Imom Termiziy (الإمام الترمذي) - 3891 Hadis
Hadis
Imom Termiziy : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
bizga [Qutayba ibn Sa'id] aytdi, bizga [Abu Avona] aytdi, bizga [Simak ibn Harb] aytdi va bizga [Hannad] aytdi, bizga [Vaki] aytdi, bizga [Isroil] aytdi, bizga [Simak] aytdi, bizga [Mushab ibn Sa'd] aytdi, bizga [Ibn Umar] aytdi, bizga [Vaki] aytdi, bizga [Isroil] aytdi, bizga [Simak] aytdi, bizga [Mushab ibn Sa'd] aytdi, bizga [Ibn Umar] aytdi, bizga Payg'ambar sollallohu alayhi va sallam aytdilar: "Tahoratsiz namoz qabul qilinmaydi va o'g'irlangan moldan qilingan sadaqa qabul qilinmaydi". Hannad o'z hadisida "nopok" ni tilga oladi. Abu Iso aytdi: "Bu hadis bu bobdagi eng sahih va eng yaxshisidir". Ushbu bobda Abu al-Malihdan otasi, Abu Hurayra va Anasdan kelgan hadislar ham mavjud. Abu al-Malih ibn Usomaning ismi Amir, shuningdek, Zayd ibn Usoma ibn Umayr Al-Hudzoliy deb ham ataladi."
Hadis
Imom Termiziy : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
Bizga [Ishoq bin Musa Al-Ansoriy] aytdi, bizga [Ma'n bin Iso Al-Qazzoz] aytdi, bizga [Molik bin Anas] aytdi. Boshqa yo'ldan; va bizga [Qutayba] aytdi, [Molik] aytdi, [Suhayl bin Abu Solih] aytdi, [otasi] aytdi, [Abu Hurayra] aytdi, u aytdi, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: "Agar musulmon yoki mo'min tahorat olsa, yuzini yuvsa, ko'z bilan ko'rgan yuzidagi gunohlari suv bilan yoki suvning oxirgi tomchisi bilan yoki shunga o'xshash narsa bilan chiqib ketadi. Agar u qo'llarini yuvsa, qo'llaridagi gunohlari suv bilan yoki suvning oxirgi tomchisi bilan chiqib ketadi, toki u hech qanday gunohsiz chiqquncha". Abu Iso aytdi; "Bu hasan-sahih hadis, ya'ni Molikning Suhayldan, otasidan Abu Hurayradan va Suhaylning otasi Abu Solih, ya'ni Abu Solih As Sammondan rivoyat qilgan hadisdir. Uning ismi Zakvon edi. Abu Hurayraning o'zi hali ham uning ismi borasida bahsli; ba'zilar Abdu Syamsiy, ba'zilar Abdulloh ibn Amru va shunga o'xshash Muhammad ibn Ismoil: "Bu eng to'g'ri", dedilar. Abu Iso aytdi; bu bobda Usmon ibn Affon, Savbon, Ash Shunabihiy, Umar ibn Abasa, Salmon, Abdulloh ibn Amru va Ash Shunabihiydan ham rivoyat bor, ular Abu Bakr Ash Shiddiqdan rivoyat qilishgan, lekin u buni to'g'ridan-to'g'ri Payg'ambar Shallahu alayhi va sallamdan eshitmagan. Uning ismi Abdurahmon ibn Usayla, laqabi Abu Abdulloh bo'lgan, u Payg'ambar Shallahu alayhi va sallamning o'zi vafot etgan paytda, u hali yo'lda bo'lganida, Payg'ambar Shallahu alayhi va sallam bilan uchrashish uchun safarga chiqqan. U bir nechta hadis rivoyat qilgan. Payg'ambar Shallahu alayhi va sallamdan. Ash Shunabi Ibnul Asar Al Ahmasiy Payg'ambar Shallahu alayhi va sallamning do'sti edi, u Ash Shunabihi deb ham atalgan. U rivoyat qilgan hadis quyidagicha: Men Payg'ambar sollallohu alayhi va sallamning: "Albatta, Men ummatni ko'paytiraman, shuning uchun mendan keyin hech qachon bir-biringizni o'ldirmanglar", deganini eshitganman.
Hadis
Imom Termiziy : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
Bizga [Qutayba] va [Hannad]ga aytilgan va [Mahmud bin G'aylon] ular aytishgan; bizga [Vaki] [Sufyon]dan rivoyat qilgan. (boshqacha tarzda aytilgan) Bizga [Muhammad bin Basyar] aytgan, bizga [Abdurrahmon bin Mahdiy] aytgan, bizga [Sufyon] aytgan, bizga [Abdulloh bin Muhammad bin Aqildan] [Muhammad Ibnul Hanafiyadan] [Ali] Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamdan: "Namozning kaliti poklik, harom qilingan narsa takbir va halol salom berishdir", dedilar. Abu Iso aytgan; "Bu hadis ushbu bobdagi eng ishonchli va eng yaxshisidir. Abdulloh bin Muhammad bin Aqil halol odam, lekin ba'zi olimlar uni yodlash haqida gapirishadi. Abu Iso aytgan; "Men Muhammad bin Ismoilning shunday deganini eshitganman; "Ahmad ibn Hanbal, Ishoq ibn Ibrohim va Al-Humaydiy Abdulloh ibn Muhammad ibn Aqilning hadisiga asoslanadilar. Muhammad: "Zamonlar bir-biriga yaqin", dedi. Abu Iso: "Bu bobda Jobir va Abu Sa'iddan ham rivoyat bor", dedi.
Hadis
Imom Termiziy : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
bizga [Abu Bakr Muhammad bin Zanjaviy al-Bag'dodiy] dan bittasini emas, balki rivoyat qilganini aytdi; bizga [Husayn bin Muhammad] rivoyat qilganini aytdi, bizga [Sulaymon bin Qarn] dan [Abu Yahyo al-Qattot] dan [Mujohid] dan [Jobir bin Abdulloh] dan raziyallohu anhuma, u aytdi, Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: "Jannatning kaliti namoz, namozning kaliti esa tahoratdir", dedilar.
Hadis
Imom Termiziy : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
Bizga [Qutayba] va [Hannad] haqida xabar berishdi, ular aytishdi; bizga [Vaki] haqida xabar berishdi, [Shu'ba]dan, [Abdul Aziz ibn Shuhaybdan] [Anas ibn Molikdan] u aytdi, u Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam hojatxonaga kirmoqchi bo'lganlarida: "ALLOHUMMA INNI A'UUDZU BIKA" (Ey Allohim, albatta, men Sendan panoh so'rayman), dedilar. Shu'ba aytdi; "Boshqa safar u: "A'UDZU BIKA MINAL XUBTSI VAL XUBIIS (Men Sendan erkak va ayol shaytonlardan panoh so'rayman) yoki AL XUBUTSI VAL XABAYITS (Men Sendan erkak va ayol shaytonlardan panoh so'rayman), dedilar." Abu Iso aytdi; "Bu bobda Ali, Zayd ibn Arqam, Jobir va Ibn Mas'uddan ham rivoyat bor." Abu Iso aytdi; "Anas ibn Isoning hadisi bu bobdagi eng ishonchli va eng yaxshisidir." Shu bilan birga, Zayd ibn Arqamning hadisida sanadda chalkashliklar mavjud. Bu hadisni Hisyam ad-Dastuvay va Said ibn Abu Aruba ham Qatadadan rivoyat qilishgan. Said bu hadisni Al-Qosim ibn Auf Osiy Shayboniydan, Zayd ibn Arqamdan, Hisyam ad-Dastuvay esa Zayd ibn Arqamning Qatadasidan, Shu'ba va Ma'mar esa uni An-Nazl ibn Anasning Qatadasidan rivoyat qilishgan. Shu'ba buni Zayd ibn Arqamdan rivoyat qilgan. Ma'mar bu hadisni An-Nazl ibn Anasdan, uning otasidan, Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamdan, deb aytgan. Abu Iso shunday degan: "Men Muhammaddan bu tarix haqida so'radim, u: "Qatada ikkalasidan ham rivoyat qilgan bo'lishi mumkin", deb javob bergan.
Hadis
Imom Termiziy : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
bizga [Ahmad ibn Abda Adl Dlabbi Al-Bashri] aytdi, bizga [Hammad ibn Zayd] aytdi, [Abdul Aziz ibn Shuhayb] aytdi, [Anas ibn Molik] aytdi: "Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam hojatxonaga kirganlarida: "ALLOHUMMA INNI A'UUDZU BIKA MINAL XUBUTSI VAL XABAYITS" (Ey Allohim, men Sendan erkak va urg'ochi shaytonlardan panoh tilayman), dedilar". Abu Iso aytdi: "Bu hasan-sahih hadis".
Hadis
Imom Termiziy : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
bizga [Muhammad ibn Ismoil] aytdi, bizga [Molik ibn Ismoil] aytdi, u [Isroil ibn Yunus]dan u [Yusuf ibn Abu Burda]dan u [otasi]dan u [Oisha] Raddiyallohu anhadan, u dedi: "Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam hojatxonadan chiqqanlarida: "G'UFROANAKA (Sening mag'firatingni umid qilaman)" deb o'qidilar. Abu Iso aytdi: "Bu hadis Hasan G'arib darajasida, biz uni faqat Isroil hadisidan, Yusuf ibn Abu Burdadan bilamiz, Abu Burda ibn Abu Musoning ismi esa Amir ibn Abdulloh ibn Qays Al-Asy'ariy. Va biz bu bobda Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamdan Oisha Raddiyallohu anhaning hadisidan boshqa hech narsa bilmaymiz."
Hadis
Imom Termiziy : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
bizga [Said ibn Abdurrahmon Al Maxzumiy] aytdi, bizga [Sufyan ibn Uyayna] aytdi, [Az-Zuhriy] aytdi, ['Ato' ibn Yazid Al Laitsiy] aytdi, [Abu Ayyub Al Anshariy] aytdi, u aytdi, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: "Agar hojat qilsangiz, qiblaga qaramang va unga orqangizni o'girmang, hojat yoki kichik suv bo'lsin. Lekin sharqqa yoki g'arbga qarang." Abu Ayyub aytdi: "Biz Suriyaga kelganimizda, ularning hojatxonalari qiblaga qaragan holda qurilganini ko'rdik, shuning uchun ulardan yuz o'girib, Allohga ibodat qildik." Abu Iso aytdi: "Bu bobda Abdulloh ibn Al Horis ibn Jaziy Az-Zubaydiy va Ma'qil ibn Abu Al Haitsam - shuningdek, Ma'qil ibn Abu Umoma nomi bilan ham tanilgan -, Abu Hurayra va Suhayl ibn Hanifning hikoyasi ham bor." Abu Iso aytdi: "Bu bobda Abu Ayyub rivoyat qilgan hadis eng yaxshi va eng ishonchli hisoblanadi. Abu Ayyubning ismi Xolid bin Zayd, Az-Zuhriyning ismi esa Muhammad bin Muslim bin Ubaydulloh bin Syhab Az-Zuhriy, laqabi Abu Bakrdir." Abu Al Valid Al Makkiy aytgan; Abu Abdulloh Muhammad bin Idris Asy Syafiiy aytgan; "Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning "Qiblaga qaramang va axlat yoki siydik chiqarayotganda unga orqangizni o'girmang" so'zlarining yagona ma'nosi ochiq joyda. Ayni paytda, agar siz yopiq binoda bo'lsangiz, qiblaga qarashda yengillik bor." Ishoq bin Ibrohim ham shunday degan. Shu bilan birga, Ahmad bin Hanbal Rahimahulloh aytgan; "Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning axlat yoki siydik chiqarayotganda yengillik faqat unga orqasini o'girish edi, unga qarab turish hali ham ruxsat berilmagan." Go'yo Imom Ahmad cho'lda yoki yopiq binoda bo'lib, qiblaga qarash o'rtasida farq qilmagandek."
Hadis
Imom Termiziy : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
bizga [Muhammad ibn Basyar] va [Muhammad ibn Al-Mutsanna] ikkalasi ham shunday deganlar; bizga [Vahb ibn Jarir] shunday deganlar, bizga [otam] shunday deganlar, [Muhammad ibn Ishoq] shunday deganlar, bizga [Abon ibn Solih] shunday deganlar, bizga [Mujohid] shunday deganlar, bizga [Jobir ibn Abdulloh] shunday deganlar: "Payg'ambar sollallohu alayhi va sallam siydik chiqarishni istaganlarida qiblaga qarashni taqiqlaganlar, lekin men uni vafotidan bir yil oldin qiblaga qaraganini ko'rganman". Bu bobda Abu Qatoda, Oisha va Ammar ibn Yasirdan ham hikoya bor". Abu Iso shunday deganlar: "Bu bobda Jobir rivoyat qilgan hadis hasan g'aribdir".
Hadis
Imom Termiziy : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
Va bu hadisni [Ibn Lahi'a], [Abu Zubayr], [Jobir], [Abu Qatoda] dan rivoyat qilishlaricha, u bir safar Payg'ambar sollallohu alayhi va sallamning qiblaga qarab siyayotganini ko'rgan." [Qutayba] bizga shunday degan, u: "Ibn Lahi'a bizga aytgan." Ibn Lahi'a, chunki Ibn Lahi'a hadisshunoslarning fikriga ko'ra zaif inson bo'lgan, Imom Yahyo bin Sa'id Al-Qatson va boshqalar uni yodlash nuqtai nazaridan tushuntirishgan.
Hadis
Imom Termiziy : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
bizga [Hannad] aytdi, bizga [Abdah bin Sulaymon] aytdi, [Ubaydulloh bin Umar] aytdi, [Muhammad bin Yahyo bin Habbon] aytdi, amakisi — [Vosi' bin Habbon] aytdi, [Ibn Umar] aytdi: "Bir kuni men Hafshaning uyining chodiriga chiqdim, shunda Payg'ambar sollallohu alayhi va sallamning Suriya tomonga qarab, Ka'baga orqa o'girib, hojat qilayotganini ko'rdim". Abu Iso aytdi: "Bu hadis hasan sahihdir".
Hadis
Imom Termiziy : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
bizga [Ali ibn Hujr] aytdi, bizga [Sharik] aytdi, [Miqdam ibn Surayh] aytdi, [otasi] aytdi, [Oisha] aytdi, u dedi: "Kimki sizga Payg'ambar sollallohu alayhi va sallam tik turgan holda siyganini aytsa, unga ishonmang, chunki u faqat o'tirgan holda siygan". U aytdi: "Bu bobda Umarning do'stlari Burayda va Abdurahmon ibn Hasanadan ham hadislar bor". Abu Iso aytdi; "Oishaning hadisi bu bobda eng yaxshi va eng ishonchli hisoblanadi, Umarning hadisi esa Abdul Karim ibn Abul Muhoriqning hadisidan, Nofi'dan, Ibn Umardan, Umardan rivoyat qilingan, u shunday degan: "Payg'ambar sollallohu alayhi va sallam bir marta mening tik turgan holda siyayotganimni ko'rdilar, keyin: "Ey Umar, tik turgan holda siyma", dedilar, shundan keyin men boshqa hech qachon tik turgan holda siymadim." Abu Iso shunday dedi: "Bu hadisni talqin qilgan yagona odam Abdul Karim ibn Abul Muhoriq edi va u muhaddislarning fikriga ko'ra zaif odam edi. Abu Ayyub As Sixtiyani ham zaiflashgan va bu haqda muhokama qilgan." Ubaydulloh Nofi'dan, Ibn Umardan rivoyat qilgan, u shunday dedi: "Umar roziyallohu anhu: "Men Islomni qabul qilganimdan beri hech qachon tik turgan holda siymaganman." Va bu hadis Abdul Karimning hadisidan ko'ra ishonchliroq, Buraydaning bu bobdagi hadisi esa mahfuz emas." Shu bilan birga, tik turib siyishga taqiqning ma'nosi odob-axloq bilan bog'liq, taqiqlovchi taqiq emas. Abdulloh ibn Mas'uddan rivoyat qilinishicha, u: "Aslida, tik turib siyishga odatlanish yomon xulqdir", degan.
Hadis
Imom Termiziy : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
bizga [Hannad] aytdi, bizga [Vaki] aytdi, [Al A'masi] dan, [Abu Voil] dan, [Huzayfa] aytdi: "Payg'ambar sollallohu alayhi va sallam bir kuni odamlarning axlatxonasiga bordilar, keyin tik turib siydik qildilar. Men undan uzoqlashish uchun bordim, lekin u meni yoniga kelgunimcha chaqirdi, keyin tahorat olib, xufini artdi". Abu Iso aytdi: "Men [Al Jarudning] shunday deganini eshitdim; "Men [Vaki] bu hadisni [Al A'masi] dan rivoyat qilganini eshitdim, shundan keyin Vaki dedi: "Bu Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan hufga masxara qilish haqida rivoyat qilingan eng sahih hadisdir. Men Abu Ammar Al Husayn ibn Huraybning: "Vokiyni eshitdim, keyin shunday zikr qildi", deganini ham eshitdim. Al A’masiy rivoyat qilgan.” [Hammad ibn Abu Sulaymon] va [Oshim ibn Bilah] ham [Abu Voil]dan, [Mug‘iyra ibn Syu’ba]dan, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan rivoyat qilishgan”. Shu bilan birga, Abu Voilning Hudzayfadan kelgan hadisi eng sahih hadisdir. Ba'zi ulamolar tik turib siyishni yengillashtirganlar." Abu Iso aytdi; "Ibrohim an-Naxa'iy Abida ibn Amru As Salmoniydan rivoyat qilgan va Abida tobe'inlarning yetuk olimlaridan biridir." Obida bir marta: "Men Payg'ambarimiz Sallallohu alayhi va sallamning vafotlaridan ikki yil oldin Islomni qabul qilganman", degan edi. Ubayda Adl Dlabbiy esa Ibrohimning do'sti, ya'ni Abu Abdul Karim laqabli Ubayda ibn Muattib Adl Dlabbiy edi.
Hadis
Imom Termiziy : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
bizga [Qutayba ibn Sa'id] aytdi, bizga [Abdussalom ibn Harb Al Mula'iy] aytdi, [Al A'masiy] aytdi, [Anas] aytdi, u dedi: "Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam hojatga chiqmoqchi bo'lganlarida, u yerga tegmaguncha matosini ko'tarmasdilar". Abu Iso aytdi: "Shunday qilib, [Muhammad ibn Rabi'a] bu hadisni [Al A'masiy]dan, [Anas]dan rivoyat qildi". [Vaki] va [Abu Yahyo Al Himmoniy] [Al A'masiy]dan rivoyat qilganlarida, u dedi: "[Ibn Umar] aytdi: "Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam hojatga chiqmoqchi bo'lganlarida, u yerga tegmaguncha matosini ko'tarmasdilar". Va bu ikki hadis mursaldir. Shuningdek, Al A'masiy Anasdan ham, Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning sahobalaridan ham eshitmaganligi aytiladi. U Anas ibn Molikning namoz o'qiyotganini ko'rdi, keyin: "Men Anasning namoz o'qiyotganini ko'rdim", dedi, keyin undan namoz o'qiyotganini zikr qildi". Shu bilan birga, Al-A'masiyning ismi Sulaymon bin Mihron Abu Muhammad Al-Kohiliy bo'lib, u ilgari Kohiliy qabilasidan bo'lgan qul edi. Al-A'masiy shunday dedi: "Mening otamning hali qornida bo'lgan bolasi bor edi va keyin uni Masruq meros qilib oldi".
Hadis
Imom Termiziy : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
bizga [Muhammad ibn Abu Umar al-Makkiy] aytdi, bizga [Sufyan ibn Uyayna] aytdi, u [Ma'mar] aytdi, u [Yahyo ibn Abu Katsir] aytdi, u [Abdulloh ibn Abu Qatada] aytdi, u [otasi] aytdi: "Payg'ambar sollallohu alayhi va sallam erkakning jinsiy a'zolariga o'ng qo'li bilan tegishini taqiqladilar." Ushbu bobda shuningdek, Oisha, Salmon, Abu Hurayra va Suhayl ibn Hanifning hikoyalari ham keltirilgan. Abu Iso aytdi: "Bu hadis hasan sahihdir." Shu bilan birga, Abu Qatada al-Ansoriyning ismi Al Horis Ar-Rib'iy. "Ilmiy mutaxassislarning fikriga ko'ra, bu hadisning qo'llanilishi shundan iboratki, o'ng qo'l bilan istinja' (jibok) qilish joizdir."
Hadis
Imom Termiziy : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
bizga [Hannad] aytdi, bizga [Abu Mu'aviya] aytdi, [Al-A'masiy] aytdi, [Ibrohim] aytdi, [Abdurrahmon bin Yazid] aytdi: "Payg'ambaringiz sollallohu alayhi va sallam sizlarga hamma narsani, hatto qanday qilib hojat qilishni ham o'rgatganmi?" [Salmon] javob berdi: "To'g'ri, u bizga hojat yoki siydik chiqarishda qiblaga qarashni, o'ng qo'l bilan istinja qilishni va uchta toshdan kam bilan istinja qilishni hamda hayvon axlati yoki suyaklari bilan istinja qilishni taqiqladi". Abu Iso aytdi: "Bu bobda Oisha, Xuzayma bin Sobit, Jobir, Xallod ibn Soibdan uning otasidan hikoya ham bor". Abu Iso aytdi: "Ushbu bobda Salmonning hadisi hasan sahihdir, bu Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning sahobalari va unga ergashganlarning aksariyat olimlarining fikridir. Ularning fikricha, marosimni tosh bilan bajarish, hatto suv bilan bajarilmasa ham, ya'ni tosh mavjud kirni tozalay olsa ham kifoya qiladi. Bu fikrni Ats Tsauri, Ibnul Muborak, Asy Syafi'iy, Ahmad va Ishoq ham qo'llab-quvvatlamoqda."
Hadis
Imom Termiziy : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
bizga [Hannad] va [Qutayba] ikkalasi ham aytgan; bizga [Vaki] aytgan, [Isroil]dan, [Abu Ishoq]dan, [Abu Ubayda]dan, [Abdulloh]dan u aytdi, u Payg'ambar sollallohu alayhi va sallam hojatga chiqdilar, keyin: "Menga uchta tosh topinglar", dedilar, dedi Abu Ubayd; "Men unga ikkita tosh va bitta quruq hayvon tezagini olib keldim, u shunchaki ikkita tosh olib, hayvon tezagini tashladi va: "Albatta, hayvon tezag'i haromdir", dedi. Abu Iso aytdi: "[Qays ibn Ar Rabi] bu hadisni [Abu Ishoq]dan, [Abu Ubayda]dan, [Abdulloh]dan Isroil rivoyat qilgan hadisda bo'lgani kabi mana shunday rivoyat qilishgan. [Ma'mar] va ['Ammar ibn Ruzaiq] ham [Abu Ishoq]dan, [Alqamadan], [Abdulloh]dan rivoyat qilishgan. [Zuhayr] [Abu Ishoqdan], [Abdurrahmon Ibnul Asvaddan], uning otasidan - [Al Asvad bin Yaziddan] -, [Abdullohdan] rivoyat qilgan. Biroq, bu hadisda chalkashliklar bor. Bizga Muhammad bin Bassyyar Al Abdi aytgan, bizga Muhammad bin Ja'far aytgan, bizga Syu'bani Amru bin Murradan aytib bergan, u: "Abdullohdan biror narsa eslaysizmi?", deb so'radi. U: "Yo'q", deb javob berdi. Abu Iso aytdi: "Men Abdulloh bin Abdurrahmondan so'radim; Abu Ishoqning bu hadisidagi qaysi rivoyat eng ishonchli?", lekin u hech narsaga javob bermadi. Va men Muhammaddan ham so'radim, lekin u hech qanday javob bermadi." U Zuhayrning Abu Ishoqdan, Abdurrahmon Ibnul Asvaddan, uning otasidan, Abdullohdan aytgan hadislarida o'xshashliklar borligini ko'rgandek edi, shuning uchun uni "Al Jomi'" kitobiga kiritdi. Abu Iso aytdi: "Ushbu bobda, menimcha, eng ishonchlisi Isroil va Qaysning Abu Ishoqdan, Abu Ubaydadan, Abdullohdan kelgan hadisi. Chunki Isroil boshqalarga qaraganda kuchliroq va Abu Ishoqning hadisini yod olgan odam edi. Buni Qays ibn Ar Rabi' mustahkamladi." Abu Iso aytdi; "Men Abu Muso Muhammad Ibnul Mutsannaning shunday deganini eshitdim; Men Abdurahmon ibn Mahdiyning shunday deganini eshitdim; "Bu mendan yo'qolgani kabi, mendan ham yo'qolgani yo'q, chunki u uni yanada mukammalroq narsa bilan rivoyat qilgan." Abu Iso aytdi; "Zuhayrning Abu Ishoqdan rivoyati unday emas, chunki u uni oxirida eshitgan." U aytdi; "Men Ahmad Ibnul Hasan At Turmudziyning shunday deganini eshitdim; "Men Ahmad ibn Hanbalning shunday deganini eshitdim: "Agar siz hadisni Zayda va Zuhayrdan eshitgan bo'lsangiz, unda ishonch hosil qiling, hatto uni Abu Ishoqdan boshqa hech kimdan eshitmasangiz ham, Abu Ishoqning ismi Amr ibn Abdulloh As Sabi'i Al-Hamdoniy, Abu Ubayda ibn Abdulloh ibn Mas'ud esa buni otasidan eshitmagan va uning ismi ham noma'lum".
Hadis
Imom Termiziy : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
[Hannad] bizga rivoyat qildi, dedi: [Hafsh bin Ghiyats] bizga rivoyat qildi [Dawud bin Abu Hind]dan, u [Asy-Sya'bi]dan, u [Alqamah]dan, u [Abdullah bin Mas'ud]dan, dedi: Allohning Rasuli, sallallohu alayhi vasallam, dedi: "Hayvon axlati yoki suyaklarni tozalash uchun ishlatmang, chunki ular jinnlardan bo'lgan birodarlaringizning taomi." Ushbu bobda Abu Hurayra, Salman, Jabir va Ibn Umar hadislari ham keltirilgan. Abu Iso dedi: "[Ismoil ibn Ibrohim] va boshqalar bu hadisni [Dawud ibn Abu Hind]dan, [As-Sha'bi]dan, [Al-Qamah]dan, [Abdulloh]dan rivoyat qilishgan, u Laylatul Qadr kechasida Payg'ambar sallallohu alayhi vasallam bilan birga bo'lgan… hadis uzun. As-Sha'bi rivoyat qilganicha, Payg'ambar (s.a.v.) shunday degan: 'Tozalanish uchun najas yoki suyaklardan foydalanmang, chunki ular jinnlardan bo'lgan birodarlaringizning taomi hisoblanadi.' Ko'rinishidan, Ismoil rivoyat qilgan hadis Hafsh ibn Giyots rivoyatiga qaraganda ishonchliroqdir. Olimlar shu hadisga amal qiladilar. Shuningdek, bu mavzuda Jabir va Ibn Umar (Alloh ulardan rozi bo'lsin) rivoyat qilgan yana bir hadis ham mavjud.
Hadis
Imom Termiziy : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
bizga [Qutayba] va [Muhammad bin Abdul Malik bin Abu Osy Syavarib Al-Bashri] ikkalasi ham shunday deganlar; bizga [Abu Avona], [Qotada], [Muazza], [Oisha] shunday deganlar: "Erlaringizga suv bilan poklanishni buyuringlar, men ulardan uyalaman, albatta, Rasululloh sollallohu alayhi va sallam buni qilganlar". Ushbu bobda Jarir bin Abdulloh Al-Bajaliyning do'stlari Anas va Abu Hurayradan ham hadislar keltirilgan. Abu Iso shunday degan: "Bu hadis hasan sahihdir va Ahlul Ilmiy bu hadisga amal qiladilar, ular tosh bilan poklashni to'g'ri deb hisoblasalar ham, suv bilan poklashni afzal ko'rishadi va suv bilan poklashni afzal ko'rishadi, chunki ular buni muhimroq deb bilishadi. Bu fikrni Sufyon As Tsauriy, Ibnul Muborak, Syafi'iy, Ahmad va Ishoq qo'llab-quvvatlaganlar".
Hadis
Imom Termiziy : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
bizga [Muhammad ibn Basyar] aytdi, bizga [Abdul Vahob Ats Saqafiy]dan [Muhammad ibn Amru]dan [Abu Salama]dan [Mug'ira ibn Shu'ba]dan u aytdi: "Men Payg'ambar Sallallohu alayhi vasallam bilan safarda edim, keyin Payg'ambar Sallallohu alayhi vasallam hojatini olib, boshqa joyga ketdilar." Abu Iso aytdi: "Bu bobda do'stlari Abdurahmon ibn Abu Qurod, Abu Qatoda, Jobir, Yahyo ibn Ubaydning otasi Abu Muso, Ibn Abbos va do'sti Bilol ibn Horisdan rivoyat qilingan hadislar ham bor." Abu Iso aytdi: "Bu hadis hasan sahih va Payg'ambar Sallallohu alayhi vasallamdan ham rivoyat qilinganki, u uyni yopgandek siydik chiqargan joyini yopgan. Abu Salamaning ismi Abdulloh ibn Abdurahmon ibn Avf Az Zuhriy edi."
