең үлтерелеүе Аллаһ өсөн донъяны юғалтыуҙан да бөйөгөрәк.
Imam Nasa'i : 3925
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ إِسْحَقَ الْمَرْوَزِيُّ ثِقَةٌ حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ خِدَاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ بَشِيرِ بْنِ الْمُهَاجِرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَتْلُ الْمُؤْمِنِ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ زَوَالِ الدُّنْيَا
Беҙгә [Әл Хәсән бин Исхаҡ Әл Мәрүәзи] үҙенең циҡа кешеһе икәнен әйтте, миңә [Хәлид бин Хидасыға] әйтте, тине; беҙгә [Хатим бин Исмәғил] [Басир бин Әл Мөһәжирҙән] [Ғабдулла бин Бурайҙа] [атаһынан] һөйләне, ул әйтте; Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм: «Мөьминде үлтереүҙе Аллаһ өсөн донъяны юғалтыуҙан да ҙурыраҡ», — тигән.
Imam Nasa'i : 3926
أَخْبَرَنَا سَرِيعُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَاسِطِيُّ الْخَصِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ شَرِيكٍ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَّلُ مَا يُحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ الصَّلَاةُ وَأَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ فِي الدِّمَاءِ
Беҙгә [Сариғ бин Абдулла Әл Вәсити Әл Хишиға] хәбәр итеп, ул әйтте; беҙгә [Исхаҡ бин Йософ Әл Әзрәк] [Шәриҡтән] [Әшимдән] [Әбү Уэйл] [Ғабдуллаһтан] һөйләне, тине; Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм әйткән: «Ҡолға иң тәүҙә намаҙ хөкөм ителә, ә кешеләр араһында тәү сиратта ҡанға бәйле хәл ителә».
Imam Nasa'i : 3927
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ خَالِدٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَوَّلُ مَا يُحْكَمُ بَيْنَ النَّاسِ فِي الدِّمَاءِ
Беҙгә [Мөхәммәт бин Ғәбдел Ғәлә] [Хәлид] беҙгә [Сөғбә] [Сөләймән] һөйләне, тине; Мин [Әбү Вәилдең] [Ғабдуллаһтан] Рәсүлуллаһу ғәләйһис-сәләм әйткәнен ишеттем: «Кешеләр араһында иң беренсе ҡан тураһында хәл ителә», — тигән.
Imam Nasa'i : 3928
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِأَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي الدِّمَاءِ
Беҙгә [Әхмәт бин Сөләймәнгә] хәбәр итеп, ул; беҙгә [Әбү Дауыт] [Суфьяндан] [Әл-Әғмәсиҙән] [Әбү Ваил]-дан һөйләне, тине; [Ғабдулла] әйтте; — Ирҙәр араһында тәү сиратта ҡан тураһында хәл ителә.
Imam Nasa'i : 3929
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَفْصٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ ثُمَّ ذَكَرَ كَلِمَةً مَعْنَاهَا عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَأَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي الدِّمَاءِ
Беҙгә [Әхмәт бин Хафшҡа] хәбәр итеп, ул; миңә [атайыма] әйткән ине, тине; миңә [Ибраһим бин Сәхмән] [Әл-Әмәси]-нән [Сяҡиҡ]-тан һөйләгән, һуңынан ул бер һөйләмде телгә алды, уның мәғәнәһе; [Ғәмр бин Сүрәхбилдән] [Ғабдуллаһтан], тине; Кешеләр араһында иң тәүҙә ҡан тураһында хәл ителә.
Imam Nasa'i : 3930
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَّلُ مَا يُقْضَى فِيهِ بَيْنَ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي الدِّمَاءِ
Беҙгә [Әхмәт бин Харбҡа] хәбәр итеп, ул; беҙгә [Әбү Мөғәвиә] [Әл-Әғмәсиҙән] [Әбү Ваилдан] [Ғәмр бин Сүрәхбилдән] һөйләне, тине; Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм: «Ҡиәмәт көнөндә кешеләр араһында иң беренсе хәл ителә торған нәмә ҡанға бәйле», — тигән.
Imam Nasa'i : 3931
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَأَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ فِي الدِّمَاءِ
Беҙгә [Мөхәммәт бин Әл-Ғәләһ] хәбәр итте, тине; беҙгә [Әбү Мөғәвиәгә] һөйләне, тине; беҙгә [Әл Әғмәси] [Сыҡиҡтан] [Ғабдуллаһтан] һөйләне, тине; — Ирҙәр араһында тәү сиратта ҡан тураһында хәл ителә.
Imam Nasa'i : 3932
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُسْتَمِرِّ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَجِيءُ الرَّجُلُ آخِذًا بِيَدِ الرَّجُلِ فَيَقُولُ يَا رَبِّ هَذَا قَتَلَنِي فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ لِمَ قَتَلْتَهُ فَيَقُولُ قَتَلْتُهُ لِتَكُونَ الْعِزَّةُ لَكَ فَيَقُولُ فَإِنَّهَا لِي وَيَجِيءُ الرَّجُلُ آخِذًا بِيَدِ الرَّجُلِ فَيَقُولُ إِنَّ هَذَا قَتَلَنِي فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ لِمَ قَتَلْتَهُ فَيَقُولُ لِتَكُونَ الْعِزَّةُ لِفُلَانٍ فَيَقُولُ إِنَّهَا لَيْسَتْ لِفُلَانٍ فَيَبُوءُ بِإِثْمِهِ
Беҙгә [Ибәрәим бин Әл Мостамирға] хәбәр итеп, ул; беҙгә [Ғәмр бин Әшимгә] һөйләгән, тине; беҙгә [Мөғтәмир] [атаһынан] [Әл-Әғмәсиҙән] [Сиәҡиҡ бин Сәләмәнән] [Ғәмр бин Сүрәхбилдән], [Ғабдуллаһ бин Мәсғүдтән] Пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи вәсәлламдан һөйләгән: «Кемдер икенсе кешенең ҡулын тотоп килде, тине; Эй, Раббым, ул мине үлтерҙе. Шунан һуң Аллаһы Тәғәлә уға; нишләп үлтерҙең? Ул яуап бирҙе; Мин уны дан Һинеке булһын өсөн үлтерҙем. Шунан Аллаһ Тәғәлә әйтте; Ысынлап та, дан минеке. Шул саҡ кемдер икенсе кешенең ҡулынан тотоп килеп етте лә; ысынында был кеше мине үлтерҙе. Шунан һуң Аллаһы Тәғәлә уға; Ниңә үлтерҙең уны? Ул дан Фуландыҡы тип яуап бирә, шунан һуң Аллаһ: «Ысынлап та, ул Фуландыҡы түгел», — тине. Шуға күрә ул үҙенең гонаһын үҙе менән алып ҡайтты.
Imam Nasa'i : 3933
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ تَمِيمٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ أَخْبَرَنِي شُعْبَةُ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ قَالَ قَالَ جُنْدَبٌ حَدَّثَنِي فُلَانٌ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَجِيءُ الْمَقْتُولُ بِقَاتِلِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ سَلْ هَذَا فِيمَ قَتَلَنِي فَيَقُولُ قَتَلْتُهُ عَلَى مُلْكِ فُلَانٍ قَالَ جُنْدَبٌ فَاتَّقِهَا
Беҙгә [Ғабдулла бин Мөхәммәт бин Тәмимгә] хәбәр итеп, ул; беҙгә [Хәжәжгә] һөйләне, тине; [Әбү Ғимран Әл-Джауниҙан] миңә [Сөғбәгә] вәғәзләне, тине ул; [Джундаб] әйтте; миңә [Фуланға] әйткән: «Үлтерелгән кеше үҙен үлтергән кеше менән бергә килер һәм һуңынан әйтер; был кешенән һора, ни өсөн ул мине үлтерҙе! Шунан үлтергән кеше әйтте; Мин уны Фуландың көсө арҡаһында үлтерҙем». Джундаб әйтте; шуға күрә уның менән һаҡ булығыҙ.
Imam Nasa'i : 3934
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمَّارٍ الدُّهْنِيِّ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍسُئِلَ عَمَّنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا ثُمَّ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ثُمَّ اهْتَدَى فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَأَنَّى لَهُ التَّوْبَةُ سَمِعْتُ نَبِيَّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَجِيءُ مُتَعَلِّقًا بِالْقَاتِلِ تَشْخَبُ أَوْدَاجُهُ دَمًا فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ سَلْ هَذَا فِيمَ قَتَلَنِي ثُمَّ قَالَ وَاللَّهِ لَقَدْ أَنْزَلَهَا اللَّهُ ثُمَّ مَا نَسَخَهَا
Беҙгә [Ҡотәйбәгә] хәбәр итеп, ул әйтте; беҙгә [Суфьян] [Ғәмәр Әд Духниҙан] [Сәлим бин Әбү Әл-Джәғдтән] [Ибн Ғәббәстән] аңлы рәүештә мөьминде үлтергән кеше тураһында һорағандар, һуңынан ул тәүбә итеп, иман килтергән һәм изге эштәр эшләгән, һуңынан тура юл алған. Шулай итеп, Ибн Ғәббәс әйтте; ҡайҙан килә уның тәүбәһе, мин һеҙҙең пәйғәмбәрегеҙҙең саллаллаһу ғәләйһи үәссәләм әйткәнен ишеттем: «Ул үлтергән һәм муйын тамырҙары ҡан менән аҡҡан кешегә бәйле булырға килер, тине; Йә Раббым, был кешенән һора, ни өсөн ул мине үлтерҙе!» Шунан һуң: «Аллаһ менән ант итәм, ысынлап та, Аллаһ уны иңдерҙе, ә һуңынан юйманы», — тигән.
Imam Nasa'i : 3935
قَالَ و أَخْبَرَنِي أَزْهَرُ بْنُ جَمِيلٍ الْبَصْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْكُوفَةِ فِي هَذِهِ الْآيَةِ { وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا } فَرَحَلْتُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ لَقَدْ أُنْزِلَتْ فِي آخِرِ مَا أُنْزِلَ ثُمَّ مَا نَسَخَهَا شَيْءٌ
Миңә [Әзһәр бин Йәмил Әл Бәшригә] әйтеп, хәбәр итеп, ул әйтте; беҙгә [Хәлид бин Әл-Харит] һөйләгән, тине; беҙгә [Сөғбә] [Әл Мөғирә бин Ән Мөғмәндән] [Сәғит бин Джүбәйерҙән] һөйләне, тине; Ҡуфа халҡы был аятҡа бәйле бәхәсләште: Кем мөьминде аңлы рәүештә үлтерһә, мин [Ибн Ғәббәскә] барып һораным, шунан ул әйтте; Ысынлап та, был аят иңдерелгән нәмәнең аҙағында төшөрөлгән һәм һуңынан уны бер нәмә лә юя алмай.
Imam Nasa'i : 3936
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ أَبِي بَزَّةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ هَلْ لِمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ لَا وَقَرَأْتُ عَلَيْهِ الْآيَةَ الَّتِي فِي الْفُرْقَانِ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ } قَالَ هَذِهِ آيَةٌ مَكِّيَّةٌ نَسَخَتْهَا آيَةٌ مَدَنِيَّةٌ { وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ }
Беҙгә [Ғәмр бин Ғәлигә] хәбәр итеп, ул; беҙгә [Яхъяға] һөйләне, тине; беҙгә [Ибн Джүрәйжгә] һөйләгән, тине; миңә [Әл-Ҡасим бин Әбү Бәззә] [Сәғит бин Джүбәйерҙән] һөйләне, тине; Мин [Ибн Ғәббәскә] әйттем; Мөьминде аңлы рәүештә үлтергән кеше тәүбә итәме? Ул әйтте; Юҡ, мин уға «Фурҡан» сүрәһендәге аятты уҡыным: «Аллаһ менән бергә башҡа илаһтарға табынмағандар һәм Аллаһ тыйған йәнде үлтермәгәндәр - дөрөҫ аҡылдан башҡа - үлтерһендәр. Ул әйтте; Был аят Мәкиә аят, уны Мәҙәниә аят юйҙырған: Кем мөьминде аңлы рәүештә үлтерһә, әжере йәһәннәм булыр.
Imam Nasa'i : 3937
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ أَمَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى أَنْ أَسْأَلَ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ هَاتَيْنِ الْآيَتَيْنِ { وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ } فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ لَمْ يَنْسَخْهَا شَيْءٌ وَعَنْ هَذِهِ الْآيَةِ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ } قَالَ نَزَلَتْ فِي أَهْلِ الشِّرْكِ
Беҙгә [Мөхәммәт бин Әл Мусаннаға] хәбәр итеп, ул; беҙгә [Мөхәммәткә] һөйләне, тине; беҙгә [Сөйөбә] [Мансурҙан] [Сәғит бин Джүбәйерҙән] һөйләне, тине; Ғәбдүррәхмән бин Әби Ләйлә миңә [Ибн Ғәббәстән] был ике аят тураһында һорарға ҡушты, атап әйткәндә: Кем мөьминде аңлы рәүештә үлтерһә, әжере йәһәннәм буласаҡ һәм был аят: Ә кем Аллаһ менән бергә башҡа илаһтарға табынмаһа һәм Аллаһ тыйған йәнде үлтермәһә, уларҙы үлтерегеҙ. Ул әйтте; Был аят ширк белгестәре хаҡында.
Imam Nasa'i : 3938
أَخْبَرَنَا حَاجِبُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمَنْبِجِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي رَوَّادٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى الثَّعْلِبِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ قَوْمًا كَانُوا قَتَلُوا فَأَكْثَرُوا وَزَنَوْا فَأَكْثَرُوا وَانْتَهَكُوا فَأَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا مُحَمَّدُ إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو إِلَيْهِ لَحَسَنٌ لَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ إِلَى فَأُولَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ } قَالَ يُبَدِّلُ اللَّهُ شِرْكَهُمْ إِيمَانًا وَزِنَاهُمْ إِحْصَانًا وَنَزَلَتْ { قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ } الْآيَةَ
Беҙгә [Хәжиб бин Сөләймән Әл-Мәнбижигә] хәбәр итеп, ул; беҙгә [Ибн Әбү Рәүүәдкә] һөйләгән, тине; беҙгә [Ибн Джүрәйж] [Ғәбдел Ғәлә Атс Цаҡафиҙан] [Сәғит бин Джүбәйерҙән] [Ибн Ғәббәстән] һөйләгән: элек улар йыш үлтергәндәр, йыш ҡына зина ҡылғандар һәм көсләгәндәр, һуңынан пәйғәмбәребеҙгә килеп, саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйткәндәр; Эй, Мөхәммәт, ысынлап та, һинең әйткәнең һәм саҡырыуың яҡшы, әгәр ҙә һин беҙгә беҙҙең ҡылған эштәрҙең кәфәрәте барлығын хәбәр итһәң, тимәк, Аллаһы Тәғәлә Әззә вә йәллә аятты индергән: Ә кемдәр аятҡа тиклем Аллаһ менән бергә башҡа илаһтарға табынмаһа, Аллаһ уларҙың яуызлыҡтарын изгелек менән алмаштырыр. Аллаһ Тәғәлә уларҙың ширктарын иманға, зиналарын сафлыҡҡа алмаштырҙы, тине һәм аят иңдерелде: «Эй, үҙ сиктәренән сығып киткән ҡолдарым, Аллаһтың рәхмәтенән өмөтһөҙлөккә бирелмәгеҙ!» Ысынлап та, Аллаһ һәр кемдең гонаһтарын ғәфү итә. Ысынлап та, Ул – ярлыҡаусы, рәхимле!
Imam Nasa'i : 3939
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي يَعْلَى عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ أَتَوْا مُحَمَّدًا فَقَالُوا إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو إِلَيْهِ لَحَسَنٌ لَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً فَنَزَلَتْ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ } وَنَزَلَتْ { قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ }
Беҙгә [Әл Хәсән Әз Зәфәрәнигә] хәбәр итеп, ул әйтте; беҙгә [Хәжәж бин Мөхәммәт] һөйләне, [Ибн Джүрәйж] әйтте; миңә [Йәғлә] [Сәғит бин Джүбәйерҙән] [Ибн Ғәббәстән] хәбәр иткән: ширк белгестәре араһынан бер нисә кеше Мөхәммәткә саллаллаһу ғәләйһи үсәлламға килгән һәм һуңынан был һүҙҙәрҙе әйткән; Ысынлап та, һеҙҙең әйткән һәм өндәгән нәмәләр яҡшы, әгәр һеҙ беҙгә беҙҙең ҡылған эштәрҙең кәфәрәте барлығын хәбәр итһәгеҙ, шул саҡта Аллаһ Әззә вә йәллә аятты индерҙе: Аллаһ менән бергә башҡа илаһтарға табынмағандар һәм аятты индерҙе: «Эй, үҙҙәре сиктәренән сығып киткән ҡолдарым!»
Imam Nasa'i : 3940
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ قَالَ حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي وَرْقَاءُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَجِيءُ الْمَقْتُولُ بِالْقَاتِلِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ نَاصِيَتُهُ وَرَأْسُهُ فِي يَدِهِ وَأَوْدَاجُهُ تَشْخَبُ دَمًا يَقُولُ يَا رَبِّ قَتَلَنِي حَتَّى يُدْنِيَهُ مِنْ الْعَرْشِ قَالَ فَذَكَرُوا لِابْنِ عَبَّاسٍ التَّوْبَةَ فَتَلَا هَذِهِ الْآيَةَ { وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا } قَالَ مَا نُسِخَتْ مُنْذُ نَزَلَتْ وَأَنَّى لَهُ التَّوْبَةُ
Беҙгә [Мөхәммәт бин Рәфиғкә] хәбәр итеп, ул әйтте; беҙгә [Сябаба бин Сәүәр] һөйләгән, тине; Ҡиәмәт көнөндә үлтергән кеше менән бергә үлтерелгән кеше килер, уның алғы ҡойроғо һәм башы ҡулдарында, һәм уның муйын тамырҙары менән ағып, ул әйтте, тип әйтте; Йә Раббым, ул мине үлтерҙе. Аллаһ Тәғәлә уны әрселәрҙән яҡынайтҡансы. Ғәмр әйтте; шунан һуң халыҡ Ибн Ғәббәскә тәүбә тураһында әйтте, шунан ул был аятты уҡыны: Һәм кем мөьминде аңлы рәүештә үлтерһә. Ул әйтте; Был аят төшөрөлгәндән бирле юйылмаған, ҡайҙан тәүбә алды ул?